໖. ປາຏິເທສນີຍກຓ຺ຑໍ

໑. ປຐມປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ

ອິເມ ໂຂ ປນາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຏິເທສນີຍາ

ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໕໕໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກມນກາເລ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທາຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ, ຠຄິນີ’’ຕິ ສພ຺ເພວ ອຄ຺ຄເຫສິ. ສາ ອຸປກຏ຺ເຐ ກາເລ ນາສກ຺ຂິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ, ຉິນ຺ນຠຕ຺ຕາ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ທຸຕິຍມ຺ປິ ທິວສໍ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ທິວສໍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກມນກາເລ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທາຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ, ຠຄິນີ’’ຕິ ສພ຺ເພວ ອຄ຺ຄເຫສິ. ສາ ອຸປກຏ຺ເຐ ກາເລ ນາສກ຺ຂິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ, ຉິນ຺ນຠຕ຺ຕາ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ຈຕຸຕ຺ເຖ ທິວເສ ຣຖິກາຍ ປເວເຘນ຺ຕີ ຄຈ຺ຉຕິ. ເສຏ຺ຐິ ຄຫປຕິ ຣເຖນ ປຏິປຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອເປຫາຍ຺ເຍ’’ຕິ. ສາ ໂວກ຺ກມນ຺ຕີ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິປຕິ. ເສຏ຺ຐິ ຄຫປຕິ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຂມາເປສິ – ‘‘ຂມາຫາຍ຺ເຍ, ມຍາສິ ປາຕິຕາ’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ, ຄຫປຕິ, ຕຍາ ປາຕິຕາ. ອປິຈ, ອຫເມວ ທຸພ຺ພລາ’’ຕິ. ‘‘ກິສ຺ສ ປນ ຕ຺ວໍ, ອຍ຺ເຍ, ທຸພ຺ພລາ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເສຏ຺ຐິ ຄຫປຕິ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ອຸຊ຺ຌາຍຕິ ຂິຍ຺ຍຕິ ວິປາເຈຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠທນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ອາມິສໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສນ຺ຕິ! ກິຈ຺ຉລາໂຠ ມາຕຸຄາໂມ’’ຕິ!

ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ວິປາເຈນ຺ຕສ຺ສ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ອາມິສໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສຕີ’’ຕິ …ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ອາມິສໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ຎາຕິກາ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຎ຺ຎາຕິກາ’’ຕິ? ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາ, ຠຄວາ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎາຕໂກ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ນ ຊານາຕິ ປຕິຣູປໍ ວາ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ວາ ສນ຺ຕໍ ວາ ອສນ຺ຕໍ ວາ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ອາມິສໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໕໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປຏິເທເສຕພ຺ພໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ຄາຣຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ອສປ຺ປາຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ, ຕໍ ປຏິເທເສມີ’’’ຕິ.

໕໕໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ອຎ຺ຎາຕິກາ ນາມ ມາຕິໂຕ ວາ. ປິຕິໂຕ ວາ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອສມ຺ພທ຺ຘາ.

ຠິກ຺ຂຸນີ ນາມ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ.

ອນ຺ຕຣຆຣໍ ນາມ ຣຖິກາ ພ຺ຍູຫໍ ສິງ຺ຆາຏກໍ ຆຣໍ.

ຂາທນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມ.

ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ໂອທໂນ, ກຸມ຺ມາໂສ, ສຕ຺ຕຸ, ມຈ຺ໂຉ, ມໍສໍ. ‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

໕໕໕. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ເວມຕິໂກ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຎາຕິກສຎ຺ຎີ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ – ‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ອຎ຺ຎາຕິກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎາຕິກາຍ ຎາຕິກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໕໖. ອນາປຕ຺ຕິ ຎາຕິກາຍ, ທາເປຕິ ນ ເທຕິ, ອຸປນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທຕິ ອນ຺ຕຣາຣາເມ, ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສເຍ, ຕິຕ຺ຖິຍເສຍ຺ຍາຍ, ປຏິກ຺ກມເນ, ຄາມໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເທຕິ, ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ‘‘ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາ’’ຕິ ເທຕິ, ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓຣິຍາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປຐມປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໒. ທຸຕິຍປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ

໕໕໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ກຸເລສຸ ນິມນ຺ຕິຕາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂວສາສນ຺ຕິໂຍ ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ອິຘ ສູປໍ ເທຖ, ອິຘ ໂອທນໍ ເທຖາ’’ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ຈິຕ຺ຕຣູປໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂວສາສນ຺ຕິໂຍ ນ ນິວາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂວສາສນ຺ຕິໂຍ ນ ນິວາເຣຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ …ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂວສາສນ຺ຕິໂຍ ນ ນິວາເຣສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໕໘. ‘‘ຠິກ຺ຂູ ປເນວ ກຸເລສຸ ນິມນ຺ຕິຕາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈ ສາ [ຕຕ຺ຣ ເຈ (ສ຺ຍາ.)] ຠິກ຺ຂຸນີ ໂວສາສມານຣູປາ ຐິຕາ ໂຫຕິ – ‘ອິຘ ສູປໍ ເທຖ, ອິຘ ໂອທນໍ ເທຖາ’ຕິ, ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອປສາເທຕພ຺ພາ – ‘ອປສກ຺ກ ຕາວ, ຠຄິນິ, ຍາວ ຠິກ຺ຂູ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ. ເອກສ຺ສ ເຈປິ [ເອກສ຺ສປິ ເຈ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ປຏິຠາເສຍ຺ຍ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອປສາເທຕຸໍ – ‘ອປສກ຺ກ ຕາວ, ຠຄິນິ, ຍາວ ຠິກ຺ຂູ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ ປຏິເທເສຕພ຺ພໍ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ – ‘ຄາຣຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິມ຺ຫາ ອສປ຺ປາຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ, ຕໍ ປຏິເທເສມາ’’’ຕິ.

໕໕໙. ຠິກ຺ຂູ ປເນວ ກຸເລສຸ ນິມນ຺ຕິຕາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ກຸລໍ ນາມ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຸລານິ – ຂຕ຺ຕິຍກຸລໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລໍ, ເວສ຺ສກຸລໍ, ສຸທ຺ທກຸລໍ.

ນິມນ຺ຕິຕາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ໂຠຊເນນ ນິມນ຺ຕິຕາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ.

ຠິກ຺ຂຸນີ ນາມ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ.

ໂວສາສນ຺ຕີ ນາມ ຍຖາມິຕ຺ຕຕາ ຍຖາສນ຺ທິຏ຺ຐຕາ ຍຖາສມ຺ຠຕ຺ຕຕາ ຍຖາສມານຸປຊ຺ຌາຍກຕາ ຍຖາສມານາຈຣິຍກຕາ – ‘‘ອິຘ ສູປໍ ເທຖ, ອິຘ ໂອທນໍ ເທຖາ’’ຕິ. ເອສາ ໂວສາສນ຺ຕີ ນາມ.

ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ຠຸຎ຺ຊມາເນຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ.

ສາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ຍາ ສາ ໂວສາສນ຺ຕີ ຠິກ຺ຂຸນີ.

ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອປສາເທຕພ຺ພາ – ‘‘ອປສກ຺ກ ຕາວ, ຠຄິນິ, ຍາວ ຠິກ຺ຂູ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອກສ຺ສ ເຈປິ [ເອກສ຺ສປິ ເຈ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນປສາທິໂຕ [ອນປສາທິເຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] – ‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

໕໖໐. ອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ໂວສາສນ຺ຕິຍາ ນ ນິວາເຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ເວມຕິໂກ ໂວສາສນ຺ຕິຍາ ນ ນິວາເຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ໂວສາສນ຺ຕິຍາ ນ ນິວາເຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ໂວສາສນ຺ຕິຍາ ນ ນິວາເຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໖໑. ອນາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຠຕ຺ຕໍ ທາເປຕິ ນ ເທຕິ, ອຎ຺ເຎສໍ ຠຕ຺ຕໍ ເທຕິ ນ ທາເປຕິ, ຍໍ ນ ທິນ຺ນໍ ຕໍ ທາເປຕິ, ຍຕ຺ຖ ນ ທິນ຺ນໍ ຕຕ຺ຖ ທາເປຕິ, ສພ຺ເພສໍ ສມກໍ ທາເປຕິ, ສິກ຺ຂມານາ ໂວສາສຕິ, ສາມເຓຣີ ໂວສາສຕິ, ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ, ອນາປຕ຺ຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ທຸຕິຍປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໓. ຕຕິຍປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ

໕໖໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກຸລໍ ອຸຠໂຕປສນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ໂຠເຄນ ຫາຍຕິ, ຍໍ ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອປ຺ເປກທາ ອນສິຕາ ອຈ຺ຉນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສນ຺ຕິ! ອິເມ ອິເມສໍ ທຕ຺ວາ ອປ຺ເປກທາ ອນສິຕາ ອຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ!! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ກຸລໍ ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ໂຠເຄນ ຫາຍຕິ ເອວຣູປສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ຎຕ຺ຕິທຸຕິເຍນ ກມ຺ເມນ ເສກ຺ຂສມ຺ມຸຕິໍ ທາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໕໖໓. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ກຸລໍ ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ໂຠເຄນ ຫາຍຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ເສກ຺ຂສມ຺ມຸຕິໍ ທເທຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ກຸລໍ ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ໂຠເຄນ ຫາຍຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ເສກ຺ຂສມ຺ມຸຕິໍ ເທຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ເສກ຺ຂສມ຺ມຸຕິຍາ ທານໍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທິນ຺ນາ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ເສກ຺ຂສມ຺ມຸຕິ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ເສກ຺ຂສມ຺ມຕານິ ກຸລານິ, ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາຣູເປສຸ ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສຸ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປຏິເທເສຕພ຺ພໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ຄາຣຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ອສປ຺ປາຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ ຕໍ ປຏິເທເສມີ’’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໖໔. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸສ຺ສໂວ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສາ ຠິກ຺ຂູ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຠເຊນ຺ຕິ. ຕມ຺ປິ ໂຂ ກຸລໍ ຠິກ຺ຂູ ນິມນ຺ເຕສິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສຸ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ນາມ ອມ຺ຫາກໍ ຊີວິເຕນ ຍໍ ອຍ຺ຍາ ອມ຺ຫາກໍ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິມນ຺ຕິເຕນ ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສຸ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ເສກ຺ຂສມ຺ມຕານິ ກຸລານິ, ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາຣູເປສຸ ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສຸ ປຸພ຺ເພ ອນິມນ຺ຕິໂຕ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປຏິເທເສຕພ຺ພໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ຄາຣຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ອສປ຺ປາຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ, ຕໍ ປຏິເທເສມີ’’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໖໕. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ກຸລູປໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຕໍ ກຸລໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຠຸຎ຺ຊຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອນິມນ຺ຕິເຕນ ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສຸ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ; ນາສກ຺ຂິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ; ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສຸ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໖໖. ‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ເສກ຺ຂສມ຺ມຕານິ ກຸລານິ, ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາຣູເປສຸ ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສຸ ປຸພ຺ເພ ອນິມນ຺ຕິໂຕ ອຄິລາໂນ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປຏິເທເສຕພ຺ພໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ຄາຣຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ອສປ຺ປາຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ, ຕໍ ປຏິເທເສມີ’’ຕິ.

໕໖໗. ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ເສກ຺ຂສມ຺ມຕານິ ກຸລານີຕິ ເສກ຺ຂສມ຺ມຕໍ ນາມ ກຸລໍ ຍໍ ກຸລໍ ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ໂຠເຄນ ຫາຍຕິ. ເອວຣູປສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ຎຕ຺ຕິທຸຕິເຍນ ກມ຺ເມນ ເສກ຺ຂສມ຺ມຸຕິ ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ.

ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຕຖາຣູເປສຸ ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສູຕິ ເອວຣູເປສຸ ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕສຸ ກຸເລສຸ.

ອນິມນ຺ຕິໂຕ ນາມ ອຊ຺ຊຕນາຍ ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ວາ ອນິມນ຺ຕິໂຕ, ຆຣູປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມນ຺ເຕ ນິມນ຺ເຕຕິ, ເອໂສ ອນິມນ຺ຕິໂຕ ນາມ.

ນິມນ຺ຕິໂຕ ນາມ ອຊ຺ຊຕນາຍ ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ວາ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ຆຣູປຈາຣໍ ອໂນກ຺ກມນ຺ເຕ ນິມນ຺ເຕຕິ, ເອໂສ ນິມນ຺ຕິໂຕ ນາມ.

ອຄິລາໂນ ນາມ ສກ຺ໂກຕິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ.

ຄິລາໂນ ນາມ ນ ສກ຺ໂກຕິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ.

ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ໂອທໂນ, ກຸມ຺ມາໂສ, ສຕ຺ຕຸ, ມຈ຺ໂຉ, ມໍສໍ.

ອນິມນ຺ຕິໂຕ ອຄິລາໂນ ‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

໕໖໘. ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕ ເສກ຺ຂສມ຺ມຕສຎ຺ຎີ ອນິມນ຺ຕິໂຕ ອຄິລາໂນ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍວ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ. ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕ ເວມຕິໂກ…ເປ… ເສກ຺ຂສມ຺ມເຕ ອເສກ຺ຂສມ຺ມຕສຎ຺ຎີ ອນິມນ຺ຕິໂຕ ອຄິລາໂນ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອເສກ຺ຂສມ຺ມເຕ ເສກ຺ຂສມ຺ມຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອເສກ຺ຂສມ຺ມເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອເສກ຺ຂສມ຺ມເຕ ອເສກ຺ຂສມ຺ມຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໖໙. ອນາປຕ຺ຕິ ນິມນ຺ຕິຕສ຺ສ, ຄິລານສ຺ສ, ນິມນ຺ຕິຕສ຺ສ ວາ ຄິລານສ຺ສ ວາ ເສສກໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຎ຺ເຎສໍ ຠິກ຺ຂາ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ຆຣໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ນິຈ຺ຈຠຕ຺ເຕ, ສລາກຠຕ຺ເຕ, ປກ຺ຂິເກ, ອຸໂປສຖິເກ, ປາຏິປທິເກ, ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ – ‘‘ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາ’’ຕິ ເທຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຕຕິຍປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ

໕໗໐. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາກິຍທາສກາ ອວຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ສາກິຍານິໂຍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ຠຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ສາກິຍທາສກາ – ‘‘ສາກິຍານິໂຍ ກິຣ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ຠຕ຺ຕໍ ກຕ຺ຕຸກາມາ’’ຕິ. ເຕ ມຄ຺ເຄ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໍສຸ. ສາກິຍານິໂຍ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ອາຣຎ຺ຎກໍ ເສນາສນໍ ອຄມໍສຸ. ສາກິຍທາສກາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສາກິຍານິໂຍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິໍສຸ ຈ ທູເສສຸຎ຺ຈ. ສາກິຍາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຕ ໂຈເຣ ສຠຓ຺ເຑ [ສຫ ຠຓ຺ເຑນ (ກ.)] ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠທນ຺ຕາ ອາຣາເມ ໂຈເຣ ປຏິວສນ຺ເຕ ນາໂຣເຈສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ສາກິຍານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ – ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ອາຣຎ຺ຎການິ ເສນາສນານິ ສາສງ຺ກສມ຺ມຕານິ ສປ຺ປຏິຠຍານິ, ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາຣູເປສຸ ເສນາສເນສຸ [ເສນາສເນສຸ ວິຫຣນ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປຏິເທເສຕພ຺ພໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ຄາຣຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ອສປ຺ປາຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ ຕໍ ປຏິເທເສມີ’’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໗໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາທາຍ ອາຣຎ຺ຎກໍ ເສນາສນໍ ອຄມໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຠຸຎ຺ຊຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ, ນາສກ຺ຂິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ [ປວິສິຕຸໍ (ກ.)], ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໗໒. ‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ອາຣຎ຺ຎການິ ເສນາສນານິ ສາສງ຺ກສມ຺ມຕານິ ສປ຺ປຏິຠຍານິ, ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາຣູເປສຸ ເສນາສເນສຸ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຄິລາໂນ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປຏິເທເສຕພ຺ພໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ຄາຣຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ອສປ຺ປາຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ, ຕໍ ປຏິເທເສມີ’’’ຕິ.

໕໗໓. ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ອາຣຎ຺ຎການິ ເສນາສນານີຕິ ອາຣຎ຺ຎກໍ ນາມ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກໍ ປຈ຺ຉິມໍ.

ສາສງ຺ກໍ ນາມ ອາຣາເມ ອາຣາມູປຈາເຣ ໂຈຣານໍ ນິວິຏ຺ໂຐກາໂສ ທິສ຺ສຕິ, ຠຸຕ຺ໂຕກາໂສ ທິສ຺ສຕິ, ຐິໂຕກາໂສ ທິສ຺ສຕິ, ນິສິນ຺ໂນກາໂສ ທິສ຺ສຕິ, ນິປນ຺ໂນກາໂສ ທິສ຺ສຕິ.

ສປ຺ປຏິຠຍໍ ນາມ ອາຣາເມ ອາຣາມູປຈາເຣ ໂຈເຣຫິ ມນຸສ຺ສາ ຫຕາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ວິລຸຕ຺ຕາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອາໂກຏິຕາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ.

ຕຖາຣູເປສຸ ເສນາສເນສູຕິ ເອວຣູເປສຸ ເສນາສເນສຸ.

ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ, ເອຕໍ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ອາຣາມໍ ອາຣາມູປຈາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຏິສໍວິທິຕໍ, ເອຕໍ [ເອຕມ຺ປິ (ສີ.)] ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ.

ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ ໂຍ ໂກຈິ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອາຣາມໍ ອາຣາມູປຈາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕິ – ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາຫຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ສເຈ ສາສງ຺ກໍ ໂຫຕິ, ສາສງ຺ກນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ; ສເຈ ສປ຺ປຏິຠຍໍ ໂຫຕິ, ສປ຺ປຏິຠຍນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ; ສເຈ – ‘‘ໂຫຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອາຫຣິຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຠຓຕິ, ໂຈຣາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ມນຸສ຺ສາ ອິຘູປຈຣນ຺ຕິ ອປສກ຺ກຖາ’’ຕິ. ຍາຄຸຍາ ປຏິສໍວິທິເຕ ຕສ຺ສາ ປຣິວາໂຣ ອາຫຣິຍ຺ຍຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ຠຕ຺ເຕນ ປຏິສໍວິທິເຕ ຕສ຺ສ ປຣິວາໂຣ ອາຫຣິຍ຺ຍຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ຂາທນີເຍນ ປຏິສໍວິທິເຕ ຕສ຺ສ ປຣິວາໂຣ ອາຫຣິຍ຺ຍຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ກຸເລນ ປຏິສໍວິທິເຕ ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ມນຸສ຺ໂສ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາຫຣຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ຄາເມນ ປຏິສໍວິທິເຕ ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ມນຸສ຺ໂສ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາຫຣຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ປູເຄນ ປຏິສໍວິທິເຕ ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ປູເຄ ມນຸສ຺ໂສ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາຫຣຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ.

ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ໂອທໂນ, ກຸມ຺ມາໂສ, ສຕ຺ຕຸ, ມຈ຺ໂຉ, ມໍສໍ.

ອຊ຺ຌາຣາໂມ ນາມ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣາມສ຺ສ ອນ຺ໂຕອາຣາໂມ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຈາໂຣ.

ອຄິລາໂນ ນາມ ສກ຺ໂກຕິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ [ຄນ຺ຕຸໍ (ກ.)].

ຄິລາໂນ ນາມ ນ ສກ຺ໂກຕິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ [ຄນ຺ຕຸໍ (ກ.)].

ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ອຄິລາໂນ ‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

໕໗໔. ອປ຺ປຏິສໍວິທິເຕ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕສຎ຺ຎີ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຄິລາໂນ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ. ອປ຺ປຏິສໍວິທິເຕ ເວມຕິໂກ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຄິລາໂນ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ. ອປ຺ປຏິສໍວິທິເຕ ປຏິສໍວິທິຕສຎ຺ຎີ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຄິລາໂນ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຏິສໍວິທິເຕ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຏິສໍວິທິເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຏິສໍວິທິເຕ ປຏິສໍວິທິຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໗໕. ອນາປຕ຺ຕິ ປຏິສໍວິທິເຕ, ຄິລານສ຺ສ, ປຏິສໍວິທິເຕ ວາ ຄິລານສ຺ສ ວາ ເສສກໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ພຫາຣາເມ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອາຣາເມ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຖ ຊາຕກໍ ມູລໍ ວາ ຕຈໍ ວາ ປຕ຺ຕໍ ວາ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ຜລໍ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຏິເທສນີຍາ ຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຖາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’’? ທຸຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’’? ຕຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’’? ປຣິສຸທ຺ເຘຕ຺ຖາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີຕິ.

ປາຏິເທສນີຍກຓ຺ຑໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.