໒. ຣຕນສິກ຺ຂາປທໍ

໕໐໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ອຈິຣວຕິຍາ ນທິຍາ ນຫາຍຕິ. ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຎ຺ຈສຕານໍ ຖວິກໍ ຖເລ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຈິຣວຕິຍາ ນທິຍາ ນຫາຍນ຺ໂຕ ວິສ຺ສຣິຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ – ‘‘ຕສ຺ສາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຖວິກາ, ມາ ອິຘ ນສ຺ສີ’’ຕິ ອຄ຺ຄເຫສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຣິຕ຺ວາ ຕຸຣິໂຕ ອາຘາວິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອປິ ເມ, ໂຠ, ຖວິກໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ຫນ຺ທ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ ອທາສິ. ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຸປາເຍນ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຸຓ຺ຓປຕ຺ຕໍ ນ ທເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ! ‘‘ນ ເມ, ໂຠ, ປຎ຺ຈສຕານິ, ສຫສ຺ສໍ ເມ’’ຕິ ປລິພຸນ຺ເຘຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ຣຕນໍ ອຸຄ຺ຄເຫສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຕນໍ ອຸຄ຺ຄເຫສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ຣຕນໍ ອຸຄ຺ຄເຫສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຣຕນໍ ວາ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍ ວາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໐໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍາ ອຸສ຺ສໂວ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອລງ຺ກຕປ຺ປຏິຍຕ຺ຕາ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ວິສາຂາປິ ມິຄາຣມາຕາ ອລງ຺ກຕປ຺ປຏິຍຕ຺ຕາ ‘‘ອຸຍ຺ຍານໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ – ‘‘ກ຺ຍາຫໍ ກຣິສ຺ສາມິ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ຍໍນູນາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອາຠຣຓໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ຠຓ຺ຑິກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ທາສິຍາ ອທາສິ – ‘‘ຫນ຺ທ, ເຊ, ອິມໍ ຠຓ຺ຑິກໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ວິສາຂາ ມິຄາຣມາຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ວິສາຂໍ ມິຄາຣມາຕຣໍ ຠຄວາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ວິສາຂາ ມິຄາຣມາຕາ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິຕາ ສມາທປິຕາ ສມຸຕ຺ເຕຊິຕາ ສມ຺ປຫໍສິຕາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ສາ ທາສີ ຕໍ ຠຓ຺ຑິກໍ ວິສ຺ສຣິຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປຖາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕນໍ ວາ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອຸຄ຺ຄຫາເປຕ຺ວາ ວາ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ – ‘‘ຍສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ ໂສ ຫຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຣຕນໍ ວາ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຊ຺ຌາຣາມາ, ອຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍ ວາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໐໔. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກາສີສຸ ຊນປເທ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ກມ຺ມນ຺ຕຄາໂມ ໂຫຕິ. ເຕນ ຈ ຄຫປຕິນາ ອນ຺ເຕວາສີ ອາຓຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ – ‘‘ສເຈ ຠທນ຺ຕາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕໍ ກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ກາສີສຸ ຊນປເທ ຈາຣິກໍ ຈຣມານາ ເຍນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ກມ຺ມນ຺ຕຄາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ. ທິສ຺ວານ ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສນ຺ຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍາ ສ຺ວາຕນາຍ ຄຫປຕິໂນ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຘິວາເສສຸໍ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປຕ຺ວາ ອງ຺ຄຸລິມຸທ຺ທິກໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຕ຺ເຕນ ປຣິວິສິຕ຺ວາ – ‘‘ອຍ຺ຍາ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ອຫມ຺ປິ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອງ຺ຄຸລິມຸທ຺ທິກໍ ວິສ຺ສຣິຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສິຕ຺ວາ – ‘‘ສເຈ ມຍໍ ຄມິສ຺ສາມ ນສ຺ສິສ຺ສຕາຍໍ ອງ຺ຄຸລິມຸທ຺ທິກາ’’ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ອຈ຺ຉິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ກມ຺ມນ຺ຕາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍາ ອິເຘວ ອຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕນໍ ວາ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ວາ ອຊ຺ຌາວສເຖ ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອຸຄ຺ຄຫາເປຕ຺ວາ ວາ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ – ຍສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ ໂສ ຫຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໐໕. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຣຕນໍ ວາ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຊ຺ຌາຣາມາ ວາ ອຊ຺ຌາວສຖາ ວາ, ອຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍ ວາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຣຕນໍ ວາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ວາ ອຊ຺ຌາວສເຖ ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອຸຄ຺ຄຫາເປຕ຺ວາ ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ – ‘ຍສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ ໂສ ຫຣິສ຺ສຕີ’ຕິ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີ’’ຕິ.

໕໐໖. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຣຕນໍ ນາມ ມຸຕ຺ຕາ ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສງ຺ໂຂ ສິລາ ປວາລໍ ຣຊຕໍ ຊາຕຣູປໍ ໂລຫິຕງ຺ໂກ [ໂລຫິຕໂກ (?)] ມສາຣຄລ຺ລໍ.

ຣຕນສມ຺ມຕໍ ນາມ ຍໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄໍ, ເອຕໍ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ນາມ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຊ຺ຌາຣາມາ ວາ ອຊ຺ຌາວສຖາ ວາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ອຊ຺ຌາຣາມໍ ອຊ຺ຌາວສຖໍ.

ອຊ຺ຌາຣາໂມ ນາມ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣາມສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອາຣາໂມ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຈາໂຣ.

ອຊ຺ຌາວສໂຖ ນາມ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອາວສຖສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອາວສໂຖ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຈາໂຣ.

ອຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ສຍໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍາຕິ ອຎ຺ຎໍ ຄາຫາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ຣຕນໍ ວາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ວາ ອຊ຺ຌາວສເຖ ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອຸຄ຺ຄຫາເປຕ຺ວາ ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຣູເປນ ວາ ນິມິຕ຺ເຕນ ວາ ສຎ຺ຎາຓໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘‘ຍສ຺ສ ຠຓ຺ຑໍ ນຏ຺ຐໍ ໂສ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ. ສເຈ ຕຕ຺ຖ ອາຄຈ຺ຉຕິ ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ອາວຸໂສ, ກີທິສໍ ເຕ ຠຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ? ສເຈ ຣູເປນ ວາ ນິມິຕ຺ເຕນ ວາ ສມ຺ປາເທຕິ ທາຕພ຺ພໍ, ໂນ ເຈ ສມ຺ປາເທຕິ ‘‘ວິຈິນາຫິ ອາວຸໂສ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕມ຺ຫາ ອາວາສາ ປກ຺ກມນ຺ເຕນ ເຍ ຕຕ຺ຖ ໂຫນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ປຕິຣູປາ, ເຕສໍ ຫຕ຺ເຖ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ໂຫນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ປຕິຣູປາ, ເຍ ຕຕ຺ຖ ໂຫນ຺ຕິ ຄຫປຕິກາ ປຕິຣູປາ, ເຕສໍ ຫຕ຺ເຖ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ.

ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີຕິ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ອນຸຘມ຺ມຕາ.

໕໐໗. ອນາປຕ຺ຕິ ຣຕນໍ ວາ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ວາ ອຊ຺ຌາວສເຖ ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອຸຄ຺ຄຫາເປຕ຺ວາ ວາ ນິກ຺ຂິປຕິ – ‘‘ຍສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ ໂສ ຫຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ຣຕນສມ຺ມຕໍ ວິສ຺ສາສໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕາວກາລິກໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປໍສຸກູລສຎ຺ຎິສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຣຕນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.