໓. ວິກາລຄາມປ຺ປວິສນສິກ຺ຂາປທໍ

໕໐໘. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຠາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – [ອິມາ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາໂຍ ທີ. ໑.໑໗; ມ. ນິ. ໒.໒໒໓; ສໍ. ນິ.; ອ. ນິ. ໑໐.໖໙] ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ ມຫາມຕ຺ຕກຖໍ ເສນາກຖໍ ຠຍກຖໍ ຍຸທ຺ຘກຖໍ ອນ຺ນກຖໍ ປານກຖໍ ວຕ຺ຖກຖໍ ສຍນກຖໍ ມາລາກຖໍ ຄນ຺ຘກຖໍ ຎາຕິກຖໍ ຍານກຖໍ ຄາມກຖໍ ນິຄມກຖໍ ນຄຣກຖໍ ຊນປທກຖໍ ອິຕ຺ຖິກຖໍ [ອິຕ຺ຖິກຖໍ ປຸຣິສກຖໍ (ກ.) ມຊ຺ຌິມປຓ຺ຓາສຏ຺ຐກຖາ ໑໕໖ ປິຏ຺ເຐ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ສູຣກຖໍ ວິສິຂາກຖໍ ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖໍ ປຸພ຺ພເປຕກຖໍ ນານຕ຺ຕກຖໍ ໂລກກ຺ຂາຍິກໍ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກໍ ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຠາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖສ຺ສນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ…ເປ… ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຄິຫີ ກາມໂຠຄິໂນ’’ຕິ!

ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຠາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖສ຺ສນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ…ເປ… ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຠາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖຖ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ…ເປ… ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຠາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖສ຺ສຖ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ…ເປ… ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິເສຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໐໙. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ໂກສເລສຸ ຊນປເທ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ສາຍໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ອຸປຄຈ຺ຉິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປວິສຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕຸ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ປວິສິໍສຸ. ໂຈຣາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຈ຺ຉິນ຺ທິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາປຸຈ຺ຉາ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອນາປຸຈ຺ຉາ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິເສຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໑໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ໂກສເລສຸ ຊນປເທ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສາຍໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ. ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປວິສຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕຸ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ໂຕ ນ ປາວິສິ. ໂຈຣາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຸຈ຺ຉາ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິເສຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໑໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ອຫິນາ ທຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ອຄ຺ຄິໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄາມໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕຸ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ໂຕ ນ ປາວິສິ…ເປ… ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຣູເປ ອຈ຺ຈາຍິເກ ກຣຓີເຍ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໑໒. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ວິກາເລ ຄາມໍ ປວິເສຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປາ ອຈ຺ຈາຍິກາ ກຣຓີຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໕໑໓. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ສນ຺ໂຕ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສິຕຸໍ.

ອສນ຺ໂຕ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສິຕຸໍ.

ວິກາໂລ ນາມ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ວີຕິວຕ຺ເຕ ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ.

ຄາມໍ ປວິເສຍ຺ຍາຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປາ ອຈ຺ຈາຍິກາ ກຣຓີຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຕຖາຣູປໍ ອຈ຺ຈາຍິກໍ ກຣຓີຍໍ.

໕໑໔. ວິກາເລ ວິກາລສຎ຺ຎີ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ຄາມໍ ປວິສຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປາ ອຈ຺ຈາຍິກາ ກຣຓີຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ວິກາເລ ເວມຕິໂກ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ຄາມໍ ປວິສຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປາ ອຈ຺ຈາຍິກາ ກຣຓີຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ວິກາເລ ກາລສຎ຺ຎີ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ຄາມໍ ປວິສຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປາ ອຈ຺ຈາຍິກາ ກຣຓີຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ກາເລ ວິກາລສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາເລ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາເລ ກາລສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໑໕. ອນາປຕ຺ຕິ ຕຖາຣູເປ ອຈ຺ຈາຍິເກ ກຣຓີເຍ, ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສຕິ, ອສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປວິສຕິ, ອນ຺ຕຣາຣາມໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕິຕ຺ຖິຍເສຍ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຏິກ຺ກມນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄາເມນ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ວິກາລຄາມປ຺ປວິສນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.