໖. ຈາຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ

໒໙໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕສິ. ອຎ຺ເຎປິ ຠິກ຺ຂູ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕສິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ, ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ເທຖາວຸໂສ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອາຄເມຖ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວາຍ຺ໂຍ ອຸປນນ຺ໂທ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ເທຖາວຸໂສ, ຠຕ຺ຕໍ; ປຸເຣ ກາໂລ ອຕິກ຺ກມຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍມ຺ປິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຕ຺ຕໍ ກຣິມ຺ຫາ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ກາຣຓາ. ອາຄເມຖ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວາຍ຺ໂຍ ອຸປນນ຺ໂທ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ທິວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຠິກ຺ຂູ ນ ຈິຕ຺ຕຣູປໍ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໕. [ມຫາວ. ໒໗໗] ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລໍ ສງ຺ຆສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຂາທນີຍໍ ປາເຫສິ – ‘‘ອຍ຺ຍສ຺ສ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ກຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ອຸປນນ຺ໂທ’’ຕິ? ‘‘ເອສາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ’’ຕິ. ‘‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຂາທນີຍໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປຖ ຍາວ ອຸປນນ຺ໂທ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ທິວາ ປຏິກ຺ກມິ, ຂາທນີຍໍ ອຸສ຺ສາຣິຍິຕ຺ຖ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ ຠິກ຺ຂເວ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຈີວຣທານສມເຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ກຸລານິ ນ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ. ຈີວຣໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈີວຣທານສມເຍ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຈີວຣທານສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໗. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຕ຺ໂຖ ຈ ໂຫຕິ ສູຈິຍາປິ ສຸຕ຺ເຕນປິ ສຕ຺ຖເກນປິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ກຸລານິ ນ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈີວຣກາຣສມເຍ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໘. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຄິລານາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຕ຺ໂຖ ຈ ໂຫຕິ ເຠສຊ຺ເຊຫິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ກຸລານິ ນ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຸຈ຺ຉາ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໙໙. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

໓໐໐. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ນິມນ຺ຕິໂຕ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ໂຠຊເນນ ນິມນ຺ຕິໂຕ.

ສຠຕ຺ໂຕ ນາມ ເຍນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ເຕນ ສຠຕ຺ໂຕ.

ສນ຺ຕໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸໍ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສິຕຸໍ.

ອສນ຺ຕໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສິຕຸໍ.

ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ນາມ ເຍນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ຕໍ ອຠຸຕ຺ຕາວີ.

ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ນາມ ເຍນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ຕໍ ອນ຺ຕມໂສ ກຸສຄ຺ເຄນປິ [ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນປິ (ສີ.)] ຠຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ກຸລໍ ນາມ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຸລານິ – ຂຕ຺ຕິຍກຸລໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລໍ, ເວສ຺ສກຸລໍ, ສຸທ຺ທກຸລໍ.

ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຆຣູປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຐມໍ ປາທໍ ອຸມ຺ມາຣໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ທຸຕິຍໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ສມຍໍ.

ຈີວຣທານສມໂຍ ນາມ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ມາໂສ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ປຎ຺ຈ ມາສາ.

ຈີວຣກາຣສມໂຍ ນາມ ຈີວເຣ ກຍິຣມາເນ.

໓໐໑. ນິມນ຺ຕິເຕ ນິມນ຺ຕິຕສຎ຺ຎີ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ນິມນ຺ຕິເຕ ເວມຕິໂກ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ນິມນ຺ຕິເຕ ອນິມນ຺ຕິຕສຎ຺ຎີ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອນິມນ຺ຕິເຕ ນິມນ຺ຕິຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນິມນ຺ຕິເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນິມນ຺ຕິເຕ ອນິມນ຺ຕິຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໐໒. ອນາປຕ຺ຕິ ສມເຍ, ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສຕິ, ອສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປວິສຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຆເຣນ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ຆຣູປຈາເຣນ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ອນ຺ຕຣາຣາມໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕິຕ຺ຖິຍເສຍ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຏິກ຺ກມນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠຕ຺ຕິຍຆຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຈາຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.