໕. ອເຈລກວຄ຺ໂຄ

໑. ອເຈລກສິກ຺ຂາປທໍ

໒໖໙. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ຂາທນີຍໍ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ‘‘ເຕນຫານນ຺ທ, ວິຆາສາທານໍ ປູວໍ ເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ວິຆາສາເທ ປຏິປາຏິຍາ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ເອເກກໍ ປູວໍ ເທນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣິສ຺ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ເອກໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ທ຺ເວ ປູເວ ອທາສິ. ສາມນ຺ຕາ ປຣິພ຺ພາຊິກາໂຍ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊິກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຊາໂຣ ເຕ ເອໂສ ສມໂຓ’’ຕິ. ‘‘ນ ເມ ໂສ ສມໂຓ ຊາໂຣ, ເອກໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ທ຺ເວ ປູເວ ອທາສີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເອເກກໍ ປູວໍ ເທນ຺ໂຕ ຕສ຺ສາເຍວ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ເອກໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ທ຺ເວ ປູເວ ອທາສິ. ສາມນ຺ຕາ ປຣິພ຺ພາຊິກາໂຍ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊິກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຊາໂຣ ເຕ ເອໂສ ສມໂຓ’’ຕິ. ‘‘ນ ເມ ໂສ ສມໂຓ ຊາໂຣ, ເອກໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ທ຺ເວ ປູເວ ອທາສີ’’ຕິ. ‘‘ຊາໂຣ ນ ຊາໂຣ’’ຕິ ຠຓ຺ຑິໍສຸ. ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ອາຊີວໂກ ປຣິເວສນໍ ອຄມາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ປຫູເຕນ ສປ຺ປິນາ ໂອທນໍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອາຊີວກສ຺ສ ມຫນ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑໍ ອທາສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອາຊີວໂກ ຕໍ ປິຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ອຄມາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ອາຊີວໂກ ຕໍ ອາຊີວກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຸໂຕ ຕຍາ, ອາວຸໂສ, ປິຓ຺ໂຑ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ? ‘‘ຕສ຺ສາວຸໂສ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ມຸຓ຺ຑຄຫປຕິກສ຺ສ ປຣິເວສນາຍ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ.

ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ອຸປາສກາ ເຕສໍ ອາຊີວການໍ ອິມໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ອຸປາສກາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ອຸປາສກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິເມ, ຠນ຺ເຕ, ຕິຕ຺ຖິຍາ ອວຓ຺ຓກາມາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓກາມາ ຘມ຺ມສ຺ສ ອວຓ຺ຓກາມາ ສງ຺ຆສ຺ສ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍາ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ສຫຕ຺ຖາ ນ ທເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຕ ອຸປາສເກ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ອຸປາສກາ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິຕາ ສມາທປິຕາ ສມຸຕ຺ເຕຊິຕາ ສມ຺ປຫໍສິຕາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ – ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍ, ສງ຺ຆຜາສຸຕາຍ …ເປ… ສທ຺ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍາ, ວິນຍານຸຄ຺ຄຫາຍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໗໐. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອເຈລກສ຺ສ ວາ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ວາ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ທເທຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໗໑. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ອເຈລໂກ ນາມ ໂຍ ໂກຈິ ປຣິພ຺ພາຊກສມາປນ຺ໂນ ນຄ຺ໂຄ.

ປຣິພ຺ພາຊໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸຎ຺ຈ ສາມເຓຣຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ໂຍ ໂກຈິ ປຣິພ຺ພາຊກສມາປນ຺ໂນ.

ປຣິພ຺ພາຊິກາ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນິຎ຺ຈ ສິກ຺ຂມານຎ຺ຈ ສາມເຓຣິຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ຍາ ກາຈິ ປຣິພ຺ພາຊິກສມາປນ຺ນາ.

ຂາທນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ອຸທກທນ຺ຕໂປນໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມ.

ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ໂອທໂນ, ກຸມ຺ມາໂສ, ສຕ຺ຕຸ, ມຈ຺ໂຉ, ມໍສໍ.

ທເທຍ຺ຍາຕິ ກາເຍນ ວາ ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ວາ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໒໗໒. ຕິຕ຺ຖິເຍ ຕິຕ຺ຖິຍສຎ຺ຎີ ສຫຕ຺ຖາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຕິຕ຺ຖິເຍ ເວມຕິໂກ ສຫຕ຺ຖາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຕິຕ຺ຖິເຍ ອຕິຕ຺ຖິຍສຎ຺ຎີ ສຫຕ຺ຖາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຸທກທນ຺ຕໂປນໍ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຕິຕ຺ຖິເຍ ຕິຕ຺ຖິຍສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຕິຕ຺ຖິເຍ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຕິຕ຺ຖິເຍ ອຕິຕ຺ຖິຍສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໗໓. ອນາປຕ຺ຕິ ທາເປຕິ ນ ເທຕິ, ອຸປນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທຕິ, ພາຫິຣາເລປໍ ເທຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອເຈລກສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ອຸຍ຺ໂຍຊນສິກ຺ຂາປທໍ

໒໗໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠາຕຸໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຫາວຸໂສ, ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ອທາເປຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉາວຸໂສ, ນ ເມ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ກຖາ ວາ ນິສຊ຺ຊາ ວາ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ເອກກສ຺ສ ເມ ກຖາ ວາ ນິສຊ຺ຊາ ວາ ຜາສຸ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປກຏ຺ເຐ ກາເລ ນາສກ຺ຂິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ, ປຏິກ຺ກມເນປິ ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ຄໍ ນ ສມ຺ຠາເວສິ, ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸໍ – ‘ເອຫາວຸໂສ, ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິສ຺ສາມາ’ຕິ ຕສ຺ສ ອທາເປຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສ຺ສຕີ’’ຕິ …ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໍ – ‘‘ເອຫາວຸໂສ, ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ອທາເປຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ຠິກ຺ຂຸໍ – ‘‘ເອຫາວຸໂສ, ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ອທາເປຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໗໕. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ – ‘‘ເອຫາວຸໂສ, ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິສ຺ສາມາ’ຕິ ຕສ຺ສ ທາເປຕ຺ວາ ວາ ອທາເປຕ຺ວາ ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊຍ຺ຍ – ‘ຄຈ຺ຉາວຸໂສ, ນ ເມ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ກຖາ ວາ ນິສຊ຺ຊາ ວາ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ເອກກສ຺ສ ເມ ກຖາ ວາ ນິສຊ຺ຊາ ວາ ຜາສຸ ໂຫຕີ’ຕິ, ເອຕເທວ ປຈ຺ຈຍໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຎ຺ຎໍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໗໖. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ, ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ.

ເອຫາວຸໂສ, ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາຕິ ຄາໂມປິ ນິຄໂມປິ ນຄຣມ຺ປິ, ຄາໂມ ເຈວ ນິຄໂມ ຈ.

ຕສ຺ສ ທາເປຕ຺ວາຕິ ຍາຄຸໍ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ທາເປຕ຺ວາ.

ອທາເປຕ຺ວາຕິ ນ ກິຎ຺ຈິ ທາເປຕ຺ວາ.

ອຸຍ຺ໂຍເຊຍ຺ຍາຕິ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຫສິຕຸກາໂມ ກີຬິຕຸກາໂມ ຣໂຫ ນິສີທິຕຸກາໂມ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິຕຸກາໂມ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘‘ຄຈ຺ຉາວຸໂສ, ນ ເມ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ກຖາ ວາ ນິສຊ຺ຊາ ວາ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ເອກກສ຺ສ ເມ ກຖາ ວາ ນິສຊ຺ຊາ ວາ ຜາສຸ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ທສ຺ສນູປຈາຣໍ ວາ ສວນູປຈາຣໍ ວາ ວິຊຫນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ວິຊຫິເຕ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ເອຕເທວ ປຈ຺ຈຍໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຎ຺ຎນ຺ຕິ ນ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕຸໍ.

໒໗໗. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ກລິສາສນໍ ອາໂຣເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກລິສາສນໍ ອາໂຣເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໒໗໘. ອນາປຕ຺ຕິ ‘‘ອຸໂຠ ເອກໂຕ ນ ຍາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ‘‘ມຫຄ຺ຆໍ ຠຓ຺ຑໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ໂລຠຘມ຺ມໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ‘‘ມາຕຸຄາມໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອນຠິຣຕິໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ‘‘ຄິລານສ຺ສ ວາ ໂອຫິຍ຺ຍກສ຺ສ ວາ ວິຫາຣປາລສ຺ສ ວາ ຍາຄຸໍ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ນີຫຣາ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ນ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິຕຸກາໂມ, ສຕິ ກຣຓີເຍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອຸຍ຺ໂຍຊນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ສໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ

໒໗໙. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສຫາຍກສ຺ສ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຊາປຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສຍນິຆເຣ [ສຍນີຆເຣ (ສ຺ຍາ.)] ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ເຍນາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ປຊາປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ທເທຫາຍ຺ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ສາ ອິຕ຺ຖີ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ອທາສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ, ຍໂຕ ອຍ຺ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂາ ທິນ຺ນາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສາ ອິຕ຺ຖີ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ – ‘‘ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ອຍໍ ປຸຣິໂສ’’ຕິ, ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນິສີທຖ, ຠນ຺ເຕ, ມາ ອຄມິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ, ຍໂຕ ອຍ຺ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂາ ທິນ຺ນາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ສາ ອິຕ຺ຖີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນິສີທຖ, ຠນ຺ເຕ, ມາ ອຄມິຕ຺ຖາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຊ຺ຌາເປສິ – ‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ອຸປນນ຺ໂທ ມຍ຺ຫໍ ປຊາປຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສຍນິຆເຣ ນິສິນ຺ໂນ. ໂສ ມຍາ ອຸຍ຺ໂຍຊີຍມາໂນ ນ ອິຈ຺ຉຕິ ຄນ຺ຕຸໍ. ພຫຸກິຈ຺ຈາ ມຍໍ ພຫຸກຣຓີຍາ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສໂຠຊເນ ກຸເລ ອນຸປຂຊ຺ຊ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ສໂຠຊເນ ກຸເລ ອນຸປຂຊ຺ຊ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ສໂຠຊເນ ກຸເລ ອນຸປຂຊ຺ຊ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໘໐. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສໂຠຊເນ ກຸເລ ອນຸປຂຊ຺ຊ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໘໑. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ສໂຠຊນໍ ນາມ ກຸລໍ ອິຕ຺ຖີ ເຈວ ໂຫຕິ ປຸຣິໂສ ຈ, ອິຕ຺ຖີ ຈ ປຸຣິໂສ ຈ ອຸໂຠ ອນິກ຺ຂນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ອວີຕຣາຄາ.

ອນຸປຂຊ຺ຊາຕິ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ.

ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ມຫລ຺ລເກ ຆເຣ ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏສ຺ສ [ປິຏ຺ຐິສງ຺ຆາຏສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)] ຫຕ຺ຖປາສໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຂຸທ຺ທເກ ຆເຣ ປິຏ຺ຐິວໍສໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໒໘໒. ສຍນິຆເຣ ສຍນິຆຣສຎ຺ຎີ ສໂຠຊເນ ກຸເລ ອນຸປຂຊ຺ຊ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ສຍນິຆເຣ ເວມຕິໂກ ສໂຠຊເນ ກຸເລ ອນຸປຂຊ຺ຊ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ສຍນິຆເຣ ນສຍນິຆຣສຎ຺ຎີ ສໂຠຊເນ ກຸເລ ອນຸປຂຊ຺ຊ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ນສຍນິຆເຣ ສຍນິຆຣສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນສຍນິຆເຣ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນສຍນິຆເຣ ນສຍນິຆຣສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໘໓. ອນາປຕ຺ຕິ ມຫລ຺ລເກ ຆເຣ ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ຂຸທ຺ທເກ ຆເຣ ປິຏ຺ຐິວໍສໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ທຸຕິໂຍ ໂຫຕິ, ອຸໂຠ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ວີຕຣາຄາ, ນສຍນິຆເຣ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ສໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.

໔. ຣໂຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນສິກ຺ຂາປທໍ

໒໘໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສຫາຍກສ຺ສ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຊາປຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ອຸຊ຺ຌາຍຕິ ຂິຍ຺ຍຕິ ວິປາເຈຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອຍ຺ໂຍ ອຸປນນ຺ໂທ ມຍ຺ຫໍ ປຊາປຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ວິປາເຈນ຺ຕສ຺ສ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສ຺ສຕີຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໘໕. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໘໖. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ມາຕຸຄາໂມ ນາມ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີ, ນ ຍກ຺ຂີ ນ ເປຕີ ນ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ, ອນ຺ຕມໂສ ຕທຫຸຊາຕາປິ ທາຣິກາ, ປເຄວ ມຫຕ຺ຕຣີ.

ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເອກໂຕ.

[ປາຈິ. ໒໐໐,໒໙໑; ປາຣາ. ໔໔໕,໔໕໔] ຣໂຫ ນາມ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣໂຫ ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫ. ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣໂຫ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອກ຺ຂິໍ ວາ ນິຂຓີຍມາເນ ຠມຸກໍ ວາ ອຸກ຺ຂິປີຍມາເນ ສີສໍ ວາ ອຸກ຺ຂິປີຍມາເນ ປສ຺ສິຕຸໍ. ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ປກຕິກຖາ ໂສຕຸໍ.

[ປາຣາ. ໔໔໕] ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ນາມ ອາສນໍ ກຸຏ຺ເຏນ [ກຸຑ຺ເຑນ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ວາ ກວາເຏນ ວາ ກິລຎ຺ເຊນ ວາ ສາຓິປາກາເຣນ ວາ ຣຸກ຺ເຂນ ວາ ຖມ຺ເຠນ ວາ ໂກຕ຺ຖຬິຍາ [ໂກຏ຺ຐຬິຍາ (ສີ. ສ຺ຍາ.) ໂກຕ຺ຖຬິກາຍ (ກ.)] ວາ, ເຍນ ເກນຈິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ໂຫຕິ.

ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ມາຕຸຄາເມ ນິສິນ຺ເນ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປນິສິນ຺ໂນ ວາ ໂຫຕິ ອຸປນິປນ຺ໂນ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຠິກ຺ຂຸ ນິສິນ຺ເນ ມາຕຸຄາໂມ ອຸປນິສິນ຺ໂນ ວາ ໂຫຕິ ອຸປນິປນ຺ໂນ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸໂຠ ວາ ນິສິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ ອຸໂຠ ວາ ນິປນ຺ນາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໒໘໗. ມາຕຸຄາເມ ມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ມາຕຸຄາເມ ເວມຕິໂກ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ມາຕຸຄາເມ ອມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ຍກ຺ຂິຍາ ວາ ເປຕິຍາ ວາ ປຓ຺ຑເກນ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາຍ ວາ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫິຕ຺ຖິຍາ ວາ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມາຕຸຄາເມ ມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມາຕຸຄາເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມາຕຸຄາເມ ອມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໘໘. ອນາປຕ຺ຕິ ໂຍ ໂກຈິ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິໂສ ທຸຕິໂຍ ໂຫຕິ, ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ນິສີທຕິ, ອຣໂຫເປກ຺ໂຂ, ອຎ຺ຎວິຫິໂຕ ນິສີທຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຣໂຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຣໂຫນິສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທໍ

໒໘໙. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສຫາຍກສ຺ສ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຊາປຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ອຸຊ຺ຌາຍຕິ ຂິຍ຺ຍຕິ ວິປາເຈຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອຍ຺ໂຍ ອຸປນນ຺ໂທ ມຍ຺ຫໍ ປຊາປຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ວິປາເຈນ຺ຕສ຺ສ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປາສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໙໐. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໙໑. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ມາຕຸຄາໂມ ນາມ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີ, ນ ຍກ຺ຂີ ນ ເປຕີ ນ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ, ວິຎ຺ຎູ ປຏິພລາ ສຸຠາສິຕທຸພ຺ຠາສິຕໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອາຊານິຕຸໍ.

ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເອກໂຕ.

ເອໂກ ເອກາຍາຕິ ຠິກ຺ຂຸ ເຈວ ໂຫຕິ ມາຕຸຄາໂມ ຈ.

[ປາຈິ. ໒໐໐,໒໘໖; ປາຣາ. ໔໔໕,໔໕໔] ຣໂຫ ນາມ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣໂຫ, ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫ. ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣໂຫ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອກ຺ຂິໍ ວາ ນິຂຓີຍມາເນ ຠມຸກໍ ວາ ອຸກ຺ຂິປີຍມາເນ ສີສໍ ວາ ອຸກ຺ຂິປີຍມາເນ ປສ຺ສິຕຸໍ. ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ປກຕິກຖາ ໂສຕຸໍ.

໒໙໒. ມາຕຸຄາເມ ມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ມາຕຸຄາເມ ເວມຕິໂກ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ມາຕຸຄາເມ ອມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ຍກ຺ຂິຍາ ວາ ເປຕິຍາ ວາ ປຓ຺ຑເກນ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫິຕ຺ຖິຍາ ວາ [ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາຍ ວາ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫິຕ຺ຖິຍາ ວາ (ກ.)] ສທ຺ຘິໍ ເອໂກ ເອກາຍ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມາຕຸຄາເມ ມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມາຕຸຄາເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມາຕຸຄາເມ ອມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໙໓. ອນາປຕ຺ຕິ ໂຍ ໂກຈິ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິໂສ ທຸຕິໂຍ ໂຫຕິ, ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ນິສີທຕິ, ອຣໂຫເປກ຺ໂຂ ອຎ຺ຎວິຫິໂຕ ນິສີທຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຣໂຫນິສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຈາຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ

໒໙໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປນນ຺ທໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕສິ. ອຎ຺ເຎປິ ຠິກ຺ຂູ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕສິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ, ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ເທຖາວຸໂສ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອາຄເມຖ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວາຍ຺ໂຍ ອຸປນນ຺ໂທ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ເທຖາວຸໂສ, ຠຕ຺ຕໍ; ປຸເຣ ກາໂລ ອຕິກ຺ກມຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍມ຺ປິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຕ຺ຕໍ ກຣິມ຺ຫາ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ກາຣຓາ. ອາຄເມຖ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວາຍ຺ໂຍ ອຸປນນ຺ໂທ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ທິວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຠິກ຺ຂູ ນ ຈິຕ຺ຕຣູປໍ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໕. [ມຫາວ. ໒໗໗] ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລໍ ສງ຺ຆສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຂາທນີຍໍ ປາເຫສິ – ‘‘ອຍ຺ຍສ຺ສ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ກຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ອຸປນນ຺ໂທ’’ຕິ? ‘‘ເອສາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ’’ຕິ. ‘‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຂາທນີຍໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປຖ ຍາວ ອຸປນນ຺ໂທ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ທິວາ ປຏິກ຺ກມິ, ຂາທນີຍໍ ອຸສ຺ສາຣິຍິຕ຺ຖ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ ຠິກ຺ຂເວ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຈີວຣທານສມເຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ກຸລານິ ນ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ. ຈີວຣໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈີວຣທານສມເຍ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຈີວຣທານສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໗. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຕ຺ໂຖ ຈ ໂຫຕິ ສູຈິຍາປິ ສຸຕ຺ເຕນປິ ສຕ຺ຖເກນປິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ກຸລານິ ນ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈີວຣກາຣສມເຍ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໘. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຄິລານາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຕ຺ໂຖ ຈ ໂຫຕິ ເຠສຊ຺ເຊຫິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ກຸລານິ ນ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຸຈ຺ຉາ ກຸລານິ ປຍິຣຸປາສິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໙໙. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

໓໐໐. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ນິມນ຺ຕິໂຕ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ໂຠຊເນນ ນິມນ຺ຕິໂຕ.

ສຠຕ຺ໂຕ ນາມ ເຍນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ເຕນ ສຠຕ຺ໂຕ.

ສນ຺ຕໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸໍ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສິຕຸໍ.

ອສນ຺ຕໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສິຕຸໍ.

ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ນາມ ເຍນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ຕໍ ອຠຸຕ຺ຕາວີ.

ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ນາມ ເຍນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ຕໍ ອນ຺ຕມໂສ ກຸສຄ຺ເຄນປິ [ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນປິ (ສີ.)] ຠຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ກຸລໍ ນາມ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຸລານິ – ຂຕ຺ຕິຍກຸລໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລໍ, ເວສ຺ສກຸລໍ, ສຸທ຺ທກຸລໍ.

ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຆຣູປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຐມໍ ປາທໍ ອຸມ຺ມາຣໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ທຸຕິຍໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ສມຍໍ.

ຈີວຣທານສມໂຍ ນາມ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ມາໂສ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ປຎ຺ຈ ມາສາ.

ຈີວຣກາຣສມໂຍ ນາມ ຈີວເຣ ກຍິຣມາເນ.

໓໐໑. ນິມນ຺ຕິເຕ ນິມນ຺ຕິຕສຎ຺ຎີ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ນິມນ຺ຕິເຕ ເວມຕິໂກ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ນິມນ຺ຕິເຕ ອນິມນ຺ຕິຕສຎ຺ຎີ ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອນິມນ຺ຕິເຕ ນິມນ຺ຕິຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນິມນ຺ຕິເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນິມນ຺ຕິເຕ ອນິມນ຺ຕິຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໐໒. ອນາປຕ຺ຕິ ສມເຍ, ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຸຈ຺ຉາ ປວິສຕິ, ອສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປວິສຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຆເຣນ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ຆຣູປຈາເຣນ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ອນ຺ຕຣາຣາມໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕິຕ຺ຖິຍເສຍ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຏິກ຺ກມນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠຕ຺ຕິຍຆຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຈາຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ມຫານາມສິກ຺ຂາປທໍ

໓໐໓. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມຫານາມສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊໍ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ຈຕຸມາສໍ [ຈຕຸມ຺ມາສໍ (ສີ.) ຈາຕຸມາສໍ (ສ຺ຍາ.)] ເຠສຊ຺ເຊນ ປວາເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ມຫານາມ! ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ມຫານາມ, ສງ຺ຆໍ ຈຕຸມາສໍ ເຠສຊ຺ເຊນ ປວາເຣຫີ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸມາສໍ ເຠສຊ຺ຊປ຺ປຈ຺ຈຍປວາຣຓໍ ສາທິຕຸນ຺ຕິ.

໓໐໔. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ມຫານາມໍ ສກ຺ກໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ຕເຖວ ມຫານາມສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊໍ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ອປຣມ຺ປິ ຈຕຸມາສໍ ເຠສຊ຺ເຊນ ປວາເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ມຫານາມ! ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ມຫານາມ, ສງ຺ຆໍ ອປຣມ຺ປິ ຈຕຸມາສໍ ເຠສຊ຺ເຊນ ປວາເຣຫີ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸນ ປວາຣຓມ຺ປິ ສາທິຕຸນ຺ຕິ.

໓໐໕. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ມຫານາມໍ ສກ຺ກໍ ປຣິຕ຺ຕໍເຍວ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ຕເຖວ ມຫານາມສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊໍ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ຍາວຊີວໍ ເຠສຊ຺ເຊນ ປວາເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ມຫານາມ! ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ມຫານາມ, ສງ຺ຆໍ ຍາວຊີວໍ ເຠສຊ຺ເຊນ ປວາເຣຫີ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຈ຺ຈປວາຣຓມ຺ປິ ສາທິຕຸນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖາ ໂຫນ຺ຕິ ທຸປ຺ປາຣຸຕາ ອນາກປ຺ປສມ຺ປນ຺ນາ. ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ວຕ຺ຕາ ໂຫຕິ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖາ ທຸປ຺ປາຣຸຕາ ອນາກປ຺ປສມ຺ປນ຺ນາ? ນນຸ ນາມ ປພ຺ພຊິເຕນ ສຸນິວຕ຺ເຖນ ຠວິຕພ຺ພໍ ສຸປາຣຸເຕນ ອາກປ຺ປສມ຺ປນ຺ເນນາ’’ຕິ? ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ມຫານາເມ ສກ຺ເກ ອຸປນນ຺ຘິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ມຍໍ ອຸປາເຍນ ມຫານາມໍ ສກ຺ກໍ ມງ຺ກຸ ກເຣຍ຺ຍາມາ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມຫານາເມນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສກ຺ເກນ ສງ຺ໂຆ ເຠສຊ຺ເຊນ ປວາຣິໂຕ. ຫນ຺ທ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ມຫານາມໍ ສກ຺ກໍ ສປ຺ປິໍ ວິຎ຺ຎາເປມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມຫານາມໍ ສກ຺ກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ໂທເຓນ, ອາວຸໂສ, ສປ຺ປິນາ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ‘‘ອຊ຺ຊຓ຺ໂຫ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄເມຖ. ມນຸສ຺ສາ ວຊໍ ຄຕາ ສປ຺ປິໍ ອາຫຣິຕຸໍ. ກາລໍ ອາຫຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ [ກາເລ ຫຣິສ຺ສຖາຕິ (ສ຺ຍາ.)].

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ມຫານາມໍ ສກ຺ກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ໂທເຓນ, ອາວຸໂສ, ສປ຺ປິນາ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ‘‘ອຊ຺ຊຓ຺ໂຫ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄເມຖ. ມນຸສ຺ສາ ວຊໍ ຄຕາ ສປ຺ປິໍ ອາຫຣິຕຸໍ. ກາລໍ ອາຫຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕຍາ, ອາວຸໂສ, ອທາຕຸກາເມນ ປວາຣິເຕນ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ປວາເຣຕ຺ວາ ນ ເທສີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ອຸຊ຺ຌາຍຕິ ຂິຍ຺ຍຕິ ວິປາເຈຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠທນ຺ຕາ – ‘ອຊ຺ຊຓ຺ໂຫ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄເມຖາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ນາຄເມສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ມຫານາມສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ວິປາເຈນ຺ຕສ຺ສ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ມຫານາເມນ ສກ຺ເກນ – ‘ອຊ຺ຊຓ຺ໂຫ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄເມຖາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ນາຄເມສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫານາເມນ ສກ຺ເກນ – ‘‘ອຊ຺ຊຓ຺ໂຫ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄເມຖາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ນາຄເມຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ມຫານາເມນ ສກ຺ເກນ – ‘‘ອຊ຺ຊຓ຺ໂຫ, ຠນ຺ເຕ ອາຄເມຖາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ນາຄເມສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໐໖. ‘‘ອຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຈຕຸມາສປ຺ປຈ຺ຈຍປວາຣຓາ ສາທິຕພ຺ພາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຸນປວາຣຓາຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນິຈ຺ຈປວາຣຓາຍ; ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ສາທິເຍຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໐໗. ອຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຈຕຸມາສປ຺ປຈ຺ຈຍປວາຣຓາ ສາທິຕພ຺ພາຕິ ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍປວາຣຓາ ສາທິຕພ຺ພາ.

ປຸນປວາຣຓາປິ ສາທິຕພ຺ພາຕິ ຍທາ ຄິລາໂນ ຠວິສ຺ສາມິ ຕທາ ວິຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີຕິ.

ນິຈ຺ຈປວາຣຓາປິ ສາທິຕພ຺ພາຕິ ຍທາ ຄິລາໂນ ຠວິສ຺ສາມິ ຕທາ ວິຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີຕິ.

ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ສາທິເຍຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ຖິ ປວາຣຓາ ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ຕາ ນ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕາ, ອຕ຺ຖິ ປວາຣຓາ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕາ ນ ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ຕາ, ອຕ຺ຖິ ປວາຣຓາ ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ຕາ ຈ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕາ ຈ, ອຕ຺ຖິ ປວາຣຓາ ເນວ ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ຕາ ນ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕາ.

ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ຕາ ນາມ ເຠສຊ຺ຊານິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ເອຕ຺ຕເກຫິ ເຠສຊ຺ເຊຫິ ປວາເຣມີ’’ຕິ. ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕາ ນາມ ຣຕ຺ຕິໂຍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕາໂຍ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ເອຕ຺ຕກາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ປວາເຣມີ’’ຕິ. ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ຕາ ຈ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕາ ຈ ນາມ ເຠສຊ຺ຊານິ ຈ ປຣິຄ຺ຄຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຈ ປຣິຄ຺ຄຫິຕາໂຍ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ເອຕ຺ຕເກຫິ ເຠສຊ຺ເຊຫິ ເອຕ຺ຕກາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ປວາເຣມີ’’ຕິ. ເນວ ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ຕາ ນ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ຕາ ນາມ ເຠສຊ຺ຊານິ ຈ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຈ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕາໂຍ ໂຫນ຺ຕິ.

໓໐໘. ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ເຕ – ເຍຫິ ເຠສຊ຺ເຊຫິ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕິ ຕານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ເຕ – ຍາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕິ, ຕາ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ເຕ ຈ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ເຕ ຈ – ເຍຫິ ເຠສຊ຺ເຊຫິ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕິ, ຕານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ຐເປຕ຺ວາ ຍາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕິ, ຕາ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ອຎ຺ຎາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ເນວ ເຠສຊ຺ຊປຣິຍນ຺ເຕ ນ ຣຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ເຕ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໐໙. ນ ເຠສຊ຺ເຊນ ກຣຓີເຍນ [ກຣຓີເຍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຎ຺ເຎນ ເຠສຊ຺ເຊນ ກຣຓີເຍນ ອຎ຺ຎໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ຕຕຸຕ຺ຕຣິສຎ຺ຎີ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ເວມຕິໂກ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ນຕຕຸຕ຺ຕຣິສຎ຺ຎີ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ນຕຕຸຕ຺ຕຣິ ຕຕຸຕ຺ຕຣິສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນຕຕຸຕ຺ຕຣິ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນຕຕຸຕ຺ຕຣິ ນຕຕຸຕ຺ຕຣິສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໑໐. ອນາປຕ຺ຕິ ເຍຫິ ເຠສຊ຺ເຊຫິ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕິ ຕານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ຍາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕິ ຕາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ‘‘ອິເມຫິ ຕຍາ ເຠສຊ຺ເຊຫິ ປວາຣິຕາມ຺ຫ, ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ເຠສຊ຺ເຊນ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ‘‘ຍາສຸ ຕຍາ ຣຕ຺ຕີສຸ ປວາຣິຕາມ຺ຫ ຕາໂຍ ຈ ຣຕ຺ຕິໂຍ ວີຕິວຕ຺ຕາ ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ເຠສຊ຺ເຊນ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ຎາຕການໍ ປວາຣິຕານໍ, ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ, ອຕ຺ຕໂນ ຘເນນ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ມຫານາມສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕເສນາສິກ຺ຂາປທໍ

໓໑໑. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ເສນາຍ ອພ຺ຠຸຍ຺ຍາໂຕ ໂຫຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ທສ຺ສນາຍ ອຄມໍສຸ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ. ທິສ຺ວານ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ? ‘‘ມຫາຣາຊານໍ ມຍໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ’’ [ມຫາຣາຊ ມຫາຣາຊານໍ ມຍໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ (ກ.)] ຕິ. ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໍ ທິຏ຺ເຐນ ຍຸທ຺ຘາຠິນນ຺ທິນໍ [ຍຸທ຺ຘາຠິນນ຺ທິນາ (ກ.)]; ນນຸ ຠຄວາ ປສ຺ສິຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ທສ຺ສນາຍ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ! ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ອລາຠາ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ, ເຍ ມຍໍ ອາຊີວສ຺ສ ເຫຕຸ ປຸຕ຺ຕທາຣສ຺ສ ກາຣຓາ ເສນາຍ ອາຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໑໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ມາຕຸໂລ ເສນາຍ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ – ‘‘ອຫຎ຺ຫິ ເສນາຍ ຄິລາໂນ. ອາຄຈ຺ຉຕຸ ຠທນ຺ໂຕ. ອິຈ຺ຉາມິ ຠທນ຺ຕສ຺ສ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວຕາ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ – ‘ນ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ທສ຺ສນາຍ ຄນ຺ຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ເມ ມາຕຸໂລ ເສນາຍ ຄິລາໂນ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເສນາຍ ຄນ຺ຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໑໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕໍ ເສນໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໑໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕາ ນາມ ເສນາ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ນິວິຏ຺ຐາ ວາ ໂຫຕິ ປຍາຕາ ວາ.

ເສນາ ນາມ ຫຕ຺ຖີ ອສ຺ສາ ຣຖາ ປຕ຺ຕີ. ທ຺ວາທສປຸຣິໂສ ຫຕ຺ຖີ, ຕິປຸຣິໂສ ອສ຺ໂສ, ຈຕຸປຸຣິໂສ ຣໂຖ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຣິສາ ສຣຫຕ຺ຖາ ປຕ຺ຕິ. ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ປສ຺ສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ທສ຺ສນູປຈາຣໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປສ຺ສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍໍ.

໓໑໕. ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ເຕ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ເຕ ເວມຕິໂກ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ເຕ ອນຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ເອກເມກໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ປສ຺ສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ທສ຺ສນູປຈາຣໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປສ຺ສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຍ຺ຍຸຕ຺ເຕ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຍ຺ຍຸຕ຺ເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຍ຺ຍຸຕ຺ເຕ ອນຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໑໖. ອນາປຕ຺ຕິ ອາຣາເມ ຐິໂຕ ປສ຺ສຕິ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຐິໂຕກາສໍ ວາ ນິສິນ຺ໂນກາສໍ ວາ ນິປນ຺ໂນກາສໍ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ປຏິປຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ, ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕເສນາສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ເສນາວາສສິກ຺ຂາປທໍ

໓໑໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສຕິ ກຣຓີເຍ ເສນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕິເຣກຕິຣຕ຺ຕໍ ເສນາຍ ວສນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ເສນາຍ ວສິສ຺ສນ຺ຕິ! ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ອລາຠາ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ, ເຍ ມຍໍ ອາຊີວສ຺ສ ເຫຕຸ ປຸຕ຺ຕທາຣສ຺ສ ກາຣຓາ ເສນາຍ ປຏິວສາມາ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຕິເຣກຕິຣຕ຺ຕໍ ເສນາຍ ວສິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕິເຣກຕິຣຕ຺ຕໍ ເສນາຍ ວສຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອຕິເຣກຕິຣຕ຺ຕໍ ເສນາຍ ວສິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໑໘. ‘‘ສິຍາ ຈ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂກຈິເທວ ປຈ຺ຈໂຍ ເສນໍ ຄມນາຍ, ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເສນາຍ ວສິຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ວເສຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໑໙. ສິຍາ ຈ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂກຈິເທວ ປຈ຺ຈໂຍ ເສນໍ ຄມນາຍາຕິ ສິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ສິຍາ ກຣຓີຍໍ.

ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເສນາຍ ວສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທ຺ເວຕິສ຺ໂສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ວສິຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ວເສຍ຺ຍາຕິ ຈຕຸຕ຺ເຖ ທິວເສ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ສູຣິເຍ ເສນາຍ ວສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໓໒໐. ອຕິເຣກຕິຣຕ຺ເຕ ອຕິເຣກສຎ຺ຎີ ເສນາຍ ວສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຕິເຣກຕິຣຕ຺ເຕ ເວມຕິໂກ ເສນາຍ ວສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຕິເຣກຕິຣຕ຺ເຕ ອູນກສຎ຺ຎີ ເສນາຍ ວສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອູນກຕິຣຕ຺ເຕ ອຕິເຣກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອູນກຕິຣຕ຺ເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອູນກຕິຣຕ຺ເຕ ອູນກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໒໑. ອນາປຕ຺ຕິ ທ຺ເວຕິສ຺ໂສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ວສຕິ, ອູນກທ຺ເວຕິສ຺ໂສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ວສຕິ, ທ຺ເວ ຣຕ຺ຕິໂຍ ວສິຕ຺ວາ ຕຕິຍາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຸຣາຣຸຓາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸນ ວສຕິ, ຄິລາໂນ ວສຕິ, ຄິລານສ຺ສ ກຣຓີເຍນ ວສຕິ, ເສນາ ວາ ປຏິເສນາຍ ຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ເກນຈິ ປລິພຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ເສນາວາສສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.

໑໐. ອຸຍ຺ໂຍຘິກສິກ຺ຂາປທໍ

໓໒໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ເສນາຍ ວສມານາ ອຸຍ຺ໂຍຘິກມ຺ປິ ພລຄ຺ຄມ຺ປິ ເສນາພ຺ຍູຫມ຺ປິ ອນີກທສ຺ສນມ຺ປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ຉພ຺ພຄ຺ຄິໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຓ຺ເຑນ ປຏິວິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປ຺ປຓ຺ເຑສຸໍ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຍຸທ຺ຘໍ ອໂຫສິ, ກຕິ ເຕ ລກ຺ຂານິ ລທ຺ຘານີ’’ຕິ? ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຕຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ອຸປ຺ປຓ຺ຑີຍມາໂນ ມງ຺ກຸ ອໂຫສິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ທສ຺ສນາຍ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ! ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ອລາຠາ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ, ເຍ ມຍໍ ອາຊີວສ຺ສ ເຫຕຸ ປຸຕ຺ຕທາຣສ຺ສ ກາຣຓາ ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ອາຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໒໓. ‘‘ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ເສນາຍ ວສມາໂນ ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ວາ ພລຄ຺ຄໍ ວາ ເສນາພ຺ຍູຫໍ ວາ ອນີກທສ຺ສນໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໒໔. ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ເສນາຍ ວສມາໂນຕິ ທ຺ເວຕິສ຺ໂສ ຣຕ຺ຕິໂຍ ວສມາໂນ.

ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ສມ຺ປຫາໂຣ ທິສ຺ສຕິ.

ພລຄ຺ຄໍ ນາມ ເອຕ຺ຕກາ ຫຕ຺ຖີ, ເອຕ຺ຕກາ ອສ຺ສາ, ເອຕ຺ຕກາ ຣຖາ, ເອຕ຺ຕກາ ປຕ຺ຕີ.

ເສນາພ຺ຍູຫໍ ນາມ ອິໂຕ ຫຕ຺ຖີ ໂຫນ຺ຕຸ, ອິໂຕ ອສ຺ສາ ໂຫນ຺ຕຸ, ອິໂຕ ຣຖາ ໂຫນ຺ຕຸ, ອິໂຕ ປຕ຺ຕິກາ ໂຫນ຺ຕຸ.

ອນີກໍ ນາມ ຫຕ຺ຖານີກໍ, ອສ຺ສານີກໍ, ຣຖານີກໍ, ປຕ຺ຕານີກໍ. ຕໂຍ ຫຕ຺ຖີ ປຈ຺ຉິມໍ ຫຕ຺ຖານີກໍ, ຕໂຍ ອສ຺ສາ ປຈ຺ຉິມໍ ອສ຺ສານີກໍ, ຕໂຍ ຣຖາ ປຈ຺ຉິມໍ ຣຖານີກໍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຣິສາ ສຣຫຕ຺ຖາ ປຕ຺ຕີ ປຈ຺ຉິມໍ ປຕ຺ຕານີກໍ. ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ປສ຺ສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ທສ຺ສນູປຈາຣໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປສ຺ສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.