໖. ສຸຣາປານວຄ຺ໂຄ

໑. ສຸຣາປານສິກ຺ຂາປທໍ

໓໒໖. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ເຈຕິເຍສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ຠທ຺ທວຕິກາ ເຕນ ປາຍາສິ. ອທ຺ທສໍສຸ ໂຂ ໂຄປາລກາ ປສຸປາລກາ ກສ຺ສກາ ປຖາວິໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ມາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອມ຺ພຕິຕ຺ຖໍ ອຄມາສິ. ອມ຺ພຕິຕ຺ເຖ, ຠນ຺ເຕ, ຊຏິລສ຺ສ ອສ຺ສເມ ນາໂຄ ປຏິວສຕິ ອິທ຺ຘິມາ ອາສິວິໂສ [ອາສີວິໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ໂຆຣວິໂສ. ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ມາ ວິເຫເຐສີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂຄປາລກາ ປສຸປາລກາ ກສ຺ສກາ ປຖາວິໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ມາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອມ຺ພຕິຕ຺ຖໍ ອຄມາສິ. ອມ຺ພຕິຕ຺ເຖ, ຠນ຺ເຕ, ຊຏິລສ຺ສ ອສ຺ສເມ ນາໂຄ ປຏິວສຕິ ອິທ຺ຘິມາ ອາສິວິໂສ ໂຆຣວິໂສ. ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ມາ ວິເຫເຐສີ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ຠທ຺ທວຕິກາ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຠທ຺ທວຕິກາຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຄໂຕ ເຍນ ອມ຺ພຕິຕ຺ຖສ຺ສ [ອມ຺ພຕິຕ຺ຖກສ຺ສ (ສີ.), ອມ຺ພຕິຕ຺ຖໍ (ສ຺ຍາ.)] ຊຏິລສ຺ສ ອສ຺ສໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຄ຺ຍາຄາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕິຓສນ຺ຖາຣກໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສີທິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂສ ນາໂຄ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຄຕໍ ປວິຏ຺ຐໍ. ທິສ຺ວານ ທຸມ຺ມໂນ [ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຘູປາຍິ [ປຘູປາສິ (ສ຺ຍາ. ກ.)]. ອາຍສ຺ມາປິ ສາຄໂຕ ປຘູປາຍິ [ປຘູປາສິ (ສ຺ຍາ. ກ.)]. ອຖ ໂຂ ໂສ ນາໂຄ ມກ຺ຂໍ ອສຫມາໂນ ປຊ຺ຊລິ. ອາຍສ຺ມາປິ ສາຄໂຕ ເຕໂຊຘາຕຸໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຊ຺ຊລິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຄໂຕ ຕສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ເຕຊສາ ເຕຊໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ເຍນ ຠທ຺ທວຕິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠທ຺ທວຕິກາຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ໂກສມ຺ພີ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ໂກສມ຺ພິກາ ອຸປາສກາ – ‘‘ອຍ຺ໂຍ ກິຣ ສາຄໂຕ ອມ຺ພຕິຕ຺ຖິເກນ ນາເຄນ ສທ຺ຘິໍ ສງ຺ຄາເມສີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ໂກສມ຺ພີ ຕທວສຣິ. ອຖ ໂຂ ໂກສມ຺ພິກາ ອຸປາສກາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຄໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຄຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ໂກສມ຺ພິກາ ອຸປາສກາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຄຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍານໍ ທຸລ຺ລຠຎ຺ຈ ມນາປຎ຺ຈ, ກິໍ ປຏິຍາເທມາ’’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ໂກສມ຺ພິເກ ອຸປາສເກ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຕ຺ຖາວຸໂສ, ກາໂປຕິກາ ນາມ ປສນ຺ນາ ຠິກ຺ຂູນໍ ທຸລ຺ລຠາ ຈ ມນາປາ ຈ, ຕໍ ປຏິຍາເທຖາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂກສມ຺ພິກາ ອຸປາສກາ ຆເຣ ຆເຣ ກາໂປຕິກໍ ປສນ຺ນໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຄຕໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ຐໍ ທິສ຺ວານ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຄຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປິວຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ສາຄໂຕ ກາໂປຕິກໍ ປສນ຺ນໍ, ປິວຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ສາຄໂຕ ກາໂປຕິກໍ ປສນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຄໂຕ ຆເຣ ຆເຣ ກາໂປຕິກໍ ປສນ຺ນໍ ປິວິຕ຺ວາ ນຄຣມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ນຄຣທ຺ວາເຣ ປຣິປຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ນຄຣມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຄຕໍ ນຄຣທ຺ວາເຣ ປຣິປຕນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຄຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຄຕໍ ອາຣາມໍ ເນຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ນິປາເຕສຸໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຄໂຕ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນ ປາເທ ກຣິຕ຺ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ນນຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ເພ ສາຄໂຕ ຕຖາຄເຕ ສຄາຣໂວ ອໂຫສິ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອປິ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຄໂຕ ເອຕຣຫິ ຕຖາຄເຕ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ນນຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຄໂຕ ອມ຺ພຕິຕ຺ຖິເກນ ນາເຄນ [ເຑຑ຺ຑຸເຠນາປິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ສທ຺ຘິໍ ສງ຺ຄາເມສີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອປິ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຄໂຕ ເອຕຣຫິ ປໂຫຕິ ນາເຄນ ສທ຺ຘິໍ ສງ຺ຄາເມຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອປິ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໍ ປາຕພ຺ພໍ ຍໍ ປິວິຕ຺ວາ ວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຄຕສ຺ສ ອນນຸໂລມິກໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ອສ຺ສາມຓກໍ ອກປ຺ປິຍໍ ອກຣຓີຍໍ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຄໂຕ ມຊ຺ຊໍ ປິວິສ຺ສຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໒໗. ‘‘ສຸຣາເມຣຍປາເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໒໘. ສຸຣາ ນາມ ປິຏ຺ຐສຸຣາ ປູວສຸຣາ ໂອທນສຸຣາ ກິຓ຺ຓປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ສມ຺ຠາຣສໍຍຸຕ຺ຕາ.

ເມຣໂຍ ນາມ ປຸປ຺ຜາສໂວ ຜລາສໂວ ມຘ຺ວາສໂວ ຄຸຬາສໂວ ສມ຺ຠາຣສໍຍຸຕ຺ໂຕ.

ປິເວຍ຺ຍາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ກຸສຄ຺ເຄນປິ ປິວຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ມຊ຺ເຊ ມຊ຺ຊສຎ຺ຎີ ປິວຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ມຊ຺ເຊ ເວມຕິໂກ ປິວຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ມຊ຺ເຊ ອມຊ຺ຊສຎ຺ຎີ ປິວຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອມຊ຺ເຊ ມຊ຺ຊສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມຊ຺ເຊ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມຊ຺ເຊ ອມຊ຺ຊສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໒໙. ອນາປຕ຺ຕິ ອມຊ຺ຊຎ຺ຈ ໂຫຕິ ມຊ຺ຊວຓ຺ຓໍ ມຊ຺ຊຄນ຺ຘໍ ມຊ຺ຊຣສໍ ຕໍ ປິວຕິ, ສູປສມ຺ປາເກ, ມໍສສມ຺ປາເກ, ເຕລສມ຺ປາເກ, ອາມລກຜາຓິເຕ, ອມຊ຺ຊໍ ອຣິຏ຺ຐໍ ປິວຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ສຸຣາປານສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ອງ຺ຄຸລິປໂຕທກສິກ຺ຂາປທໍ

໓໓໐. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ ຫາເສສຸໍ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ອນສ຺ສາສໂກ ກາລມກາສິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ ຫາເສສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ ຫາເສຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຠິກ຺ຂຸໍ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ ຫາເສສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໓໑. ‘‘ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໓໒. ອງ຺ຄຸລິປໂຕທໂກ ນາມ [ອງ຺ຄຸລິປໂຕທໂກ ນາມ ອງ຺ຄຸລິຍາປິ ຕຸທນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ຫສາຘິປ຺ປາໂຍ [ຫສ຺ສາຘິປ຺ປາໂຍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ກາເຍນ ກາຍໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ ຫາເສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ ຫາເສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ ຫາເສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ກາເຍນ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ກາຍໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໓໓໓. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ກາເຍນ ກາຍໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາເຍນ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ກາຍໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ອາມສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໓໓໔. ອນາປຕ຺ຕິ ນ ຫສາຘິປ຺ປາໂຍ, ສຕິ ກຣຓີເຍ ອາມສຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອງ຺ຄຸລິປໂຕທກສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ຫສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທໍ

໓໓໕. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຈິຣວຕິຍາ ນທິຍາ ອຸທເກ ກີຬນ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ມລ຺ລິກາຍ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ອຸປຣິປາສາທວຣຄໂຕ ໂຫຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອຈິຣວຕິຍາ ນທິຍາ ອຸທເກ ກີຬນ຺ເຕ. ທິສ຺ວານ ມລ຺ລິກໍ ເທວິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອເຕ ເຕ, ມລ຺ລິເກ, ອຣຫນ຺ໂຕ ອຸທເກ ກີຬນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ນິສ຺ສໍສຍໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ສິກ຺ຂາປທໍ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ເຕ ວາ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປກຕຎ຺ຎຸໂນ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຸປາເຍນ ຠຄວໂຕ ຈ ນ ອາໂຣເຈຍ຺ຍໍ, ຠຄວາ ຈ ຊາເນຍ຺ຍ ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ອຸທເກ ກີຬິຕາ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ຄຸຬປິຓ຺ຑໍ ອທາສິ – ‘‘ອິມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຄຸຬປິຓ຺ຑໍ ຠຄວໂຕ ເທຖາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ຄຸຬປິຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຄຸຬປິຓ຺ຑໍ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຠຄວໂຕ ເທຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຫໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຊາ ອທ຺ທສາ’’ຕິ. ‘‘ອຈິຣວຕິຍາ ນທິຍາ, ຠຄວາ, ອຸທເກ ກີຬນ຺ເຕ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອຸທເກ ກີຬິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໓໖. ‘‘ອຸທເກ ຫສຘມ຺ເມ [ຫສ຺ສຘມ຺ເມ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໓໗. ອຸທເກ ຫສຘມ຺ໂມ ນາມ ອຸປຣິໂຄປ຺ຜເກ ອຸທເກ ຫສາຘິປ຺ປາໂຍ ນິມຸຊ຺ຊຕິ ວາ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ວາ ປລວຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໓໓໘. ອຸທເກ ຫສຘມ຺ເມ ຫສຘມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸທເກ ຫສຘມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸທເກ ຫສຘມ຺ເມ ອຫສຘມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ເຫຏ຺ຐາໂຄປ຺ຜເກ ອຸທເກ ກີຬຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຸທເກ ນາວາຍ ກີຬຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຫຕ຺ເຖນ ວາ ປາເທນ ວາ ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຐລາຍ ວາ ອຸທກໍ ປຫຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຠາຊນຄຕໍ ອຸທກໍ ວາ ກຎ຺ຊິກໍ ວາ ຂີຣໍ ວາ ຕກ຺ກໍ ວາ ຣຊນໍ ວາ ປສ຺ສາວໍ ວາ ຈິກ຺ຂລ຺ລໍ ວາ ກີຬຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອຸທເກ ອຫສຘມ຺ເມ ຫສຘມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຸທເກ ອຫສຘມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຸທເກ ອຫສຘມ຺ເມ ອຫສຘມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໓໙. ອນາປຕ຺ຕິ ນ ຫສາຘິປ຺ປາໂຍ, ສຕິ ກຣຓີເຍ ອຸທກໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ນິມຸຊ຺ຊຕິ ວາ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ວາ ປລວຕິ ວາ, ປາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນິມຸຊ຺ຊຕິ ວາ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ວາ ປລວຕິ ວາ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຫສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.

໔. ອນາທຣິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໓໔໐. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ມາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ເອວຣູປໍ ອກາສິ. ເນຕໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ. ໂສ ອນາທຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ກໂຣຕິເຍວ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ອນາທຣິຍໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຉນ຺ນ, ອນາທຣິຍໍ ກໂຣສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອນາທຣິຍໍ ກຣິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໔໑. ‘‘ອນາທຣິເຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໔໒. ອນາທຣິຍໍ ນາມ ທ຺ເວ ອນາທຣິຍານິ – ປຸຄ຺ຄລານາທຣິຍຎ຺ຈ ຘມ຺ມານາທຣິຍຎ຺ຈ.

ປຸຄ຺ຄລານາທຣິຍໍ ນາມ ອຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ – ‘‘ອຍໍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ວາ ວມ຺ຠິໂຕ ວາ ຄຣຫິໂຕ ວາ, ອິມສ຺ສ ວຈນໍ ອກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ຘມ຺ມານາທຣິຍໍ ນາມ ອຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ‘‘ກຖາຍໍ ນສ຺ເສຍ຺ຍ ວາ ວິນສ຺ເສຍ຺ຍ ວາ ອນ຺ຕຣຘາເຍຍ຺ຍ ວາ’’, ຕໍ ວາ ນ ສິກ຺ຂິຕຸກາໂມ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໓໔໓. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ – ‘‘ອິທໍ ນ ສລ຺ເລຂາຍ ນ ຘຸຕຕ຺ຖາຍ ນ ປາສາທິກຕາຍ ນ ອປຈຍາຍ ນ ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວາ ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວາ ວຸຈ຺ຈມາໂນ – ‘‘ອິທໍ ນ ສລ຺ເລຂາຍ ນ ຘຸຕຕ຺ຖາຍ ນ ປາສາທິກຕາຍ ນ ອປຈຍາຍ ນ ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໓໔໔. ອນາປຕ຺ຕິ – ‘‘ເອວໍ ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິຍານໍ ອຸຄ຺ຄໂຫ ປຣິປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ ຠຓຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອນາທຣິຍສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຠິໍສາປນສິກ຺ຂາປທໍ

໓໔໕. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ຠິໍສາເປນ຺ຕິ. ເຕ ຠິໍສາປີຍມານາ ໂຣທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ໂຣທຖາ’’ຕິ? ‘‘ອິເມ, ອາວຸໂສ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອມ຺ເຫ ຠິໍສາເປນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິໍສາເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິໍສາເປຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິໍສາເປສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໔໖. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິໍສາເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໔໗. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ.

ຠິໍສາເປຍ຺ຍາຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ຠິໍສາເປຕຸກາໂມ ຣູປໍ ວາ ສທ຺ທໍ ວາ ຄນ຺ຘໍ ວາ ຣສໍ ວາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ວາ ອຸປສໍຫຣຕິ. ຠາເຍຍ຺ຍ ວາ ໂສ ນ ວາ ຠາເຍຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ໂຈຣກນ຺ຕາຣໍ ວາ ວາຬກນ຺ຕາຣໍ ວາ ປິສາຈກນ຺ຕາຣໍ ວາ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ຠາເຍຍ຺ຍ ວາ ໂສ ນ ວາ ຠາເຍຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໓໔໘. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ຠິໍສາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ຠິໍສາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ‘ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ຠິໍສາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ຠິໍສາເປຕຸກາໂມ ຣູປໍ ວາ ສທ຺ທໍ ວາ ຄນ຺ຘໍ ວາ ຣສໍ ວາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ວາ ອຸປສໍຫຣຕິ. ຠາເຍຍ຺ຍ ວາ ໂສ ນ ວາ ຠາເຍຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ໂຈຣກນ຺ຕາຣໍ ວາ ວາຬກນ຺ຕາຣໍ ວາ ປິສາຈກນ຺ຕາຣໍ ວາ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ຠາເຍຍ຺ຍ ວາ ໂສ ນ ວາ ຠາເຍຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໓໔໙. ອນາປຕ຺ຕິ ນ ຠິໍສາເປຕຸກາໂມ ຣູປໍ ວາ ສທ຺ທໍ ວາ ຄນ຺ຘໍ ວາ ຣສໍ ວາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ວາ ອຸປສໍຫຣຕິ, ໂຈຣກນ຺ຕາຣໍ ວາ ວາຬກນ຺ຕາຣໍ ວາ ປິສາຈກນ຺ຕາຣໍ ວາ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຠິໍສາປນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ໂຊຕິກສິກ຺ຂາປທໍ

໓໕໐. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຠຄ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕິ ສຸໍສຸມາຣຄິເຣ [ສຸໍສຸມາຣຄິເຣ (ສີ. ສ຺ຍາ.) ສໍສຸມາຣຄິເຣ (ກ.)] ເຠສກຬາວເນ ມິຄທາເຍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ເຫມນ຺ຕິເກ ກາເລ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມຫນ຺ຕໍ ສຸສິຣກຏ຺ຐໍ ໂຊຕິໍ ສມາທຫິຕ຺ວາ ວິສິພ຺ເພສຸໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສຸສິເຣ ກຓ຺ຫສປ຺ໂປ ອຄ຺ຄິນາ ສນ຺ຕຕ຺ໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຣິປາເຕສິ. ຠິກ຺ຂູ ຕຫໍ ຕຫໍ ອຸປຘາວິໍສຸ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ໂຊຕິໍ ສມາທຫິຕ຺ວາ ວິສິພ຺ເພສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ໂຊຕິໍ ສມາທຫິຕ຺ວາ ວິສິພ຺ເພນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ໂຊຕິໍ ສມາທຫິຕ຺ວາ ວິສິພ຺ເພສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂ ໂຊຕິໍ ສມາທເຫຍ຺ຍ ວາ ສມາທຫາເປຍ຺ຍ ວາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໕໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຄິລານາ ໂຫນ຺ຕິ. ຄິລານປຸຈ຺ຉກາ ຠິກ຺ຂູ ຄິລາເນ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກຈ຺ຈາວຸໂສ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ໂຊຕິໍ ສມາທຫິຕ຺ວາ ວິສິພ຺ເພມ; ເຕນ ໂນ ຜາສຸ ໂຫຕິ. ອິທານິ ປນ ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ວິສິພ຺ເພມ, ເຕນ ໂນ ນ ຜາສຸ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ໂຊຕິໍ ສມາທຫິຕ຺ວາ ວາ ສມາທຫາເປຕ຺ວາ ວາ ວິສິພ຺ເພຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຄິລາໂນ ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂ ໂຊຕິໍ ສມາທເຫຍ຺ຍ ວາ ສມາທຫາເປຍ຺ຍ ວາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໕໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ປທີເປປິ ໂຊຕິເກປິ ຊນ຺ຕາຆເຣປິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ ໂຊຕິໍ ສມາທຫິຕຸໍ ສມາທຫາເປຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໕໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອຄິລາໂນ ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂ ໂຊຕິໍ ສມາທເຫຍ຺ຍ ວາ ສມາທຫາເປຍ຺ຍ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໕໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ອຄິລາໂນ ນາມ ຍສ຺ສ ວິນາ ອຄ຺ຄິນາ ຜາສຸ ໂຫຕິ.

ຄິລາໂນ ນາມ ຍສ຺ສ ວິນາ ອຄ຺ຄິນາ ນ ຜາສຸ ໂຫຕິ.

ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂຕິ ຕປ຺ປິຕຸກາໂມ.

ໂຊຕິ ນາມ ອຄ຺ຄິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສມາທເຫຍ຺ຍາຕິ ສຍໍ ສມາທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ສມາທຫາເປຍ຺ຍາຕິ ອຎ຺ຎໍ ອາຓາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ສກິໍ ອາຓຕ຺ໂຕ ພຫຸກມ຺ປິ ສມາທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາ ຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍໍ.

໓໕໕. ອຄິລາໂນ ອຄິລານສຎ຺ຎີ ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂ ໂຊຕິໍ ສມາທຫຕິ ວາ ສມາທຫາເປຕິ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຄິລາໂນ ເວມຕິໂກ ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂ ໂຊຕິໍ ສມາທຫຕິ ວາ ສມາທຫາເປຕິ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຄິລາໂນ ຄິລານສຎ຺ຎີ ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂ ໂຊຕິໍ ສມາທຫຕິ ວາ ສມາທຫາເປຕິ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ປຏິລາຕໍ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຄິລາໂນ ອຄິລານສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຄິລາໂນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຄິລາໂນ ຄິລານສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໕໖. ອນາປຕ຺ຕິ ຄິລານສ຺ສ, ອຎ຺ເຎນ ກຕໍ ວິສິພ຺ເພຕິ, ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາຣໍ ວິສິພ຺ເພຕິ, ປທີເປ ໂຊຕິເກ ຊນ຺ຕາຆເຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ໂຊຕິກສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ນຫານສິກ຺ຂາປທໍ

໓໕໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຕໂປເທ ນຫາຍນ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ [ອຖ ໂຂ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ‘‘ສີສໍ ນຫາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໂປທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ – ‘‘ຍາວາຍ຺ຍາ ນຫາຍນ຺ຕີ’’ຕິ ເອກມນ຺ຕໍ ປຏິມາເນສິ. ຠິກ຺ຂູ ຍາວ ສມນ຺ຘກາຣາ ນຫາຍິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ວິກາເລ ສີສໍ ນຫາຍິຕ຺ວາ, ນຄຣທ຺ວາເຣ ຖກິເຕ ພຫິນຄເຣ ວສິຕ຺ວາ, ກາລສ຺ເສວ ອສມ຺ຠິນ຺ເນນ ວິເລປເນນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ເສນິຍໍ ພິມ຺ພິສາຣໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ກາລສ຺ເສວ ອາຄໂຕ ອສມ຺ຠິນ຺ເນນ ວິເລປເນນາ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ເສນິຍໍ ພິມ຺ພິສາຣໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິໂຕ ສມາທປິໂຕ ສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສມ຺ປຫໍສິໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຣາຊານມ຺ປິ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ນຫາຍນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ຣາຊານມ຺ປິ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ນຫາຍິສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາເຍຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໕໘. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອຸຓ຺ຫສມເຍ ປຣິຬາຫສມເຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ນຫາຍນ຺ຕິ, ເສທຄເຕນ ຄຕ຺ເຕນ ສຍນ຺ຕິ. ຈີວຣມ຺ປິ ເສນາສນມ຺ປິ ທຸສ຺ສຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຓ຺ຫສມເຍ ປຣິຬາຫສມເຍ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາຍິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາເຍຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ທິຍຑ຺ໂຒ ມາໂສ ເສໂສ ຄິມ຺ຫານນ຺ຕິ [ຄິມ຺ຫານໍ (ອິຕິປິ)] ວສ຺ສານສ຺ສ ປຐໂມ ມາໂສ ອິຈ຺ເຈເຕ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍມາສາ ອຸຓ຺ຫສມໂຍ ປຣິຬາຫສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໕໙. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຄິລານາ ໂຫນ຺ຕິ. ຄິລານປຸຈ຺ຉກາ ຠິກ຺ຂູ ຄິລາເນ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກຈ຺ຈາວຸໂສ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາຍາມ, ເຕນ ໂນ ຜາສຸ ໂຫຕິ; ອິທານິ ປນ ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ນຫາຍາມ, ເຕນ ໂນ ນ ຜາສຸ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາຍິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາເຍຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ທິຍຑ຺ໂຒ ມາໂສ ເສໂສ ຄິມ຺ຫານນ຺ຕິ [ຄິມ຺ຫານໍ (ອິຕິປິ)] ວສ຺ສານສ຺ສ ປຐໂມ ມາໂສ ອິຈ຺ເຈເຕ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍມາສາ ອຸຓ຺ຫສມໂຍ, ປຣິຬາຫສມໂຍ, ຄິລານສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໖໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ນວກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ນຫາຍນ຺ຕິ. ເຕ ເສທຄເຕນ ຄຕ຺ເຕນ ສຍນ຺ຕິ. ຈີວຣມ຺ປິ ເສນາສນມ຺ປິ ທຸສ຺ສຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມສມເຍ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາຍິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາເຍຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ທິຍຑ຺ໂຒ ມາໂສ ເສໂສ ຄິມ຺ຫານນ຺ຕິ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຐໂມ ມາໂສ ອິຈ຺ເຈເຕ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍມາສາ ອຸຓ຺ຫສມໂຍ, ປຣິຬາຫສມໂຍ, ຄິລານສມໂຍ, ກມ຺ມສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໖໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອທ຺ຘານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ນຫາຍນ຺ຕິ. ເຕ ເສທຄເຕນ ຄຕ຺ເຕນ ສຍນ຺ຕິ. ຈີວຣມ຺ປິ ເສນາສນມ຺ປິ ທຸສ຺ສຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘານຄມນສມເຍ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາຍິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາເຍຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ທິຍຑ຺ໂຒ ມາໂສ ເສໂສ ຄິມ຺ຫານນ຺ຕິ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຐໂມ ມາໂສ ອິຈ຺ເຈເຕ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍມາສາ ອຸຓ຺ຫສມໂຍ, ປຣິຬາຫສມໂຍ, ຄິລານສມໂຍ, ກມ຺ມສມໂຍ, ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໖໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ອຊ຺ໂຌກາເສ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ສຣເຊນ ວາເຕນ ໂອກິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ເທໂວ ຈ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ຜຸສາຍຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ນຫາຍນ຺ຕິ, ກິລິນ຺ເນນ ຄຕ຺ເຕນ ສຍນ຺ຕິ. ຈີວຣມ຺ປິ ເສນາສນມ຺ປິ ທຸສ຺ສຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວາຕວຸຏ຺ຐິສມເຍ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາຍິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໖໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ໂອເຣນທ຺ຘມາສໍ ນຫາເຍຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ທິຍຑ຺ໂຒ ມາໂສ ເສໂສ ຄິມ຺ຫານນ຺ຕິ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຐໂມ ມາໂສ ອິຈ຺ເຈເຕ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍມາສາ ອຸຓ຺ຫສມໂຍ, ປຣິຬາຫສມໂຍ, ຄິລານສມໂຍ, ກມ຺ມສມໂຍ, ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ, ວາຕວຸຏ຺ຐິສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

໓໖໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ໂອເຣນທ຺ຘມາສນ຺ຕິ ອູນກທ຺ຘມາສໍ.

ນຫາເຍຍ຺ຍາຕິ ຈຸຓ຺ເຓນ ວາ ມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ນຫາຍຕິ, ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ. ນຫານປຣິໂຍສາເນ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ສມຍໍ.

ອຸຓ຺ຫສມໂຍ ນາມ ທິຍຑ຺ໂຒ ມາໂສ ເສໂສ ຄິມ຺ຫານໍ. ປຣິຬາຫສມໂຍ ນາມ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຐໂມ ມາໂສ ‘‘ອິຈ຺ເຈເຕ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍມາສາ ອຸຓ຺ຫສມໂຍ ປຣິຬາຫສມໂຍ’’ຕິ ນຫາຍິຕພ຺ພໍ.

ຄິລານສມໂຍ ນາມ ຍສ຺ສ ວິນາ ນຫາເນນ ນ ຜາສຸ ໂຫຕິ. ຄິລານສມໂຍຕິ ນຫາຍິຕພ຺ພໍ.

ກມ຺ມສມໂຍ ນາມ ອນ຺ຕມໂສ ປຣິເວຓມ຺ປິ ສມ຺ມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ‘‘ກມ຺ມສມໂຍ’’ຕິ ນຫາຍິຕພ຺ພໍ.

ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ ນາມ ‘‘ອທ຺ຘໂຍຊນໍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນຫາຍິຕພ຺ພໍ, ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ນຫາຍິຕພ຺ພໍ, ຄເຕນ ນຫາຍິຕພ຺ພໍ.

ວາຕວຸຏ຺ຐິສມໂຍ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ສຣເຊນ ວາເຕນ ໂອກິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ອຸທກຜຸສິຕານິ ກາເຍ ປຕິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ວາຕວຸຏ຺ຐິສມໂຍ’’ຕິ ນຫາຍິຕພ຺ພໍ.

໓໖໕. ອູນກທ຺ຘມາເສ ອູນກສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ນຫາຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອູນກທ຺ຘມາເສ ເວມຕິໂກ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ນຫາຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອູນກທ຺ຘມາເສ ອຕິເຣກສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ນຫາຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຕິເຣກທ຺ຘມາເສ ອູນກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຕິເຣກທ຺ຘມາເສ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຕິເຣກທ຺ຘມາເສ ອຕິເຣກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໖໖. ອນາປຕ຺ຕິ ສມເຍ, ອທ຺ຘມາສໍ ນຫາຍຕິ, ອຕິເຣກທ຺ຘມາສໍ ນຫາຍຕິ, ປາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນຫາຍຕິ, ສພ຺ພປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ຊນປເທສຸ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ນຫານສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓສິກ຺ຂາປທໍ

໓໖໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ຈ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຈ ສາເກຕາ ສາວຕ຺ຖິໍ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ໂຈຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຕ ອຈ຺ຉິນ຺ທິໍສຸ. ສາວຕ຺ຖິຍາ ຣາຊຠຏາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຕ ໂຈເຣ ສຠຓ຺ເຑ ຄເຫຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສຸໍ – ‘‘ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ຠທນ຺ຕາ, ສກໍ ສກໍ ຈີວຣໍ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ນ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠທນ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຈີວຣໍ ນ ສຎ຺ຊານິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕທນຸຈ຺ຉວິກໍ ຕທນຸໂລມິກໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ – ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍ, ສງ຺ຆຜາສຸຕາຍ…ເປ… ສທ຺ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍາ, ວິນຍານຸຄ຺ຄຫາຍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໖໘. ‘‘ນວໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຈີວຣລາເຠນ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓໍ ອາທາຕພ຺ພໍ – ນີລໍ ວາ ກທ຺ທມໍ ວາ ກາຬສາມໍ ວາ. ອນາທາ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓໍ ນວໍ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໖໙. ນວໍ ນາມ ອກຕກປ຺ປໍ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ.

ຕິຓ຺ຓໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓໍ ອາທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອນ຺ຕມໂສ ກຸສຄ຺ເຄນປິ ອາທາຕພ຺ພໍ.

ນີລໍ ນາມ ທ຺ເວ ນີລານິ – ກໍສນີລໍ, ປລາສນີລໍ.

ກທ຺ທໂມ ນາມ ໂອທໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ກາຬສາມໍ ນາມ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກາຬສາມກໍ [ກາຬກໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)].

ອນາທາ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓນ຺ຕິ ອນ຺ຕມໂສ ກຸສຄ຺ເຄນປິ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓໍ ນວໍ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໓໗໐. ອນາທິນ຺ເນ ອນາທິນ຺ນສຎ຺ຎີ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອນາທິນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອນາທິນ຺ເນ ອາທິນ຺ນສຎ຺ຎີ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອາທິນ຺ເນ ອນາທິນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອາທິນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອາທິນ຺ເນ ອາທິນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໗໑. ອນາປຕ຺ຕິອາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ກປ຺ໂປ ນຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ກປ຺ປກໂຕກາໂສ ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ, ກປ຺ປກເຕນ ອກປ຺ປກຕໍ ສໍສິພ຺ພິຕໍ ໂຫຕິ, ອຄ຺ຄເຬ ອນຸວາເຕ ປຣິຠຓ຺ເຑ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ວິກປ຺ປນສິກ຺ຂາປທໍ

໓໗໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠາຕຸໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສາມໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓໍ [ອປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣກໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ມຍ຺ຫໍ ຈີວຣໍ ສາມໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສາມໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸປນນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສາມໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສາມໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໗໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ສິກ຺ຂມານາຍ ວາ ສາມເຓຣສ຺ສ ວາ ສາມເຓຣິຍາ ວາ ສາມໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓໍ [ອປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣກໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໗໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ.

ຠິກ຺ຂຸນີ ນາມ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ.

ສິກ຺ຂມານາ ນາມ ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ.

ສາມເຓໂຣ ນາມ ທສສິກ຺ຂາປທິໂກ.

ສາມເຓຣີ ນາມ ທສສິກ຺ຂາປທິກາ.

ສາມນ຺ຕິ ສຍໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ.

ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ປນຸປຄໍ ປຈ຺ຉິມໍ.

ວິກປ຺ປນາ ນາມ ທ຺ເວ ວິກປ຺ປນາ – ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ຈ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ຈ.

ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ນາມ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ເປມິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ວາ’’ຕິ.

ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ນາມ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ປນຕ຺ຖາຍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ໂກ ເຕ ມິຕ຺ໂຕ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຈ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຈາ’’ຕິ. ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ອຫໍ ເຕສໍ ທມ຺ມິ, ເຕສໍ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ.

ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓໍ ນາມ ຕສ຺ສ ວາ ອທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ວາ ອວິສ຺ສສນ຺ໂຕ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໓໗໕. ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣເຓ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓສຎ຺ຎີ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣເຓ ເວມຕິໂກ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣເຓ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓສຎ຺ຎີ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຘິຏ຺ເຐຕິ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣເຓ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣເຓ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣເຓ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໗໖. ອນາປຕ຺ຕິ ໂສ ວາ ເທຕິ, ຕສ຺ສ ວາ ວິສ຺ສສນ຺ໂຕ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ວິກປ຺ປນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.

໑໐. ຈີວຣອປນິຘານສິກ຺ຂາປທໍ

໓໗໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອສນ຺ນິຫິຕປຣິກ຺ຂາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຕ຺ຕມ຺ປິ ຈີວຣມ຺ປິ ອປນິເຘນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ເທຖາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕມ຺ປິ ຈີວຣມ຺ປີ’’ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຫສນ຺ຕິ, ເຕ ໂຣທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ໂຣທຖາ’’ຕິ? ‘‘ອິເມ, ອາວຸໂສ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕມ຺ປິ ຈີວຣມ຺ປິ ອປນິເຘນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຕ຺ຕມ຺ປິ ຈີວຣມ຺ປິ ອປນິເຘສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປຕ຺ຕມ຺ປິ ຈີວຣມ຺ປິ ອປນິເຘຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຠິກ຺ຂູນໍ ປຕ຺ຕມ຺ປິ ຈີວຣມ຺ປິ ອປນິເຘສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໗໘. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ວາ ຈີວຣໍ ວາ ນິສີທນໍ ວາ ສູຈິຆຣໍ ວາ ກາຍພນ຺ຘນໍ ວາ ອປນິເຘຍ຺ຍ ວາ ອປນິຘາເປຍ຺ຍ ວາ, ອນ຺ຕມໂສ ຫສາເປກ຺ໂຂປິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໗໙. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ.

ປຕ຺ໂຕ ນາມ ທ຺ເວ ປຕ຺ຕາ – ອໂຍປຕ຺ໂຕ, ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ໂຕ.

ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ, ວິກປ຺ປນຸປຄໍ ປຈ຺ຉິມໍ.

ນິສີທນໍ ນາມ ສທສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສູຈິຆຣໍ ນາມ ສສູຈິກໍ ວາ ອສູຈິກໍ ວາ.

ກາຍພນ຺ຘນໍ ນາມ ທ຺ເວ ກາຍພນ຺ຘນານິ – ປຏ຺ຏິກາ, ສູກຣນ຺ຕກໍ.

ອປນິເຘຍ຺ຍ ວາຕິ ສຍໍ ອປນິເຘຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອປນິຘາເປຍ຺ຍ ວາຕິ ອຎ຺ຎໍ ອາຓາເປສິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອປນິຘາເປຍ຺ຍ ວາ ຕິ ອຍ຺ຍໍ ອາຓາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ສກິໍ ອາຓຕ຺ໂຕ ພຫຸກມ຺ປິ ອປນິເຘຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອນ຺ຕມໂສ ຫສາເປກ຺ໂຂປີຕິ ກີຬາຘິປ຺ປາໂຍ.