໗. ສປ຺ປາຓກວຄ຺ໂຄ

໑. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທໍ

໓໘໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ອິສ຺ສາໂສ ໂຫຕິ, ກາກາ ຈສ຺ສ ອມນາປາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ກາເກ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສີສໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສູເລ ປຏິປາຏິຍາ ຐເປສິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ເກນິເມ, ອາວຸໂສ, ກາກາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປິຕາ’’ຕິ? ‘‘ມຍາ, ອາວຸໂສ. ອມນາປາ ເມ ກາກາ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໘໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໘໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິ ຊານນ຺ໂຕ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕ ເຈຈ຺ຈ ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກໂມ.

ປາໂຓ ນາມ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕປາໂຓ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍາຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທຕິ ອຸປໂຣເຘຕິ ສນ຺ຕຕິໍ ວິໂກເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໓໘໕. ປາເຓ ປາຓສຎ຺ຎີ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ປາເຓ ເວມຕິໂກ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປາເຓ ອປ຺ປາຓສຎ຺ຎີ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອປ຺ປາເຓ ປາຓສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປ຺ປາເຓ ເວມິຕໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປ຺ປາເຓ ອປ຺ປາຓສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໘໖. ອນາປຕ຺ຕິ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ, ອສ຺ສຕິຍາ, ອຊານນ຺ຕສ຺ສ, ນມຣຓາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ສປ຺ປາຓກສິກ຺ຂາປທໍ

໓໘໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ສປ຺ປາຓກໍ ອຸທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ສປ຺ປາຓກໍ ອຸທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໍ ສປ຺ປາຓກໍ ອຸທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຊານໍ ສປ຺ປາຓກໍ ອຸທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໘໘. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຊານໍ ສປ຺ປາຓກໍ ອຸທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໘໙. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຊານາຕິ ນາມ ສາມໍ ວາ ຊານາຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ. ‘‘ສປ຺ປາຓກ’’ນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕ, ‘‘ປຣິໂຠເຄນ ມຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຊານນ຺ໂຕ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໓໙໐. ສປ຺ປາຓເກ ສປ຺ປາຓກສຎ຺ຎີ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ສປ຺ປາຓເກ ເວມຕິໂກ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ສປ຺ປາຓເກ ອປ຺ປາຓກສຎ຺ຎີ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອປ຺ປາຓເກ ສປ຺ປາຓກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປ຺ປາຓເກ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປ຺ປາຓເກ ອປ຺ປາຓກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໙໑. ອນາປຕ຺ຕິ ‘‘ສປ຺ປາຓກ’’ນ຺ຕິ ອຊານນ຺ໂຕ, ‘‘ອປ຺ປາຓກ’’ນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕ, ‘‘ປຣິໂຠເຄນ ນ ມຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຊານນ຺ໂຕ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ສປ຺ປາຓກສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ອຸກ຺ໂກຏນສິກ຺ຂາປທໍ

໓໙໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ນິຫຕາຘິກຣຓໍ ປຸນກມ຺ມາຍ ອຸກ຺ໂກເຏນ຺ຕິ – ‘‘ອກຕໍ ກມ຺ມໍ ທຸກ຺ກຏໍ ກມ຺ມໍ ປຸນ ກາຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ອນິຫຕໍ ທຸນ຺ນິຫຕໍ ປຸນ ນິຫນິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ນິຫຕາຘິກຣຓໍ ປຸນກມ຺ມາຍ ອຸກ຺ໂກເຏສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ …ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ນິຫຕາຘິກຣຓໍ ປຸນກມ຺ມາຍ ອຸກ຺ໂກເຏຖາ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຊານໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ນິຫຕາຘິກຣຓໍ ປຸນກມ຺ມາຍ ອຸກ຺ໂກເຏສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໙໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຊານໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ນິຫຕາຘິກຣຓໍ ປຸນກມ຺ມາຍ ອຸກ຺ໂກເຏຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໙໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຊານາຕິ ນາມ ສາມໍ ວາ ຊານາຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ໂສ ວາ ອາໂຣເຈຕິ.

ຍຖາຘມ຺ມໍ ນາມ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ສຕ຺ຖຸສາສເນນ ກຕໍ, ເອຕໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ນາມ.

ອຘິກຣຓໍ ນາມ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘິກຣຓານິ – ວິວາທາຘິກຣຓໍ, ອນຸວາທາຘິກຣຓໍ, ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ, ກິຈ຺ຈາຘິກຣຓໍ.

ປຸນກມ຺ມາຍ ອຸກ຺ໂກເຏຍ຺ຍາຕິ ‘‘ອກຕໍ ກມ຺ມໍ ທຸກ຺ກຏໍ ກມ຺ມໍ ປຸນກາຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ອນິຫຕໍ ທຸນ຺ນິຫຕໍ ປຸນ ນິຫນິຕພ຺ພໍ’’ຕິ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໓໙໕. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໓໙໖. ອນາປຕ຺ຕິ ‘‘ອຘມ຺ເມນ ວາ ວຄ຺ເຄນ ວາ ນ ກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ວາ ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕ ອຸກ຺ໂກເຏຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອຸກ຺ໂກຏນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສິກ຺ຂາປທໍ

໓໙໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຠາຕຸໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ. ມາ ກສ຺ສຈິ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສງ຺ຆໍ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ຍາຈິ. ຕສ຺ສ ສງ຺ໂຆ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ອທາສິ. ໂສ ປຣິວສນ຺ໂຕ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສງ຺ຆໍ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ຍາຈິໍ, ຕສ຺ສ ເມ ສງ຺ໂຆ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ອທາສິ, ໂສຫໍ ປຣິວສາມິ, ເວທິຍາມຫໍ [ເວທຍາມຫໍ (ສ຺ຍາ.)], ອາວຸໂສ, ເວທິຍຕີ’’ຕິ ມໍ ອາຍສ຺ມາ ຘາເຣຕູ’’ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂຍ ອຎ຺ໂຎປິ ອິມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ໂສປິ ເອວໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສຎ຺ເຈຕນິກໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ [ອາປຊ຺ຊິ (?)] ໂສ ເມ ອາໂຣເຈຕິ ມາ ກສ຺ສຈິ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ປຏິຈ຺ຉາເທສີ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຊານໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຊານໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທສີຕິ. ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຊານໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໓໙໘. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຊານໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໙໙. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ.

ຊານາຕິ ນາມ ສາມໍ ວາ ຊານາຕິ ອຎ຺ເຎ ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ໂສ ວາ ອາໂຣເຈຕິ.

ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ ນາມ ອາປຕ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ປາຣາຊິການິ ເຕຣສ ຈ ສງ຺ຆາທິເສສາ.

ປຏິຈ຺ຉາເທຍ຺ຍາຕິ ‘‘ອິມໍ ຊານິຕ຺ວາ ໂຈເທສ຺ສນ຺ຕິ, ສາເຣສ຺ສນ຺ຕິ ຂຸໍເສສ຺ສນ຺ຕິ, ວມ຺ເຠສ຺ສນ຺ຕິ, ມງ຺ກຸໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ນາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ເຕ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໐໐. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ເວມຕິໂກ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ວາ ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ວາ ອຊ຺ຌາຈາຣໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໐໑. ອນາປຕ຺ຕິ – ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ຠຓ຺ຑນໍ ວາ ກລໂຫ ວາ ວິຄ຺ຄໂຫ ວາ ວິວາໂທ ວາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນາໂຣເຈຕິ, ‘‘ສງ຺ຆເຠໂທ ວາ ສງ຺ຆຣາຊິ ວາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນາໂຣເຈຕິ, ‘‘ອຍໍ ກກ຺ຂໂຬ ຜຣຸໂສ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍໍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາຍໍ ວາ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນາໂຣເຈຕິ, ອຎ຺ເຎ ປຕິຣູເປ ຠິກ຺ຂູ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ນາໂຣເຈຕິ, ນຉາເທຕຸກາໂມ ນາໂຣເຈຕິ, ‘‘ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ ສເກນ ກມ຺ເມນາ’’ຕິ ນາໂຣເຈຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອູນວີສຕິວສ຺ສສິກ຺ຂາປທໍ

໔໐໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. [ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ມຫາວ. ໙໙] ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊຄເຫ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ທາຣກາ ສຫາຍກາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຸປາລິທາຣໂກ ເຕສໍ ປາໂມກ຺ໂຂ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອຸປາລິສ຺ສ ມາຕາປິຕູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຸປາເຍນ ອຸປາລິ ອມ຺ຫາກໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສຸຂຎ຺ຈ ຊີເວຍ຺ຍ ນ ຈ ກິລເມຍ຺ຍາ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ອຸປາລິສ຺ສ ມາຕາປິຕູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ອຸປາລິ ເລຂໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ເອວໍ ໂຂ ອຸປາລິ ອມ຺ຫາກໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສຸຂຎ຺ຈ ຊີເວຍ຺ຍ, ນ ຈ ກິລເມຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອຸປາລິສ຺ສ ມາຕາປິຕູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ອຸປາລິ ເລຂໍ ສິກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ອງ຺ຄຸລິໂຍ ທຸກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ສເຈ ໂຂ ອຸປາລິ ຄຓນໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ເອວໍ ໂຂ ອຸປາລິ ອມ຺ຫາກໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສຸຂຎ຺ຈ ຊີເວຍ຺ຍ ນ ຈ ກິລເມຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອຸປາລິສ຺ສ ມາຕາປິຕູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ອຸປາລິ ຄຓນໍ ສິກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ອຸຣສ຺ສ ທຸກ຺ໂຂ ຠວິສ຺ສຕິ. ສເຈ ໂຂ ອຸປາລິ ຣູປໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ເອວໍ ໂຂ ອຸປາລິ ອມ຺ຫາກໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສຸຂຎ຺ຈ ຊີເວຍ຺ຍ ນ ຈ ກິລເມຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອຸປາລິສ຺ສ ມາຕາປິຕູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ອຸປາລິ ຣູປໍ ສິກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ອກ຺ຂີນິ ທຸກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິເມ ໂຂ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ສຸຂສີລາ ສຸຂສມາຈາຣາ ສຸໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ນິວາເຕສຸ ສຍເນສຸ ສຍນ຺ຕິ. ສເຈ ໂຂ ອຸປາລິ ສມເຓສຸ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິເຍສຸ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ, ເອວໍ ໂຂ ອຸປາລິ ອມ຺ຫາກໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສຸຂຎ຺ຈ ຊີເວຍ຺ຍ, ນ ຈ ກິລເມຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອຸປາລິທາຣໂກ ມາຕາປິຕູນໍ ອິມໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ. ອຖ ໂຂ ອຸປາລິທາຣໂກ ເຍນ ເຕ ທາຣກາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ທາຣເກ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຖ ມຍໍ, ອຍ຺ຍາ, ສມເຓສຸ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິເຍສຸ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອຍ຺ຍ, ປພ຺ພຊິສ຺ສສິ, ເອວໍ ມຍມ຺ປິ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ທາຣກາ ເອກເມກສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອນຸຊານາຖ ມໍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ທາຣການໍ ມາຕາປິຕໂຣ – ‘‘ສພ຺ເພປິເມ ທາຣກາ ສມານຈ຺ຉນ຺ທາ ກລ຺ຍາຓາຘິປ຺ປາຍາ’’ຕິ ອນຸຊານິໍສຸ. ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິໍສຸ. ເຕ ຠິກ຺ຂູ ປພ຺ພາເຊສຸໍ ອຸປສມ຺ປາເທສຸໍ. ເຕ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ໂຣທນ຺ຕິ – ‘‘ຍາຄຸໍ ເທຖ, ຠຕ຺ຕໍ ເທຖ, ຂາທນີຍໍ ເທຖາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອາຄເມຖ, ອາວຸໂສ, ຍາວ ຣຕ຺ຕິ ວິຠາຍຕິ. ສເຈ ຍາຄຸ ຠວິສ຺ສຕິ, ປິວິສ຺ສຖ. ສເຈ ຠຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖ. ສເຈ ຂາທນີຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຂາທິສ຺ສຖ. ໂນ ເຈ ຠວິສ຺ສຕິ ຍາຄຸ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຂາທນີຍໍ ວາ, ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖາ’’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຈ຺ຈມານາ ໂຣທນ຺ຕິເຍວ – ‘‘ຍາຄຸໍ ເທຖ, ຠຕ຺ຕໍ ເທຖ, ຂາທນີຍໍ ເທຖາ’’ຕິ. ເສນາສນໍ ອູຫທນ຺ຕິປິ ອຸມ຺ມິຫນ຺ຕິປິ.

ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຠຄວາ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ທາຣກສທ຺ທໍ. ສຸຕ຺ວານ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂສ, ອານນ຺ທ, ທາຣກສທ຺ໂທ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ອູນວີສຕິວສ຺ສໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຸປສມ຺ປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ຊານໍ ອູນວີສຕິວສ຺ສໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຸປສມ຺ປາເທສ຺ສນ຺ຕິ! ອູນກວີສຕິວສ຺ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອກ຺ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອນຘິວາສກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ. ວີສຕິວສ຺ໂສວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ…ເປ… ປາຓຫຣານໍ ອຘິວາສກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ. ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໐໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຊານໍ ອູນວີສຕິວສ຺ສໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຸປສມ຺ປາເທຍ຺ຍ, ໂສ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ, ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ, ອິທໍ ຕສ຺ມິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໐໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຊານາຕິ ນາມ ສາມໍ ວາ ຊານາຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ໂສ ວາ ອາໂຣເຈຕິ.

ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ ນາມ ອປ຺ປຕ຺ຕວີສຕິວສ຺ໂສ.

‘‘ອຸປສມ຺ປາເທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຓໍ ວາ ອາຈຣິຍໍ ວາ ປຕ຺ຕໍ ວາ ຈີວຣໍ ວາ ປຣິເຍສຕິ, ສີມໍ ວາ ສມ຺ມນ຺ນຕິ [ສມ຺ມນຕິ (ກ.)], ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ທ຺ວີຫິ ກມ຺ມວາຈາຫິ ທຸກ຺ກຏາ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຄຓສ຺ສ ຈ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຈ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໐໕. ອູນວີສຕິວສ຺ເສ ອູນວີສຕິວສ຺ສສຎ຺ຎີ ອຸປສມ຺ປາເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອູນວີສຕິວສ຺ເສ ເວມຕິໂກ ອຸປສມ຺ປາເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອູນວີສຕິວສ຺ເສ ປຣິປຸຓ຺ຓວີສຕິວສ຺ສສຎ຺ຎີ ອຸປສມ຺ປາເທຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ປຣິປຸຓ຺ຓວີສຕິວສ຺ເສ ອູນວີສຕິວສ຺ສສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຣິປຸຓ຺ຓວີສຕິວສ຺ເສ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຣິປຸຓ຺ຓວີສຕິວສ຺ເສ ປຣິປຸຓ຺ຓວີສຕິວສ຺ສສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໐໖. ອນາປຕ຺ຕິ ອູນວີສຕິວສ຺ສໍ ປຣິປຸຓ຺ຓວີສຕິວສ຺ສສຎ຺ຎີ ອຸປສມ຺ປາເທຕິ, ປຣິປຸຓ຺ຓວີສຕິວສ຺ສໍ ປຣິປຸຓ຺ຓວີສຕິວສ຺ສສຎ຺ຎີ ອຸປສມ຺ປາເທຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອູນວີສຕິວສ຺ສສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສິກ຺ຂາປທໍ

໔໐໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ສຕ຺ໂຖ ຣາຊຄຫາ ປຏິຍາໂລກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມ຺ປາຍສ຺ມນ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ມຍໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຸງ຺ກໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ປຊານາຖາວຸໂສ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ກມ຺ມິຍາ [ກມ຺ມິກາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] – ‘‘ສຕ຺ໂຖ ກິຣ ສຸງ຺ກໍ ປຣິຫຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເຕ ມຄ຺ເຄ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເຕ ກມ຺ມິກາ ຕໍ ສຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕ຺ວໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊານໍ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖນ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ? ປລິພຸນ຺ເຘຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ຊານໍ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຊານໍ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ຊານໍ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໐໘. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຊານໍ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໐໙. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຊານາຕິ ນາມ ສາມໍ ວາ ຊານາຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ໂສ ວາ ອາໂຣເຈຕິ.

ເຖຍ຺ຍສຕ຺ໂຖ ນາມ ໂຈຣາ ກຕກມ຺ມາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ອກຕກມ຺ມາ ວາ, ຣາຊານໍ ວາ ເຖຍ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສຸງ຺ກໍ ວາ ປຣິຫຣນ຺ຕິ.

ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເອກໂຕ.

ສໍວິຘາຍາຕິ – ‘‘ຄຈ຺ຉາມາວຸໂສ, ຄຈ຺ຉາມ ຠນ຺ເຕ; ຄຈ຺ຉາມ ຠນ຺ເຕ, ຄຈ຺ຉາມາວຸໂສ, ອຊ຺ຊ ວາ ຫິຍ຺ໂຍ ວາ ປເຣ ວາ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ສໍວິທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປີຕິ ກຸກ຺ກຸຏສມ຺ປາເຕ ຄາເມ ຄາມນ຺ຕເຣ ຄາມນ຺ຕເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຄາມເກ ອຣຎ຺ເຎ ອທ຺ຘໂຍຊເນ ອທ຺ຘໂຍຊເນ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໑໐. ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສຎ຺ຎີ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖ ເວມຕິໂກ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖ ອເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສຎ຺ຎີ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸ ສໍວິທຫຕິ, ມນຸສ຺ສາ ນ ສໍວິທຫນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖ ອເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສຎ຺ຎີ ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໑໑. ອນາປຕ຺ຕິ ອສໍວິທຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ມນຸສ຺ສາ ສໍວິທຫນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸ ນ ສໍວິທຫຕິ, ວິສງ຺ເກເຕນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສໍວິຘານສິກ຺ຂາປທໍ

໔໑໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ໂກສເລສຸ ຊນປເທ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຄາມທ຺ວາເຣນ ອຕິກ຺ກມຕິ. ອຎ຺ຎຕຣາ ອິຕ຺ຖີ ສາມິເກນ ສຫ ຠຓ຺ຑິຕ຺ວາ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ສາວຕ຺ຖິໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠຄິນິ, ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອຫໍ ອຍ຺ເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອຍ຺ຍາສິ, ຠຄິນີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ສາມິໂກ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອປາຍ຺ໂຍ [ອປຍ຺ຍາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເອວຣູປິໍ ອິຕ຺ຖິໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ? ‘‘ເອສາຍ຺ໂຍ, ປພ຺ພຊິເຕນ ສຫ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ປຘູເປນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ສາ ອິຕ຺ຖີ ຕໍ ປຸຣິສໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນາຍ຺ໂຍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ມໍ ນິປ຺ປາເຕສິ; ອປິຈ, ອຫເມວ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉາມິ; ອກາຣໂກ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ; ຄຈ຺ຉ, ນໍ ຂມາເປຫີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຂມາເປສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ, ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໑໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໑໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ມາຕຸຄາໂມ ນາມ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີ, ນ ຍກ຺ຂີ ນ ເປຕີ ນ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ ວິຎ຺ຎູ ປຏິພລາ ສຸຠາສິຕທຸພ຺ຠາສິຕໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອາຊານິຕຸໍ.

ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເອກໂຕ.

ສໍວິຘາຍາຕິ – ‘‘ຄຈ຺ຉາມ ຠຄິນິ, ຄຈ຺ຉາມາຍ຺ຍ, ຄຈ຺ຉາມາຍ຺ຍ, ຄຈ຺ຉາມ ຠຄິນິ, ອຊ຺ຊ ວາ ຫິຍ຺ໂຍ ວາ ປເຣ ວາ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ສໍວິທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປີຕິ ກຸກ຺ກຸຏສມ຺ປາເຕ ຄາເມ ຄາມນ຺ຕເຣ ຄາມນ຺ຕເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຄາມເກ ອຣຎ຺ເຎ ອທ຺ຘໂຍຊເນ ອທ຺ຘໂຍຊເນ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໑໕. ມາຕຸຄາເມ ມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ມາຕຸຄາເມ ເວມຕິໂກ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ມາຕຸຄາເມ ອມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ຠິກ຺ຂຸ ສໍວິທຫຕິ ມາຕຸຄາໂມ ນ ສໍວິທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຍກ຺ຂິຍາ ວາ ເປຕິຍາ ປຓ຺ຑເກນ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫິຕ຺ຖິຍາ ວາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຘາຍ ເອກທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ອນ຺ຕມໂສ ຄາມນ຺ຕຣມ຺ປິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມາຕຸຄາເມ ມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມາຕຸຄາເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອມາຕຸຄາເມ ອມາຕຸຄາມສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໑໖. ອນາປຕ຺ຕິ ອສໍວິທຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ມາຕຸຄາໂມ ສໍວິທຫຕິ ຠິກ຺ຂຸ ນ ສໍວິທຫຕິ, ວິສງ຺ເກເຕນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ສໍວິຘານສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຣິຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ

໔໑໗. [ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ຈູຬວ. ໖໕; ມ. ນິ. ໑.໒໓໔] ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຣິຏ຺ຐສ຺ສ ນາມ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ພສ຺ສ [ຄນ຺ຘພາຘິປຸພ຺ພສ຺ສ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ – ‘‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ອຣິຏ຺ຐສ຺ສ ກິຣ ນາມ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ພສ຺ສ ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ອຣິຏ຺ໂຐ ຠິກ຺ຂຸ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ໂພ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຣິຏ຺ຐໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ພໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ເຕ, ອາວຸໂສ ອຣິຏ຺ຐ, ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍພ຺ຍາໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ – ‘ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ມາ, ອາວຸໂສ ອຣິຏ຺ຐ, ເອວໍ ອວຈ. ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິ. ນ ຫິ ສາຘຸ ຠຄວໂຕ ອພ຺ຠກ຺ຂານໍ [ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນໍ (ອິຕິປິ)]. ນ ຫິ ຠຄວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ. ອເນກປຣິຍາເຍນາວຸໂສ ອຣິຏ຺ຐ, ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ອລຎ຺ຈ ປນ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ອນ຺ຕຣາຍາຍ. ອປ຺ປສ຺ສາທາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຏ຺ຐິກງ຺ກລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ມໍສເປສູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ…ເປ… ຕິຓຸກ຺ກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ອງ຺ຄາຣກາສູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ສຸປິນກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ຍາຈິຕກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ຣຸກ຺ຂຜລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ອສິສູນູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ສຕ຺ຕິສູລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ສປ຺ປສິຣູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ.

ເອວມ຺ປິ ໂຂ ອຣິຏ຺ໂຐ ຠິກ຺ຂຸ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ໂພ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຕເຖວ ຕໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘‘ເອວໍພ຺ຍາໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, – ‘ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ນາສກ຺ຂິໍສຸ ອຣິຏ຺ຐໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ພໍ ເອຕສ຺ມາ ປາປກາ ທິຏ຺ຐິຄຕາ ວິເວເຈຕຸໍ, ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ອຣິຏ຺ຐໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ພໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ເຕ, ອຣິຏ຺ຐ, ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍພ຺ຍາໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ – ‘ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ.

ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ມຍາ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາສິ? ນນຸ ມຍາ, ໂມຆປຸຣິສ, ອເນກປຣິຍາເຍນ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາ. ອລຎ຺ຈ ປນ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ອນ຺ຕຣາຍາຍ. ອປ຺ປສ຺ສາທາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຏ຺ຐິກງ຺ກລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ…ເປ… ມໍສເປສູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ… ຕິຓຸກ຺ກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ… ອງ຺ຄາຣກາສູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ… ສຸປິນກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ… ຍາຈິຕກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ… ຣຸກ຺ຂຜລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ… ອສິສູນູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ… ສຕ຺ຕິສູລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ… ສປ຺ປສິຣູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຖ ຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຕ຺ຕນາ ທຸຄ຺ຄຫິເຕນ ອມ຺ເຫ ເຈວ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂສິ, ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຂຓສິ, ພຫຸຎ຺ຈ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວສິ. ຕຎ຺ຫິ ເຕ, ໂມຆປຸຣິສ, ຠວິສ຺ສຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ. ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ…. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໑໘. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’ຕິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ມາຍສ຺ມາ ເອວໍ ອວຈ, ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິ, ນ ຫິ ສາຘຸ ຠຄວໂຕ ອພ຺ຠກ຺ຂານໍ, ນ ຫິ ຠຄວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ອເນກປຣິຍາເຍນາວຸໂສ, ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ອລຎ຺ຈ ປນ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ [ເອວຎ຺ຈ ປນ (ກ.)] ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ໂພ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສິຍມາໂນ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໑໙. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາຕິ – ‘‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ.

ໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍ ໂສ ເອວໍວາທີ ຠິກ຺ຂຸ.

ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ເຍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ເຍ ສຸຓນ຺ຕິ ເຕຫິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ມາຍສ຺ມາ ເອວໍ ອວຈ, ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິ, ນ ຫິ ສາຘຸ ຠຄວໂຕ ອພ຺ຠກ຺ຂານໍ, ນ ຫິ ຠຄວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ອເນກປຣິຍາເຍນາວຸໂສ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ອລຎ຺ຈ ປນ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ; ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ສຸຕ຺ວາ ນ ວທນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆມຊ຺ຌມ຺ປິ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ມາຍສ຺ມາ ເອວໍ ອວຈ, ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິ, ນ ຫິ ສາຘຸ ຠຄວໂຕ ອພ຺ຠກ຺ຂານໍ, ນ ຫິ ຠຄວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ອເນກປຣິຍາເຍນາວຸໂສ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ອລຎ຺ຈ ປນ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສມນຸຠາສິຕພ຺ໂພ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມນຸຠາສິຕພ຺ໂພ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໔໒໐. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’ຕິ. ໂສ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສມນຸຠາເສຍ຺ຍ – ຕສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’ຕິ. ໂສ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສມນຸຠາສຕິ ຕສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສມນຸຠາສນາ, ຕສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’ຕິ. ໂສ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສມນຸຠາສຕິ ຕສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສມນຸຠາສນາ, ຕສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ສມນຸຠຏ຺ໂຐ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ທ຺ວີຫິ ກມ຺ມວາຈາຫິ ທຸກ຺ກຏາ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໒໑. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໒໒. ອນາປຕ຺ຕິ ອສມນຸຠາສນ຺ຕສ຺ສ, ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສາຕິ.

ອຣິຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕສມ຺ໂຠຄສິກ຺ຂາປທໍ

໔໒໓. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ຕຖາວາທິນາ ອຣິຏ຺ເຐນ ຠິກ຺ຂຸນາ [ຠິກ຺ຂຸນາ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ເພນ (?)] ອກຏານຸຘມ຺ເມນ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິປິ ສໍວສນ຺ຕິປິ ສຫາປິ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ຕຖາວາທິນາ ອຣິຏ຺ເຐນ ຠິກ຺ຂຸນາ [ຠິກ຺ຂຸນາ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ເພນ (?)] ອກຏານຸຘມ຺ເມນ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິປິ ສໍວສິສ຺ສນ຺ຕິປິ ສຫາປິ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສ຺ສນ຺ຕີຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໍ ຕຖາວາທິນາ ອຣິຏ຺ເຐນ ຠິກ຺ຂຸນາ [ຠິກ຺ຂຸນາ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ເພນ (?)] ອກຏານຸຘມ຺ເມນ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊຖາປິ ສໍວສຖາປິ ສຫາປິ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຊານໍ ຕຖາວາທິນາ ອຣິຏ຺ເຐນ ຠິກ຺ຂຸນາ [ຠິກ຺ຂຸນາ ຄທ຺ຘພາຘິປຸພ຺ພເນ (?)] ອກຏານຸຘມ຺ເມນ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖາປິ ສໍວສິສ຺ສຖາປິ ສຫາປິ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໒໔. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຊານໍ ຕຖາວາທິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ອກຏານຸຘມ຺ເມນ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ ສໍວເສຍ຺ຍ ວາ ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໒໕. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຊານາຕິ ນາມ ສາມໍ ວາ ຊານາຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ໂສ ວາ ອາໂຣເຈຕິ.

ຕຖາວາທິນາຕິ – ‘‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວາທິນາ.

ອກຏານຸຘມ຺ໂມ ນາມ ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອໂນສາຣິໂຕ.

ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເອຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິໍ.

ສມ຺ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາຕິ ສມ຺ໂຠໂຄ ນາມ ທ຺ເວ ສມ຺ໂຠຄາ – ອາມິສສມ຺ໂຠໂຄ ຈ ຘມ຺ມສມ຺ໂຠໂຄ ຈ. ອາມິສສມ຺ໂຠໂຄ ນາມ ອາມິສໍ ເທຕິ ວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມສມ຺ໂຠໂຄ ນາມ ອຸທ຺ທິສຕິ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປຕິ ວາ, ປເທນ ອຸທ຺ທິສຕິ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປຕິ ວາ, ປເທ ປເທ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອກ຺ຂຣາຍ ອຸທ຺ທິສຕິ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປຕິ ວາ, ອກ຺ຂຣກ຺ຂຣາຍ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ສໍວເສຍ຺ຍ ວາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກນ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສຖໍ ວາ ປວາຣຓໍ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ວາ ກໂຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກ ນິປນ຺ເນ ຠິກ຺ຂຸ ນິປຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຠິກ຺ຂຸ ນິປນ຺ເນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ນິປຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸໂຠ ວາ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໒໖. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສຎ຺ຎີ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ ສໍວສຕິ ວາ ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກ ເວມຕິໂກ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ ສໍວສຕິ ວາ ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສຎ຺ຎີ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ ສໍວສຕິ ວາ ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໒໗. ອນາປຕ຺ຕິ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ຊານາຕິ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂອສາຣິໂຕຕິ ຊານາຕິ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐຕິ ຊານາຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕສມ຺ໂຠຄສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.

໑໐. ກຓ຺ຏກສິກ຺ຂາປທໍ

໔໒໘. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກຓ຺ຏກສ຺ສ [ກຓ຺ຑກສ຺ສ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ນາມ ສມຓຸທ຺ເທສສ຺ສ ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ – ‘‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ກຓ຺ຏກສ຺ສ ນາມ ກິຣ ສມຓຸທ຺ເທສສ຺ສ ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ‘‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ກຓ຺ຏໂກ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກຓ຺ຏກໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ເຕ, ອາວຸໂສ ກຓ຺ຏກ, ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍ’ເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍພ຺ຍາໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ – ‘ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ.

ມາ, ອາວຸໂສ ກຓ຺ຏກ, ເອວໍ ອວຈ. ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິ. ນ ຫິ ສາຘຸ ຠຄວໂຕ ອພ຺ຠກ຺ຂານໍ. ນ ຫິ ຠຄວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ. ອເນກປຣິຍາເຍນ, ອາວຸໂສ ກຓ຺ຏກ, ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ອລຎ຺ຈ ປນ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ອນ຺ຕຣາຍາຍ. ອປ຺ປສ຺ສາທາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ…ເປ… ເອວມ຺ປິ ໂຂ ກຓ຺ຏໂກ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຕເຖວ ຕໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘‘ເອວໍພ຺ຍາໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ – ‘ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ.

ຍໂຕ ຈ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ນາສກ຺ຂິໍສຸ ກຓ຺ຏກໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ເອຕສ຺ມາ ປາປກາ ທິຏ຺ຐິຄຕາ ວິເວເຈຕຸໍ, ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ກຓ຺ຏກໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ເຕ, ກຓ຺ຏກ, ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍພ຺ຍາໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ – ‘ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ມຍາ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາສິ? ນນຸ ມຍາ, ໂມຆປຸຣິສ, ອເນກປຣິຍາເຍນ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາ, ອລຎ຺ຈ ປນ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ອນ຺ຕຣາຍາຍ? ອປ຺ປສ຺ສາທາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຏ຺ຐິກງ຺ກລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ…ເປ… ສປ຺ປສິຣູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຖ ຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຕ຺ຕນາ ທຸຄ຺ຄຫິເຕນ ອມ຺ເຫ ເຈວ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂສິ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຂຓສິ ພຫຸຎ຺ຈ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວສິ. ຕຎ຺ຫິ ເຕ, ໂມຆປຸຣິສ, ຠວິສ຺ສຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ. ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ປສນ຺ນານຎ຺ຈ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ກຓ຺ຏກໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ນາເສຕຸ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນາເສຕພ຺ໂພ – ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ເຕ, ອາວຸໂສ ກຓ຺ຏກ, ນ ເຈວ ໂສ ຠຄວາ ສຕ຺ຖາ ອປທິສິຕພ຺ໂພ. ຍມ຺ປິ ຈຎ຺ເຎ ສມຓຸທ຺ເທສາ ລຠນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ສຫເສຍ຺ຍໍ ສາປິ ເຕ ນຕ຺ຖິ. ຈຣ ປິເຣ ວິນສ຺ສາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສງ຺ໂຆ ກຓ຺ຏກໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ນາເສສິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ຕຖານາສິຕໍ ກຓ຺ຏກໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ອຸປລາເປນ຺ຕິປິ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິປິ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິປິ ສຫາປິ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ຕຖານາສິຕໍ ກຓ຺ຏກໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ອຸປລາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ ອຸປຏ຺ຐາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິປິ ສຫາປິ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໍ ຕຖານາສິຕໍ ກຓ຺ຏກໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ອຸປລາເປຖາປິ ອຸປຏ຺ຐາເປຖາປິ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊຖາປິ ສຫາປິ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຊານໍ ຕຖານາສິຕໍ ກຓ຺ຏກໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ອຸປລາເປສ຺ສຖາປິ ອຸປຏ຺ຐາເປສ຺ສຖາປິ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖາປິ ສຫາປິ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໒໙. ‘‘ສມຓຸທ຺ເທໂສປິ ເຈ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາ ເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’ຕິ, ໂສ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ມາວຸໂສ ສມຓຸທ຺ເທສ, ເອວໍ ອວຈ, ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິ, ນ ຫິ ສາຘຸ ຠຄວໂຕ ອພ຺ຠກ຺ຂານໍ, ນ ຫິ ຠຄວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ. ອເນກປຣິຍາເຍນາວຸໂສ ສມຓຸທ຺ເທສ, ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ອລຎ຺ຈ ປນ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ [ເອວຎ຺ຈ ປນ (ກ.)] ໂສ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ໂສ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ເຕ, ອາວຸໂສ ສມຓຸທ຺ເທສ, ນ ເຈວ ໂສ ຠຄວາ ສຕ຺ຖາ ອປທິສິຕພ຺ໂພ. ຍມ຺ປິ ຈຎ຺ເຎ ສມຓຸທ຺ເທສາ ລຠນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ສຫເສຍ຺ຍໍ ສາປິ ເຕ ນຕ຺ຖິ. ຈຣ ປິເຣ ວິນສ຺ສາ’ຕິ. ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຊານໍ ຕຖານາສິຕໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ອຸປລາເປຍ຺ຍ ວາ ອຸປຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ ວາ ສມ຺ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໓໐. ສມຓຸທ຺ເທໂສ ນາມ ສາມເຓໂຣ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາຕິ – ‘‘ຕຖາຫໍ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ, ຍຖາເຍເມ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ.

ໂສ ສມຓຸທ຺ເທໂສຕິ ໂຍ ໂສ ເອວໍວາທີ ສມຓຸທ຺ເທໂສ.

ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ, ເຍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ເຍ ສຸຓນ຺ຕິ ເຕຫິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ມາ, ອາວຸໂສ ສມຓຸທ຺ເທສ, ເອວໍ ອວຈ. ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິ. ນ ຫິ ສາຘຸ ຠຄວໂຕ ອພ຺ຠກ຺ຂານໍ. ນ ຫິ ຠຄວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ. ອເນກປຣິຍາເຍນາວຸໂສ ສມຓຸທ຺ເທສ, ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ອລຎ຺ຈ ປນ ເຕ ປຏິເສວໂຕ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ… ຕຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ…ເປ… ສເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ ໂສ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ເຕ, ອາວຸໂສ ສມຓຸທ຺ເທສ, ນ ເຈວ ໂສ ຠຄວາ ສຕ຺ຖາ ອປທິສິຕພ຺ໂພ. ຍມ຺ປິ ຈຎ຺ເຎ ສມຓຸທ຺ເທສາ ລຠນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕໍ ສຫເສຍ຺ຍໍ ສາປິ ເຕ ນຕ຺ຖິ. ຈຣ ປິເຣ ວິນສ຺ສາ’’ຕິ.

ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຊານາຕິ ນາມ ສາມໍ ວາ ຊານາຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ໂສ ວາ ອາໂຣເຈຕິ.

ຕຖານາສິຕນ຺ຕິ ເອວໍ ນາສິຕໍ.

ສມຓຸທ຺ເທໂສ ນາມ ສາມເຓໂຣ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອຸປລາເປຍ຺ຍ ວາຕິ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ວາ ຈີວຣໍ ວາ ອຸທ຺ເທສໍ ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉໍ ວາ ທສ຺ສາມີຕິ ອຸປລາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຸປຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ ວາຕິ ຕສ຺ສ ຈຸຓ຺ຓໍ ວາ ມຕ຺ຕິກໍ ວາ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ວາ ມຸໂຂທກໍ ວາ ສາທິຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ສມ຺ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາຕິ ສມ຺ໂຠໂຄ ນາມ ທ຺ເວ ສມ຺ໂຠຄາ – ອາມິສສມ຺ໂຠໂຄ ຈ ຘມ຺ມສມ຺ໂຠໂຄ ຈ. ອາມິສສມ຺ໂຠໂຄ ນາມ ອາມິສໍ ເທຕິ ວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມສມ຺ໂຠໂຄ ນາມ ອຸທ຺ທິສຕິ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປຕິ ວາ, ປເທນ ອຸທ຺ທິສຕິ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປຕິ ວາ, ປເທ ປເທ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອກ຺ຂຣາຍ ອຸທ຺ທິສຕິ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປຕິ ວາ, ອກ຺ຂຣກ຺ຂຣາຍ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ນາສິຕເກ ສມຓຸທ຺ເທເສ ນິປນ຺ເນ ຠິກ຺ຂຸ ນິປຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຠິກ຺ຂຸ ນິປນ຺ເນ ນາສິຕໂກ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ນິປຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸໂຠ ວາ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໓໑. ນາສິຕເກ ນາສິຕກສຎ຺ຎີ ອຸປລາເປຕິ ວາ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ ວາ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ນາສິຕເກ ເວມຕິໂກ ອຸປລາເປຕິ ວາ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ ວາ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນາສິຕເກ ອນາສິຕກສຎ຺ຎີ ອຸປລາເປຕິ ວາ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ ວາ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ ສຫ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອນາສິຕເກ ນາສິຕກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນາສິຕເກ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນາສິຕເກ ອນາສິຕກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໓໒. ອນາປຕ຺ຕິ ອນາສິຕໂກຕິ ຊານາຕິ, ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐຕິ ຊານາຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ກຓ຺ຏກສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທສມໍ.

ສປ຺ປາຓກວຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສຎ຺ຈິຈ຺ຈວຘສປ຺ປາຓໍ, ອຸກ຺ໂກຏໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລຉາທນໍ;

ອູນວີສຕິ ສຕ຺ຖຎ຺ຈ, ສໍວິຘານໍ ອຣິຏ຺ຐກໍ;

ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ກຓ຺ຏກຎ຺ເຈວ, ທສ ສິກ຺ຂາປທາ ອິເມຕິ.