໘. ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ໂຄ

໑. ສຫຘມ຺ມິກສິກ຺ຂາປທໍ

໔໓໓. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ມາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ເອວຣູປໍ ອກາສິ. ເນຕໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ. ໂສ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘‘ນ ຕາວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຍາວ ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ວິນຍຘຣໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສຫຘມ຺ມິກໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ເອວໍ ວກ຺ຂຕິ – ນ ຕາວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຍາວ ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ວິນຍຘຣໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຉນ຺ນ, ຠິກ຺ຂູຫິ ສຫຘມ຺ມິກໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ເອວໍ ວເທສິ – ‘‘ນ ຕາວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຍາວ ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ວິນຍຘຣໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ຠິກ຺ຂູຫິ ສຫຘມ຺ມິກໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ເອວໍ ວກ຺ຂສິ – ‘‘ນ ຕາວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຍາວ ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ວິນຍຘຣໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໓໔. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ສຫຘມ຺ມິກໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນ ຕາວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຍາວ ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ວິນຍຘຣໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມີ’ຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສິກ຺ຂມາເນນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ປຣິປຎ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີ’’ຕິ.

໔໓໕. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ.

ສຫຘມ຺ມິກໍ ນາມ ຍໍ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ເອຕໍ ສຫຘມ຺ມິກໍ ນາມ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ເອວໍ ວເທຕິ [ວເທຍ຺ຍ (ກ.)] – ‘‘ນ ຕາວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຍາວ ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ວິນຍຘຣໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ [ອິມານິ ປທານິ ສ຺ຍາ. ໂປຕ຺ຖເກ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ]. ປຓ຺ຑິຕໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ [ອິມານິ ປທານິ ສ຺ຍາ. ໂປຕ຺ຖເກ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ] ເມຘາວິໍ ພຫຸສ຺ສຸຕໍ ຘມ຺ມກຖິກໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມີຕິ ຠຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໓໖. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ເອວໍ ວເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ເອວໍ ວເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ເອວໍ ວເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ – ‘‘ອິທໍ ນ ສລ຺ເລຂາຍ ນ ຘຸຕຕ຺ຖາຍ ນ ປາສາທິກຕາຍ ນ ອປຈຍາຍ ນ ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວເທຕິ, ‘‘ນ ຕາວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຍາວ ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ວິນຍຘຣໍ ປຓ຺ຑິຕໍ ເມຘາວິໍ ພຫຸສ຺ສຸຕໍ ຘມ຺ມກຖິກໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ຠຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວາ ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວາ ວຸຈ຺ຈມາໂນ – ‘‘ອິທໍ ນ ສລ຺ເລຂາຍ ນ ຘຸຕຕ຺ຖາຍ ນ ປາສາທິກຕາຍ ນ ອປຈຍາຍ ນ ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວເທຕິ, ‘‘ນ ຕາວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຍາວ ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ວິນຍຘຣໍ ປຓ຺ຑິຕໍ ເມຘາວິໍ ພຫຸສ຺ສຸຕໍ ຘມ຺ມກຖິກໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ຠຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ສິກ຺ຂມາເນນາຕິ ສິກ຺ຂິຕຸກາເມນ.

ອຎ຺ຎາຕພ຺ພນ຺ຕິ ຊານິຕພ຺ພໍ.

ປຣິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຖໍ; ອິມສ຺ສ ວາ ກ຺ວຕ຺ໂຖ’’ຕິ?

ປຣິປຎ຺ຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພໍ ຕຸລຍິຕພ຺ພໍ.

ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີຕິ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ອນຸຘມ຺ມຕາ.

໔໓໗. ອນາປຕ຺ຕິ ‘‘ຊານິສ຺ສາມິ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຓຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ສຫຘມ຺ມິກສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ວິເລຂນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໓໘. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. [ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ຈູຬວ. ໓໒໐] ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິນຍກຖໍ ກເຖຕິ, ວິນຍສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ອາທິສ຺ສ ອາທິສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປາລິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ [ຠິກ຺ຂູ ຠຄວາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] – ‘‘ຠຄວາ ໂຂ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິນຍກຖໍ ກເຖຕິ, ວິນຍສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ອາທິສ຺ສ ອາທິສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປາລິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ຫນ຺ທ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປາລິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວິນຍໍ ປຣິຍາປຸຓາມາ’’ຕິ, ເຕ ຈ ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ເຖຣາ ຈ ນວາ ຈ ມຊ຺ຌິມາ ຈ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປາລິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວິນຍໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເອຕຣຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ເຖຣາ ຈ ນວາ ຈ ມຊ຺ຌິມາ ຈ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປາລິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວິນຍໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ. ສເຈ ອິເມ ວິນເຍ ປກຕຎ຺ຎຸໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອມ຺ເຫ ເຍນິຈ຺ຉກໍ ຍທິຈ຺ຉກໍ ຍາວທິຈ຺ຉກໍ ອາກຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ ປຣິກຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ. ຫນ຺ທ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ກິໍ ປນິເມຫິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທເກຫິ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐຫິ, ຍາວເທວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍ ວິເຫສາຍ ວິເລຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ! ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓສ຺ສນ຺ຕີຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໓໙. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ກິໍ ປນິເມຫິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທເກຫິ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐຫິ, ຍາວເທວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍ ວິເຫສາຍ ວິເລຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ, ສິກ຺ຂາປທວິວຓ຺ຓເກ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໔໐. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນຕິ ອຸທ຺ທິສນ຺ເຕ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປນ຺ເຕ ວາ ສຊ຺ຌາຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ເຕ.

ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາຕິ – ‘‘ກິໍ ປນິເມຫິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທເກຫິ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐຫິ, ຍາວເທວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍ ວິເຫສາຍ ວິເລຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ. ‘‘ເຍ ອິມໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ ເຕສໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ, ວິເຫສາ ໂຫຕິ, ວິເລຂາ ໂຫຕິ, ເຍ ອິມໍ ນ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ ເຕສໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ ວິເຫສາ ນ ໂຫຕິ ວິເລຂາ ນ ໂຫຕິ. ອນຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ອິທໍ ວຣໍ, ອນຸຄ຺ຄຫິຕໍ ອິທໍ ວຣໍ, ອປຣິຍາປຸຏໍ ອິທໍ ວຣໍ, ອຘາຣິຕໍ ອິທໍ ວຣໍ, ວິນໂຍ ວາ ອນ຺ຕຣຘາຍຕຸ, ອິເມ ວາ ຠິກ຺ຂູ ອປກຕຎ຺ຎຸໂນ ໂຫນ຺ຕູ’’ຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໔໑. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຎ຺ຎໍ ຘມ຺ມໍ ວິວຓ຺ເຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວິນຍໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ວິວຓ຺ເຓຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໔໒. ອນາປຕ຺ຕິ ນ ວິວຓ຺ເຓຕຸກາໂມ, ‘‘ອິງ຺ຆ ຕ຺ວໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ວາ ຄາຖາໂຍ ວາ ອຠິຘມ຺ມໍ ວາ ປຣິຍາປຸຓສ຺ສຸ, ປຈ຺ຉາ ວິນຍໍ ປຣິຍາປຸຓິສ຺ສສີ’’ຕິ ຠຓຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ວິເລຂນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ໂມຫນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໔໓. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎາຓເກນ ອາປນ຺ນາຕິ ຊານນ຺ຕູ’’ຕິ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອິທາເນວ ໂຂ ມຍໍ ຊານາມ, ອຍມ຺ປິ ກິຣ ຘມ຺ໂມ ສຸຕ຺ຕາຄໂຕ ສຸຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ໂນ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ເອວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ – ອິທາເນວ ໂຂ ມຍໍ ຊານາມ, ອຍມ຺ປິ ກິຣ ຘມ຺ໂມ ສຸຕ຺ຕາຄໂຕ ສຸຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ໂນ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ເອວໍ ວເທຖ – ‘‘ອິທາເນວ ໂຂ ມຍໍ ຊານາມ, ອຍມ຺ປິ ກິຣ ຘມ຺ໂມ ສຸຕ຺ຕາຄໂຕ ສຸຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ໂນ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ເອວໍ ວກ຺ຂຖ – ‘‘ອິທາເນວ ໂຂ ມຍໍ ຊານາມ, ອຍມ຺ປິ ກິຣ ຘມ຺ໂມ ສຸຕ຺ຕາຄໂຕ ສຸຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ໂນ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໔໔. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອິທາເນວ ໂຂ ອຫໍ ຊານາມິ, ອຍມ຺ປິ ກິຣ ຘມ຺ໂມ ສຸຕ຺ຕາຄໂຕ ສຸຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ໂນ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’ຕິ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ ນິສິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ, ໂກ ປນ ວາໂທ ຠິຍ຺ໂຍ [ຠິຍ຺ໂຍຕິ (ສ຺ຍາ.)], ນ ຈ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຎ຺ຎາຓເກນ ມຸຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ຕຎ຺ຈ ຍຖາຘມ຺ໂມ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈສ຺ສ ໂມໂຫ ອາໂຣເປຕພ຺ໂພ – ‘ຕສ຺ສ ເຕ, ອາວຸໂສ, ອລາຠາ, ຕສ຺ສ ເຕ ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ນ ສາຘຸກໍ ອຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ [ອຏ຺ຐິກຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ມນສິ ກໂຣສີ’ຕິ. ອິທໍ ຕສ຺ມິໍ ໂມຫນເກ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໔໕. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ອນ຺ວທ຺ຘມາສນ຺ຕິ ອນຸໂປສຖິກໍ.

ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນຕິ ອຸທ຺ທິສນ຺ເຕ.

ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາຕິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິຕ຺ວາ – ‘‘ອຎ຺ຎາຓເກນ ອາປນ຺ໂນຕິ ຊານນ຺ຕູ’’ຕິ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘‘ອິທາເນວ ໂຂ ອຫໍ ຊານາມິ, ອຍມ຺ປິ ກິຣ ຘມ຺ໂມ ສຸຕ຺ຕາຄໂຕ ສຸຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ໂນ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ຕຎ຺ເຈ ໂມເຫຕຸກາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ ນິສິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ, ໂກ ປນ ວາໂທ ຠິຍ຺ໂຍ, ນ ຈ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຎ຺ຎາຓເກນ ມຸຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ, ຕຎ຺ຈ ຍຖາຘມ຺ໂມ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈສ຺ສ ໂມໂຫ ອາໂຣເປຕພ຺ໂພ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາໂຣເປຕພ຺ໂພ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໔໔໖. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ນ ສາຘຸກໍ ອຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂມຫໍ ອາໂຣເປຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ ນ ສາຘຸກໍ ອຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ມນສິ ກໂຣຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂມຫໍ ອາໂຣເປຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂມຫສ຺ສ ອາໂຣປນາ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ອາໂຣປິໂຕ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂມໂຫ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ອນາໂຣປິເຕ ໂມເຫ ໂມເຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອາໂຣປິເຕ ໂມເຫ ໂມເຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໔໗. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ໂມເຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໔໘. ອນາປຕ຺ຕິ ນ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຸຕໍ ໂຫຕິ, ອູນກທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຸຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມເຫຕຸກາມສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ໂມຫນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.

໔. ປຫາຣສິກ຺ຂາປທໍ

໔໔໙. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຫາຣໍ ເທນ຺ຕິ. ເຕ ໂຣທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ໂຣທຖາ’’ຕິ? ‘‘ອິເມ, ອາວຸໂສ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ອມ຺ຫາກໍ ປຫາຣໍ ເທນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຫາຣໍ ທສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຫາຣໍ ເທຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຫາຣໍ ທສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໕໐. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ປຫາຣໍ ທເທຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໕໑. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ.

ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນຕິ ອນຠິຣທ຺ໂຘ ອາຫຕຈິຕ຺ໂຕ ຂິລຊາໂຕ.

ປຫາຣໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ກາເຍນ ວາ ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ອຸປ຺ປລປຕ຺ເຕນປິ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໕໒. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໕໓. ອນາປຕ຺ຕິ ເກນຈິ ວິເຫຐີຍມາໂນ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາໂຍ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປຫາຣສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຕລສຕ຺ຕິກສິກ຺ຂາປທໍ

໔໕໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣນ຺ຕິ. ເຕ ປຫາຣສມຸຈ຺ຈິຕາ ໂຣທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ໂຣທຖາ’’ຕິ? ‘‘ອິເມ, ອາວຸໂສ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ອມ຺ຫາກໍ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ກຸປິຕາ ອນຕ຺ຕມນາ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໕໕. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິເຣຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໕໖. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ.

ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນຕິ ອນຠິຣທ຺ໂຘ ອາຫຕຈິຕ຺ໂຕ ຂິລຊາໂຕ.

ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິເຣຍ຺ຍາຕິ ກາຍໍ ວາ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ອຸປ຺ປລປຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸຈ຺ຈາເຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໕໗. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໕໘. ອນາປຕ຺ຕິ ເກນຈິ ວິເຫຐີຍມາໂນ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາໂຍ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຕລສຕ຺ຕິກສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອມູລກສິກ຺ຂາປທໍ

໔໕໙. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍເສນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍເສສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍເສຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຠິກ຺ຂຸໍ ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍເສສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໖໐. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍເສຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໖໑. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ.

ອມູລກໍ ນາມ ອທິຏ຺ຐໍ ອສ຺ສຸຕໍ ອປຣິສງ຺ກິຕໍ.

ສງ຺ຆາທິເສເສນາຕິ ເຕຣສນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ.

ອນຸທ຺ຘໍເສຍ຺ຍາຕິ ໂຈເທຕິ ວາ ໂຈທາເປຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໖໒. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໖໓. ອນາປຕ຺ຕິ ຕຖາສຎ຺ຎີ ໂຈເທຕິ, ວາ ໂຈທາເປຕິ ວາ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອມູລກສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທໍ

໔໖໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫນ຺ຕິ – ‘‘ຠຄວຕາ, ອາວຸໂສ, ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ – ‘ນ ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ໂພ’ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ຈ ອູນວີສຕິວສ຺ສາ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ. ກຈ຺ຈິ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ? ເຕ ໂຣທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ໂຣທຖາ’’ຕິ? ‘‘ອິເມ, ອາວຸໂສ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອມ຺ຫາກໍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໖໕. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທເຫຍ຺ຍ [ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ (ອິຕິປິ)] – ‘ອິຕິສ຺ສ ມຸຫຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອຜາສຸ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ເອຕເທວ ປຈ຺ຈຍໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຎ຺ຎໍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໖໖. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ.

ສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິ ຊານນ຺ໂຕ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕ ເຈຈ຺ຈ ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກໂມ.

ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທເຫຍ຺ຍາຕິ ‘‘ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ ມຎ຺ເຎ ຕ຺ວໍ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ, ວິກາເລ ມຎ຺ເຎ ຕຍາ ຠຸຕ຺ຕໍ, ມຊ຺ຊໍ ມຎ຺ເຎ ຕຍາ ປີຕໍ, ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ມຎ຺ເຎ ຕຍາ ນິສິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ເອຕເທວ ປຈ຺ຈຍໍ ກຣິຕ຺ວາ, ອນຎ຺ຎນ຺ຕິ ນ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫິຕຸໍ.

໔໖໗. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໖໘. ອນາປຕ຺ຕິ ນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປທຫິຕຸກາໂມ ‘‘ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ ມຎ຺ເຎ ຕ຺ວໍ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ, ວິກາເລ ມຎ຺ເຎ ຕຍາ ຠຸຕ຺ຕໍ, ມຊ຺ຊໍ ມຎ຺ເຎ ຕຍາ ປີຕໍ, ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຣໂຫ ມຎ຺ເຎ ຕຍາ ນິສິນ຺ນໍ, ອິງ຺ຆ ຊານາຫິ, ມາ ເຕ ປຈ຺ຉາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອໂຫສີ’’ຕິ ຠຓຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຸປສ຺ສຸຕິສິກ຺ຂາປທໍ

໔໖໙. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ເປສເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຠຓ຺ຑນ຺ຕິ. ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອລຊ຺ຊິໂນ ອິເມ, ອາວຸໂສ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ. ນ ສກ຺ກາ ອິເມຫິ ສຫ ຠຓ຺ຑິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ເຫ ອລຊ຺ຊິວາເທນ ປາເປຖາ’’ຕິ? ‘‘ກຫໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຸຕ຺ຖາ’’ຕິ? ‘‘ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ [ອຸປສ຺ສຸຕິ (?)] ຕິຏ຺ຐມ຺ຫາ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຓ຺ຑນຊາຕານໍ ກລຫຊາຕານໍ ວິວາທາປນ຺ນານໍ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ [ອຸປສ຺ສຸຕິ (?)] ຕິຏ຺ຐິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຓ຺ຑນຊາຕານໍ ກລຫຊາຕານໍ ວິວາທາປນ຺ນານໍ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ [ອຸປສ຺ສຸຕິ (?)] ຕິຏ຺ຐຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຓ຺ຑນຊາຕານໍ ກລຫຊາຕານໍ ວິວາທາປນ຺ນານໍ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ [ອຸປສ຺ສຸຕິ (?)] ຕິຏ຺ຐິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໗໐. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຓ຺ຑນຊາຕານໍ ກລຫຊາຕານໍ ວິວາທາປນ຺ນານໍ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ – ‘ຍໍ ອິເມ ຠຓິສ຺ສນ຺ຕິ ຕໍ ໂສສ຺ສາມີ’ຕິ ເອຕເທວ ປຈ຺ຈຍໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຎ຺ຎໍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໗໑. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ.

ຠຓ຺ຑນຊາຕານໍ ກລຫຊາຕານໍ ວິວາທາປນ຺ນານນ຺ຕິ ອຘິກຣຓຊາຕານໍ.

ອຸປສ຺ສຸຕິໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ‘‘ອິເມສໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຈເທສ຺ສາມິ ສາເຣສ຺ສາມິ ປຏິໂຈເທສ຺ສາມິ ປຏິສາເຣສ຺ສາມິ ມງ຺ກູ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ສຸຓາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ປຈ຺ຉໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕຸຣິໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ ໂສສ຺ສາມີຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ສຸຓາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂອຫິຍ຺ຍຕິ ໂສສ຺ສາມີຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ສຸຓາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຐິໂຕກາສໍ ວາ ນິສິນ຺ໂນກາສໍ ວາ ນິປນ຺ໂນກາສໍ ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມນ຺ເຕນ຺ຕໍ ອຸກ຺ກາສິຕພ຺ພໍ, ວິຊານາເປຕພ຺ພໍ, ໂນ ເຈ ອຸກ຺ກາເສຍ຺ຍ ວາ ວິຊານາເປຍ຺ຍ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ເອຕເທວ ປຈ຺ຈຍໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຎ຺ຎນ຺ຕິ ນ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ ຕິຏ຺ຐິຕຸໍ.

໔໗໒. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໗໓. ອນາປຕ຺ຕິ – ‘‘ອິເມສໍ ສຸຕ຺ວາ ໂອຣມິສ຺ສາມິ ວິຣມິສ຺ສາມິ ວູປສມິສ຺ສາມິ [ວູປສເມສ຺ສາມິ (ສີ.)] ອຕ຺ຕານໍ ປຣິໂມເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອຸປສ຺ສຸຕິສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ກມ຺ມປຏິພາຫນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໗໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິຕ຺ວາ ເອກເມກສ຺ສ ກມ຺ເມ ກຍິຣມາເນ ປຏິກ຺ໂກສນ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ໂຫຕິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ເອກສ຺ສ ຉນ຺ທໍ ອທໍສຸ. ອຖ ໂຂ ສງ຺ໂຆ – ‘‘ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ເອກໂກ ອາຄໂຕ, ຫນ຺ທສ຺ສ ມຍໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມໍ ອກາສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກິໍ, ອາວຸໂສ, ສງ຺ໂຆ ອກາສີ’’ຕິ? ‘‘ສງ຺ໂຆ ເມ, ອາວຸໂສ, ກມ຺ມໍ ອກາສີ’’ຕິ. ‘‘ນ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕທຕ຺ຖາຍ ຉນ຺ທໍ ອທມ຺ຫາ – ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສເຈ ຈ ມຍໍ ຊາເນຍ຺ຍາມ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ນ ມຍໍ ຉນ຺ທໍ ທເທຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມິການໍ ກມ຺ມານໍ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ [ຂິຍ຺ຍຘມ຺ມໍ (ອິຕິປິ)] ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມິການໍ ກມ຺ມານໍ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ [ຂິຍ຺ຍຘມ຺ມໍ (ອິຕິປິ)] ອາປຊ຺ຊຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຘມ຺ມິການໍ ກມ຺ມານໍ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ [ຂິຍ຺ຍຘມ຺ມໍ (ອິຕິປິ)] ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໗໕. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມິການໍ ກມ຺ມານໍ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໗໖. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຘມ຺ມິກໍ ນາມ ກມ຺ມໍ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນ ສຕ຺ຖຸສາສເນນ ກຕໍ, ເອຕໍ ຘມ຺ມິກໍ ນາມ ກມ຺ມໍ. ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ຂິຍ຺ຍຕິ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໗໗. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໗໘. ອນາປຕ຺ຕິ – ‘‘ອຘມ຺ເມນ ວາ ວຄ຺ເຄນ ວາ ນ ກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ວາ ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ກມ຺ມປຏິພາຫນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.

໑໐. ຉນ຺ທໍອທຕ຺ວາຄມນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໗໙. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ໂຫຕິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ເອກສ຺ສ ຉນ຺ທໍ ອທໍສຸ. ອຖ ໂຂ ສງ຺ໂຆ ‘‘ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຎຕ຺ຕິໍ ຐເປສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ – ‘‘ເອວເມວິເມ ເອກເມກສ຺ສ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ກສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ສງ຺ເຆ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ສງ຺ເຆ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໘໐. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກເມຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໘໑. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ສງ຺ເຆ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ນາມ ວຕ຺ຖຸ ວາ ອາໂຣຈິຕໍ ໂຫຕິ ອວິນິຈ຺ຉິຕໍ, ຎຕ຺ຕິ ວາ ຐປິຕາ ໂຫຕິ, ກມ຺ມວາຈາ ວາ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕິ.

ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກເມຍ຺ຍາຕິ – ‘‘ກຖໍ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກຸປ຺ປໍ ອສ຺ສ ວຄ຺ຄໍ ອສ຺ສ ນ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຣິສາຍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ວິຊຫນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ວິຊຫິເຕ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໘໒. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໘໓. ອນາປຕ຺ຕິ – ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ຠຓ຺ຑນໍ ວາ ກລໂຫ ວາ ວິຄ຺ຄໂຫ ວາ ວິວາໂທ ວາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ‘‘ສງ຺ຆເຠໂທ ວາ ສງ຺ຆຣາຊິ ວາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ‘‘ອຘມ຺ເມນ ວາ ວຄ຺ເຄນ ວາ ນ ກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ວາ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄິລາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄິລານສ຺ສ ກຣຓີເຍນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຈ຺ຈາເຣນ ວາ ປສ຺ສາເວນ ວາ ປີຬິໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ‘‘ນ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕຸກາໂມ ປຸນ ປຈ຺ຈາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຉນ຺ທໍ ອທຕ຺ວາ ຄມນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທສມໍ.

໑໑. ທຸພ຺ພລສິກ຺ຂາປທໍ

໔໘໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ເສນາສນຎ຺ຈ ປຎ຺ຎເປຕິ ຠຕ຺ຕານິ ຈ ອຸທ຺ທິສຕິ. ໂສ ຈາຍສ຺ມາ ທຸພ຺ພລຈີວໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ເອກໍ ຈີວຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ສງ຺ໂຆ ຕໍ ຈີວຣໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອທາສິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ຍຖາສນ຺ຖຸຕໍ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ປຣິຓາເມນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ, ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໘໕. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ‘ຍຖາສນ຺ຖຸຕໍ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ປຣິຓາເມນ຺ຕີ’ຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໘໖. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ສມຄ຺ໂຄ ນາມ ສງ຺ໂຆ ສມານສໍວາສໂກ ສມານສີມາຍໍ ຐິໂຕ.

ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ປນຸປຄໍ ປຈ຺ຉິມໍ.

ທຕ຺ວາຕິ ສຍໍ ທຕ຺ວາ.

ຍຖາສນ຺ຖຸຕໍ ນາມ ຍຖາມິຕ຺ຕຕາ ຍຖາສນ຺ທິຏ຺ຐຕາ ຍຖາສມ຺ຠຕ຺ຕຕາ ຍຖາສມານຸປຊ຺ຌາຍກຕາ ຍຖາສມານາຈຣິຍກຕາ.

ສງ຺ຆິກໍ ນາມ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ.

ລາໂຠ ນາມ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣາ, ອນ຺ຕມໂສ ຈຸຓ຺ຓປິຓ຺ໂຑປິ, ທນ຺ຕກຏ຺ຐມ຺ປິ, ທສິກສຸຕ຺ຕມ຺ປິ.

ປຈ຺ຉາ ຂີຍນຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມຕສ຺ສ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກສ຺ສ ວາ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກສ຺ສ ວາ ຍາຄຸຠາຊກສ຺ສ ວາ ຜລຠາຊກສ຺ສ ວາ ຂຊ຺ຊຠາຊກສ຺ສ ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກວິສ຺ສຊ຺ຊກສ຺ສ ວາ ຈີວຣໍ ທິນ຺ເນ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໘໗. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ຈີວຣໍ ທິນ຺ເນ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ ຈີວຣໍ ທິນ຺ເນ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ຈີວຣໍ ທິນ຺ເນ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ທິນ຺ເນ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສງ຺ເຆນ ອສມ຺ມຕສ຺ສ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກສ຺ສ ວາ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກສ຺ສ ວາ ຍາຄຸຠາຊກສ຺ສ ວາ ຜລຠາຊກສ຺ສ ວາ ຂຊ຺ຊຠາຊກສ຺ສ ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກວິສ຺ສຊ຺ຊກສ຺ສ ວາ ຈີວຣໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ທິນ຺ເນ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມຕສ຺ສ ວາ ອສມ຺ມຕສ຺ສ ວາ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກສ຺ສ ວາ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກສ຺ສ ວາ ຍາຄຸຠາຊກສ຺ສ ວາ ຜລຠາຊກສ຺ສ ວາ ຂຊ຺ຊຠາຊກສ຺ສ ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກວິສ຺ສຊ຺ຊກສ຺ສ ວາ ຈີວຣໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ທິນ຺ເນ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໘໘. ອນາປຕ຺ຕິ – ປກຕິຍາ ຉນ຺ທາ ໂທສາ ໂມຫາ ຠຍາ ກໂຣນ຺ຕໍ ‘‘ກ຺ວຕ຺ໂຖ ຕສ຺ສ ທິນ຺ເນນ ລທ຺ຘາປິ ວິນິປາເຕສ຺ສຕິ ນ ສມ຺ມາ ອຸປເນສ຺ສຕີ’’ຕິ ຂິຍ຺ຍຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ທຸພ຺ພລສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ເອກາທສມໍ.

໑໒. ປຣິຓາມນສິກ຺ຂາປທໍ

໔໘໙. [ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ປາຣາ. ໖໕໗] ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປູຄສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ສຈີວຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ໂຠເຊຕ຺ວາ ຈີວເຣນ ອຈ຺ຉາເທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ໂສ ປູໂຄ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ປູຄໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ເທຖາວຸໂສ, ອິມານິ ຈີວຣານິ ອິເມສໍ ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ທສ຺ສາມ. ອມ຺ຫາກໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸວສ຺ສໍ ສຈີວຣຠິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ’’ຕິ. ‘‘ພຫູ, ອາວຸໂສ, ສງ຺ຆສ຺ສ ທາຍກາ, ພຫູ ສງ຺ຆສ຺ສ ຠຕ຺ຕາ [ຠທ຺ທາ (ກ.)]. ອິເມ ຕຸມ຺ເຫ ນິສ຺ສາຍ ຕຸມ຺ເຫ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ອິຘ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ເຈ ອິເມສໍ ນ ທສ຺ສຖ, ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ອິເມສໍ ທສ຺ສຕິ? ເທຖາວຸໂສ, ອິມານິ ຈີວຣານິ ອິເມສໍ ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປູໂຄ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ນິປ຺ປີຬິຍມາໂນ ຍຖາປຏິຍຕ຺ຕໍ ຈີວຣໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ທຕ຺ວາ ສງ຺ຆໍ ຠຕ຺ເຕນ ປຣິວິສິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຊານນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ສຈີວຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ຈ ຊານນ຺ຕິ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ໂອໂຓເຊຖາວຸໂສ, ສງ຺ຆສ຺ສ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ. ຍຖາປຏິຍຕ຺ຕໍ ຈີວຣໍ ອຍ຺ຍາ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ອຍ຺ຍານໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ປຣິຓາເມສຸ’’ນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຊານໍ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ປຣິຓຕໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາເມສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໍ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ປຣິຓຕໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາເມຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຊານໍ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ປຣິຓຕໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາເມສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໙໐. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຊານໍ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ປຣິຓຕໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາເມຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໙໑. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຊານາຕິ ນາມ ສາມໍ ວາ ຊານາຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ໂສ ວາ ອາໂຣເຈຕິ.

ສງ຺ຆິກໍ ນາມ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ.

ລາໂຠ ນາມ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣາ, ອນ຺ຕມໂສ ຈຸຓ຺ຓປິຓ຺ໂຑປິ, ທນ຺ຕກຏ຺ຐມ຺ປິ, ທສິກສຸຕ຺ຕມ຺ປິ.

ປຣິຓຕໍ ນາມ ‘‘ທສ຺ສາມ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວາຈາ ຠິນ຺ນາ ໂຫຕິ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໔໙໒. ປຣິຓເຕ ປຣິຓຕສຎ຺ຎີ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ປຣິຓເຕ ເວມຕິໂກ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຣິຓເຕ ອປຣິຓຕສຎ຺ຎີ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາເມຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ເຈຕິຍສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປຣິຓເຕ ປຣິຓຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປຣິຓເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປຣິຓເຕ ອປຣິຓຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໔໙໓. ອນາປຕ຺ຕິ – ‘‘ກຕ຺ຖ ເທມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉີຍມາໂນ – ‘‘ຍຕ຺ຖ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ປຣິໂຠຄໍ ວາ ລເຠຍ຺ຍ ປຏິສງ຺ຂາຣໍ ວາ ລເຠຍ຺ຍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ວາ ອສ຺ສ ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ ຕຕ຺ຖ ເທຖາ’’ຕິ ຠຓຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປຣິຓາມນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທ຺ວາທສມໍ.

ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ໂຄ ອຏ຺ຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສຫຘມ຺ມ-ວິວຓ຺ຓຎ຺ຈ, ໂມຫາປນໍ ປຫາຣກໍ;

ຕລສຕ຺ຕິ ອມູລຎ຺ຈ, ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ຈ ອຸປສ຺ສຸຕິ;

ປຏິພາຫນຉນ຺ທຎ຺ຈ, ທພ຺ພຎ຺ຈ ປຣິຓາມນນ຺ຕິ.