໒໐໗. ປຊ຺ໂຊຕຣາຊວຕ຺ຖຸ

໓໓໔. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣຎ຺ໂຎ [ອຸຊ຺ເຊນິຍໍ ຣຎ຺ໂຎ (ສ຺ຍາ.)] ປຊ຺ໂຊຕສ຺ສ ປຓ຺ຑຸໂຣຄາພາໂຘ ໂຫຕິ. ພຫູ ມຫນ຺ຕາ ມຫນ຺ຕາ ທິສາປາໂມກ຺ຂາ ເວຊ຺ຊາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນາສກ຺ຂິໍສຸ ອໂຣຄໍ ກາຕຸໍ. ພຫຸໍ ຫິຣຎ຺ຎໍ ອາທາຍ ອຄມໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປຊ຺ໂຊໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ໂຂ ຕາທິໂສ ອາພາໂຘ, ສາຘຸ ເທໂວ ຊີວກໍ ເວຊ຺ຊໍ ອາຓາເປຕຸ, ໂສ ມໍ ຕິກິຈ຺ຉິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຊີວກໍ ໂກມາຣຠຈ຺ຈໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ ຊີວກ; ອຸຊ຺ເຊນິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປຊ຺ໂຊຕໍ ຕິກິຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອຸຊ຺ເຊນິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຍນ ຣາຊາ ປຊ຺ໂຊໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ປຊ຺ໂຊຕສ຺ສ ວິກາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປຊ຺ໂຊຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສປ຺ປິໍ ເທຫິ [ອິທໍ ປທທ຺ວຍໍ ສີ. ສ຺ຍາ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ], ສປ຺ປິໍ ເທວ, ນິປ຺ປຈິສ຺ສາມິ. ຕໍ ເທໂວ ປິວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ຠເຓ ຊີວກ, ຍໍ ເຕ ສກ຺ກາ ວິນາ ສປ຺ປິນາ ອໂຣຄໍ ກາຕຸໍ ຕໍ ກໂຣຫິ. ເຊຄຸຈ຺ຉໍ ເມ ສປ຺ປິ, ປຏິກູລ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຊີວກສ຺ສ ໂກມາຣຠຈ຺ຈສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ຕາທິໂສ ອາພາໂຘ, ນ ສກ຺ກາ ວິນາ ສປ຺ປິນາ ອໂຣຄໍ ກາຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ສປ຺ປິໍ ນິປ຺ປເຈຍ຺ຍໍ ກສາວວຓ຺ຓໍ ກສາວຄນ຺ຘໍ ກສາວຣສ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ນານາເຠສຊ຺ເຊຫິ ສປ຺ປິໍ ນິປ຺ປຈິ ກສາວວຓ຺ຓໍ ກສາວຄນ຺ຘໍ ກສາວຣສໍ. ອຖ ໂຂ ຊີວກສ຺ສ ໂກມາຣຠຈ຺ຈສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ສປ຺ປິ ປີຕໍ ປຣິຓາເມນ຺ຕໍ ອຸທ຺ເທກໍ ທສ຺ສຕິ. ຈຓ຺ໂຑຍໍ ຣາຊາ ຆາຕາເປຍ຺ຍາປິ ມໍ. ຍໍນູນາຫໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ ອາປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ເຍນ ຣາຊາ ປຊ຺ໂຊໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປຊ຺ໂຊຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມຍໍ ໂຂ, ເທວ, ເວຊ຺ຊາ ນາມ ຕາທິເສນ ມຸຫຸຕ຺ເຕນ ມູລານິ ອຸທ຺ຘຣາມ ເຠສຊ຺ຊານິ ສໍຫຣາມ. ສາຘຸ ເທໂວ ວາຫນາຄາເຣສຸ ຈ ທ຺ວາເຣສຸ ຈ ອາຓາເປຕຸ – ເຍນ ວາຫເນນ ຊີວໂກ ອິຈ຺ຉຕິ ເຕນ ວາຫເນນ ຄຈ຺ຉຕຸ, ເຍນ ທ຺ວາເຣນ ອິຈ຺ຉຕິ ເຕນ ທ຺ວາເຣນ ຄຈ຺ຉຕຸ, ຍໍ ກາລໍ ອິຈ຺ຉຕິ ຕໍ ກາລໍ ຄຈ຺ຉຕຸ, ຍໍ ກາລໍ ອິຈ຺ຉຕິ ຕໍ ກາລໍ ປວິສຕູ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປຊ຺ໂຊໂຕ ວາຫນາຄາເຣສຸ ຈ ທ຺ວາເຣສຸ ຈ ອາຓາເປສິ – ‘‘ເຍນ ວາຫເນນ ຊີວໂກ ອິຈ຺ຉຕິ ເຕນ ວາຫເນນ ຄຈ຺ຉຕຸ, ເຍນ ທ຺ວາເຣນ ອິຈ຺ຉຕິ ເຕນ ທ຺ວາເຣນ ຄຈ຺ຉຕຸ, ຍໍ ກາລໍ ອິຈ຺ຉຕິ ຕໍ ກາລໍ ຄຈ຺ຉຕຸ, ຍໍ ກາລໍ ອິຈ຺ຉຕິ ຕໍ ກາລໍ ປວິສຕູ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ປຊ຺ໂຊຕສ຺ສ ຠທ຺ທວຕິກາ ນາມ ຫຕ຺ຖິນິກາ ປຎ຺ຎາສໂຍຊນິກາ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ຣຎ຺ໂຎ ປຊ຺ໂຊຕສ຺ສ ສປ຺ປິໍ [ຕໍ ສປ຺ປິໍ (ສ຺ຍາ.)] ອຸປນາເມສິ – ‘‘ກສາວໍ ເທໂວ ປິວຕູ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ຣາຊານໍ ປຊ຺ໂຊຕໍ ສປ຺ປິໍ ປາເຍຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠທ຺ທວຕິກາຍ ຫຕ຺ຖິນິກາຍ ນຄຣມ຺ຫາ ນິປ຺ປຕິ.

ອຖ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ປຊ຺ໂຊຕສ຺ສ ຕໍ ສປ຺ປິ ປີຕໍ ປຣິຓາເມນ຺ຕໍ ອຸທ຺ເທກໍ ອທາສິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປຊ຺ໂຊໂຕ ມນຸສ຺ເສ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ທຸຏ຺ເຐນ, ຠເຓ, ຊີວເກນ ສປ຺ປິໍ ປາຍິໂຕມ຺ຫິ. ເຕນ ຫິ, ຠເຓ, ຊີວກໍ ເວຊ຺ຊໍ ວິຈິນຖາ’’ຕິ. ‘‘ຠທ຺ທວຕິກາຍ, ເທວ, ຫຕ຺ຖິນິກາຍ ນຄຣມ຺ຫາ ນິປ຺ປຕິໂຕ’’ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ປຊ຺ໂຊຕສ຺ສ ກາໂກ ນາມ ທາໂສ ສຏ຺ຐິໂຍຊນິໂກ ໂຫຕິ, ອມນຸສ຺ເສນ ປຏິຈ຺ຈ ຊາໂຕ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປຊ຺ໂຊໂຕ ກາກໍ ທາສໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ ກາກ, ຊີວກໍ ເວຊ຺ຊໍ ນິວຕ຺ເຕຫິ – ຣາຊາ ຕໍ, ອາຈຣິຍ, ນິວຕ຺ຕາເປຕີຕິ. ເອເຕ ໂຂ, ຠເຓ ກາກ, ເວຊ຺ຊາ ນາມ ພຫຸມາຍາ. ມາ ຈສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ປຏິຄ຺ຄເຫສີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ກາໂກ ທາໂສ ຊີວກໍ ໂກມາຣຠຈ຺ຈໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ໂກສມ຺ພິຍໍ ສມ຺ຠາເວສິ

ປາຕຣາສໍ ກໂຣນ຺ຕໍ. ອຖ ໂຂ ກາໂກ ທາໂສ ຊີວກໍ ໂກມາຣຠຈ຺ຈໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຣາຊາ ຕໍ, ອາຈຣິຍ, ນິວຕ຺ຕາເປຕີ’’ຕິ. ‘‘ອາຄເມຫິ, ຠເຓ ກາກ, ຍາວ ຠຸຎ຺ຊາມ [ຠຸຎ຺ຊາມິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)]. ຫນ຺ທ, ຠເຓ ກາກ, ຠຸຎ຺ຊສ຺ສູ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ອາຈຣິຍ, ຣຎ຺ຎາມ຺ຫິ ອາຓຕ຺ໂຕ – ເອເຕ ໂຂ, ຠເຓ ກາກ, ເວຊ຺ຊາ ນາມ ພຫຸມາຍາ, ມາ ຈສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ປຏິຄ຺ຄເຫສີ’’ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ນເຂນ ເຠສຊ຺ຊໍ ໂອລຸມ຺ເປຕ຺ວາ ອາມລກຎ຺ຈ ຂາທຕິ ປານີຍຎ຺ຈ ປິວຕິ. ອຖ ໂຂ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ກາກໍ ທາສໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທ, ຠເຓ ກາກ, ອາມລກຎ຺ຈ ຂາທ ປານີຍຎ຺ຈ ປິວສ຺ສູ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ກາໂກ ທາໂສ – ອຍໍ ໂຂ ເວຊ຺ໂຊ ອາມລກຎ຺ຈ ຂາທຕິ ປານີຍຎ຺ຈ ປິວຕິ, ນ ອຣຫຕິ ກິຎ຺ຈິ ປາປກໍ ໂຫຕຸນ຺ຕິ – ອຸປຑ຺ຒາມລກຎ຺ຈ ຂາທິ ປານີຍຎ຺ຈ ອປາຍິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ອຸປຑ຺ຒາມລກໍ ຂາທິຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ນິຈ຺ຉາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ກາໂກ ທາໂສ ຊີວກໍ ໂກມາຣຠຈ຺ຈໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ເມ, ອາຈຣິຍ, ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ມາ, ຠເຓ ກາກ, ຠາຍິ, ຕ຺ວໍ ເຈວ ອໂຣໂຄ ຠວິສ຺ສສິ ຣາຊາ ຈ. ຈຓ຺ໂຑ ໂສ ຣາຊາ ຆາຕາເປຍ຺ຍາປິ ມໍ, ເຕນາຫໍ ນ ນິວຕ຺ຕາມີ’’ຕິ ຠທ຺ທວຕິກໍ ຫຕ຺ຖິນິກໍ ກາກສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຍນ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ, ຠເຓ ຊີວກ, ອກາສິ ຍມ຺ປິ ນ ນິວຕ຺ໂຕ, ຈຓ຺ໂຑ ໂສ ຣາຊາ ຆາຕາເປຍ຺ຍາປິ ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປຊ຺ໂຊໂຕ ອໂຣໂຄ ສມາໂນ ຊີວກສ຺ສ ໂກມາຣຠຈ຺ຈສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ – ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕຸ ຊີວໂກ, ວຣໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ອຍ຺ໂຍ [ເທວ (ສ຺ຍາ.)], ອຘິກາຣໍ ເມ ເທໂວ ສຣຕູ’’ຕິ.

ປຊ຺ໂຊຕຣາຊວຕ຺ຖຸ ນິຏ຺ຐິຕໍ.