໑໗໐. ຍາຄຸມຘຸໂຄຬການຸຊານນາ

໒໘໒. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ພາຣາຓສິຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ອນ຺ຘກວິນ຺ທໍ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ, ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ, ອຑ຺ຒເຕລເສຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຊານປທາ ມນຸສ຺ສາ ພຫຸໍ ໂລຓມ຺ປິ, ເຕລມ຺ປິ, ຕຓ຺ຑຸລມ຺ປິ, ຂາທນີຍມ຺ປິ ສກເຏສຸ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ – ຍທາ ປຏິປາຏິໍ ລຠິສ຺ສາມ ຕທາ ຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມາຕິ, ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ຈ ວິຆາສາທສຕານິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ອນ຺ຘກວິນ຺ທໍ ຕທວສຣິ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຏິປາຏິໍ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຕີຕານິ [ອຘິການິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ໂຂ ເມ ທ຺ເວ ມາສານິ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕສ຺ສ ‘ຍທາ ປຏິປາຏິໍ ລຠິສ຺ສາມິ ຕທາ ຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ, ນ ຈ ເມ ປຏິປາຏິ ລພ຺ຠຕິ, ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ເອກຕ຺ຕໂກ [ເອກໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ພຫຸ ຈ ເມ ຆຣາວາສຕ຺ໂຖ ຫາຍຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກຍ຺ຍໍ; ຍໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ນາສ຺ສ, ຕໍ ປຏິຍາເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ນາທ຺ທສ – ຍາຄຸຎ຺ຈ ມຘຸໂຄຬກຎ຺ຈ. ອຖ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ ເມ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ປຏິປາຏິໍ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ ‘ອຕີຕານິ ໂຂ ເມ ທ຺ເວ ມາສານິ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕສ຺ສ, ຍທາ ປຏິປາຏິໍ ລຠິສ຺ສາມິ ຕທາ ຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ. ນ ຈ ເມ ປຏິປາຏິ ລພ຺ຠຕິ, ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ເອກຕ຺ຕໂກ, ພຫຸ ຈ ເມ ຆຣາວາສຕ຺ໂຖ ຫາຍຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກຍ຺ຍໍ; ຍໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ນາສ຺ສ, ຕໍ ປຏິຍາເທຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ຠຕ຺ຕຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ນາທ຺ທສໍ – ຍາຄຸຎ຺ຈ ມຘຸໂຄຬກຎ຺ຈ. ສຈາຫໍ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ປຏິຍາເທຍ຺ຍໍ ຍາຄຸຎ຺ຈ ມຘຸໂຄຬກຎ຺ຈ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠຄວນ຺ຕໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຕນ ຫານນ຺ທ, ປຏິຍາເທຕູຕິ. ເຕນ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຏິຍາເທຫີຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຫູຕໍ ຍາຄຸຎ຺ຈ ມຘຸໂຄຬກຎ຺ຈ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ອຸປນາເມສິ – ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຍາຄຸຎ຺ຈ ມຘຸໂຄຬກຎ຺ຈາຕິ. ເຕນ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂູນໍ ເທຫີຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຫູຕາຍ ຍາຄຸຍາ ຈ ມຘຸໂຄຬເກນ ຈ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ສມ຺ປວາເຣຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຘຕຫຕ຺ຖໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ທສຍິເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອານິສໍສາ ຍາຄຸຍາ. ກຕເມ ທສ? ຍາຄຸໍ ເທນ຺ໂຕ ອາຍຸໍ ເທຕິ, ວຓ຺ຓໍ ເທຕິ, ສຸຂໍ ເທຕິ, ພລໍ ເທຕິ, ປຏິຠານໍ ເທຕິ, ຍາຄຸ ປີຕາ ຂຸທ຺ທໍ [ຂຸທໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຏິຫນຕິ, ປິປາສໍ ວິເນຕິ, ວາຕໍ ອນຸໂລເມຕິ, ວຕ຺ຖິໍ ໂສເຘຕິ, ອາມາວເສສໍ ປາເຈຕິ – ອິເມ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທສານິສໍສາ ຍາຄຸຍາ’’ຕິ [ປຈ຺ຉິມາ ປຎ຺ຈ ອານິສໍສາ ອ. ນິ. ໕.໒໐໗].

[ອ. ນິ. ໔.໕໘-໕໙ ໂຖກໍ ວິສທິສໍ] ໂຍ ສຎ຺ຎຕານໍ ປຣທຕ຺ຕໂຠຊິນໍ;

ກາເລນ ສກ຺ກຈ຺ຈ ທທາຕິ ຍາຄຸໍ;

ທສສ຺ສ ຐານານິ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉຕິ;

ອາຍຸຎ຺ຈ ວຓ຺ຓຎ຺ຈ ສຸຂໍ ພລຎ຺ຈ.

ປຏິຠານມສ຺ສ ອຸປຊາຍເຕ ຕໂຕ;

ຂຸທ຺ທໍ ປິປາສຎ຺ຈ ພ຺ຍປເນຕິ ວາຕໍ;

ໂສເຘຕິ ວຕ຺ຖິໍ ປຣິຓາເມຕິ ຠຸຕ຺ຕໍ;

ເຠສຊ຺ຊເມຕໍ ສຸຄເຕນ ວຓ຺ຓິຕໍ.

ຕສ຺ມາ ຫິ ຍາຄຸໍ ອລເມວ ທາຕຸໍ;

ນິຈ຺ຈໍ ມນຸສ຺ເສນ ສຸຂຕ຺ຖິເກນ;

ທິພ຺ພານິ ວາ ປຕ຺ຖຍຕາ ສຸຂານິ;

ມນຸສ຺ສໂສຠຄ຺ຍຕມິຈ຺ຉຕາ ວາຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຄຸຎ຺ຈ ມຘຸໂຄຬກຎ຺ຈາ’’ຕິ.

ຍາຄຸມຘຸໂຄຬການຸຊານນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.