໙. ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກ຺ຂນ຺ຘກໍ

໑. ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສຍາຈນາ

໓໘໓. [ອຸທາ. ໔໕; ອ. ນິ. ໘.໒໐] ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸ ປາສາເທ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ຕທຫຸໂປສເຖ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ປຐເມ ຍາເມ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ປຐໂມ ຍາໂມ, ຈິຣນິສິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ມຊ຺ຌິເມ ຍາເມ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ມຊ຺ຌິໂມ ຍາໂມ, ຈິຣນິສິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ປຈ຺ຉິເມ ຍາເມ ອຸທ຺ຘສ຺ເຕ ອຣຸເຓ ນນ຺ທິມຸຂິຍາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉິໂມ ຍາໂມ, ອຸທ຺ຘສ຺ຕໍ ອຣຸຓໍ ນນ຺ທິມຸຂິ ຣຕ຺ຕິ, ຈິຣນິສິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອປຣິສຸທ຺ຘາ, ອານນ຺ທ, ປຣິສາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກໍ ນຸ ໂຂ ຠຄວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ສນ຺ຘາຍ ເອວມາຫ – ‘ອປຣິສຸທ຺ຘາ, ອານນ຺ທ, ປຣິສາ’’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ມນສາກາສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ທຸສ຺ສີລໍ ປາປຘມ຺ມໍ ອສຸຈິສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາຣໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ຕໍ ອສ຺ສມຓໍ ສມຓປຏິຎ຺ຎໍ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ຎໍ ອນ຺ໂຕປູຕິໍ ອວສ຺ສຸຕໍ ກສມ຺ພຸຊາຕໍ [ກສມ຺ພຸກຊາຕໍ (ກ.)] ມຊ຺ເຌ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິສິນ຺ນໍ. ທິສ຺ວານ ເຍນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ, ອາວຸໂສ, ທິຏ຺ໂຐສິ ຠຄວຕາ; ນຕ຺ຖິ ເຕ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາໂສ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ, ອາວຸໂສ, ທິຏ຺ໂຐສິ ຠຄວຕາ; ນຕ຺ຖິ ເຕ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາໂສ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ, ອາວຸໂສ, ທິຏ຺ໂຐສິ ຠຄວຕາ; ນຕ຺ຖິ ເຕ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາໂສ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ພາຫາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກາ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ ສູຈິຆຏິກໍ ທຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນິກ຺ຂາມິໂຕ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຄ຺ຄໂລ ມຍາ; ສຸທ຺ຘາ ປຣິສາ; ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຍາວ ພາຫາຄຫຓາປິ ນາມ ໂສ ໂມຆປຸຣິໂສ ອາຄເມສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

໒. ມຫາສມຸທ຺ເທອຏ຺ຐຈ຺ຉຣິຍໍ

໓໘໔. [ອຸທາ. ໔໕; ອ. ນິ. ໘.໑໙] ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ, ເຍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕິ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ?

‘‘ມຫາສມຸທ຺ໂທ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປຸພ຺ພນິນ຺ໂນ ອນຸປຸພ຺ພໂປໂຓ ອນຸປຸພ຺ພປພ຺ຠາໂຣ ນ ອາຍຕເກເນວ ປປາໂຕ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ອນຸປຸພ຺ພນິນ຺ໂນ ອນຸປຸພ຺ພໂປໂຓ ອນຸປຸພ຺ພປພ຺ຠາໂຣ ນ ອາຍຕເກເນວ ປປາໂຕ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ປຐໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ຐິຕຘມ຺ໂມ ເວລໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ຐິຕຘມ຺ໂມ ເວລໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ – ອຍໍ [ອຍມ຺ປິ (ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ທຸຕິໂຍ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ນ ມເຕນ ກຸຓເປນ ສໍວສຕິ. ຍໍ ໂຫຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ມຕໍ ກຸຓປໍ, ຕໍ ຂິປ຺ປຎ຺ເຎວ ຕີຣໍ ວາເຫຕິ, ຖລໍ ອຸສ຺ສາເຣຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ນ ມເຕນ ກຸຓເປນ ສໍວສຕິ, ຍໍ ໂຫຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ມຕໍ ກຸຓປໍ, ຕໍ ຂິປ຺ປຎ຺ເຎວ ຕີຣໍ ວາເຫຕິ, ຖລໍ ອຸສ຺ສາເຣຕິ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ຕຕິໂຍ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາ ກາຈິ ມຫານທິໂຍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຄງ຺ຄາ, ຍມຸນາ, ອຈິຣວຕີ, ສຣຠູ, ມຫີ, ຕາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປຕ຺ຕາ ຊຫນ຺ຕິ ປຸຣິມານິ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາກາຈິ ມຫານທິໂຍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຄງ຺ຄາ, ຍມຸນາ, ອຈິຣວຕີ, ສຣຠູ, ມຫີ, ຕາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປຕ຺ຕາ ຊຫນ຺ຕິ ປຸຣິມານິ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາ ຈ [ຍາກາຈິ (ສ຺ຍາ.)] ໂລເກ ສວນ຺ຕິໂຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອປ຺ເປນ຺ຕິ, ຍາ ຈ ອນ຺ຕລິກ຺ຂາ ຘາຣາ ປປຕນ຺ຕິ, ນ ເຕນ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອູນຕ຺ຕໍ ວາ ປູຣຕ຺ຕໍ ວາ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາ ຈ ໂລເກ ສວນ຺ຕິໂຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອປ຺ເປນ຺ຕິ, ຍາ ຈ ອນ຺ຕລິກ຺ຂາ ຘາຣາ ປປຕນ຺ຕິ, ນ ເຕນ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອູນຕ຺ຕໍ ວາ ປູຣຕ຺ຕໍ ວາ ປຎ຺ຎາຍຕິ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ປຎ຺ຈໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ເອກຣໂສ ໂລຓຣໂສ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ເອກຣໂສ ໂລຓຣໂສ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ຉຏ຺ໂຐ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ພຫຸຣຕໂນ [ພຫູຕຣຕໂນ (ກ.)] ອເນກຣຕໂນ. ຕຕ຺ຣິມານິ ຣຕນານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມຸຕ຺ຕາ, ມຓິ, ເວຬຸຣິໂຍ, ສງ຺ໂຂ, ສິລາ, ປວາຬໍ, ຣຊຕໍ, ຊາຕຣູປໍ, ໂລຫິຕໂກ, ມສາຣຄລ຺ລໍ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ພຫຸຣຕໂນ ອເນກຣຕໂນ, ຕຕ຺ຣິມານິ ຣຕນານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມຸຕ຺ຕາ, ມຓິ, ເວຬຸຣິໂຍ, ສງ຺ໂຂ, ສິລາ, ປວາຬໍ, ຣຊຕໍ, ຊາຕຣູປໍ, ໂລຫິຕໂກ, ມສາຣຄລ຺ລໍ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ສຕ຺ຕໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ມຫຕໍ ຠູຕານໍ ອາວາໂສ. ຕຕ຺ຣິເມ ຠູຕາ – ຕິມິ, ຕິມິງ຺ຄໂລ, ຕິມິຕິມິງ຺ຄໂລ [ຕິມິຣປິງ຺ຄໂລ (ສີ.), ຕິມິຕິມິງ຺ຄໂລ ມຫາຕິມິງ຺ຄໂລ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ອສຸຣາ, ນາຄາ, ຄນ຺ຘພ຺ພາ. ສນ຺ຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ, ທ຺ວິໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ, ຕິໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ, ຈຕຸໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ, ປຎ຺ຈໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ມຫຕໍ ຠູຕານໍ ອາວາໂສ, ຕຕ຺ຣິເມ ຠູຕາ – ຕິມິ, ຕິມິງ຺ຄໂລ, ຕິມິຕິມິງ຺ຄໂລ, ອສຸຣາ, ນາຄາ, ຄນ຺ຘພ຺ພາ; ສນ຺ຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທ, ໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ…ເປ… ປຎ຺ຈໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຏ຺ຐໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຏ຺ຐ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ, ເຍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມ’’ນ຺ຕິ.

໓. ອິມສ຺ມິໍຘມ຺ມວິນເຍອຏ຺ຐຈ຺ຉຣິຍໍ

໓໘໕. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຏ຺ຐ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ, ເຍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕິ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ?

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ອນຸປຸພ຺ພນິນ຺ໂນ ອນຸປຸພ຺ພໂປໂຓ ອນຸປຸພ຺ພປພ຺ຠາໂຣ ນ ອາຍຕເກເນວ ປປາໂຕ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອນຸປຸພ຺ພສິກ຺ຂາ ອນຸປຸພ຺ພກິຣິຍາ ອນຸປຸພ຺ພປຏິປທາ ນ ອາຍຕເກເນວ ອຎ຺ຎາປຏິເວໂຘ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອນຸປຸພ຺ພສິກ຺ຂາ ອນຸປຸພ຺ພກິຣິຍາ ອນຸປຸພ຺ພປຏິປທາ ນ ອາຍຕເກເນວ ອຎ຺ຎາປຏິເວໂຘ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ປຐໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ຐິຕຘມ຺ໂມ ເວລໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ມຍາ ສາວການໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕໍ ມມ ສາວກາ ຊີວິຕເຫຕຸປິ ນາຕິກ຺ກມນ຺ຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ມມ ສາວການໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕໍ ມມ ສາວກາ ຊີວິຕເຫຕຸປິ ນາຕິກ຺ກມນ຺ຕິ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ທຸຕິໂຍ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ນ ມເຕນ ກຸຓເປນ ສໍວສຕິ, ຍໍ ໂຫຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ມຕໍ ກຸຓປໍ ຕໍ ຂິປ຺ປເມວ ຕີຣໍ ວາເຫຕິ, ຖລໍ ອຸສ຺ສາເຣຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ ອສຸຈິສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕ ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ອນ຺ໂຕປູຕິ ອວສ຺ສຸໂຕ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ, ນ ເຕນ ສງ຺ໂຆ ສໍວສຕິ, ຂິປ຺ປເມວ ນໍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ກິຎ຺ຈາປິ ໂຂ ໂສ ໂຫຕິ ມຊ຺ເຌ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິສິນ຺ໂນ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອາຣກາວ ສງ຺ຆມ຺ຫາ, ສງ຺ໂຆ ຈ ເຕນ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ ອສຸຈິສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕ ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ອນ຺ໂຕປູຕິ ອວສ຺ສຸໂຕ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ, ນ ເຕນ ສງ຺ໂຆ ສໍວສຕິ, ຂິປ຺ປເມວ ນໍ ສນ຺ນິປູຕິຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ກິຎ຺ຈາປິ ໂຂ ໂສ ໂຫຕິ ມຊ຺ເຌ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິສິນ຺ໂນ, ອຖ ໂຂ ໂສ ອາຣກາວ ສງ຺ຆມ຺ຫາ, ສງ຺ໂຆ ຈ ເຕນ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຕຕິໂຍ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາ ກາຈິ ມຫານທິໂຍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຄງ຺ຄາ, ຍມຸນາ, ອຈິຣວຕີ, ສຣຠູ, ມຫີ, ຕາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປຕ຺ຕາ ຊຫນ຺ຕິ ປຸຣິມານິ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ວຓ຺ຓາ – ຂຕ຺ຕິຍາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ເວສ຺ສາ, ສຸທ຺ທາ. ເຕ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ [ປພ຺ພຊິຕາ (ສີ.)] ຊຫນ຺ຕິ ປຸຣິມານິ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ, ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ວຓ຺ຓາ ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເວສ຺ສາ ສຸທ຺ທາ, ເຕ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຊຫນ຺ຕິ ປຸຣິມານິ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ, ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາ ຈ ໂລເກ ສວນ຺ຕິໂຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອປ຺ເປນ຺ຕິ, ຍາ ຈ ອນ຺ຕລິກ຺ຂາ ຘາຣາ ປປຕນ຺ຕິ, ນ ເຕນ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອູນຕ຺ຕໍ ວາ ປູຣຕ຺ຕໍ ວາ ປຎ຺ຎາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຫູ ເຈປິ ຠິກ຺ຂູ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ, ນ ເຕນ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ອູນຕ຺ຕໍ ວາ ປູຣຕ຺ຕໍ ວາ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຫູ ເຈປິ ຠິກ຺ຂູ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ, ນ ເຕນ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ອູນຕ຺ຕໍ ວາ ປູຣຕ຺ຕໍ ວາ ປຎ຺ຎາຍຕິ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ປຎ຺ຈໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ເອກຣໂສ ໂລຓຣໂສ, ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ຘມ຺ມວິນໂຍ ເອກຣໂສ ວິມຸຕ຺ຕິຣໂສ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ຘມ຺ມວິນໂຍ ເອກຣໂສ ວິມຸຕ຺ຕິຣໂສ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຉຏ຺ໂຐ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ພຫຸຣຕໂນ ອເນກຣຕໂນ, ຕຕ຺ຣິມານິ ຣຕນານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມຸຕ຺ຕາ, ມຓິ, ເວຬຸຣິໂຍ, ສງ຺ໂຂ, ສິລາ, ປວາຬໍ, ຣຊຕໍ, ຊາຕຣູປໍ, ໂລຫິຕໂກ, ມສາຣຄລ຺ລໍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ຘມ຺ມວິນໂຍ ພຫຸຣຕໂນ ອເນກຣຕໂນ. ຕຕ຺ຣິມານິ ຣຕນານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຎ຺ຈ ພລານິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ຘມ຺ມວິນໂຍ ພຫຸຣຕໂນ ອເນກຣຕໂນ, ຕຕ຺ຣິມານິ ຣຕນານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ…ເປ… ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ສຕ຺ຕໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ໂທ ມຫຕໍ ຠູຕານໍ ອາວາໂສ, ຕຕ຺ຣິເມ ຠູຕາ – ຕິມິ, ຕິມິງ຺ຄໂລ, ຕິມິຕິມິງ຺ຄໂລ, ອສຸຣາ, ນາຄາ, ຄນ຺ຘພ຺ພາ, ສນ຺ຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ, ທ຺ວິໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ, ຕິໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ, ຈຕຸໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ, ປຎ຺ຈໂຍຊນສຕິກາປິ ອຕ຺ຕຠາວາ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ຘມ຺ມວິນໂຍ ມຫຕໍ ຠູຕານໍ ອາວາໂສ. ຕຕ຺ຣິເມ ຠູຕາ – ໂສຕາປນ຺ໂນ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ; ສກທາຄາມີ, ສກທາຄາມິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ; ອນາຄາມີ, ອນາຄາມິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ; ອຣຫາ, ອຣຫຕ຺ຕຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ຘມ຺ມວິນໂຍ ມຫຕໍ ຠູຕານໍ ອາວາໂສ, ຕຕ຺ຣິເມ ຠູຕາ – ໂສຕາປນ຺ໂນ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ…ເປ… ອຣຫາ, ອຣຫຕຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຏ຺ຐໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕິ. ‘‘ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຏ຺ຐ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ, ເຍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຠິຣມນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

[ອຸທາ. ໔໕] ‘‘ຉນ຺ນມຕິວສ຺ສຕິ [ສຸຉນ຺ນມຕິວສ຺ສຕິ (ກ.)], ວິວຏໍ ນາຕິວສ຺ສຕິ;

ຕສ຺ມາ ຉນ຺ນໍ ວິວເຣຖ, ເອວໍ ຕໍ ນາຕິວສ຺ສຕີ’’ຕິ.

໔. ປາຕິໂມກ຺ຂສວນາຣໂຫ

໓໘໖. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ນທານາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິໂຕ ປຣໍ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິສ຺ສາມິ. ຕຸມ຺ເຫວທານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິໂຕ ປຣໍ ອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍາຖ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ. ອຏ຺ຐານເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນວກາໂສ ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ອປຣິສຸທ຺ຘາຍ ປຣິສາຍ ອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ. ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ [ນ ຈ ຠິກ຺ຂເວ ຠິກ຺ຂຸນາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ສາປຕ຺ຕິເກນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ໂສຕພ຺ພໍ. ໂຍ ສຸເຓຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ສາປຕ຺ຕິໂກ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ສຸຓາຕິ, ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐເປຕພ຺ພໍ. ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫຣິຕພ຺ພໍ –

‘ສຸຓາຕຸ ເມ ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາປຕ຺ຕິໂກ, ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ຐປິຕໍ ໂຫຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ‘ນາມ຺ເຫ ໂກຈິ ຊານາຕີ’ຕິ ສາປຕ຺ຕິກາວ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ສຸຓນ຺ຕິ. ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ປຣຈິຕ຺ຕວິທຸໂນ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ – ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຈ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຈ, ອາວຸໂສ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ‘ນາມ຺ເຫ ໂກຈິ ຊານາຕີ’ຕິ ສາປຕ຺ຕິກາວ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ສຸຓນ຺ຕີ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ເຖຣາ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ປຣຈິຕ຺ຕວິທຸໂນ ອມ຺ເຫ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ – ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຈ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຈ, ອາວຸໂສ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ‘ນາມ຺ເຫ ໂກຈິ ຊານາຕີ’ຕິ ສາປຕ຺ຕິກາວ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ສຸຓນ຺ຕີ’’ຕິ.

ເຕ – ປຸຣມ຺ຫາກໍ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປນ຺ຕີຕິ – ປຏິກຈ຺ເຈວ ສຸທ຺ຘານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນາປຕ຺ຕິການໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສຸທ຺ຘານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນາປຕ຺ຕິການໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ສຸທ຺ຘານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນາປຕ຺ຕິການໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາ’’ຕິ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸທ຺ຘານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນາປຕ຺ຕິການໍ ອວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອກາຣເຓ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕພ຺ພໍ. ໂຍ ຐເປຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ’’.

໕. ຘມ຺ມິກາຘມ຺ມິກປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ

໓໘໗. ‘‘ເອກໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ, ເອກໍ ຘມ຺ມິກໍ; ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ [ເອກໍ ຘມ຺ມິກໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ທ຺ເວ ອຘມ຺ມິການິ; ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ, ທ຺ເວ ຘມ຺ມິການິ; ຕີຓິ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ, ຕີຓິ ຘມ຺ມິການິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຘມ຺ມິການິ; ປຎ຺ຈ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມິການິ; ຉ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ, ຉ ຘມ຺ມິການິ; ສຕ຺ຕ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມິການິ; ອຏ຺ຐ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ, ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມິການິ; ນວ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ, ນວ ຘມ຺ມິການິ; ທສ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ, ທສ ຘມ຺ມິການິ.

‘‘ກຕມໍ ເອກໍ ອຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ? ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິທໍ ເອກໍ ອຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ. ກຕມໍ ເອກໍ ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ? ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິທໍ ເອກໍ ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

‘‘ກຕມານິ ທ຺ເວ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ອມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ທ຺ເວ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ. ກຕມານິ ທ຺ເວ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ສມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ທ຺ເວ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ.

‘‘ກຕມານິ ຕີຓິ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ອມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ອມູລິກາຍ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ຕີຓິ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ສມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ສມູລິກາຍ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ຕີຓິ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ.

‘‘ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ອມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ອມູລິກາຍ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ອມູລິກາຍ ອາຊີວວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ສມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ສມູລິກາຍ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ສມູລິກາຍ ອາຊີວວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ.

‘‘ກຕມານິ ປຎ຺ຈ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ອມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ…ເປ… ອມູລເກນ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ… ອມູລເກນ ປາຏິເທສນີເຍນ… ອມູລເກນ ທຸກ຺ກເຏນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ປຎ຺ຈ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ສມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ສມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ…ເປ… ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ… ປາຏິເທສນີເຍນ… ທຸກ຺ກເຏນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ.

‘‘ກຕມານິ ຉ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ, ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາຍ; ອມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ, ອມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາຍ; ອມູລິກາຍ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ, ອມູລິກາຍ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາຍ – ອິມານິ ຉ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ. ກຕມານິ ຉ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ, ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາຍ; ສມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ…ເປ… ກຕາຍ – ອິມານິ ຉ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ.

‘‘ກຕມານິ ສຕ຺ຕ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ອມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ອມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ…ເປ… ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍນ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ປາຏິເທສນີເຍນ ທຸກ຺ກເຏນ ທຸພ຺ຠາສິເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ສຕ຺ຕ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ສມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ, ສມູລເກນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ…ເປ… ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍນ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ປາຏິເທສນີເຍນ ທຸກ຺ກເຏນ ທຸພ຺ຠາສິເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ – ອິມານິ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ.

‘‘ກຕມານິ ອຏ຺ຐ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ, ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາຍ; ອມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ …ເປ… ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ອາຊີວວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ…ເປ… ກຕາຍ – ອິມານິ ອຏ຺ຐ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ. ກຕມານິ ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ, ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາຍ; ສມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ອາຊີວວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ…ເປ… ກຕາຍ. ອິມານິ ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ.

‘‘ກຕມານິ ນວ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ, ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາຍ, ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາກຕາຍ; ອມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ…ເປ… ກຕາຍ…ເປ… ກຕາກຕາຍ ອິມານິ ນວ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ. ກຕມານິ ນວ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ, ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາຍ, ສມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ກຕາກຕາຍ; ສມູລິກາຍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ອກຕາຍ…ເປ… ກຕາຍ – ກຕາກຕາຍ…ເປ… ອິມານິ ນວ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ.

‘‘ກຕມານິ ທສ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ນ ປາຣາຊິໂກ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ນ ປາຣາຊິກກຖາ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕິ; ນ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕໂກ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ນ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕກຖາ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕິ; ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ອຸເປຕິ, ນ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍຕິ, ນ ຘມ຺ມິກາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ປຈ຺ຈາທານກຖາ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕິ; ນ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ, ນ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ, ນ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ – ອິມານິ ທສ ອຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ. ກຕມານິ ທສ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ? ປາຣາຊິໂກ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປາຣາຊິກກຖາ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕິ; ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕໂກ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕກຖາ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕິ; ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ນ ອຸເປຕິ, ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍຕິ, ຘມ຺ມິກາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ປຈ຺ຈາທານກຖາ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕິ; ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ, ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ – ອິມານິ ທສ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານິ.

໖. ຘມ຺ມິກປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ

໓໘໘. ‘‘ກຖໍ ປາຣາຊິໂກ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍຫິ ອາກາເຣຫິ ເຍຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຍຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ປາຣາຊິກສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຊ຺ຌາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ເຕຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ຕໍ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ຕໍ, ອປິ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ’ຕິ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ຕໍ, ນາປິ [ນາປິ ຈ (ກ.)] ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ’ຕິ, ອປິຈ ໂສວ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ’ຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຕນ ທິຏ຺ເຐນ ເຕນ ສຸເຕນ ຕາຍ ປຣິສງ຺ກາຍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

໓໘໙. ‘‘ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ຐປິເຕ ປຣິສາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ທສນ຺ນໍ ອນ຺ຕຣາຍານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ [ອຎ຺ຎຕເຣນ ອນ຺ຕຣາເຍນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] – ຣາຊນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ໂຈຣນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ອຄ຺ຍນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ອຸທກນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ມນຸສ຺ສນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ອມນຸສ຺ສນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ວາຬນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ສຣີສປນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ຊີວິຕນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາເຍນ ວາ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ວາ ອາວາເສ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວາ ອາວາເສ, ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາຣາຊິກກຖາ ວິປ຺ປກຕາ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ອວິນິຈ຺ຉິຕໍ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິນິຈ຺ຉິເນຍ຺ຍາຕິ.

‘‘ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫຣິຕພ຺ພໍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາຣາຊິກກຖາ ວິປ຺ປກຕາ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ອວິນິຈ຺ຉິຕໍ. ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

໓໙໐. ‘‘ກຖໍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕໂກ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຍຫິ ອາກາເຣຫິ ເຍຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຍຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສິກ຺ຂາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ເຕຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂນ຺ຕໍ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂນ຺ຕໍ, ອປິຈ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸນາ ສິກ຺ຂາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ’ຕິ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂນ຺ຕໍ, ນາປິ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸນາ ສິກ຺ຂາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ’ຕິ, ອປິຈ ໂສວ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ມຍາ, ອາວຸໂສ, ສິກ຺ຂາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ’ຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຕນ ທິຏ຺ເຐນ ເຕນ ສຸເຕນ ຕາຍ ປຣິສງ຺ກາຍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາເມນ ປຸຄ຺ຄເລນ ສິກ຺ຂາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ, ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

໓໙໑. ‘‘ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ຐປິເຕ ປຣິສາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ທສນ຺ນໍ ອນ຺ຕຣາຍານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ – ຣາຊນ຺ຕຣາເຍນ ວາ …ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາເຍນ ວາ, ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ວາ ອາວາເສ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວາ ອາວາເສ, ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕກຖາ [ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂາຕກຖາ (ສີ.)] ວິປ຺ປກຕາ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ອວິນິຈ຺ຉິຕໍ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິນິຈ຺ຉິເນຍ຺ຍາຕິ.

‘‘ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫຣິຕພ຺ພໍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕກຖາ ວິປ຺ປກຕາ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ອວິນິຈ຺ຉິຕໍ. ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

໓໙໒. ‘‘ກຖໍ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ນ ອຸເປຕິ? ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຍຫິ ອາກາເຣຫິ ເຍຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຍຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິກາຍ ສາມຄ຺ຄິຍານຸປຄມນໍ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ເຕຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ນ ອຸເປນ຺ຕໍ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ນ ອຸເປນ຺ຕໍ, ອປິ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ນ ອຸເປຕີ’ຕິ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ນ ອຸເປນ຺ຕໍ, ນາປິ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ນ ອຸເປຕີ’ຕິ, ອປິ ຈ ໂສວ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ນ ອຸເປມີ’ຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຕນ ທິຏ຺ເຐນ ເຕນ ສຸເຕນ ຕາຍ ປຣິສງ຺ກາຍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ນ ອຸເປຕິ, ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

໓໙໓. ‘‘ກຖໍ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຍຫິ ອາກາເຣຫິ ເຍຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຍຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິກາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ປຈ຺ຈາທານໍ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ເຕຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍນ຺ຕໍ ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍນ຺ຕໍ, ອປິ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍຕີ’ຕິ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍນ຺ຕໍ, ນາປິ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍຕີ’ຕິ, ອປິ ຈ ໂສວ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍາມີ’ຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຕນ ທິຏ຺ເຐນ ເຕນ ສຸເຕນ ຕາຍ ປຣິສງ຺ກາຍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມິກໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ປຈ຺ຈາທິຍຕິ, ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

໓໙໔. ‘‘ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ຐປິເຕ ປຣິສາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ທສນ຺ນໍ ອນ຺ຕຣາຍານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ – ຣາຊນ຺ຕຣາເຍນ ວາ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາເຍນ ວາ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ວາ ອາວາເສ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວາ ອາວາເສ, ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຘມ຺ມິກາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ປຈ຺ຈາທານກຖາ ວິປ຺ປກຕາ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ອວິນິຈ຺ຉິຕໍ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິນິຈ຺ຉິເນຍ຺ຍາຕິ.

‘‘ເອວຎ຺ເຈຕໍ ລເຠຖ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ລເຠຖ, ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫຣິຕພ຺ພໍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຘມ຺ມິກາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ປຈ຺ຈາທານກຖາ ວິປ຺ປກຕາ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ອວິນິຈ຺ຉິຕໍ. ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

໓໙໕. ‘‘ກຖໍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຍຫິ ອາກາເຣຫິ ເຍຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຍຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ເຕຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ, ອປິ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ’ຕິ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ, ນາປິ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ’ຕິ, ອປິ ຈ ໂສວ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕມ຺ຫີ’ຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຕນ ທິຏ຺ເຐນ ເຕນ ສຸເຕນ ຕາຍ ປຣິສງ຺ກາຍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ, [ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

໓໙໖. ‘‘ກຖໍ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຍຫິ ອາກາເຣຫິ ເຍຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຍຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ເຕຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ, ອປິ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ’ຕິ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ, ນາປິ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ’ຕິ, ອປິ ຈ ໂສວ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕມ຺ຫີ’ຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຕນ ທິຏ຺ເຐນ ເຕນ ສຸເຕນ ຕາຍ ປຣິສງ຺ກາຍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຈາຣວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ, ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

໓໙໗. ‘‘ກຖໍ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຍຫິ ອາກາເຣຫິ ເຍຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຍຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ເຕຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ, ອປິ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ’ຕິ. ນ ເຫວ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ, ນາປິ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ’ຕິ, ອປິ ຈ ໂສວ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕມ຺ຫີ’ຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຕນ ທິຏ຺ເຐນ ເຕນ ສຸເຕນ ຕາຍ ປຣິສງ຺ກາຍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິໂຕ, ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປມິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ – ຘມ຺ມິກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນໍ.

‘‘ອິມານິ ທສ ຘມ຺ມິການິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນານີ’’ຕິ.

ປຐມຠາຓວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໗. ອຕ຺ຕາທານອງ຺ຄໍ

໓໙໘. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປາລິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປາລິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕຸກາເມນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນາ ກຕມງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ [ກຕງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ (ກ.)] ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ?

[ປຣິ. ໔໔໐] ‘‘ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕຸກາເມນ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕຸກາເມນ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິມໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕຸກາໂມ, ກາໂລ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕຸໍ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ສເຈ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອກາໂລ ອິມໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕຸໍ, ໂນ ກາໂລ’ຕິ, ນ ຕໍ, ອຸປາລິ, ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕພ຺ພໍ.

‘‘ສເຈ ປນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ກາໂລ ອິມໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕຸໍ, ໂນ ອກາໂລ’ຕິ, ເຕນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິມໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕຸກາໂມ, ຠູຕໍ ນຸ ໂຂ ອິທໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ສເຈ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອຠູຕໍ ອິທໍ ອຕ຺ຕາທານໍ, ໂນ ຠູຕ’ນ຺ຕິ, ນ ຕໍ, ອຸປາລິ, ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕພ຺ພໍ.

‘‘ສເຈ ປນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ຠູຕໍ ອິທໍ ອຕ຺ຕາທານໍ, ໂນ ອຠູຕ’ນ຺ຕິ, ເຕນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິມໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕຸກາໂມ, ອຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕໍ ນຸ ໂຂ ອິທໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ສເຈ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອນຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕໍ ອິທໍ ອຕ຺ຕາທານໍ, ໂນ ອຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕ’ນ຺ຕິ, ນ ຕໍ, ອຸປາລິ, ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕພ຺ພໍ.

‘‘ສເຈ ປນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕໍ ອິທໍ ອຕ຺ຕາທານໍ, ໂນ ອນຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕ’ນ຺ຕິ, ເຕນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທິຍມາໂນ ລຠິສ຺ສາມິ ສນ຺ທິຏ຺ເຐ ສມ຺ຠຕ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໂຕ ວິນຍໂຕ ປກ຺ເຂ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ສເຈ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທິຍມາໂນ ນ ລຠິສ຺ສາມິ ສນ຺ທິຏ຺ເຐ ສມ຺ຠຕ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໂຕ ວິນຍໂຕ ປກ຺ເຂ’ຕິ, ນ ຕໍ, ອຸປາລິ, ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕພ຺ພໍ.

‘‘ສເຈ ປນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທິຍມາໂນ ລຠິສ຺ສາມິ ສນ຺ທິຏ຺ເຐ ສມ຺ຠຕ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໂຕ ວິນຍໂຕ ປກ຺ເຂ’ຕິ, ເຕນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທິຍໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ຕໂຕນິທານໍ ຠຓ຺ຑນໍ ກລໂຫ ວິຄ຺ຄໂຫ ວິວາໂທ ສງ຺ຆເຠໂທ ສງ຺ຆຣາຊິ ສງ຺ຆວວຕ຺ຖານໍ ສງ຺ຆນານາກຣຓໍ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ສເຈ ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທິຍໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ຕໂຕນິທານໍ ຠຓ຺ຑນໍ ກລໂຫ ວິຄ຺ຄໂຫ ວິວາໂທ ສງ຺ຆເຠໂທ ສງ຺ຆຣາຊິ ສງ຺ຆວວຕ຺ຖານໍ ສງ຺ຆນານາກຣຓ’ນ຺ຕິ, ນ ຕໍ, ອຸປາລິ, ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທິຍໂຕ ນ ຠວິສ຺ສຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ຕໂຕນິທານໍ ຠຓ຺ຑນໍ ກລໂຫ ວິຄ຺ຄໂຫ ວິວາໂທ ສງ຺ຆເຠໂທ ສງ຺ຆຣາຊິ ສງ຺ຆວວຕ຺ຖານໍ ສງ຺ຆນານາກຣຓ’ນ຺ຕິ, ອາທາຕພ຺ພໍ ຕໍ, ອຸປາລິ, ອຕ຺ຕາທານໍ. ເອວໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ໂຂ, ອຸປາລິ, ອຕ຺ຕາທານໍ ອາທິນ຺ນໍ, ປຈ຺ຉາປິ ອວິປ຺ປຏິສາຣກຣໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ.

໘. ໂຈທເກນປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພຘມ຺ມາ

໓໙໙. [ປຣິ. ໔໓໖ (ອ. ນິ. ໑໐.໔໔ ໂຖກໍ ວິສທິສໍ)] ‘‘ໂຈທເກນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ກຕິ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ‘‘ໂຈທເກນ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ.

‘‘ໂຈທເກນ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາໂຣ ນຸ ໂຂມ຺ຫິ, ປຣິສຸທ຺ເຘນມ຺ຫິ ກາຍສມາຈາເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ – ອຈ຺ຉິທ຺ເທນ ອປ຺ປຏິມໍເສນ? ສໍວິຊ຺ຊຕິ ນຸ ໂຂ ເມ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ໂນ ເຈ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາໂຣ ໂຫຕິ, ປຣິສຸທ຺ເຘນ ກາຍສມາຈາເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ – ອຈ຺ຉິທ຺ເທນ ອປ຺ປຏິມໍເສນ, ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ – ‘ອິງ຺ຆ ຕາວ ອາຍສ຺ມາ ກາຍິກໍ ສິກ຺ຂສ຺ສູ’ຕິ. ອິຕິສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸປາລິ, ໂຈທເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາໂຣ ນຸ ໂຂມ຺ຫິ, ປຣິສຸທ຺ເຘນມ຺ຫິ ວຈີສມາຈາເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ – ອຈ຺ຉິທ຺ເທນ ອປ຺ປຏິມໍເສນ? ສໍວິຊ຺ຊຕິ ນຸ ໂຂ ເມ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ໂນ ເຈ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາໂຣ ໂຫຕິ, ປຣິສຸທ຺ເຘນ ວຈີສມາຈາເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ – ອຈ຺ຉິທ຺ເທນ ອປ຺ປຏິມໍເສນ, ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ – ‘ອິງ຺ຆ ຕາວ ອາຍສ຺ມາ ວາຈສິກໍ ສິກ຺ຂສ຺ສູ’ຕິ. ອິຕິສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸປາລິ, ໂຈທເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ເມຕ຺ຕໍ ນຸ ໂຂ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອນາຆາຕໍ, ສໍວິຊ຺ຊຕິ ນຸ ໂຂ ເມ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ໂນ ເຈ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອນາຆາຕໍ, ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ – ‘ອິງ຺ຆ ຕາວ ອາຍສ຺ມາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຫີ’ຕິ. ອິຕິສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸປາລິ, ໂຈທເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ນຸ ໂຂມ຺ຫິ, ສຸຕຘໂຣ, ສຸຕສນ຺ນິຈ຺ຈໂຍ? ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ, ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠິວທນ຺ຕິ, ຕຖາຣູປາ ເມ ຘມ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ? ສໍວິຊ຺ຊຕິ ນຸ ໂຂ ເມ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ໂນ ເຈ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ, ສຸຕຘໂຣ, ສຸຕສນ຺ນິຈ຺ຈໂຍ; ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ, ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠິວທນ຺ຕິ, ຕຖາຣູປສ຺ສ ຘມ຺ມາ ນ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ, ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ – ‘ອິງ຺ຆ ຕາວ ອາຍສ຺ມາ ອາຄມໍ ປຣິຍາປຸຓສ຺ສູ’ຕິ. ອິຕິສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸປາລິ, ໂຈທເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອຸຠຍານິ ໂຂ ເມ ປາຕິໂມກ຺ຂານິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສ຺ວາຄຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ສຸວິຠຕ຺ຕານິ, ສຸປ຺ປວຕ຺ຕີນິ, ສຸວິນິຈ຺ຉິຕານິ – ສຸຕ຺ຕໂສ, ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ? ສໍວິຎ຺ຊຕິ ນຸ ໂຂ ເມ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຸທາຫຸ ໂນ’ຕິ? ໂນ ເຈ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸຠຍານິ ປາຕິໂມກ຺ຂານິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສ຺ວາຄຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ສຸວິຠຕ຺ຕານິ, ສຸປ຺ປວຕ຺ຕີນິ, ສຸວິນິຈ຺ຉິຕານິ – ສຸຕ຺ຕໂສ, ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ, ‘ອິທໍ ປນາວຸໂສ, ກຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ນ ສມ຺ປາຍຕິ [ນ ສມ຺ປາທຍຕິ (ກ.)], ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ – ‘ອິງ຺ຆ ຕາວ ອາຍສ຺ມາ, ວິນຍໍ ປຣິຍາປຸຓສ຺ສູ’ຕິ. ອິຕິສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ. ໂຈທເກນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

໙. ໂຈທເກນອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພຘມ຺ມາ

໔໐໐. ‘‘ໂຈທເກນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ກຕິ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ‘‘ໂຈທເກນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ – ກາເລນ ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ອກາເລນ; ຠູເຕນ ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ອຠູເຕນ; ສຓ຺ເຫນ ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ຜຣຸເສນ; ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ; ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ໂທສນ຺ຕໂຣຕິ. ໂຈທເກນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

໑໐. ໂຈທກຈຸທິຕກປຏິສໍຍຸຕ຺ຕກຖາ

໔໐໑. ‘‘ອຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກຕີຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ‘‘ອຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ – ອກາເລນາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ກາເລນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອຠູເຕນາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ຠູເຕນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ຜຣຸເສນາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ສຓ຺ເຫນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ໂທສນ຺ຕໂຣ ອາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍາຕິ. ອຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍຖາ ນ ອຎ຺ໂຎປິ ຠິກ຺ຂຸ ອຠູເຕນ ໂຈເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ອຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກຕິຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ‘‘ອຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ – ອກາເລນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ກາເລນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອຠູເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ຠູເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ຜຣຸເສນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ສຓ຺ເຫນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ໂທສນ຺ຕເຣນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍາຕິ. ອຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກຕິຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ‘‘ຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ – ກາເລນາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ອກາເລນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ຠູເຕນາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ອຠູເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ສຓ຺ເຫນາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ຜຣຸເສນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມາ ໂຈເທສິ, ໂນ ໂທສນ຺ຕໂຣ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍາຕິ. ຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍຖາ ອຎ຺ໂຎປິ ຠິກ຺ຂຸ ຠູເຕນ ໂຈເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກຕິຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ‘‘ຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ – ກາເລນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ອກາເລນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ຠູເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ອຠູເຕນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ສຓ຺ເຫນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ຜຣຸເສນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ, ໂນ ໂທສນ຺ຕເຣນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍາຕິ. ຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ, ອຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

[ປຣິ. ໔໓໘] ‘‘ໂຈທເກນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ກຕິ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ? ‘‘ໂຈທເກນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ – ກາຣຸຎ຺ຎຕາ, ຫິເຕສິຕາ, ອນຸກມ຺ປິຕາ, [ອນຸກມ຺ປຕາ (ກ.)] ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານຕາ, ວິນຍປຸເຣກ຺ຂາຣຕາຕິ. ໂຈທເກນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ຈຸທິເຕນ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸນາ ກຕິສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຈຸທິເຕນຸປາລິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ – ສຈ຺ເຈ ຈ ອກຸປ຺ເປ ຈາ’’ຕິ.

ທຸຕິຍຠາຓວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກ຺ຂນ຺ຘໂກ ນວໂມ.

ອິມມ຺ຫິ ຂນ຺ຘເກ ວຕ຺ຖູ ຕິໍສ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອຸໂປສເຖ ຍາວຕິກໍ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ນ ນິກ຺ຂມິ;

ໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ນິຈ຺ຉຸທ຺ໂຘ, ອຈ຺ເຉຣາ ຊິນສາສເນ.

ນິນ຺ໂນນຸປຸພ຺ພສິກ຺ຂາ ຈ, ຐິຕຘມ຺ໂມ ນາຕິກ຺ກມ຺ມ;

ກຸຓປຸກ຺ຂິປຕິ ສງ຺ໂຆ, ສວນ຺ຕິໂຍ ຊຫນ຺ຕິ ຈ.

ສວນ຺ຕິ ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິ, ເອກຣສ ວິມຸຕ຺ຕິ ຈ;

ພຫຸ ຘມ຺ມວິນໂຍປິ, ຠູຕຏ຺ຐາຣິຍປຸຄ຺ຄລາ.

ສມຸທ຺ທໍ ອຸປມໍ ກຕ຺ວາ, ວາເຈສິ [ຐາເປສິ (ກ.)] ສາສເນ ຄຸຓໍ;

ອຸໂປສເຖ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ, ນ ອມ຺ເຫ ໂກຈິ ຊານາຕິ.

ປຏິກຈ຺ເຈວ ອຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເອໂກ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ;

ປຎ຺ຈ ຉ ສຕ຺ຕ ອຏ຺ຐານິ, ນວາ ຈ ທສມານິ ຈ.

ສີລ-ອາຈາຣ-ທິຏ຺ຐິ ຈ, ອາຊີວໍ ຈຕຸຠາຄິເກ;

ປາຣາຊິກຎ຺ຈ ສງ຺ຆາທິ, ປາຈິຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນິ.

ທຸກ຺ກຏໍ ປຎ຺ຈຠາເຄສຸ, ສີລາຈາຣວິປຕ຺ຕິ ຈ;

ອກຕາຍ ກຕາຍ ຈ, ຉຠາເຄສຸ ຍຖາວິຘິ.

ປາຣາຊິກຎ຺ຈ ສງ຺ຆາທິ, ຖຸລ຺ລໍ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ຈ;

ປາຏິເທສນິຍຎ຺ເຈວ, ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ.

ສີລາຈາຣວິປຕ຺ຕິ ຈ, ທິຏ຺ຐິອາຊີວວິປຕ຺ຕິ;

ຍາ ຈ ອຏ຺ຐາ ກຕາກເຕ, ເຕເນຕາ ສີລາຈາຣທິຏ຺ຐິຍາ.

ອກຕາຍ ກຕາຍາປິ, ກຕາກຕາຍເມວ ຈ;

ເອວໍ ນວວິຘາ ວຸຕ຺ຕາ, ຍຖາຠູເຕນ ຎາຍໂຕ.

ປາຣາຊິໂກ ວິປ຺ປກຕາ, ປຈ຺ຈກ຺ຂາໂຕ ຕເຖວ ຈ;

ອຸເປຕິ ປຈ຺ຈາທິຍຕິ, ປຈ຺ຈາທານກຖາ ຈ ຍາ.

ສີລາຈາຣວິປຕ຺ຕິ ຈ, ຕຖາ ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ;

ທິຏ຺ຐສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ, ທສຘາ ຕໍ ວິຊານາຖ.

ຠິກ຺ຂຸ ວິປສ຺ສຕິ ຠິກ຺ຂຸໍ, ອຎ຺ໂຎ ຈາໂຣຈຍາຕິ ຕໍ;

ໂສ ເຍວ ຕສ຺ສ ອກ຺ຂາຕິ [ວິປສ຺ສຎ຺ໂຎ ຈາໂຣຈຕິ; ຕໍ ສຸທ຺ເຘວ ຕສ຺ສ ອກ຺ຂາຕິ (ກ.)], ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐເປຕິ ໂສ.

ວຸຏ຺ຐາຕິ ອນ຺ຕຣາເຍນ, ຣາຊໂຈຣຄ຺ຄຸທກາ ຈ;

ມນຸສ຺ສອມນຸສ຺ສາ ຈ, ວາຬສຣີສປາ ຊີວິພ຺ຣຫ຺ມໍ.

ທສນ຺ນມຎ຺ຎຕເຣນ, ຕສ຺ມິໍ ອຎ຺ຎຕເຣສຸ ວາ;

ຘມ຺ມິກາຘມ຺ມິກາ ເຈວ, ຍຖາ ມຄ຺ເຄນ ຊານາຖ.

ກາລຠູຕຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ລຠິສ຺ສາມິ ຠວິສ຺ສຕິ;

ກາຍວາຈສິກາ ເມຕ຺ຕາ, ພາຫຸສຈ຺ຈໍ ອຸຠຍານິ.

ກາລຠູເຕນ ສຓ຺ເຫນ, ອຕ຺ຖເມຕ຺ເຕນ ໂຈທເຍ;

ວິປ຺ປຏິສາຣຘມ຺ເມນ, ຕຖາ ວາຈາ [ຕເຖວາປິ (ສ຺ຍາ.)] ວິໂນທເຍ.

ຘມ຺ມໂຈທຈຸທິຕສ຺ສ, ວິໂນເທຕິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ;

ກຣຸຓາ ຫິຕານຸກມ຺ປິ, ວຸຏ຺ຐານປຸເຣກ຺ຂາຣໂຕ.

ໂຈທກສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິ, ສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ປກາສິຕາ;

ສຈ຺ເຈ ເຈວ ອກຸປ຺ເປ ຈ, ຈຸທິຕສ຺ເສວ ຘມ຺ມຕາຕິ.

ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກ຺ຂນ຺ຘກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.