໑໐. ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ຕກຖາ

໓໗໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຊາຕິໂກ ວຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ນ ອິຈ຺ຉຕິ ອາຈເມຕຸໍ – ໂກ ອິມໍ ວສລໍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ອາມສິສ຺ສຕີຕິ [ອາຈມິສ຺ສຕີຕິ (ກ.)]. ຕສ຺ສ ວຈ຺ຈມຄ຺ເຄ ກິມິ ສຓ຺ຐາຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ວຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ນ ອາຈເມສີ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ວຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ນ ອາຈເມສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ວຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ນ ອາຈເມສີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາ’’ຕິ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ສຕິ ອຸທເກ ນາຈເມຕພ຺ພໍ. ໂຍ ນາຈເມຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ວຈ຺ຈກຸຏິຍາ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ວຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ນວກາ ຠິກ຺ຂູ ປຐມຕຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວຈ຺ຈິຕາ ອາຄເມນ຺ຕິ. ເຕ ວຈ຺ຈໍ ສນ຺ຘາເຣນ຺ຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ປປຕນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາຕິ…ເປ… ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈ຺ຈກຸຏິຍາ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ ວຈ຺ໂຈ ກາຕພ຺ໂພ. ໂຍ ກເຣຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຄຕປຏິປາຏິຍາ ວຈ຺ຈໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຕິສຫສາປິ ວຈ຺ຈກຸຏິໍ ປວິສນ຺ຕິ, ອຸພ຺ຠຊິຕ຺ວາປິ [ອຸພ຺ຠຸຊ຺ຊິຕ຺ວາປິ (ສີ.), ອຸພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ.)] ປວິສນ຺ຕິ, ນິຕ຺ຖຸນນ຺ຕາປິ ວຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຂາທນ຺ຕາປິ ວຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ພຫິທ຺ຘາປິ ວຈ຺ຈໂທຓິກາຍ ວຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ພຫິທ຺ຘາປິ ປສ຺ສາວໂທຓິກາຍ ປສ຺ສາວໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ປສ຺ສາວໂທຓິກາຍປິ ເຂຬໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຜຣຸເສນປິ ກຏ຺ເຐນ ອວເລຂນ຺ຕິ, ອວເລຂນກຏ຺ຐມ຺ປິ ວຈ຺ຈກູປມ຺ຫິ ປາເຕນ຺ຕິ, ອຕິສຫສາປິ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ອຸພ຺ຠຊິຕ຺ວາປິ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ຈປຸຈປຸກາຣກມ຺ປິ ອາຈເມນ຺ຕິ, ອາຈມນສຣາວເກປິ ອຸທກໍ ເສເສນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຕິສຫສາປິ ວຈ຺ຈກຸຏິໍ ປວິສິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຸພ຺ຠຊິຕ຺ວາປິ ປວິສິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຕ຺ຖຸນນ຺ຕາປິ ວຈ຺ຈໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຂາທນ຺ຕາປິ ວຈ຺ຈໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ພຫິທ຺ຘາປິ ວຈ຺ຈໂທຓິກາຍ ວຈ຺ຈໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ພຫິທ຺ຘາປິ ປສ຺ສາວໂທຓິກາຍ ປສ຺ສາວໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ປສ຺ສາວໂທຓິກາຍປິ ເຂຬໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຜຣຸເສນປິ ກຏ຺ເຐນ ອວເລຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ອວເລຂນກຏ຺ຐມ຺ປິ ວຈ຺ຈກູປມ຺ຫິ ປາເຕສ຺ສນ຺ຕິ, ອຕິສຫສາປິ ນິກ຺ຂມິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຸພ຺ຠຊິຕ຺ວາປິ ນິກ຺ຂມິສ຺ສນ຺ຕິ, ຈປຸຈປຸກາຣກມ຺ປິ ອາຈເມສ຺ສນ຺ຕິ, ອາຈມນສຣາວເກປິ ອຸທກໍ ເສເສສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາຕິ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

໓໗໔. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ ຍຖາ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຈ຺ຈກຸຏິຍາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ວຈ຺ຈກຸຏິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ເຕນ ພຫິ ຐິເຕນ [ພຫິ ຐິເຕນ (ສີ. ກ.)] ອຸກ຺ກາສິຕພ຺ພໍ. ອນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ເນນປິ ອຸກ຺ກາສິຕພ຺ພໍ. ຈີວຣວໍເສ ວາ ຈີວຣຣຊ຺ຊຸຍາ ວາ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສາຘຸກໍ ອຕຣມາເນນ ວຈ຺ຈກຸຏີ ປວິສິຕພ຺ພາ. ນາຕິສຫສາ ປວິສິຕພ຺ພາ. ນ ອຸພ຺ຠຊິຕ຺ວາ ປວິສິຕພ຺ພາ. ວຈ຺ຈປາທຸກາຍ ຐິເຕນ ອຸພ຺ຠຊິຕພ຺ພໍ. ນ ນິຕ຺ຖຸນນ຺ເຕນ ວຈ຺ໂຈ ກາຕພ຺ໂພ. ນ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຂາທນ຺ເຕນ ວຈ຺ໂຈ ກາຕພ຺ໂພ. ນ ພຫິທ຺ຘາ ວຈ຺ຈໂທຓິກາຍ ວຈ຺ໂຈ ກາຕພ຺ໂພ. ນ ພຫິທ຺ຘາ ປສ຺ສາວໂທຓິກາຍ ປສ຺ສາໂວ ກາຕພ຺ໂພ. ນ ປສ຺ສາວໂທຓິກາຍ ເຂໂຬ ກາຕພ຺ໂພ. ນ ຜຣຸເສນ ກຏ຺ເຐນ ອວເລຂິຕພ຺ພໍ. ນ ອວເລຂນກຏ຺ຐໍ ວຈ຺ຈກູປມ຺ຫິ ປາເຕຕພ຺ພໍ. ວຈ຺ຈປາທຸກາຍ ຐິເຕນ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພໍ. ນາຕິສຫສາ ນິກ຺ຂມິຕພ຺ພໍ. ນ ອຸພ຺ຠຊິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕພ຺ພໍ. ອາຈມນປາທຸກາຍ ຐິເຕນ ອຸພ຺ຠຊິຕພ຺ພໍ. ນ ຈປຸຈປຸກາຣກໍ ອາຈເມຕພ຺ພໍ. ນ ອາຈມນສຣາວເກ ອຸທກໍ ເສເສຕພ຺ພໍ. ອາຈມນປາທຸກາຍ ຐິເຕນ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພໍ.

‘‘ສເຈ ວຈ຺ຈກຸຏິ ອຸຫຕາ [ອູຫຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ, ໂຘວິຕພ຺ພາ. ສເຈ ອວເລຂນປິຘໂຣ ປູໂຣ ໂຫຕິ, ອວເລຂນກຏ຺ຐໍ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພໍ. ສເຈ ວຈ຺ຈກຸຏິ ອຸກ຺ລາປາ ໂຫຕິ, ວຈ຺ຈກຸຏິ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພາ. ສເຈ ປຣິຠຓ຺ຑໍ ອຸກ຺ລາປໍ ໂຫຕິ, ປຣິຠຓ຺ຑໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປຣິເວຓໍ ອຸກ຺ລາປໍ ໂຫຕິ, ປຣິເວຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂກຏ຺ຐໂກ ອຸກ຺ລາໂປ ໂຫຕິ, ໂກຏ຺ຐໂກ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອາຈມນກຸມ຺ຠິຍາ ອຸທກໍ ນ ໂຫຕິ, ອາຈມນກຸມ຺ຠິຍາ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ຕໍ ຍຖາ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຈ຺ຈກຸຏິຍາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.