໑. ປຐມຠາຓວາໂຣ

ວິຫາຣານຸຊານນໍ

໒໙໔. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເສນາສນໍ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຕຫໍ ຕຫໍ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຣຎ຺ເຎ, ຣຸກ຺ຂມູເລ, ປພ຺ພເຕ, ກນ຺ທຣາຍໍ, ຄິຣິຄຸຫາຍໍ, ສຸສາເນ, ວນປຕ຺ເຖ, ອຊ຺ໂຌກາເສ, ປລາລປຸຎ຺ເຊ. ເຕ ກາລສ຺ເສວ ຕໂຕ ຕໂຕ ອຸປນິກ຺ຂມນ຺ຕິ – ອຣຎ຺ຎາ ຣຸກ຺ຂມູລາ ປພ຺ພຕາ ກນ຺ທຣາ ຄິຣິຄຸຫາ ສຸສານາ ວນປຕ຺ຖາ ອຊ຺ໂຌກາສາ ປລາລປຸຎ຺ຊາ, ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ, ອາໂລກິເຕນ ວິໂລກິເຕນ, ສມິຎ຺ຊິເຕນ ປສາຣິເຕນ, ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂູ, ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ນາ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ [ເສຏ຺ຐິ (ກ.)] ກາລສ຺ເສວ ອຸຍ຺ຍານໍ ອຄມາສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ກາລສ຺ເສວ ຕໂຕ ຕໂຕ ອຸປນິກ຺ຂມນ຺ເຕ – ອຣຎ຺ຎາ ຣຸກ຺ຂມູລາ ປພ຺ພຕາ ກນ຺ທຣາ ຄິຣິຄຸຫາ ສຸສານາ ວນປຕ຺ຖາ ອຊ຺ໂຌກາສາ ປລາລປຸຎ຺ຊາ, ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ, ອາໂລກິເຕນ ວິໂລກິເຕນ, ສມິຎ຺ຊິເຕນ ປສາຣິເຕນ, ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂູ, ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ເນ. ທິສ຺ວານສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຈາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ວິຫາເຣ ກາຣາເປຍ຺ຍໍ, ວເສຍ຺ຍາຖ ເມ ວິຫາເຣສູ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠຄວຕາ ວິຫາຣາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ມມ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ຄຫປຕີ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຣາຊຄຫກສ຺ສ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຣາຊຄຫໂກ, ຠນ຺ເຕ, ເສຏ຺ຐີ ວິຫາເຣ ກາຣາເປຕຸກາໂມ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ເຫຫິ [ຠນ຺ເຕ (ສີ. ກ.)] ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເລຓານິ [ປຎ຺ຈ ເສນາສນານິ (ສ຺ຍາ.)] – ວິຫາຣໍ, ອຑ຺ຒໂຍຄໍ, ປາສາທໍ, ຫມ຺ມິຍໍ, ຄຸຫ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຣາຊຄຫກໍ ເສຏ຺ຐິໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອນຸຎ຺ຎາຕາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠຄວຕາ ວິຫາຣາ; ຍສ຺ສທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ເອກາເຫເນວ ສຏ຺ຐິວິຫາເຣ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ເຕ ສຏ຺ຐິວິຫາເຣ ປຣິໂຍສາເປຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ – ‘‘ກາໂລ, ຠນ຺ເຕ, ນິຏ຺ຐິຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຣາຊຄຫກສ຺ສ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ. ອຖ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ສມ຺ປວາເຣຕ຺ວາ, ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອເຕ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສຏ຺ຐິວິຫາຣາ ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິເກນ ສຄ຺ຄຕ຺ຖິເກນ ກາຣາປິຕາ. ກຖາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕສຸ ວິຫາເຣສຸ ປຏິປຊ຺ຊາມີ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ເຕ ສຏ຺ຐິວິຫາເຣ ອາຄຕານາຄຕສ຺ສ ຈາຕຸທ຺ທິສສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາເປຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຣາຊຄຫໂກ ເສຏ຺ຐີ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຕ ສຏ຺ຐິວິຫາເຣ ອາຄຕານາຄຕສ຺ສ ຈາຕຸທ຺ທິສສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ.

໒໙໕. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຣາຊຄຫກໍ ເສຏ຺ຐິໍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ອນຸໂມທິ –

‘‘ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ ປຏິຫນ຺ຕິ [ປຏິຫນຕິ (ກ.)], ຕໂຕ ວາຬມິຄານິ ຈ;

ສຣີສເປ ຈ ມກເສ, ສິສິເຣ ຈາປິ ວຸຏ຺ຐິໂຍ.

‘‘ຕໂຕ ວາຕາຕໂປ ໂຆເຣ, ສຎ຺ຊາໂຕ [ວາຕາຕເປ ໂຆເຣ, ສຎ຺ຊາເຕ (ກ. ສທ຺ທນີຕິ)] ປຏິຫຎ຺ຎຕິ;

ເລຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຌາຍິຕຸຎ຺ຈ ວິປສ຺ສິຕຸໍ.

‘‘ວິຫາຣທານໍ ສງ຺ຆສ຺ສ, ອຄ຺ຄໍ ພຸທ຺ເຘນ [ພຸທ຺ເຘຫິ (ສ຺ຍາ.)] ວຓ຺ຓິຕໍ;

ຕສ຺ມາ ຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ, ໂປໂສ ສມ຺ປສ຺ສໍ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕໂນ.

‘‘ວິຫາເຣ ກາຣເຍ ຣມ຺ເມ, ວາສເຍຕ຺ຖ ພຫຸສ຺ສຸເຕ;

ເຕສໍ ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ;

ທເທຍ຺ຍ ອຸຊຸຠູເຕສຸ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ.

‘‘ເຕ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂາປນູທນໍ;

ຍໍ ໂສ ຘມ຺ມໍ ອິຘຎ຺ຎາຍ, ປຣິນິພ຺ພາຕິ ອນາສໂວ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຣາຊຄຫກໍ ເສຏ຺ຐິໍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

໒໙໖. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ມນຸສ຺ສາ – ‘‘ຠຄວຕາ ກິຣ ວິຫາຣາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ’’ຕິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ [ເຕ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ວິຫາເຣ ກາຣາເປນ຺ຕິ. ເຕ ວິຫາຣາ ອກວາຏກາ ໂຫນ຺ຕິ; ອຫີປິ ວິຈ຺ຉິກາປິ ສຕປທິໂຍປິ ປວິສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກວາຏ’’ນ຺ຕິ. ຠິຕ຺ຕິຉິທ຺ທໍ ກຣິຕ຺ວາ ວລ຺ລິຍາປິ ຣຊ຺ຊຸຍາປິ ກວາຏໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ. ອຸນ຺ທູເຣຫິປິ ອຸປຈິກາຫິປິ ຂຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຂຍິຕພນ຺ຘນານິ ກວາຏານິ ປຕນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏໍ ອຸທຸກ຺ຂລິກໍ ອຸຕ຺ຕຣປາສກ’’ນ຺ຕິ. ກວາຏາ ນ ຜຸສີຍນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາວິຎ຺ຉນຈ຺ຉິທ຺ທໍ ອາວິຎ຺ຉນຣຊ຺ຊຸ’’ນ຺ຕິ. ກວາຏາ ນ ຖກິຍນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຄ຺ຄຬວຏ຺ຏິໍ ກປິສີສກໍ ສູຈິກໍ ຆຏິກ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ກວາຏໍ ອປາປຸຣິຕຸໍ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕາຬຈ຺ຉິທ຺ທໍ. ຕີຓິ ຕາຬານິ – ໂລຫຕາຬໍ, ກຏ຺ຐຕາຬໍ, ວິສາຓຕາຬ’’ນ຺ຕິ. ເຍຫິ [ເຍປິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເຕ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕິ [ວິສາຓຕາຬໍ, ເຍຫິ ເຕ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕີຕິ (ກ.)], ວິຫາຣາ ອຄຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍນ຺ຕກໍ ສູຈິກ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ວິຫາຣາ ຕິຓຈ຺ຉທນາ ໂຫນ຺ຕິ; ສີຕກາເລ ສີຕາ, ອຸຓ຺ຫກາເລ ອຸຓ຺ຫາ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຄຸມ຺ເຜຕ຺ວາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ວິຫາຣາ ອວາຕປານກາ ໂຫນ຺ຕິ ອຈກ຺ຂຸສ຺ສາ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘາ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ວາຕປານານິ – ເວທິກາວາຕປານໍ, ຊາລວາຕປານໍ, ສລາກວາຕປານ’’ນ຺ຕິ. ວາຕປານນ຺ຕຣິກາຍ ກາຬກາປິ ວຄ຺ຄຸລິໂຍປິ ປວິສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວາຕປານຈກ຺ກລິກ’’ນ຺ຕິ. ຈກ຺ກລິກນ຺ຕຣິກາຍປິ ກາຬກາປິ ວຄ຺ຄຸລິໂຍປິ ປວິສນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວາຕປານກວາຏກໍ ວາຕປານຠິສິກ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຉມາຍໍ ສຍນ຺ຕິ. ຄຕ຺ຕານິປິ ຈີວຣານິປິ ປໍສຸກິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓສນ຺ຖາຣກ’’ນ຺ຕິ. ຕິຓສນ຺ຖາຣໂກ ອຸນ຺ທູເຣຫິປິ ອຸປຈິກາຫິປິ ຂຊ຺ຊຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຑ຺ຒິ’’ນ຺ຕິ [ມີຒນ຺ຕິ (ສີ.), ມິຒິນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)]. ມິຑ຺ຒິຍາ ຄຕ຺ຕານິ ທຸກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພິທລມຎ຺ຈກ’’ນ຺ຕິ.

ມຎ຺ຈປີຐາທິອນຸຊານນໍ

໒໙໗. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ໂສສານິໂກ ມສາຣໂກ ມຎ຺ໂຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມສາຣກໍ ມຎ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ມສາຣກໍ ປີຐໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມສາຣກໍ ປີຐ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ໂສສານິໂກ ພຸນ຺ທິກາພທ຺ໂຘ ມຎ຺ໂຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຸນ຺ທິກາພທ຺ຘໍ ມຎ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ພຸນ຺ທິກາພທ຺ຘໍ ປີຐໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຸນ຺ທິກາພທ຺ຘໍ ປີຐ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ໂສສານິໂກ ກຸຬີຣປາທໂກ ມຎ຺ໂຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸຬີຣປາທກໍ ມຎ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ກຸຬີຣປາທກໍ ປີຐໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸຬີຣປາທກໍ ປີຐ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ໂສສານິໂກ ອາຫຈ຺ຈປາທໂກ ມຎ຺ໂຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ໂອຣາເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫຈ຺ຈປາທກໍ ມຎ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ອາຫຈ຺ຈປາທກໍ ປີຐໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫຈ຺ຈປາທກໍ ປີຐ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາສນ຺ທິໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສນ຺ທິກ’’ນ຺ຕິ. ອຸຈ຺ຈໂກ ອາສນ຺ທິໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຈກມ຺ປິ ອາສນ຺ທິກ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕງ຺ໂຄ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ອຸຈ຺ຈໂກ ສຕ຺ຕງ຺ໂຄ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຈກມ຺ປິ ສຕ຺ຕງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ຠທ຺ທປີຐໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທປີຐ’’ນ຺ຕິ. ປີຐິກາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປີຐິກ’’ນ຺ຕິ. ເອຬກປາທກໍ ປີຐໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຬກປາທກໍ ປີຐ’’ນ຺ຕິ. ອາມລກວຏ຺ຏິກໍ [ອາມລກວຓ຺ຏິກໍ (ສ຺ຍາ.)] ປີຐໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາມລກວຏ຺ຏິກໍ ປີຐ’’ນ຺ຕິ. ຜລກໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜລກ’’ນ຺ຕິ. ໂກຈ຺ຉໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຈ຺ຉ’’ນ຺ຕິ. ປລາລປີຐໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປລາລປີຐ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຈ຺ເຈ ມຎ຺ເຈ ສຍນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ວິຫາຣຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ຄິຫີ ກາມໂຠຄິໂນຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ເຈ ມຎ຺ເຈ ສຍິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ສເຍຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ນີເຈ ມຎ຺ເຈ ສຍນ຺ໂຕ ອຫິນາ ທຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຎ຺ຈປຏິປາທກ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຈ຺ເຈ ມຎ຺ຈປຏິປາທເກ ຘາເຣນ຺ຕິ, ສຫ ມຎ຺ຈປຏິປາທເກຫິ ປເວເຘນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ວິຫາຣຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ຄິຫີ ກາມໂຠຄິໂນຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຈາ ມຎ຺ຈປຏິປາທກາ ຘາເຣຕພ຺ພາ. ໂຍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປຣມໍ ມຎ຺ຈປຏິປາທກ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ສຸຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕ຺ຕໍ ມຎ຺ຈໍ ເວເຐຕຸ’’ນ຺ຕິ [ເວຕຸນ຺ຕິ (ສີ.)]. ອງ຺ຄານິ ພຫຸສຸຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐປທກໍ ເວເຐຕຸ’’ນ຺ຕິ. ໂຈຬກໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິມິລິກໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຕູລິກາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຊເຏຕ຺ວາ ພິພ຺ໂພຫນໍ [ພິມ຺ໂພຫນໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ພິມ຺ພ + ໂອຫນໍ)] ກາຕຸໍ. ຕີຓິ ຕູລານິ – ຣຸກ຺ຂຕູລໍ, ລຕາຕູລໍ, ໂປຏກິຕູລ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອທ຺ຘກາຍິການິ [ອຑ຺ຒກາຍິການິ (ກ.)] ພິພ຺ໂພຫນານິ ຘາເຣນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ວິຫາຣຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ຄິຫີ ກາມໂຠຄິໂນຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຑ຺ຒກາຍິການິ ພິພ຺ໂພຫນານິ ຘາເຣຕພ຺ພານິ. ໂຍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີສປ຺ປມາຓໍ ພິພ຺ໂພຫນໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊຄເຫ ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສາ ມຫາມຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖາຍ ຠິສິໂຍ ປຏິຍາເທນ຺ຕິ – ອຸຓ຺ຓຠິສິໍ, ໂຈຬຠິສິໍ, ວາກຠິສິໍ, ຕິຓຠິສິໍ, ປຓ຺ຓຠິສິໍ. ເຕ ວີຕິວຕ຺ເຕ ສມຊ຺ເຊ ຉວິໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຫຣນ຺ຕິ. ອທ຺ທສາສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ສມຊ຺ຊຏ຺ຐາເນ ພຫຸໍ ອຸຓ຺ຓມ຺ປິ ໂຈຬກມ຺ປິ ວາກມ຺ປິ ຕິຓມ຺ປິ ປຓ຺ຓມ຺ປິ ຉຏ຺ຏິຕໍ. ທິສ຺ວານ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຠິສິໂຍ – ອຸຓ຺ຓຠິສິໍ, ໂຈຬຠິສິໍ, ວາກຠິສິໍ, ຕິຓຠິສິໍ, ປຓ຺ຓຠິສິ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສງ຺ຆສ຺ສ ເສນາສນປຣິກ຺ຂາຣິກໍ ທຸສ຺ສໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິສິໍ ໂອນນ຺ຘິຕຸ’’ນ຺ຕິ [ໂອນທ຺ຘິຕຸໍ (ສ຺ຍາ.)].

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ມຎ຺ຈຠິສິໍ ປີເຐ ສນ຺ຖຣນ຺ຕິ, ປີຐຠິສິໍ ມຎ຺ເຈ ສນ຺ຖຣນ຺ຕິ. ຠິສິໂຍ ປຣິຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອນທ຺ຘມຎ຺ຈໍ [ໂອນທ຺ຘມຎ຺ຈໍ (ກ.) ເອວມຸປຣິປິ] ໂອນທ຺ຘປີຐ’’ນ຺ຕິ. ອຸລ຺ໂລກໍ ອກຣິຕ຺ວາ ສນ຺ຖຣນ຺ຕິ, ເຫຏ຺ຐໂຕ ນິປຕນ຺ຕິ [ນິປຏນ຺ຕິ (ກ.), ນິປ຺ຜຏນ຺ຕິ (ສີ.), ນິປ຺ປາເຏນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] …ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸລ຺ໂລກໍ ກຣິຕ຺ວາ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຠິສິໍ ໂອນນ຺ຘິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຉວິໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຫຣນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຜສິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຫຣນ຺ຕິເຍວ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຕ຺ຕິກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ຫຣນ຺ຕິເຍວ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫຕ຺ຖຠຕ຺ຕິກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ຫຣນ຺ຕິເຍວ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫຕ຺ຖຠຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ.

ເສຕວຓ຺ຓາທິອນຸຊານນໍ

໒໙໘. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ເສຍ຺ຍາໂຍ ເສຕວຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ກາຬວຓ຺ຓກຕາ ຠູມິ, ເຄຣຸກປຣິກມ຺ມກຕາ ຠິຕ຺ຕິ. ພຫູ ມນຸສ຺ສາ ເສຍ຺ຍາເປກ຺ຂກາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫາເຣ ເສຕວຓ຺ຓໍ ກາຬວຓ຺ຓໍ ເຄຣຸກປຣິກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຜຣຸສາຍ ຠິຕ຺ຕິຍາ ເສຕວຓ຺ໂຓ ນ ນິປຕຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຖຸສປິຓ຺ຑໍ ທຕ຺ວາ ປາຓິກາຍ ປຏິພາເຫຕ຺ວາ ເສຕວຓ຺ຓໍ ນິປາເຕຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເສຕວຓ຺ໂຓ ອນິພນ຺ຘນີໂຍ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຓ຺ຫມຕ຺ຕິກໍ ທຕ຺ວາ ປາຓິກາຍ ປຏິພາເຫຕ຺ວາ ເສຕວຓ຺ຓໍ ນິປາເຕຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເສຕວຓ຺ໂຓ ອນິພນ຺ຘນີໂຍ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິກ຺ກາສໍ ປິຏ຺ຐມທ຺ທ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຜຣຸສາຍ ຠິຕ຺ຕິຍາ ເຄຣຸກາ ນ ນິປຕຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຖຸສປິຓ຺ຑໍ ທຕ຺ວາ ປາຓິກາຍ ປຏິພາເຫຕ຺ວາ ເຄຣຸກໍ ນິປາເຕຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເຄຣຸກາ ອນິພນ຺ຘນີຍາ ໂຫຕິ …ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸຓ຺ຑກມຕ຺ຕິກໍ ທຕ຺ວາ ປາຓິກາຍ ປຏິພາເຫຕ຺ວາ ເຄຣຸກໍ ນິປາເຕຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເຄຣຸກາ ອນິພນ຺ຘນີຍາ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາສປກຸຏ຺ຏໍ ສິຕ຺ຖເຕລກ’’ນ຺ຕິ. ອຈ຺ຈຸສ຺ສນ຺ນໍ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຈຬເກນ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຜຣຸສາຍ ຠູມິຍາ ກາຬວຓ຺ໂຓ ນ ນິປຕຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຖຸສປິຓ຺ຑໍ ທຕ຺ວາ ປາຓິກາຍ ປຏິພາເຫຕ຺ວາ ກາຬວຓ຺ຓໍ ນິປາເຕຕຸ’’ນ຺ຕິ. ກາຬວຓ຺ໂຓ ອນິພນ຺ຘນີໂຍ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄຓ຺ຑຸມຕ຺ຕິກໍ ທຕ຺ວາ ປາຓິກາຍ ປຏິພາເຫຕ຺ວາ ກາຬວຓ຺ຓໍ ນິປາເຕຕຸ’’ນ຺ຕິ. ກາຬວຓ຺ໂຓ ອນິພນ຺ຘນີໂຍ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິກ຺ກາສໍ ກສາວ’’ນ຺ຕິ.

ປຏິຠານຈິຕ຺ຕປຏິກ຺ເຂປໍ

໒໙໙. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫາເຣ ປຏິຠານຈິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປນ຺ຕິ – ອິຕ຺ຖິຣູປກໍ ປຸຣິສຣູປກໍ. ມນຸສ຺ສາ ວິຫາຣຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ຄິຫີ ກາມໂຠຄິໂນຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຠານຈິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປຕພ຺ພໍ – ອິຕ຺ຖິຣູປກໍ ປຸຣິສຣູປກໍ. ໂຍ ກາຣາເປຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາລາກມ຺ມໍ ລຕາກມ຺ມໍ ມກຣທນ຺ຕກໍ ປຎ຺ຈປຏິກ’’ນ຺ຕິ.

ອິຏ຺ຐກາຈຍາທິອນຸຊານນໍ

໓໐໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ວິຫາຣາ ນີຈວຕ຺ຖຸກາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸທເກນ ໂອຕ຺ຖຣິຍ຺ຍນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸກໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຈໂຍ ປຣິປຕຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິນິຕຸໍ ຕໂຍ ຈເຍ – ອິຏ຺ຐກາຈຍໍ, ສິລາຈຍໍ, ທາຣຸຈຍ’’ນ຺ຕິ. ອາໂຣຫນ຺ຕາ ວິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ໂສປາເນ – ອິຏ຺ຐກາໂສປານໍ, ສິລາໂສປານໍ, ທາຣຸໂສປານ’’ນ຺ຕິ. ອາໂຣຫນ຺ຕາ ປຣິປຕນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາລມ຺ພນພາຫ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ວິຫາຣາ ອາຬກມນ຺ທາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຫິຣິຍນ຺ຕິ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິໂຣກຣຓິ’’ນ຺ຕິ. ຕິໂຣກຣຓິໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຑ຺ຒກຸຏ຺ຏກ’’ນ຺ຕິ. ອຑ຺ຒກຸຏ຺ຏກາ ອຸປຣິໂຕ ໂອໂລເກນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຄພ຺ເຠ – ສິວິກາຄພ຺ຠໍ, ນາຬິກາຄພ຺ຠໍ, ຫມ຺ມິຍຄພ຺ຠ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຂຸທ຺ທເກ ວິຫາເຣ ມຊ຺ເຌ ຄພ຺ຠໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຸປຈາໂຣ ນ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂຸທ຺ທເກ ວິຫາເຣ ເອກມນ຺ຕໍ ຄພ຺ຠໍ ກາຕຸໍ, ມຫລ຺ລເກ ມຊ຺ເຌ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ວິຫາຣສ຺ສ ກຸຏ຺ຏປາໂທ ຊີຣຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸລງ຺ກປາທກ’’ນ຺ຕິ [ກຸຬຸງ຺ກປາທກນ຺ຕິ (ສີ.)]. ວິຫາຣສ຺ສ ກຸຏ຺ໂຏ ໂອວສ຺ສຕິ…ເປ…‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຕ຺ຕາຓກິຏິກໍ ອຸທ຺ທສຸຘ’’ນ຺ຕິ [ອຸທ຺ຘາສຸຘນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)].

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິຓຈ຺ຉທນາ ອຫິ ຂນ຺ເຘ ປຕຕິ. ໂສ ຠີໂຕ ວິສ຺ສຣມກາສິ. ຠິກ຺ຂູ ອຸປຘາວິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກິສ຺ສ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ວິສ຺ສຣມກາສີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຕານ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ມຎ຺ຈປາເທປິ ປີຐປາເທປິ ຖວິກາໂຍ ລຄ຺ເຄນ຺ຕິ. ອຸນ຺ທູເຣຫິປິ ອຸປຈິກາຫິປິ ຂຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິຕ຺ຕິຂິລໍ ນາຄທນ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ມຎ຺ເຈປິ ປີເຐປິ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ຈີວຣໍ ປຣິຠິຊ຺ຊິຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫາເຣ ຈີວຣວໍສໍ ຈີວຣຣຊ຺ຊຸ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ວິຫາຣາ ອນາຬິນ຺ທກາ ໂຫນ຺ຕິ ອປ຺ປຏິສ຺ສຣຓາ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຬິນ຺ທໍ ປຆນໍ ປກຸຏ຺ຏໍ [ປກຸຑ຺ຑໍ (ສີ.)] ໂອສາຣກ’’ນ຺ຕິ. ອາຬິນ຺ທາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຫິຣິຍນ຺ຕິ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສຣຓກິຏິກໍ ອຸຄ຺ຆາຏນກິຏິກ’’ນ຺ຕິ.

ອຸປຏ຺ຐານສາລາອນຸຊານນໍ

໓໐໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອຊ຺ໂຌກາເສ ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ຄໍ ກໂຣນ຺ຕາ ສີເຕນປິ ອຸຓ຺ເຫນປິ ກິລມນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຏ຺ຐານສາລ’’ນ຺ຕິ. ອຸປຏ຺ຐານສາລາ ນີຈວຕ຺ຖຸກາ ໂຫຕິ, ອຸທເກນ ໂອຕ຺ຖຣິຍ຺ຍຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸກໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຈໂຍ ປຣິປຕຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິນິຕຸໍ ຕໂຍ ຈເຍ – ອິຏ຺ຐກາຈຍໍ, ສິລາຈຍໍ, ທາຣຸຈຍ’’ນ຺ຕິ. ອາໂຣຫນ຺ຕາ ວິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ໂສປາເນ – ອິຏ຺ຐກາໂສປານໍ, ສິລາໂສປານໍ, ທາຣຸໂສປານ’’ນ຺ຕິ. ອາໂຣຫນ຺ຕາ ປຣິປຕນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາລມ຺ພນພາຫ’’ນ຺ຕິ. ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍ ຕິຓຈຸຓ຺ຓໍ ປຣິປຕຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຄຸມ຺ເຜຕ຺ວາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ – ເສຕວຓ຺ຓໍ ກາຬວຓ຺ຓໍ ເຄຣຸກປຣິກມ຺ມໍ ມາລາກມ຺ມໍ ລຕາກມ຺ມໍ ມກຣທນ຺ຕກໍ ປຎ຺ຈປຏິກໍ ຈີວຣວໍສໍ ຈີວຣຣຊ຺ຊຸ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອຊ຺ໂຌກາເສ ຉມາຍ ຈີວຣໍ ປຕ຺ຖຣນ຺ຕິ. ຈີວຣໍ ປໍສຸກິຕໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຊ຺ໂຌກາເສ ຈີວຣວໍສໍ ຈີວຣຣຊ຺ຊຸ’’ນ຺ຕິ. ປານີຍໍ ໂອຕປ຺ປຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປານີຍສາລໍ ປານີຍມຓ຺ຑປ’’ນ຺ຕິ. ປານີຍສາລາ ນີຈວຕ຺ຖຸກາ ໂຫຕິ, ອຸທເກນ ໂອຕ຺ຖຣິຍ຺ຍຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸກໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຈໂຍ ປຣິປຕຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິນິຕຸໍ ຕໂຍ ຈເຍ – ອິຏ຺ຐກາຈຍໍ, ສິລາຈຍໍ, ທາຣຸຈຍ’’ນ຺ຕິ. ອາໂຣຫນ຺ຕາ ວິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ໂສປາເນ – ອິຏ຺ຐກາໂສປານໍ, ສິລາໂສປານໍ, ທາຣຸໂສປານ’’ນ຺ຕິ. ອາໂຣຫນ຺ຕາ ປຣິປຕນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາລມ຺ພນພາຫ’’ນ຺ຕິ. ປານີຍສາລາຍ ຕິຓຈຸຓ຺ຓໍ ປຣິປຕຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຄຸມ຺ເຜຕ຺ວາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ – ເສຕວຓ຺ຓໍ ກາຬວຓ຺ຓໍ ເຄຣຸກປຣິກມ຺ມໍ ມາລາກມ຺ມໍ ລຕາກມ຺ມໍ ມກຣທນ຺ຕກໍ ປຎ຺ຈປຏິກໍ ຈີວຣວໍສໍ ຈີວຣຣຊ຺ຊຸ’’ນ຺ຕິ. ປານີຍຠາຊນໍ ນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປານີຍສງ຺ຂໍ ປານີຍສຣາວກ’’ນ຺ຕິ.

ປາກາຣາທິອນຸຊານນໍ

໓໐໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ວິຫາຣາ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິກ຺ຂິປິຕຸໍ ຕໂຍ ປາກາເຣ – ອິຏ຺ຐກາປາກາຣໍ, ສິລາປາກາຣໍ, ທາຣຸປາກາຣ’’ນ຺ຕິ. ໂກຏ຺ຐໂກ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏ຺ຐກ’’ນ຺ຕິ. ໂກຏ຺ຐໂກ ນີຈວຕ຺ຖຸໂກ ໂຫຕິ, ອຸທເກນ ໂອຕ຺ຖຣິຍ຺ຍຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸກໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ໂກຏ຺ຐກສ຺ສ ກວາຏໍ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກວາຏໍ ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏໍ ອຸທຸກ຺ຂລິກໍ ອຸຕ຺ຕຣປາສກໍ ອຄ຺ຄຬວຏ຺ຏິໍ ກປິສີສກໍ ສູຈິກໍ ຆຏິກໍ ຕາຬຈ຺ຉິທ຺ທໍ ອາວິຎ຺ຉນຈ຺ຉິທ຺ທໍ ອາວິຎ຺ຉນຣຊ຺ຊຸ’’ນ຺ຕິ. ໂກຏ຺ຐເກ ຕິຓຈຸຓ຺ຓໍ ປຣິປຕຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຄຸມ຺ເຜຕ຺ວາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ – ເສຕວຓ຺ຓໍ ກາຬວຓ຺ຓໍ ເຄຣຸກປຣິກມ຺ມໍ ມາລາກມ຺ມໍ ລຕາກມ຺ມໍ ມກຣທນ຺ຕກໍ ປຎ຺ຈປຏິກ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ປຣິເວຓໍ ຈິກ຺ຂລ຺ລໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຣຸມ຺ພໍ ອຸປກິຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ນ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປທຣສິລໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຸທກໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກນິທ຺ຘມນ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ປຣິເວເຓ ຕຫໍ ຕຫໍ ອຄ຺ຄິຏ຺ຐານໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ປຣິເວຓໍ ອຸກ຺ລາປໍ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກມນ຺ຕໍ ອຄ຺ຄິສາລໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄິສາລາ ນີຈວຕ຺ຖຸກາ ໂຫຕິ, ອຸທເກນ ໂອຕ຺ຖຣິຍ຺ຍຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸກໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຈໂຍ ປຣິປຕຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິນິຕຸໍ ຕໂຍ ຈເຍ – ອິຏ຺ຐກາຈຍໍ, ສິລາຈຍໍ, ທາຣຸຈຍ’’ນ຺ຕິ. ອາໂຣຫນ຺ຕາ ວິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ໂສປາເນ – ອິຏ຺ຐກາໂສປານໍ, ສິລາໂສປານໍ, ທາຣຸໂສປານ’’ນ຺ຕິ. ອາໂຣຫນ຺ຕາ ປຣິປຕນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາລມ຺ພນພາຫ’’ນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄິສາລາຍ ກວາຏໍ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກວາຏໍ ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏໍ ອຸທຸກ຺ຂລິກໍ ອຸຕ຺ຕຣປາສກໍ ອຄ຺ຄຬວຏ຺ຏິໍ ກປິສີສກໍ ສູຈິກໍ ຆຏິກໍ ຕາຬຈ຺ຉິທ຺ທໍ ອາວິຎ຺ຉນຈ຺ຉິທ຺ທໍ ອາວິຎ຺ຉນຣຊ຺ຊຸ’’ນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄິສາລາຍ ຕິຓຈຸຓ຺ຓໍ ປຣິປຕຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຄຸມ຺ເຜຕ຺ວາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ – ເສຕວຓ຺ຓໍ ກາຬວຓ຺ຓໍ ເຄຣຸກປຣິກມ຺ມໍ ມາລາກມ຺ມໍ ລຕາກມ຺ມໍ ມກຣທນ຺ຕກໍ ປຎ຺ຈປຏິກໍ ຈີວຣວໍສໍ ຈີວຣຣຊ຺ຊຸ’’ນ຺ຕິ.

ອາຣາມປຣິກ຺ເຂປອນຸຊານນໍ

໓໐໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຣາໂມ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ອຊກາປິ ປສຸກາປິ ອຸປໂຣເປ ວິເຫເຐນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິກ຺ຂິປິຕຸໍ ຕໂຍ ວາເຏ – ເວຬຸວາຏໍ, ກຓ຺ຑກວາຏໍ [ວເຏ ເວຬຸວຏໍ ກຓ຺ຑກວຏໍ (ສ຺ຍາ.)], ປຣິຂ’’ນ຺ຕິ. ໂກຏ຺ຐໂກ ນ ໂຫຕິ. ຕເຖວ ອຊກາປິ ປສຸກາປິ ອຸປໂຣເປ ວິເຫເຐນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏ຺ຐກໍ ອເປສິໍ ຍມກກວາຏໍ ໂຕຣຓໍ ປລິຆ’’ນ຺ຕິ. ໂກຏ຺ຐເກ ຕິຓຈຸຓ຺ຓໍ ປຣິປຕຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຄຸມ຺ເຜຕ຺ວາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ – ເສຕວຓ຺ຓໍ ກາຬວຓ຺ຓໍ ເຄຣຸກປຣິກມ຺ມໍ ມາລາກມ຺ມໍ ລຕາກມ຺ມໍ ມກຣທນ຺ຕກໍ ປຎ຺ຈປຏິກ’’ນ຺ຕິ. ອາຣາໂມ ຈິກ຺ຂລ຺ໂລ ໂຫຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຣຸມ຺ພໍ ອຸປກິຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ນ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປທຣສິລໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຸທກໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ…ເປ… ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກນິທ຺ຘມນ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ສຸຘາມຕ຺ຕິກາເລປນໍ ປາສາທໍ ກາເຣຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠຄວຕາ ຉທນໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ກິໍ ອນນຸຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຉທນານິ – ອິຏ຺ຐກາຉທນໍ, ສິລາຉທນໍ, ສຸຘາຉທນໍ, ຕິຓຈ຺ຉທນໍ, ປຓ຺ຓຈ຺ຉທນ’’ນ຺ຕິ.

ປຐມຠາຓວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.