໒. ສຕິວິນໂຍ

໑໘໙. [ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ປາຣາ. ໓໘໐ ອາທໂຍ] ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມຕາ ທພ຺ເພນ ມລ຺ລປຸຕ຺ເຕນ ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສາວເກນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ສພ຺ພໍ ເຕນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນຕ຺ຖິ ຈສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິ [ອຸຕ຺ຕຣິໍ (ສີ.)] ກຣຓີຍໍ, ກຕສ຺ສ ວາ ປຕິຈໂຍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ມຍາ ໂຂ ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສາວເກນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ສພ຺ພໍ ມຍາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ. ນຕ຺ຖິ ຈ ເມ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິກຣຓີຍໍ, ກຕສ຺ສ ວາ ປຕິຈໂຍ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ?

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ເສນາສນຎ຺ຈ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍໍ ຠຕ຺ຕານິ ຈ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘ມຍາ ໂຂ ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສາວເກນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ມຍາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ. ນຕ຺ຖິ ຈ ເມ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິກຣຓີຍໍ, ກຕສ຺ສ ວາ ປຕິຈໂຍ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ເສນາສນຎ຺ຈ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍໍ ຠຕ຺ຕານິ ຈ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆສ຺ສ ເສນາສນຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ຠຕ຺ຕານິ ຈ ອຸທ຺ທິສິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ທພ຺ພ. ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ທພ຺ພ, ສງ຺ຆສ຺ສ ເສນາສນຎ຺ຈ ປຎ຺ຎເປຫິ ຠຕ຺ຕານິ ຈ ອຸທ຺ທິສາຫີ’’ຕິ [ອຸທ຺ທິສາຕິ (ປາຣາ. ໓໘໐)]. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກຎ຺ຈ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກຎ຺ຈ ສມ຺ມນ຺ນຕຸ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພ. ປຐມໍ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ຍາຈິຕພ຺ໂພ [ທພ຺ໂພ ຍາຈິຕພ຺ໂພ (ສ຺ຍາ. ກ.)]. ຍາຈິຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໙໐. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກຎ຺ຈ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກຎ຺ຈ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ສງ຺ໂຆ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກຎ຺ຈ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກຎ຺ຈ ສມ຺ມນ຺ນຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກສ຺ສ ຈ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກສ຺ສ ຈ ສມ຺ມຸຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ສມ຺ມໂຕ ສງ຺ເຆນ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ເສນາສນປຎ຺ຎາປໂກ ຈ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສໂກ ຈ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໑໙໑. ສມ຺ມໂຕ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ສຠາຄານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອກຊ຺ຌໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາ ເຕສໍ ເອກຊ຺ຌໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕິ – ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ສງ຺ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ວິນຍຘຣາ ເຕສໍ ເອກຊ຺ຌໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕິ – ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິນຍໍ ວິນິຈ຺ຉິນິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມກຖິກາ ເຕສໍ ເອກຊ຺ຌໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕິ – ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຘມ຺ມໍ ສາກຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຌາຍິໂນ ເຕສໍ ເອກຊ຺ຌໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕິ – ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນ ພ຺ຍາພາຘິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕິຣຈ຺ຉານກຖິກາ ກາຍທຬ຺ຫິພຫຸລາ [ກາຍທຑ຺ຒິພຫຸລາ (ສີ.)] ວິຫຣນ຺ຕິ ເຕສມ຺ປິ ເອກຊ຺ຌໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕິ – ອິມາຍປິເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຣຕິຍາ ອຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເຍປິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ວິກາເລ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຕສມ຺ປິ ເຕໂຊຘາຕຸໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕເນວ ອາໂລເກນ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕິ; ອປິສຸ ຠິກ຺ຂູ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ວິກາເລ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ – ມຍໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາຕິ.

ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ ທພ຺ພ, ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫີ’’ຕິ. ເຕ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘‘ກຕ຺ຖ ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ກຕ຺ຖ ປຎ຺ຎເປມີ’’ຕິ? ເຕ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ທູເຣ ອປທິສນ຺ຕິ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ ທພ຺ພ, ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ໂຈຣປປາເຕ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ອິສິຄິລິປສ຺ເສ ກາຬສິລາຍໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ເວຠາຣປສ຺ເສ ສຕ຺ຕປຓ຺ຓິຄຸຫາຍໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ສີຕວເນ ສປ຺ປໂສຓ຺ຑິກປພ຺ຠາເຣ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ໂຄຕມກກນ຺ທຣາຍໍ [ໂຄມຏກນ຺ທຣາຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ຕິນ຺ທຸກກນ຺ທຣາຍໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ຕໂປທກນ຺ທຣາຍໍ [ກໂປຕກນ຺ທຣາຍໍ (ກ.)] ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ຕໂປທາຣາເມ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ຊີວກມ຺ພວເນ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫິ. ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ມທ຺ທກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ມິຄທາເຍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຫີ’’ຕິ.

ເຕສໍ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ເຕໂຊຘາຕຸໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອງ຺ຄຸລິຍາ ຊລມານາຍ ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕປິ ເຕເນວ ອາໂລເກນ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕສໍ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ເອວໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕິ – ອຍໍ ມຎ຺ໂຈ, ອິທໍ ປີຐໍ, ອຍໍ ຠິສິ, ອິທໍ ພິພ຺ໂພຫນໍ [ພິມ຺ໂພຫນໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ອິທໍ ວຈ຺ຈຏ຺ຐານໍ, ອິທໍ ປສ຺ສາວຏ຺ຐານໍ, ອິທໍ ປານີຍໍ, ອິທໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ, ອຍໍ ກຕ຺ຕຣທຓ຺ໂຑ, ອິທໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຕິກສຓ຺ຐານໍ, ອິມໍ ກາລໍ ປວິສິຕພ຺ພໍ, ອິມໍ ກາລໍ ນິກ຺ຂມິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ເຕສໍ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ເອວໍ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປຸນເທວ ເວຬຸວນໍ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕິ.

໑໙໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ [ເມຕ຺ຕິຍຠຸມ຺ມຊກາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຠິກ຺ຂູ ນວກາ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ອປ຺ປປຸຎ຺ຎາ ຈ. ຍານິ ສງ຺ຆສ຺ສ ລາມການິ ເສນາສນານິ ຕານິ ເຕສໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ ລາມການິ ຈ ຠຕ຺ຕານິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊຄເຫ ມນຸສ຺ສາ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຠິສງ຺ຂາຣິກໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທາຕຸໍ – ສປ຺ປິມ຺ປິ, ເຕລມ຺ປິ, ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ຄມ຺ປິ. ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊການໍ ປນ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາກຕິກໍ ເທນ຺ຕິ – ຍຖາຣນ຺ຘໍ [ຍຖາຣທ຺ຘໍ (ສ຺ຍາ.)] ກຓາຊກໍ ພິລງ຺ຄທຸຕິຍໍ. ເຕ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ກິໍ ອໂຫສິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ກິໍ ອໂຫສີ’’ຕິ [ກິໍ ນາໂຫສິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]? ເອກຈ຺ເຈ ເຖຣາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ສປ຺ປິ ອໂຫສິ, ເຕລໍ ອໂຫສິ, ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ຄໍ ອໂຫສີ’’ຕິ. ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ປນ ຠິກ຺ຂູ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ນ ກິຎ຺ຈິ ອໂຫສິ – ປາກຕິກໍ ຍຖາຣນ຺ຘໍ ກຓາຊກໍ ພິລງ຺ຄທຸຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິໂກ ຄຫປຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈຕຸກ຺ກຠຕ຺ຕໍ ເທຕິ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ. ໂສ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ອຸປຕິຏ຺ຐິຕ຺ວາ ປຣິວິສຕິ – ອຎ຺ເຎ ໂອທເນນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ສູເປນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ເຕເລນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ເຄນ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິກສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ຠຕ຺ຕໍ ສ຺ວາຕນາຍ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິໂກ ຄຫປຕິ ອາຣາມໍ ອຄມາສິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ໂສ ເຍນາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິກໍ ຄຫປຕິໍ ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິໂກ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມຕາ ທພ຺ເພນ ມລ຺ລປຸຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິໂຕ ສມາທປິໂຕ ສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສມ຺ປຫໍສິໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ຆເຣ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊການໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຆເຣ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິໂກ ຄຫປຕິ ອນຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສິ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ປາປຠິກ຺ຂູ ອມ຺ຫາກໍ ຆເຣ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທາສິໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ເຍ, ເຊ, ສ຺ເວ ຠຕ຺ຕິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຕ ໂກຏ຺ຐເກ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ກຓາຊເກນ ພິລງ຺ຄທຸຕິເຍນ ປຣິວິສາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ອຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຂ ສາ ທາສີ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິກສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

ອຖ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ – ຫິຍ຺ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິກສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ຠຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ; ສ຺ເວ ອມ຺ເຫ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິໂກ ຄຫປຕິ ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ອຸປຕິຏ຺ຐິຕ຺ວາ ປຣິວິສິສ຺ສຕິ; ອຎ຺ເຎ ໂອທເນນ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ສູເປນ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ເຕເລນ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ອຸຕ຺ຕຣິຠງ຺ເຄນ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເຕ ເຕເນວ ໂສມນສ຺ເສນ ນ ຈິຕ຺ຕຣູປໍ ຣຕ຺ຕິຍາ ສຸປິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິກສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ສາ ທາສີ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊເກ ຠິກ຺ຂູ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ; ທິສ຺ວານ ໂກຏ຺ຐເກ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊເກ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນິສີທຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ນິສ຺ສໍສຍໍ ໂຂ ນ ຕາວ ຠຕ຺ຕໍ ສິທ຺ຘໍ ຠວິສ຺ສຕິ ຍຖາ ມຍໍ ໂກຏ຺ຐເກ ນິສີທາປິຍາມາ’’ຕິ [ນິສີທາເປຍ຺ຍາມາຕິ (ກ.)]. ອຖ ໂຂ ສາ ທາສີ ກຓາຊເກນ [ກາຓາຊເກນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ພິລງ຺ຄທຸຕິເຍນ ອຸປຄຎ຺ຉິ – ຠຸຎ຺ຊຖ, ຠນ຺ເຕຕິ. ‘‘ມຍໍ ໂຂ, ຠຄິນິ, ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕິກາ’’ຕິ. ‘‘ຊານາມິ ອຍ຺ຍາ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕິກາຕິ. ອປິ ຈາຫໍ ຫິຍ຺ໂຍວ ຄຫປຕິນາ ອາຓຕ຺ຕາ – ‘ເຍ, ເຊ, ສ຺ເວ ຠຕ຺ຕິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ໂກຏ຺ຐເກ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ກຓາຊເກນ ພິລງ຺ຄທຸຕິເຍນ ປຣິວິສາ’ຕິ. ຠຸຎ຺ຊຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ – ຫິຍ຺ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິໂກ ຄຫປຕິ ອາຣາມໍ ອຄມາສິ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ. ນິສ຺ສໍສຍໍ ໂຂ ມຍໍ ທພ຺ເພນ ມລ຺ລປຸຕ຺ເຕນ ຄຫປຕິໂນ ອນ຺ຕເຣ ປຣິຠິນ຺ນາຕິ [ສນ຺ຕິເກ ປຣິຠິນ຺ນາຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ເຕ ເຕເນວ ໂທມນສ຺ເສນ ນ ຈິຕ຺ຕຣູປໍ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ພຫາຣາມໂກຏ຺ຐເກ ສງ຺ຆາຏິປລ຺ລຕ຺ຖິກາຍ ນິສີທິໍສຸ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ມງ຺ກຸຠູຕາ ປຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘາ ອໂຘມຸຂາ ປຊ຺ຌາຍນ຺ຕາ ອປ຺ປຏິຠານາ.

ອຖ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຍນ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊເກ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວນ຺ທາມິ ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ນາລປິໍສຸ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊເກ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວນ຺ທາມິ ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ນາລປິໍສຸ. ‘‘ກ຺ຍາຫໍ ອຍ຺ຍານໍ ອປຣຊ຺ຌາມິ? ກິສ຺ສ ມໍ ອຍ຺ຍາ ນາລປນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕຖາ ຫິ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠຄິນິ, ອມ຺ເຫ ທພ຺ເພນ ມລ຺ລປຸຕ຺ເຕນ ວິເຫຐິຍມາເນ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂສີ’’ຕິ? ‘‘ກ຺ຍາຫໍ, ອຍ຺ຍາ, ກໂຣມີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຠຄິນິ, ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ, ອຊ຺ເຊວ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ນາສາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ກ຺ຍາຫໍ, ອຍ຺ຍາ, ກໂຣມິ? ກິໍ ມຍາ ສກ຺ກາ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຠຄິນິ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອວໍ ວເທຫິ – ‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ນຈ຺ຉນ຺ນໍ ນປ຺ປຕິຣູປໍ, ຍາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິສາ ອຠຍາ ອນີຕິກາ ອນຸປທ຺ທວາ ສາຍໍ ທິສາ ສຠຍາ ສອີຕິກາ ສອຸປທ຺ທວາ; ຍໂຕ ນິວາຕໍ ຕໂຕ ສວາຕໍ [ຕໂຕ ປວາຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)]; ອຸທກໍ ມຎ຺ເຎ ອາທິຕ຺ຕໍ; ອຍ຺ເຍນມ຺ຫິ ທພ຺ເພນ ມລ຺ລປຸຕ຺ເຕນ ທູສິຕາ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ອຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ [ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍາ [ສາ ເມຕ຺ຕິຍາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຠິກ຺ຂຸນີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ນຈ຺ຉນ຺ນໍ ນປ຺ປຕິຣູປໍ, ຍາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິສາ ອຠຍາ ອນີຕິກາ ອນຸປທ຺ທວາ ສາຍໍ ທິສາ ສຠຍາ ສອີຕິກາ ສອຸປທ຺ທວາ; ຍໂຕ ນິວາຕໍ ຕໂຕ ສວາຕໍ; ອຸທກໍ ມຎ຺ເຎ ອາທິຕ຺ຕໍ; ອຍ຺ເຍນມ຺ຫິ ທພ຺ເພນ ມລ຺ລປຸຕ຺ເຕນ ທູສິຕາ’’ຕິ.

໑໙໓. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຣສິ ຕ຺ວໍ, ທພ຺ພ, ເອວຣູປໍ ກຕ຺ຕາ ຍຖາຍໍ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາຫາ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຊານາຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຣສິ ຕ຺ວໍ, ທພ຺ພ, ເອວຣູປໍ ກຕ຺ຕາ ຍຖາຍໍ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາຫາ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຊານາຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຣສິ ຕ຺ວໍ, ທພ຺ພ, ເອວຣູປໍ ກຕ຺ຕາ ຍຖາຍໍ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາຫາ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຊານາຕີ’’ຕິ. ‘‘ນ ໂຂ, ທພ຺ພ, ທພ຺ພາ ເອວໍ ນິພ຺ເພເຐນ຺ຕິ. ສເຈ ຕຍາ ກຕໍ ກຕນ຺ຕິ ວເທຫິ. ສເຈ ອກຕໍ ອກຕນ຺ຕິ ວເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍໂຕຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊາໂຕ ນາຠິຊານາມິ ສຸປິນນ຺ເຕນປິ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິຕາ, ປເຄວ ຊາຄໂຣ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເມຕ຺ຕິຍໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ນາເສຖ. ອິເມ ຈ ຠິກ຺ຂູ ອນຸຍຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຠຄວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເມຕ຺ຕິຍໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ນາເສສຸໍ. ອຖ ໂຂ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ມາວຸໂສ, ເມຕ຺ຕິຍໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ນາເສຖ, ນ ສາ ກິຎ຺ຈິ ອປຣຊ຺ຌຕິ; ອມ຺ເຫຫິ ສາ ອຸສ຺ສາຫິຕາ ກຸປິເຕຫິ ອນຕ຺ຕມເນຫິ ຈາວນາຘິປ຺ປາເຍຫີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສຖາ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ …ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາ’’ຕິ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິວິນຍໍ ເທຕຸ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຕພ຺ໂພ – ‘‘ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທພ຺ເພນ ມລ຺ລປຸຕ຺ເຕນ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ, ວຸຑ຺ຒານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ, ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ, ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິເມ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສນ຺ຕິ. ໂສຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆໍ ສຕິວິນຍໍ ຍາຈາມີ’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ໂພ. ຕຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ໂພ – ‘ອິເມ ມໍ, ຠນ຺ເຕ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສນ຺ຕິ. ໂສຫໍ [ໂສຫໍ ຠນ຺ເຕ (ກ.)] ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕຕິຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆໍ ສຕິວິນຍໍ ຍາຈາມີ’ຕິ. ‘‘ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໙໔. ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສນ຺ຕິ. ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆໍ ສຕິວິນຍໍ ຍາຈຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິວິນຍໍ ທເທຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສນ຺ຕິ. ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆໍ ສຕິວິນຍໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິວິນຍໍ ເທຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິວິນຍສ຺ສ ທານໍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ອມູລິກາຍ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນຸທ຺ຘໍເສນ຺ຕິ. ອາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆໍ ສຕິວິນຍໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິວິນຍໍ ເທຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິວິນຍສ຺ສ ທານໍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທິນ຺ໂນ ສງ຺ເຆນ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິວິນໂຍ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໑໙໕. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມິການິ ສຕິວິນຍສ຺ສ ທານານິ. ສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸ ອນາປຕ຺ຕິໂກ, ອນຸວທນ຺ຕິ ຈ ນໍ, ຍາຈຕິ ຈ, ຕສ຺ສ ສງ຺ໂຆ ສຕິວິນຍໍ ເທຕິ ຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ເຄນ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມິການິ ສຕິວິນຍສ຺ສ ທານານີ’’ຕິ.