໓. ນິທ຺ເທສວາຣອຕ຺ຖວິຠາວນາ

ໂສຬສຫາຣນິທ຺ເທສວິຠາວນາ

໔. ຫາຣາທີສຸ ສມຸທາຍສ຺ສ ເນຕ຺ຕິປ຺ປກຣຓສ຺ສ ອຸທ຺ເທໂສ ອຸທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐ ຫາຣາທໂຍ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປໂຕ ເນຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເອວໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐ ຫາຣາທໂຍ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ ‘ຕຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປໂຕ’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໔) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ໂສຬສ ຫາຣາ? ເທສນາ ວິຈໂຍ’’ຕິອາທິອຸທ຺ເທສປາເຐ. ສງ຺ເຂປໂຕຕິ ສມາສໂຕ. ເນຕ຺ຕີຕິ ເນຕ຺ຕິປ຺ປກຣຓໍ. ກິຕ຺ຕິຕາຕິ ກຖິຕາ, ອິທານິ ນິທ຺ເທສໂຕ ກເຖສ຺ສາມີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໑. ‘‘ອສ຺ສາທາທີນວຕາ, ນິສ຺ສຣຓມ຺ປິ ຈ ຜລໍ ອຸປາໂຍ ຈ.

ອາຓຕ຺ຕີ ຈ ຠຄວໂຕ, ໂຍຄີນໍ ເທສນາຫາໂຣ’’ຕິ. –

ຄາຖາຍໍ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕາ ອສ຺ສາໂທປິ ອາທີນວຕາ ອາທີນໂວປິ ນິສ຺ສຣຓມ຺ປິ ຜລມ຺ປິ ອຸປາໂຍປິ ໂຍຄີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຠຄວໂຕ ອາຓຕ຺ຕິປິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ທສ຺ສິຕາ ສໍວຓ຺ຓິຕາ ສໍວຓ຺ຓນາວເສນ ຎາປິຕາ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ເທສນາຫາໂຣ ນາມາຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ວຈນຕ຺ຖາທໂຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວຸຕ຺ຕາວ, ຕສ຺ມາ ກິຎ຺ຈິມຕ຺ຕເມວ ກເຖສ຺ສາມິ. ອສ຺ສາທີຍເຕຕິ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ໂສ? ສຸຂໍ, ໂສມນສ຺ສໍ, ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓຠູຕາ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ຈ. ອສ຺ສາເທຕິ ເອຕາຍາຕິ ວາ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ໂສ? ຕຓ຺ຫາ, ວິປລ຺ລາສາ ຈ. ວິປລ຺ລາສວເສນ ຫິ ເອກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ອນິຏ຺ຐມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ອິຏ຺ຐາກາເຣນ ອສ຺ສາເທນ຺ຕິ.

ອາຠຸສໍ ກມ຺ເມນ ທີນໍ ທຸກ຺ຂາທິ ຫຸຕ຺ວາ ວາຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາທີນໂວ, ທຸກ຺ຂາທິ. ອຖ ວາ ອຕິວິຍ ອາທີນໍ ກປຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ວາຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາທີນໂວ, ກປຓມນຸສ຺ໂສ, ຕຖາຠາວາ ຈ ເຕຠູມກາ ຘມ຺ມາ ອນິຈ຺ຈຕາທິໂຍຄໂຕ.

ນິສ຺ສຣຕິ ເອເຕນາຕິ ນິສ຺ສຣຓໍ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ. ນິສ຺ສຣຕີຕິ ວາ ນິສ຺ສຣຓໍ, ນິພ຺ພານໍ. ປິ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ນິສ຺ສຣຓເຠໂທ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໔ ຫາຣສງ຺ເຂປ) ພຫຸຘາ ວຸຕ຺ໂຕວ.

ຜລຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຜລໍ, ເທສນາຍ ຜລໍ. ຍທິປິ ເທສນາ ຜລນິປ຺ຜາທິກາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາປິ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣເຫຕຸໂຕ ຜລໍ ປວຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ເທສນາຍ ຜລໍ ນາມາຕິ. ກຕມໍ ຕໍ? ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ອາຍຸວຓ຺ຓສຸຂພລຍສປຣິວາຣອຘິປເຕຍ຺ຍອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ກວຕ຺ຕິສິຣິເທວຣຊ຺ຊ- ສິຣິຈຕຸສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ກສີລສມາຘິສມ຺ປທາ ວິຊ຺ຊາຠິຎ຺ຎາ ປຏິສມ຺ຠິທາ ສາວກໂພຘິປຈ຺ເຈກໂພຘິສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໂຍ.

ປຈ຺ຈຍສາມຄ຺ຄິໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອຍຕິ ປວຕ຺ຕຕິ ຜລໍ ເອເຕນາຕິ ອຸປາໂຍ, ໂກ ໂສ? ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາ. ປຸຣິມາ ປຏິປທາ ຫິ ປຈ຺ຉິມາຍ ປຏິປທາຍ ອຘິຄມູປາໂຍ, ປຣມ຺ປຣາຍ ມຄ຺ຄນິພ຺ພານາຘິຄມສ຺ສ ຈ ອຸປາໂຍ. ເກຈິ ‘‘ມຄ຺ໂຄປິ ອຸປາໂຍ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ມເຕນ ນິພ຺ພານເມວ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ‘‘ເຕ ປຫາຍ ຕເຣ ໂອຆນ຺ຕິ ອິທໍ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໕) ປນ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓຠາວໍ ວກ຺ຂຕິ, ຕສ຺ມາ ເກສຎ຺ຈິ ວາໂທ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ອາຓຕ຺ຕີຕິ ອາຓາຣຫສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເວເນຍ຺ຍານໍ ຫິຕສິທ຺ຘິຍາ ‘‘ເອວໍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊາຫິ, ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິໍ ມາ ປຏິປຊ຺ຊາຫີ’’ຕິ ວິຘານໍ ອາຓາຐປນໍ ອາຓຕ຺ຕິ ນາມ.

ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ ປຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນາສູຕິ ໂຍຄິໂນ, ເວເນຍ຺ຍາ, ເຕສໍ ໂຍຄີນໍ ອຕ຺ຖາຍາຕິ ວຈນເສສໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ອສ຺ສາທາທີນໍ ເອກເທສາຄຕານມ຺ປິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ສພ຺ເພສໍ ວິຠຊນສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ເທສນາຫາໂຣຕິ ນິທ຺ເທສໂຕ ຄເຫຕພ຺ໂພ, ໂສ ຈ ວິຠຊນາກາໂຣ ເທສນາຫາຣວິຠງ຺ເຄ (ເນຕ຺ຕິ. ໕) ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ ອິຘ ນ ທສ຺ສິໂຕຕິ.

ເທສນາຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ວິຈຍຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໒. ‘‘ຍໍ ປຸຈ຺ຉິຕຎ຺ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕຎ຺ຈ, ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຍາ ຈ ອນຸຄີຕິ.

ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍ ປວິຈໂຍ, ຫາໂຣ ວິຈໂຍຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຍໍ ປຸຈ຺ຉິຕຎ຺ຈ ຍາ ປຸຈ຺ຉາ ວິຈຍມານາ ຈ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕຎ຺ຈ ຍາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາ ວິຈຍມານາ ຈ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍ ປທາທິວິຈໂຍ, ອສ຺ສາທາທິວິຈໂຍ ຈ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ວິຈຍມານາ ປຸຈ຺ຉາທໂຍ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ວິຈິຍນ຺ຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ວິຈໂຍ ຫາໂຣຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ປຸຈ຺ຉີຍເຕ ປຸຈ຺ຉິຕໍ. ວິສ຺ສຊ຺ຊີຍເຕ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ ຠາວສາຘນຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ນ ກມ຺ມສາຘນຕ຺ໂຖ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ຏີກາຍໍ ‘‘ຠາວຕ຺ເຖ ໂຕຕິ ອາຫ – ‘ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາ’’’ຕິ.

‘‘ສຸຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ນິຍມິຕຕ຺ຕາ ສໍວຓ຺ຓນາວເສນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ໂສ ວິຈໂຍ ຫາໂຣ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໔ ຫາຣສງ຺ເຂປ) ວຸຕ຺ໂຕວ. ກຖໍ? –

‘‘ອຍໍ ປຸຈ຺ຉາ ອທິຏ຺ຐໂຊຕນາ ທິຏ຺ຐສໍສນ຺ທນາ ວິມຕິຈ຺ເຉທນາ ອນຸມຕິປຸຈ຺ຉາ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາປຸຈ຺ຉາ ສຕ຺ຕາຘິຏ຺ຐານາ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານາ ເອກາຘິຏ຺ຐານາ ອເນກາຘິຏ຺ຐານາ ສມ຺ມຸຕິວິສຍາ ປຣມຕ຺ຖວິສຍາ ອຕີຕວິສຍາ ອນາຄຕວິສຍາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວິສຍາ’’ຕິອາທິນາ ປຸຈ຺ຉາວິຈໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ອິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເອກໍສພ຺ຍາກຣຓໍ ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣຓໍ ປຏິປຸຈ຺ຉາພ຺ຍາກຣຓໍ ຐປນໍ ສາວເສສໍ ນິຣວເສສໍ ສອຸຕ຺ຕຣໍ ນິຣຸຕ຺ຕຣໍ ໂລກິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນວິຈໂຍ.

‘‘ອຍໍ ປຸຈ຺ຉາ ອິມິນາ ສເມຕິ, ເອເຕນ ນ ສເມຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຖໍ ອາເນຕ຺ວາ, ວິຈໂຍ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ຈ ວິຈໂຍ ປຸພ຺ພາປຣວິຈໂຍ. ‘‘ອຍໍ ອນຸຄີຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖສງ຺ຄຫາ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຖສງ຺ຄຫາ ຕທຸຠຍຕ຺ຖສງ຺ຄຫາ ກຸສລຕ຺ຖສງ຺ຄຫາ ອກຸສລຕ຺ຖສງ຺ຄຫາ’’ຕິອາທິນາ ອນຸຄີຕິວິຈໂຍ. ອສ຺ສາທາທີສຸ ສຸຂເວທນາຍ ‘‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓານຸຠວນລກ຺ຂຓາ’’ຕິອາທິນາ, ຕຓ຺ຫາຍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓລກ຺ຂຓາ’’ຕິອາທິນາ, ວິປລ຺ລາສານໍ ‘‘ວິປຣີຕຄ຺ຄຫຓລກ຺ຂຓາ’’ຕິອາທິນາ, ອວສິຏ຺ຐານໍ ເຕຠູມກຘມ຺ມານໍ ‘‘ຍຖາສກລກ຺ຂຓາ’’ຕິອາທິນາ ສພ຺ເພສຎ຺ຈ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ, ທ຺ວາຈຕ຺ຕາລີສາຘິເກ ຈ ທຸກສເຕ ລພ຺ຠມານປທວເສນ ຕໍຕໍອສ຺ສາທຕ຺ຖວິເສສນິທ຺ຘາຣຓໍ ອສ຺ສາທວິຈໂຍ.

ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ‘‘ອນິຏ຺ຐານຸຠວນລກ຺ຂຓາ’’ຕິອາທິນາ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານໍ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິລກ຺ຂຓາ’’ຕິອາທິນາ, ອນິຈ຺ຈຕາທີນໍ ອາທິອນ຺ຕວນ຺ຕຕາຍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິກຕາຍ ຈ ‘‘ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ສພ຺ເພສຎ຺ຈ ໂລກິຍຘມ຺ມານໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍຫານຠາຄິຍຕາທິວເສນ ອາທີນວວຸຕ຺ຕິຍາ ໂອກາຣນິທ຺ຘາຣເຓນ ອາທີນວວິຈໂຍ. ນິສ຺ສຣຓປເທ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຄມນໂຕ ກາຍານຸປສ຺ສນາທິປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາວິຠາຄວິເສສນິທ຺ຘາຣຓວເສນ, ນິພ຺ພານສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຣິຍາຍວິຠາຄວິເສສນິທ຺ຘາຣຓວເສນາຕິ ເອວໍ ນິສ຺ສຣຓວິຈໂຍ. ຜລາທີນໍ ຕໍຕໍສຸຕ຺ຕເທສນາຍ ສາເຘຕພ຺ພຜລສ຺ສ ຕທຸປາຍສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕວິຘິວຈນສ຺ສ ຈ ວິຠາຄນິທ຺ຘາຣຓວເສນ ວິຈໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ປທປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນປຸຈ຺ຉາປຸພ຺ພາປຣານຸຄີຕີນໍ, ອສ຺ສາທາທີນຎ຺ຈ ວິເສສນິທ຺ຘາຣຓວເສເນວ ວິຈຍລກ຺ຂໂຓ ‘‘ວິຈໂຍ ຫາໂຣ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ –

ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕວ.

ວິສ຺ສຊ຺ຊນວິເສໂສ ປນ ຏີກາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ກຖໍ? –

‘‘ຈກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ເຐ ‘‘ອາມ, ຈກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈເມວາ’’ຕິ ເອກນ຺ຕໂຕ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ເອກໍສພ຺ຍາກຣຓໍ, ‘‘ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕພ຺ພໍ, ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພຎ຺ຈາ’’ຕິ ປຸຏ຺ເຐ ‘‘ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນໍ ຠາເວຕພ຺ພໍ, ຜລປຣິຍາປນ຺ນໍ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣຓໍ, ‘‘ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ເຐ ‘‘ກິໍ ອນວຊ຺ຊຏ຺ໂຐ ກຸສລຕ຺ໂຖ, ອຸທາຫຸ ສຸຂວິປາກຏ຺ໂຐ’’ຕິ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ປຏິປຸຈ຺ຉາພ຺ຍາກຣຓໍ, ‘‘ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ, ອສສ຺ສໂຕ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອພ຺ຍາກຕເມຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ຐປນໍ, ‘‘ກິໍ ປເນເຕ ‘ກຸສລາ’ຕິ ວາ ‘ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ເອກຕ຺ຖາ, ອຸທາຫຸ ນານຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉນໍ ສາວເສສໍ. ວິສ຺ສຊ຺ຊນສ຺ສ ປນ ສາວເສສໂຕ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍວເສນ ເທສນາຍໍ ເວທິຕພ຺ພາ. ອປາຏິຫີຣກໍ ສອຸຕ຺ຕຣໍ ສປ຺ປາຏິຫີຣກໍ ນິຣຸຕ຺ຕຣໍ, ເສສໍ ວິຈຍຫາຣນິທ຺ເທເສ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ –

ວຸຕ຺ໂຕວ. ສໍວຓ຺ຓນາສຸ ວຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ໂຖ ອນາກຸໂລ ປາກໂຏ ຍຕິໂປເຕຫິ ວິຎ຺ຎາໂຕ, ໂສ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອມ຺ເຫຫິ ນ ວິຠຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ວິຈຍຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ຍຸຕ຺ຕິຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໓. ‘‘ສພ຺ເພສໍ ຫາຣານໍ, ຍາ ຠູມີ ໂຍ ຈ ໂຄຈໂຣ ເຕສໍ.

ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕປຣິກ຺ຂາ, ຫາໂຣ ຍຸຕ຺ຕີຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ຫາຣານໍ ຍາ ຠູມິ ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐານຠູຕໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ໂຍ ໂຄຈໂຣ ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ຈ ອຕ຺ຖິ, ເຕສໍ ຠູມິສງ຺ຂາຕພ຺ຍຎ຺ຊນໂຄຈຣສງ຺ຂາຕສຸຕ຺ຕຕ຺ຖານໍ ຍາ ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕປຣິກ຺ຂາ ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕີນໍ ວິຈາຣຓາ ສໍວຓ຺ຓນາ ກຕາ, ໂສ ຍຸຕ຺ຕິອຍຸຕ຺ຕິປຣິກ຺ຂາວິຈາຣຓສງ຺ຂາໂຕ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ‘‘ຍຸຕ຺ຕິ ຫາໂຣ’’ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ເຕສໍ ຫາຣານໍ ຠູມິຠູຕສ຺ສ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕສ຺ສ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕິຠາໂວ ທຸວິໂຘ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິຠາໂວ, ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖວາຈກຠາໂວ ຈ. ໂຄຈຣຠູຕສ຺ສ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕິຠາໂວ ສຸຕ຺ຕວິນຍຘມ຺ມຕາຫິ ອວິໂລມນໍ. ອຍຸຕ຺ຕິຠາໂວ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ຍຸຕ຺ຕິຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ປທຏ຺ຐານຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໔. ‘‘ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ຊິໂນ, ຕສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ຍໍ ປທຏ຺ຐານໍ.

ອິຕິ ຍາວ ສພ຺ພຘມ຺ມາ, ເອໂສ ຫາໂຣ ປທຏ຺ຐາໂນ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກຸສລາທິຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ເຕ ຊິໂນ ເທເສຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ເຕ ຊິເນນ ເທສິຕສ຺ສ ກຸສລາທິຘມ຺ມສ຺ສ ຍຎ຺ຈ ປທຏ຺ຐານໍ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ຕໍ ຕໍ ປທຏ຺ຐານຎ຺ຈາຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຍາວ ຍຕ຺ຕກາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ສຸຕ຺ເຕ ຊິເນນ ເທສິຕາ, ຕຕ຺ຕການໍ ສພ຺ເພສໍ ຘມ຺ມານໍ ຍຎ຺ຈ ປທຏ຺ຐານໍ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສ ຈ ປທຏ຺ຐານສ຺ສ ຍຎ຺ຈ ປທຏ຺ຐານໍ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ຕໍ ຕໍ ປທຏ຺ຐານຎ຺ຈ, ອິຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຍາວ ຍຕ຺ຕກາ ສພ຺ເພ ປທຏ຺ຐານຘມ຺ມາ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາວ, ຕຕ຺ຕການິ ສພ຺ພານິ ຘມ຺ມປທຏ຺ຐານານິ ຍຖານຸຣູປໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ກຖິຕານິ, ເອໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ‘‘ປທຏ຺ຐາໂນ ຫາໂຣ’’ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ສຸຕ຺ເຕ ເທສິຕກຸສລຘມ຺ມສ຺ສ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນສປ຺ປຸຣິສູປນິສ຺ສຍາທິ ປທຏ຺ຐານໍ, ສຸຕ຺ເຕ ເທສິຕອກຸສລຘມ຺ມສ຺ສ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນອສປ຺ປຸຣິສູປນິສ຺ສຍາທິ ປທຏ຺ຐານໍ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຍຖາຣຫໍ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິອາທິນາ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປທຏ຺ຐານຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ລກ຺ຂຓຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໕. ‘‘ວຸຕ຺ຕມ຺ຫິ ເອກຘມ຺ເມ, ເຍ ຘມ຺ມາ ເອກລກ຺ຂຓາ ເກຈິ.

ວຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ ສພ຺ເພ, ໂສ ຫາໂຣ ລກ຺ຂໂຓ ນາມາ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ເອກຘມ຺ເມ ສຸຕ຺ເຕ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕມ຺ຫິ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ນິທ຺ຘາຣິເຕ ວາ ສຕິ ເຕນ ຘມ຺ເມນ ເຍ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເອກລກ຺ຂຓາ ຠວນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ສຸຕ຺ເຕ ສຣູປໂຕ ອວຸຕ຺ຕາປິ ສມານລກ຺ຂຓຕາຍ ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພຠາເວນ ອາເນຕ຺ວາ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ‘‘ລກ຺ຂໂຓ ນາມ ຫາໂຣ’’ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ເອກໍ ສມານໍ ລກ຺ຂຓໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ເອກລກ຺ຂຓາ, ສມານລກ຺ຂຓາ, ສຫຈາຣິຕາຍ ວາ ສມານກິຈ຺ຈຕາຍ ວາ ສມານເຫຕຸຕາຍ ວາ ສມານຜລຕາຍ ວາ ສມານາຣມ຺ມຓຕາຍ ວາ ອວຸຕ຺ຕາປິ ນິທ຺ຘາຣິຕາຕິ. ກຖໍ? – ‘‘ນານຕ຺ຕກາຍານານຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ (ທີ. ນິ. ໓.໓໔໑, ໓໕໗, ໓໕໙; ອ. ນິ. ໙.໒໔), ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ’’ຕິອາທີສຸ ສຫຈາຣິຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ສຫຄຕາ ຘມ຺ມາ ນິທ຺ຘາຣິຕາ. ‘‘ທທໍ ມິຕ຺ຕານິ ຄນ຺ຖຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໖; ສຸ. ນິ. ໑໘໙) ສມານກິຈ຺ຈຕາ, ປິຍວຈນອຕ຺ຖຈຣິຍາ ສມານຕ຺ຖຕາປິ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ‘‘ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໑໒໖; ສໍ. ນິ. ໒.໑; ມຫາວ. ໑; ວິຠ. ໒໒໕; ອຸທາ. ໑; ເນຕ຺ຕິ. ໒໔) ສມານເຫຕຸຕາຍ ສຎ຺ຎາທໂຍປິ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໑໒໖; ສໍ. ນິ. ໒.໑; ມຫາວ. ໑; ວິຠ. ໒໒໕; ອຸທາ. ໑; ເນຕ຺ຕິ. ໒໔) ສມານຜລຕາຍ ຕຓ຺ຫຸປາທານາທໂຍປິ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ‘‘ຣູປໍ ອສ຺ສາເທຕິ ອຠິນນ຺ທຕິ, ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໔) ສມານາຣມ຺ມຓຕາຍ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເວທນາທໂຍປິ ນິທ຺ຘາຣິຕາ, ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ວິຠງ຺ຄວາເຣ (ເນຕ຺ຕິ. ໒໓) ອາຄມິສ຺ສຕິ.

ລກ຺ຂໂຓ ຫາໂຣ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ ຫາໂຣ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໖. ‘‘ເນຣຸຕ຺ຕມຘິປ຺ປາໂຍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນມຖ ເທສນານິທານຎ຺ຈ;

ປຸພ຺ພາປຣານຸສນ຺ຘີ, ເອໂສ ຫາໂຣ ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ເນຣຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ຕປທນິພ຺ພຈນຎ຺ຈ ພຸທ຺ຘານໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ເທສການໍ, ສາວການໍ ວາ ອຘິປ຺ປາໂຍ ຈ ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຸເຂນ ເທສນານິທານຎ຺ຈ ປຸພ຺ພາປເຣນ ອນຸສນ຺ຘິ ຈ ເອເຕ ນິຣຸຕ຺ຕາທໂຍ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ວິຠາວີຍນ຺ຕິ, ເອໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ‘‘ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ ຫາໂຣ’’ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ເທສນາປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ ເທສກສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍາທິ ເທສນານິທານໍ ນາມ. ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣສ຺ສ ພຫຸວິສຍຕ຺ຕາ ວິຠງ຺ເຄ (ເນຕ຺ຕິ. ໒໕ ອາທໂຍ) ລກ຺ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ກຖຍິສ຺ສາມ.

ຈຕຸພ຺ຍູຫຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ອາວຏ຺ຏຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໗. ‘‘ເອກມ຺ຫິ ປທຏ຺ຐາເນ, ປຣິເຍສຕິ ເສສກໍ ປທຏ຺ຐານໍ;

ອາວຏ຺ຏຕິ ປຏິປກ຺ເຂ, ອາວຏ຺ໂຏ ນາມ ໂສ ຫາໂຣ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ປຣກ຺ກມຘາຕຸອາທີນໍ ປທຏ຺ຐາເນ ເອກມ຺ຫິ ອາຣມ຺ຠຘາຕຸອາທິເກ ເທສນາຣຸຬ຺ເຫ ສຕິ ວິສຠາຄຕາຍ ວາ ເສສກໍ ປທຏ຺ຐານໍ ປຣິເຍສຕິ, ເທສນາຍ ສຣູປໂຕ ອຄ຺ຄຫເຓນ ວາ ເສສກໍ ປທຏ຺ຐານໍ ປຣິເຍສຕິ, ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ໂຍເຊນ຺ໂຕ ເທສນໍ ປມາທາທີນໍ ປທຏ຺ຐານຠູເຕ ໂກສຊ຺ຊາທິເກ ປຏິປກ຺ເຂ ອາວຏ຺ຏຕິ ອາວຏ຺ຏາເປຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ‘‘ອາວຏ຺ໂຏ ຫາໂຣ ນາມາ’’ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

‘‘ປຏິປກ຺ເຂ’’ຕິ ອິທໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ, ເສເສປິ ສຠາເຄ ອາວຏ຺ຏນໂຕ. ນ ຫິ ອາຣມ຺ຠຘາຕຸອາທິເກ ເທສນາຣຸຬ຺ເຫ ສຕິ ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂ ໂກສຊ຺ຊາທິເກເຍວ ເທສນໍ ອາວຏ຺ເຏຕິ, ອຖ ໂຂ ອວເສສວີຣິຍາຣມ຺ຠາທິເກປິ ເທສນໍ ອາວຏ຺ເຏຕີຕິ.

ອາວຏ຺ຏຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ວິຠຕ຺ຕິຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໘. ‘‘ຘມ຺ມຎ຺ຈ ປທຏ຺ຐານໍ, ຠູມິຎ຺ຈ ວິຠຊເຕ ອຍໍ ຫາໂຣ.

ສາຘາຣເຓ ອສາຘາຣເຓ ຈ ເນຍ຺ໂຍ ວິຠຕ຺ຕີ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາທິວເສນ ອເນກວິຘໍ ສຠາວຘມ຺ມຎ຺ຈ ທານສີລາທິປທຏ຺ຐານຎ຺ຈ ‘‘ທສ຺ສນຠູມິ ຠາວນາຠູມີ’’ຕິ ເອວມາທິກໍ ຠູມິຎ຺ຈ ສາຘາຣເຓ ຈ ອສາຘາຣເຓ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ວິຠຊເຕ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ‘‘ວິຠຕ຺ຕິ ຫາໂຣ’’ຕິ ເນຍ຺ໂຍຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕາ ກຸສລາ ວາສນາຠາຄິຍາ, ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕາ ກຸສລາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍາ’’ຕ຺ຍາທິນາ, ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕາ ອກຸສລາ ກິເລສຠາຄິຍາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ‘‘ອິທໍ ສີລໍ ອິມສ຺ສ ມຫຄ຺ຄຕວິເສສສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ, ອິທໍ ສີລໍ ອິທໍ ຌານໍ ອິມສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິນາ ປທຏ຺ຐານຎ຺ຈ, ‘‘ທສ຺ສນປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠູມິ, ຠາວນາປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ຠູມິ’’ຕ຺ຍາທິນາ ຠູມິຎ຺ຈ, ‘‘ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂສຕາປນ຺ນານໍ ສາຘາຣຓາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ສາຘາຣເຓ ຈ, ‘‘ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ອນາຄາມິອຣຫນ຺ຕານໍ ອສາຘາຣຓາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ອສາຘາຣເຓ ຈ ເຍນ ວິຠຊຕິ, ໂສ ວິຠຕ຺ຕິ ຫາໂຣ ນາມາຕິອາທິນາ (ເນຕ຺ຕິ. ໓໓-໓໔) ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ວິຠຊນາກາໂຣ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ວິຠຕ຺ຕິຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ປຣິວຕ຺ຕນຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໙. ‘‘ກຸສລາກຸສເລ ຘມ຺ເມ, ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ຠາວິເຕ ປຫີເນ ຈ.

ປຣິວຕ຺ຕຕິ ປຏິປກ຺ເຂ, ຫາໂຣ ປຣິວຕ຺ຕໂນ ນາມາ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ເຕ ຠາວິເຕ ຠາວິຕພ຺ເພ ກຸສເລ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ເມ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ກຖິເຕ, ສໍວຓ຺ຓິເຕ ວາ ປຫີເນ ປຫາຕພ຺ເພ ອກຸສເລ ສາວຊ຺ຊຘມ຺ເມ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ກຖິເຕ, ສໍວຓ຺ຓິເຕ ວາ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ປຏິປກ຺ເຂ ວິປຣີຕຘມ຺ເມ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ປຣິວຕ຺ຕຕິ ປຣິວຕ຺ເຕຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ‘‘ປຣິວຕ຺ຕໂນ ຫາໂຣ ນາມາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສ຺ສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ຠວຕີ’’ຕິອາທິນາ ຈ ‘‘ຍສ຺ສ ວາ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕສ຺ສ ປາຓາຕິປາໂຕ ປຫີໂນ’’ຕິອາທິນາ ຈ ‘‘ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພາ ກາມາ …ເປ… ກາເມຫິ ເວຣມຓີ ເຕສໍ ອຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນາ ຈ ປຏິປກ຺ເຂ ປຣິວຕ຺ຕນຠາວໍ ວິຠງ຺ຄວາເຣ (ເນຕ຺ຕິ. ໓໕ ອາທໂຍ) ວກ຺ຂຕີຕິ ນ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ.

ປຣິວຕ຺ຕນຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ເວວຈນຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໑໐. ‘‘ເວວຈນານິ ພຫູນິ ຕຸ, ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕານິ ເອກຘມ຺ມສ຺ສ.

ໂຍ ຊານາຕິ ສຸຕ຺ຕວິທູ, ເວວຈໂນ ນາມ ໂສ ຫາໂຣ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ເອກຘມ຺ມສ຺ສ ປທຕ຺ຖສ຺ສ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕານິ ຕຸ ວຸຕ຺ຕານິ ເອວ, ພຫູນິ ຕຸ ພຫູນິ ເອວ ເວວຈນານິ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ໂຍ ສຸຕ຺ຕວິທູ ຊານາຕິ, ຊານິຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ປທຕ຺ເຖ ໂຍເຊຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕວິທຸໂນ ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ‘‘ເວວຈໂນ ນາມ ຫາໂຣ’’ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ໂຍ ໂສ-ສທ຺ທາ ອສມານຕ຺ຖາ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ໂຍ ສຸຕ຺ຕວິທູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ‘‘ຠຄວາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ເຖ ຠຄວຕິ ‘‘ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ຜລນິປ຺ຜຕ຺ຕິຄໂຕ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຘິຄຕປຏິສມ຺ຠິໂທ ຈຕຸໂຍຄວິປ຺ປຫີໂນ ອຄຕິຄມນວີຕິວຕ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘຏສລ຺ໂລ ນິຣຸຬ຺ຫວໂຓ ມທ຺ທິຕກຓ຺ຏໂກ ນິພ຺ພາປິຕປຣິຍຸຏ຺ຐາໂນ ພນ຺ຘນາຕີໂຕ ຄນ຺ຖວິນິເວຐໂນ ອຊ຺ຌາສຍວີຕິວຕ຺ໂຕ ຠິນ຺ນນ຺ຘກາໂຣ ຈກ຺ຂຸມາ ໂລກຘມ຺ມສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ອນຸໂຣຘວິໂຣຘວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສງ຺ເຂປຄໂຕ ພນ຺ຘນາຕິວຕ຺ໂຕ ຐປິຕສງ຺ຄາໂມ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ອຸກ຺ກາຘໂຣ ອາໂລກກໂຣ ປຊ຺ໂຊຕກໂຣ ຕໂມນຸໂທ ຣຓຎ຺ຊໂຫ ອປຣິມາຓວຓ຺ໂຓ ອປ຺ປເມຍ຺ຍວຓ຺ໂຓ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍວຓ຺ໂຓ ອາຠງ຺ກໂຣ ປຠງ຺ກໂຣ ຘມ຺ໂມຠາສປຊ຺ໂຊຕກໂຣ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໓໘) ເອວມາທີນິ ພຫູນິ ເວວຈນານິ ໂຍຊິຕານິ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ວິຠງ຺ຄວາເຣ (ເນຕ຺ຕິ. ໓໗ ອາທໂຍ) ອາຄມິສ຺ສຕິ.

ເວວຈນຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໑໑. ‘‘ເອກໍ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ ວິວິຘາຫິ ເທເສຕິ.

ໂສ ອາກາໂຣ ເຎຍ຺ໂຍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕີ ນາມ ໂສ ຫາໂຣ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ເອກໍ ຂນ຺ຘາທິຘມ຺ມໍ ວິວິຘາຫິ ນິກ຺ເຂປປ຺ປຠວປຎ຺ຎຕ຺ຕາທີຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ ເຍນ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພາກາເຣນ ເທເສຕິ, ໂສ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພາກາໂຣ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ວິຠາວິໂຕ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຫາໂຣ ນາມາ’’ຕິ ເຎຍ຺ໂຍຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ຕຕ຺ຖ ວິວິຘາຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ ນິກ຺ເຂປປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຠວປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຣິຎ຺ຎາປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຫານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ- ຠາວນາປຎ຺ຎຕ຺ຕິສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິໂຣຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິພ຺ພິທາປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອວມາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ ເອກປທຕ຺ຖສ຺ເສວ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພາກາຣວິຠາວນາລກ຺ຂໂຓ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຫາໂຣ ນາມາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ, ຉນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ, ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ, ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ, ທສນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນິກ຺ເຂປປຎ຺ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ກພຬີກາເຣ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ ອຕ຺ຖິ ຣາໂຄ, ອຕ຺ຖິ ນນ຺ທີ, ອຕ຺ຖິ ຕຓ຺ຫາ, ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຣຸຬ຺ຫໍ. ຍຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຣຸຬ຺ຫໍ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣານໍ ວຸທ຺ຘີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໖໔; ກຖາ. ໒໙໖) ເອວມາທິ ປຠວປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ສມຸທຍສ຺ສ ຈາຕິ.

‘‘ກພຬີກາເຣ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ ນຕ຺ຖິ ຣາໂຄ, ນຕ຺ຖິ ນນ຺ທີ, ນຕ຺ຖິ ຕຓ຺ຫາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໖໔; ກຖາ. ໒໙໖) ເອວມາທິ ປຣິຎ຺ຎາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ, ‘‘ປຫານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສມຸທຍສ຺ສ, ຠາວນາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ, ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນິໂຣຘສ຺ສາ’’ຕິ ຈ ‘‘ນິກ຺ເຂປປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສຸຕມຍິຍາ ປຎ຺ຎາຍ, ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ປວຕ຺ຕນາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກສ຺ສາ’’ຕິ ເອວມາທິວິຕ຺ຖາໂຣ ວິຠງ຺ເຄ (ເນຕ຺ຕິ. ໓໙ ອາທໂຍ) ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ໂອຕຣຓຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໑໒. ‘‘ໂຍ ຈ ປຏິຈ຺ຈຸປ຺ປາໂທ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍຂນ຺ຘາ ຈ ຘາຕຸອາຍຕນາ.

ເອເຕຫິ ໂອຕຣຕິ ໂຍ, ໂອຕຣໂຓ ນາມ ໂສ ຫາໂຣ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ຈ ເຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຂນ຺ຘາ ຈ ຍານິ ຘາຕຸອາຍຕນານິ ຈ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ນິທ຺ຘາຣິຕານິ, ເອເຕຫິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທາທິນ຺ທ຺ຣິຍຂນ຺ຘຘາຕາຍຕເນຫິ, ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕປທຕ຺ຖມຸເຂນ ນິທ຺ຘາຣິຍມາເນຫິ ຈ ໂຍ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ໂອຕຣຕິ ໂອຄາຫຕິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທາທິເກ ຕຕ຺ຖ ວາຈກວເສນ, ຕຕ຺ຖ ຎາປກວເສນ ວາ ອນຸປວິສຕິ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ໂອຕຣໂຓ ຫາໂຣ ນາມາຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ຕຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຂນ຺ຘາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈ ຂນ຺ຘາ ຈາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຂນ຺ຘາ. ຘາຕຸອາຍຕນາຕິ ຘາຕຸໂຍ ຈ ອາຍຕນານິ ຈ ຘາຕຸອາຍຕນາ. ກຖໍ ໂອຕຣໂຓ? ‘‘ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ສພ຺ພຘິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ (ເນຕ຺ຕິ. ໔໒) ປາໂຐ.

ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຣູປຘາຕຸ ຈ ອຣູປຘາຕຸ ຈ. ອໂຘຕິ ກາມຘາຕຸ. ສພ຺ພຘິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕຕິ ເຕຘາຕຸເກ ອຍໍ ອເສກ຺ຂາວິມຸຕ຺ຕິ. ຕານິເຍວ ອເສກ຺ຂານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ອຍໍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ໂອຕຣຓາ.

ຕານິເຍວ ອເສກ຺ຂານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິຊ຺ຊາ, ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທາ ອວິຊ຺ຊານິໂຣໂຘ…ເປ… ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ, ອຍໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທຫິ ໂອຕຣຓາ.

ຕານິເຍວ ອເສກ຺ຂານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິຕານິ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘນ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ, ອຍໍ ຂນ຺ເຘຫິ ໂອຕຣຓາ.

ຕານິເຍວ ອເສກ຺ຂານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສງ຺ຂາຣປຣິຍາປນ຺ນານິ ເຍ ສງ຺ຂາຣາ ອນາສວາ, ໂນ ຈ ຠວງ຺ຄາ, ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ຘມ຺ມຘາຕຸສງ຺ຄຫິຕາ, ອຍໍ ຘາຕູຫິ ໂອຕຣຓາ.

ສາ ຘມ຺ມຘາຕຸ ຘມ຺ມາຍຕນປຣິຍາປນ຺ນາ, ຍໍ ອາຍຕນໍ ອນາສວໍ, ໂນ ຈ ຠວງ຺ຄໍ, ອຍໍ ອາຍຕເນຫິ ໂອຕຣຓາຕິ ເອວມາທີຫິ ວິຠງ຺ເຄ (ເນຕ຺ຕິ. ໔໒ ອາທໂຍ) ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ.

ໂອຕຣຓຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ໂສຘນຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໑໓. ‘‘ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕມ຺ຫິ ປຎ຺ເຫ, ຄາຖາຍໍ ປຸຈ຺ຉິຕາ ຍມາຣພ຺ຠ.

ສຸທ຺ຘາສຸທ຺ຘປຣິກ຺ຂາ, ຫາໂຣ ໂສ ໂສຘໂນ ນາມາ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຕິສ຺ສໍ ຄາຖາຍໍ ອາຣຸຬ຺ເຫ ປຎ຺ເຫ ຎາຕຸມິຈ຺ຉິເຕ ອຕ຺ເຖ ຠຄວຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຄາຖາຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕມ຺ຫິ ຍໍ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖໍ ອາຣພ຺ຠ ອຘິກິຈ຺ຈ ສາ ຄາຖາ ປຸຈ຺ຉິຕາ ປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ຐປິຕາ, ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ສຸທ຺ຘາສຸທ຺ຘປຣິກ຺ຂາ ວິຈາຣຓາ ຠເວ, ໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ໂສຘໂນ ຫາໂຣ ນາມາຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ກຖໍ? ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ນິວຸໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ ປທໍ ໂສຘິຕໍ, ອາຣມ຺ໂຠ ນ ໂສຘິໂຕ. ‘‘ວິວິຈ຺ຉາ ປມາທາ ນປ຺ປກາສຕີ’’ຕິ ປທໍ ໂສຘິຕໍ, ອາຣມ຺ໂຠ ນ ໂສຘິໂຕ. ‘‘ຊປ຺ປາຠິເລປນໍ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ ປທໍ ໂສຘິຕໍ, ອາຣມ຺ໂຠ ນ ໂສຘິໂຕ. ‘‘ທຸກ຺ຂມສ຺ສ ມຫພ຺ຠຍ’’ນ຺ຕິ ປທຎ຺ຈ ໂສຘິຕໍ, ອາຣມ຺ໂຠ ຈ ໂສຘິໂຕຕິ. ເອວໍ ປທາທີນໍ ໂສຘິຕາໂສຘິຕຠາວວິຈາໂຣ ຫາໂຣ ໂສຘໂນ ນາມ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ວິຠງ຺ເຄ (ເນຕ຺ຕິ. ໔໕ ອາທໂຍ) ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ.

ໂສຘນຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ອຘິຏ຺ຐານຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໑໔. ‘‘ເອກຕ຺ຕຕາຍ ຘມ຺ມາ, ເຍປິ ຈ ເວມຕ຺ຕຕາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ.

ເຕ ນ ວິກປ຺ປຍິຕພ຺ພາ, ເອໂສ ຫາໂຣ ອຘິຏ຺ຐາໂນ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈາທໂຍ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຕຕາຍ ສາມຎ຺ເຎນປິ ຈ ເວມຕ຺ຕຕາຍ ວິເສເສນປິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ເຍນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈາທໂຍ ຘມ຺ມາ ນ ວິກປ຺ປຍິຕພ຺ພາ ສາມຎ຺ຎວິເສສກປ຺ປນາຍ ໂວຫາຣຠາເວນ ອນວຏ຺ຐານໂຕ, ກາລທິສາວິເສສາທີນໍ ວິຍ ອເປກ຺ຂາສິທ຺ຘິໂຕ ຈ, ເອໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ອຘິຏ຺ຐາໂນ ຫາໂຣຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ຕຕ຺ຖ ເອກຕ຺ຕຕາຍາຕິ ເອກສ຺ສ ສມານສ຺ສ ຠາໂວ ເອກຕ຺ຕໍ, ເອກຕ຺ຕເມວ ເອກຕ຺ຕຕາ, ຕາຍ. ເອກສທ຺ໂທ ເຈຕ຺ຖ ສມານຕ຺ຖວາຈໂກ, ນ ສງ຺ຂ຺ຍາວາຈໂກຕິ. ເວມຕ຺ຕຕາຍາຕິ ວິສິຏ຺ຐາ ມຕ຺ຕາ ວິມຕ຺ຕາ, ວິມຕ຺ຕາ ເອວ ເວມຕ຺ຕໍ, ເວມຕ຺ຕສ຺ສ ຠາໂວ ເວມຕ຺ຕຕາ, ຕາຍ. ຍຖາ ຫິ ‘‘ອຊ຺ຊ ສ຺ເວ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ກາລວິເສສາ ອນວຏ຺ຐິຕາ ຠວນ຺ຕິ, ‘‘ປຸຣິມາ ທິສາ, ປຈ຺ຉິມາ ທິສາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ທິສາວິເສສາ, ເອວໍ ສາມຎ຺ຎວິເສສາ ຈ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສຠາວາຕິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມານໍ ຊາຕິອາທິໍ ອເປກ຺ຂາຍ ສາມຎ຺ຎໍ ສມານມ຺ປິ ສຈ຺ຈາເປກ຺ຂາຍ ວິເສໂສ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ສມຸທຍສຈ຺ຈາທີສຸປີຕິ. ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ‘‘ຊາຕິ ທຸກ຺ຂາ, ຊຣາ ທຸກ຺ຂາ, ມຣຓໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິ ເວມຕ຺ຕຕາ. ‘‘ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ, ‘‘ຕຓ຺ຫາ ໂປໂນຠວິກາ ນນ຺ທີຣາຄສຫຄຕາ’’ຕິ ເອວມາທິ ເວມຕ຺ຕຕາຕິ ເອວມາທິ ວິຕ຺ຖາໂຣ ວິຠງ຺ເຄ (ເນຕ຺ຕິ. ໔໖ ອາທໂຍ) ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ.

ອຘິຏ຺ຐານຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ປຣິກ຺ຂາຣຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໑໕. ‘‘ເຍ ຘມ຺ມາ ຍໍ ຘມ຺ມໍ, ຊນຍນ຺ຕິປ຺ປຈ຺ຈຍາ ປຣມ຺ປຣໂຕ.

ເຫຕຸມວກຑ຺ຒຍິຕ຺ວາ, ເອໂສ ຫາໂຣ ປຣິກ຺ຂາໂຣ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາທິກາ ເຍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ສງ຺ຂາຣາທິກໍ ຍໍ ຜລຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຣມ຺ປຣໂຕ ປຣມ຺ປຣປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຊນຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣາທິຜລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໍ ປຣິກ຺ຂາຣຠູຕໍ ປຸຣິມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອວິຊ຺ຊາທິກໍ ອສາຘາຣຓໍ ຊນກໍ ເຫຕຸໍ, ອໂຍນິໂສມນສິກາຣາທິກໍ ສາຘາຣຓໍ ປຈ຺ຈຍເຫຕຸຎ຺ຈ ອວກຑ຺ຒຍິຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕໂຕ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ໂຍ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ປຣິກ຺ຂາຣສໍວຓ຺ຓນາຠາເວນ ປວຕ຺ໂຕ, ເອໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ຫາໂຣ ນາມາຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ. ອວິຊ຺ຊາທໂຍ ຫິ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ອສາຘາຣຓເຫຕູ ຠວນ຺ຕິ, ອໂຍນິໂສມນສິກາຣາທໂຍ ສາຘາຣຓປຈ຺ຈຍາ. ເຕນາຫ – ‘‘ອສາຘາຣຓລກ຺ຂໂຓ ເຫຕຸ, ສາຘາຣຓລກ຺ຂໂຓ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ, ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ອວິຊ຺ຊາຍ ເຫຕຸ, ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິກໍ (ເນຕ຺ຕິ. ໔໙) ວິຠງ຺ຄວຈນຎ຺ຈ.

ປຣິກ຺ຂາຣຫາຣນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ສມາໂຣປນຫາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໑໖. ‘‘ເຍ ຘມ຺ມາ ຍໍມູລາ, ເຍ ເຈກຕ຺ຖາ ປກາສິຕາ ມຸນິນາ.

ເຕ ສມາໂຣປຍິຕພ຺ພາ, ເອສ ສມາໂຣປໂນ ຫາໂຣ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ສີລາທໂຍ ຘມ຺ມາ ຍໍມູລາ ເຍສໍ ສມາຘິອາທີນໍ ມູລາ, ເຕ ສີລາທໂຍ ຘມ຺ມາ ເຕສໍ ສມາຘິອາທີນໍ ປທຏ຺ຐານຠາເວນ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສເສນ ສມາໂຣປຍິຕພ຺ພາ, ເຍ ຈ ຣາຄວິຣາຄເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິເສກ຺ຂຜລກາມຘາຕຸສມຕິກ຺ກມນາທິສທ຺ທາ ອນາຄາມິຜລຕ຺ຖຕາຍ ເອກຕ຺ຖາ ສມານຕ຺ຖາຕິ ພຸທ຺ຘມຸນິນາ ປກາສິຕາ, ເຕ ຣາຄ…ເປ… ຕິກ຺ກມນາທິສທ຺ທາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເວວຈນຠາເວນ ສມາໂຣປຍິຕພ຺ພາ, ເອໂສ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ສມາໂຣປໂນ ຫາໂຣ ນາມາຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສີລາທິກ຺ຂນ຺ຘຕ຺ຕຍສ຺ສ ປຣິຍາຍນ຺ຕຣວິຠາວນາປາຣິປູຣີ ກຖິຕາ, ຠາວນາປາຣິປູຣີ ຈ ປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ປຫາເນນ ໂຫຕີຕິ ຠາວນາສມາໂຣປນປຫານສມາໂຣປນາປິ ທສ຺ສິຕາຕິ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ສມາໂຣປໂນ ປທຏ຺ຐານສມາໂຣປໂນ, ເວວຈນສມາໂຣປໂນ, ຠາວນາສມາໂຣປໂນ, ປຫານສມາໂຣປໂນຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກາຍິກສຸຈຣິຕໍ, ວາຈສິກສຸຈຣິຕຎ຺ຈ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ, ມໂນສຸຈຣິເຕ ອນຠິຊ຺ຌາ, ອພ຺ຍາປາໂທ ຈ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ. ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ, ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ສມຖສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ, ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິປສ຺ສນາຍ ປທຏ຺ຐານໍ. ສມໂຖ ຣາຄວິຣາຄເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປທຏ຺ຐານໍ, ວິປສ຺ສນາ ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອວມາທິ ປທຏ຺ຐານສມາໂຣປໂນ. ຣາຄວິຣາຄາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ເສກ຺ຂຜລໍ, ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິ ອເສກ຺ຂຜລໍ, ອິທໍ ເວວຈນໍ. ຣາຄວິຣາຄາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອນາຄາມິຜລໍ, ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິ ອຄ຺ຄຜລໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ເວວຈນໍ. ຣາຄວິຣາຄາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ກາມຘາຕຸສມຕິກ຺ກມນໍ, ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ເຕຘາຕຸສມຕິກ຺ກມນໍ, ອິທໍ ເວວຈນໍ. ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ, ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ເອວມາທິ ເວວຈນນ຺ຕິ ເອວມາທິ ເວວຈນສມາໂຣປໂນ. ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ຠາວິຍມາເນສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຈຕູສຸ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນສຸ ຠາວິຍມາເນສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເອວມາທິ ຠາວນາສມາໂຣປໂນ. ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອສຸເຠ ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ວິປລ຺ລາສໍ ປຊຫຕິ, ກພຬີກາໂຣ ຈສ຺ສ ອາຫາໂຣ ປຣິຎ຺ຎໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ກາມຸປາທາເນນ ຈ ອນຸປາທາໂນ ຠວຕິ, ກາມໂຍເຄນ ຈ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຠວຕິ, ອຠິຊ຺ຌາກາຍຄນ຺ເຖນ ຈ ວິປ຺ປຍຸຊ຺ຊຕິ, ກາມາສເວນ ຈ ອນາສໂວ ຠວຕິ, ກາໂມຆຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ ຠວຕິ, ຣາຄສລ຺ເລນ ຈ ວິສລ຺ໂລ ຠວຕິ, ຣູປູປິກາ ຈສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ ປຣິຎ຺ຎໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣູປຘາຕຸຍໍ ຈສ຺ສ ຣາໂຄ ປຫີໂນ ຠວຕິ, ນ ຈ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເວທນາສູຕິ ເອວມາທິ ປຫານສມາໂຣປໂນຕິ ເອວມາທິ ສມາໂຣປໂນ ຫາໂຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕຕິ.

ອິຕິ ສຕ຺ຕິພລານຸຣູປາ ຣຈິຕາ.

ໂສຬສຫາຣນິທ຺ເທສວິຠາວນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນຍນິທ຺ເທສວິຠາວນາ

໑໗. ຫາຣນິທ຺ເທສາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ກຕເມ ນຍນິທ຺ເທສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຕຓ຺ຫຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ເອວໍ ອຸທ຺ເທສກ຺ກເມເນວ ຫາເຣ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ນເຍ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ ‘‘ຕຓ຺ຫຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕໍ ຕຓ຺ຫຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊຎ຺ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ນິທ຺ຘາຣຓວເສນ ຄຫິຕໍ ຕຓ຺ຫຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊຎ຺ຈ ສໍກິເລສປກ຺ຂໍ ເນຕິ, ສຸຕ຺ເຕ ອາຄເຕນ ສມເຖນ, ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອຕ຺ຖໂຕ ນິທ຺ຘາຣຓວເສນ ວາ ຄຫິເຕນ ສມເຖນ, ຄຫິຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ໂວທານປກ຺ຂໍ ເນຕິ, ນຍນ຺ໂຕ ຈ ສຈ຺ເຈຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເນຕິ, ອຍໍ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ໂສ ນນ຺ທິຍາວຏ຺ໂຏ ນໂຍ ນາມາຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອຕ຺ຖນຍສ຺ສ ຠູມິ, ສໍວຓ຺ຓນາ ຈ ຄາຖາຍໍ ‘‘ນໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ອຕ຺ຖນໂຍ ສໍວຓ຺ຓນາ, ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິເວຘສ຺ສ ອນຸຣູໂປ ປຸພ຺ພຠາເຄ ອນຸຄາຫຓນໂຍ ອຕ຺ຖນໂຍວ. ຕສ຺ສ ປນ ອຕ຺ຖນຍສ຺ສ ຍາ ສໍວຓ຺ຓນາ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທີນໍ ວເສນ ຕຓ຺ຫາທິມຸເຂນ ນຍຠູມິຣຈນາ ປວຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນາວ ນຍໂວຫາໂຣ ກໂຕຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຫາຣສມ຺ປາເຕ (ເນຕ຺ຕິ. ໗໘-໗໙) ອາຄມິສ຺ສຕິ.

ນນ຺ທິຍາວຏ຺ຏນຍນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ຕິປຸກ຺ຂລນຍນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໑໘. ‘‘ໂຍ ອກຸສເລ ສມູເລຫິ, ເນຕິ ກຸສເລ ຈ ກຸສລມູເລຫິ.

ຠູຕໍ ຕຖໍ ອວິຕຖໍ, ຕິປຸກ຺ຂລໍ ຕໍ ນຍໍ ອາຫູ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ອກຸສເລ ສມູເລຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອກຸສລສ຺ສ ຕີຫິ ໂລຠາທີຫິ ມູເລຫິ ສໍກິເລສປກ຺ຂໍ ເນຕິ, ກຸສເລ ຈ ກຸສລມູເລຫິ ຕີຫິ ອໂລຠາທີຫິ ໂວທານປກ຺ຂໍ ເນຕິ, ນຍນ຺ໂຕ ຈ ຠູຕໍ ກຸສລາກຸສລໍ ເນຕິ, ນ ອຠູຕໍ ມາຍາມຣີຈິອາທໂຍ ວິຍ, ຕຖໍ ກຸສລາກຸສລໍ ເນຕິ, ນ ຆຏາທໂຍ ວິຍ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈມຕ຺ຕໍ, ອວິຕຖໍ ກຸສລາກຸສລໍ ເນຕິ, ນ ວິຕຖໍ. ກຸສລາກຸສລານໍ ສຠາວໂຕ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ຠູຕາ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈຕ຺ຕາ ຕຖາ, ອກຸສລສ຺ສ ອິຏ຺ຐວິປາກຕາຠາວໂຕ, ກຸສລສ຺ສ ຈ ອນິຏ຺ຐວິປາກຕາຠາວໂຕ ວິປາເກ ສຕິ ອວິສໍວາທກຕ຺ຕາ ອວິຕຖາ ຠວນ຺ຕິ, ກຸສລາກຸສລາ ຫິ ເອເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ‘‘ຠູຕໍ, ຕຖໍ, ອວິຕຖ’’ນ຺ຕິ ປທານໍ ກຸສລາກຸສລວິເສສນຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ອຖ ວາ ອກຸສລມູເລຫິ ອກຸສລານິ, ກຸສລມູເລຫິ ຈ ກຸສລານິ ນຍນ຺ໂຕ ອຍໍ ນໂຍ ຠູຕໍ ຕຖໍ ອວິຕຖໍ ເນຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ໂຍເຊຕິ. ທຸກ຺ຂາທີນິ ຫິ ພາຘກາທິຠາວໂຕ ອຎ຺ຎຖາຠາວາຠາເວນ ຠູຕານິ, ສຈ຺ຈສຠາວຕ຺ຕາ ຕຖານິ, ອວິສໍວາທນໂຕ ອວິຕຖານິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖານິ ອວິຕຖານິ ອນຎ຺ຎຖານີ’’ຕິ ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໐; ປຏິ. ມ. ໒.໘). ອກຸສລາທິສຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ ຈຕຸສຈ຺ຈໂຍຊນມຸເຂນ ນຍນລກ຺ຂຓໍ ຕໍ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສໍ ຕິປຸກ຺ຂລໍ ນຍນ຺ຕິ ອາຫູຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ຕຕ຺ຖ ຕີຫິ ເຫຕູຫິ ປຸກ຺ຂໂລ ໂສຠໂນຕິ ຕິປຸກ຺ຂໂລ ອກຸສລາທິໂກ ອຕ຺ຖນໂຍ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສຕິ ຐານູປຈາຣໂຕ ຕິປຸກ຺ຂລນໂຍ ນາມາຕິ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ຫາຣສມ຺ປາເຕ (ເນຕ຺ຕິ. ໘໗-໘໘) ອາຄມິສ຺ສຕິ.

ຕິປຸກ຺ຂລນຍນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໑໙. ‘‘ໂຍ ເນຕິ ວິປລ຺ລາເສຫິ, ກິເລເສ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສທ຺ຘມ຺ເມ.

ເອຕໍ ນຍໍ ນຍວິທູ, ສີຫວິກ຺ກີຬິຕໍ ອາຫູ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສໂສ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ເຕຫິ ວິປລ຺ລາເສຫິ ກິເລເສ ສໍກິເລສປກ຺ຂໍ ເນຕິ, ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສທ຺ຘມ຺ເມ ໂວທານປກ຺ຂໍ ເນຕິ, ເອຕໍ ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສໍ ນຍວິທູ ສທ຺ຘມ຺ມນຍໂກວິທາ, ອຕ຺ຖນຍກຸສລາ ເອວ ວາ ສີຫວິກ຺ກີຬິຕໍ ນຍນ຺ຕິ ອາຫູຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ຕຕ຺ຖ ວິປລ຺ລາເສຫີຕິ ອສຸເຠ ສຸຠໍ, ທຸກ຺ເຂ ສຸຂໍ, ອນິຈ຺ເຈ ນິຈ຺ຈໍ, ອນຕ຺ຕນິ ອຕ຺ຕາຕິ ຈຕູຫິ ວິປລ຺ລາເສຫິ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫີຕິ ສທ຺ຘາທີຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ. ສທ຺ຘມ຺ເມຕິ ປຏິປຕ຺ຕິປຏິເວຘສທ຺ຘມ຺ເມ. ເສສເມຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ຫາຣສມ຺ປາເຕ (ເນຕ຺ຕິ. ໘໖-໘໗) ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ.

ສີຫວິກ຺ກີຬິຕນຍນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ, ‘‘ກຕໂມ ທິສາໂລຈນນຍນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໒໐. ‘‘ເວຍ຺ຍາກຣເຓສຸ ຫິ ເຍ, ກຸສລາກຸສລາ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ວຸຕ຺ຕາ.

ມນສາ ໂວໂລກຍເຕ, ຕໍ ຂຸ ທິສາໂລຈນໍ ອາຫູ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ສີຫໂລຈນໍ ອາຫູ’’ຕິ ປາໂຐ ລິຂິໂຕ, ໂສ ປນ ນ ເຖຣສ຺ສ ປາໂຐຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ຠິນ຺ນລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ເວຍ຺ຍາກຣເຓສຸ ເຍ ກຸສລາກຸສລາ ນຍສ຺ສ ທິສາຠູຕາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ກຸສລາກຸສເລ ນຍສ຺ສ ທິສາຠູຕຘມ຺ເມ ອພຫິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ເຕ ເອວ ຍໍ ໂອໂລກນໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ໂອໂລກນໍ ຂຸ ໂອໂລກນໍ ເອວ ທິສາໂລຈນນ຺ຕິ ອາຫູຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ຕຕ຺ຖ ເວຍ຺ຍາກຣເຓສູຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖນຍສ຺ສ ໂຍຊນຕ຺ຖໍ ກເຕສຸ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ. ກຸສລາຕິ ໂວທານິຍາ. ອກຸສລາຕິ ສໍກິເລສິກາ. ວຸຕ຺ຕາຕິ ສຸຕ຺ຕໂຕ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ກຖິຕາ. ໂອໂລກຍເຕຕິ ເຕ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ຈິຕ຺ເຕເນວ ‘‘ອຍໍ ປຐມາ ທິສາ, ອຍໍ ທຸຕິຍາ ທິສາ’’ຕິອາທິນາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ນຍສ຺ສ ທິສາຠາເວນ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ວິຈາເຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂູຕິ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ເຕນ ທິສາໂລຈນນໂຍ ໂກຈິ ອຕ຺ຖວິເສໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕີຕິ.

໒໑. ທິສາໂລຈນນຍນິທ຺ເທໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາໂຕ. ‘‘ກຕໂມ ອງ຺ກຸສນຍນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ໂອໂລເກຕ຺ວາ’’ຕິອາທິຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຕໍຕໍນຍທິສາຠູເຕ ສພ຺ເພ ກຸສລາກຸສເລ ທິສາໂລຈເນນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປິຍ ສຸຕ຺ຕໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຍໍ ສມາເນຕິ ຍໍ ສມານຍນໍ ກໂຣຕິ, ອຍໍ ສມານຍນສງ຺ຂາໂຕ ນໂຍ ອງ຺ກຸໂສ ນໂຍ ນາມາຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອງ຺ກຸໂສ ນາມ ຫຕ຺ຖີນໍ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ອານຍນກາຣຓຠູໂຕ ວຊິຣາທິມໂຍ ຕິກ຺ຂຄ຺ໂຄ ອຸຊຸວງ຺ກຠູໂຕ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣວິເສໂສ, ອຍມ຺ປິ ນໂຍ ອງ຺ກຸໂສ ວິຍາຕິ ອຕ຺ເຖນ ອງ຺ກຸໂສ. ເອເຕນ ຫິ ນເຍນ ອິຈ຺ຉິຕໍ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖໍ ນຍຕີຕິ. ມຸຂ຺ຍໂຕ ປນ ອງ຺ເກ ວິຊ຺ຌນຏ຺ຐາເນ ອຸທ຺ຘໂຏ ອສຕິ ອນ຺ໂຕ ປວິສຕີຕິ ອງ຺ກຸໂສ. ອງ຺ກສທ຺ທູປປທອຸປຸພ຺ພອສຘາຕຸ ອປຈ຺ຈໂຍຕິ. ອຍມ຺ປິ ນໂຍ ໂກຈິປິ ອຕ຺ຖວິເສໂສ ນ ໂຫຕີຕິ.

ໂສຬສ ຫາຣນິທ຺ເທສາ ເຈວ ປຎ຺ຈ ນຍນິທ຺ເທສາ ຈ ອາຈຣິເຍນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ອມ຺ເຫຫິ ຈ ຎາຕາ, ‘‘ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພສຸຕ຺ເຕ ກິໍ ໂສຬສ ຫາຣາ ປຐມໍ ໂຍເຊຕພ຺ພາ, ອຸທາຫຸ ນຍາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໒໒. ‘‘ໂສຬສ ຫາຣາ ປຐມໍ, ທິສາໂລຈນໂຕ ທິສາ ວິໂລເກຕ຺ວາ.

ສງ຺ຂິປິຍ ອງ຺ກຸເສນ ຫິ, ນເຍຫິ ຕິຫິ ນິທ຺ທິເສ ສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເອວໍ ຫາເຣ, ນເຍ ຈ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ເນສໍ ໂຍຊນກ຺ກມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ໂສຬສ ຫາຣາ ປຐມ’ນ຺ຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໒) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂສຬສ ຫາຣາ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຣິເຍຏ຺ຐິຠາວໂຕ ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພສຸຕ຺ເຕ ສໍວຓ຺ຓນາຠາເວນ ປຐມໍ ໂຍເຊຕພ຺ພາ, ໂຍເຊນ຺ເຕນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ຫາຣານຸກ຺ກເມເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພາ, ນ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ. ຫາຣສໍວຓ຺ຓນານຸກ຺ກເມນ ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພໍ ປຐມໍ ສໍວຓ຺ເຓຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ທິສາໂລຈເນນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອງ຺ກຸສນເຍນ ເນຕ຺ວາ ຕີຫິ ອຕ຺ຖນເຍຫິ ນິທ຺ທິເສຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິຕິ ສຕ຺ຕິພລານຸຣູປາ ຣຈິຕາ

ນຍນິທ຺ເທສວິຠາວນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທ຺ວາທສປທວິຠາວນາ

ເນຕ຺ຕິວິສຍໍ ສາສນວຣສງ຺ຂາຕໍ ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພສຸຕ຺ຕໍ ເຍສໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານໍ, ອຕ຺ຖປທານຎ຺ຈ ວເສນ ‘‘ທ຺ວາທສ ປທານິ ສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຄຫວາເຣ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ກຕມານິ ຕານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ສຣູປໂຕ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ –

໒໓. ‘‘ອກ຺ຂຣໍ ປທໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ນິຣຸຕ຺ຕິ ຕເຖວ ນິທ຺ເທໂສ.

ອາກາຣຉຏ຺ຐວຈນໍ, ເອຕ຺ຕາວ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສພ຺ພໍ.

໒໔. ສງ຺ກາສນາ ປກາສນາ, ວິວຣຓາ ວິຠຊນຸຕ຺ຕານີກມ຺ມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ.

ເອເຕຫິ ຉຫິ ປເທຫິ, ອຕ຺ໂຖ ກມ຺ມຎ຺ຈ ນິທ຺ທິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖາທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ອິທານິ ເຍສໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານໍ, ອຕ຺ຖປທານຎ຺ຈ ວເສນ ‘ທ຺ວາທສ ປທານິ ‘ສຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕານິ ປທານິ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ ‘ອກ຺ຂຣປທ’ນ຺ຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໓) ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ເກນຏ຺ເຐນ ອກ຺ຂຣນ຺ຕິ? ອກ຺ຂຣຏ຺ເຐນ ອສຎ຺ຈຣຓຏ຺ເຐນ. ອກາຣາທິວຓ຺ໂຓ ຫິ ອກາຣາທິໂຕ ອິກາຣາທິປຣິຍາຍໍ ນກ຺ຂຣຕິ, ນ ສຎ຺ຈຣຕິ, ນ ສງ຺ກມຕິ. ເຕນາຫ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອປຣິໂຍສິເຕ ປເທ ວຓ຺ໂຓ ອກ຺ຂຣໍ ປຣິຍາຍວເສນ ອກ຺ຂຣຓໂຕ ອສຎ຺ຈຣຓໂຕ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໓). ອປຣິໂຍສິເຕ ປເທຕິ ຈ ວິຠຕ຺ຍນ຺ຕຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ເຕ ທ຺ວິຕິຈຕຸກ຺ຂຣວນ຺ເຕສຸ ປເທສຸ ເອກທ຺ວິຕິກ຺ຂຣມຕ຺ເຕເຍວ ອກ຺ຂຣໍ ນາມ, ປຣິໂຍສິເຕ ປທໍເຍວ, ນ ອກ຺ຂຣນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປທໍ ປນ ປເວສນໂຕ ອຕ຺ຖວເສນ ປຣິຍາຍໍ ສຎ຺ຈຣນ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ນ ເອວໍ ອກາຣາທິວຓ຺ໂຓ ອເວວຈນຕ຺ຕາ. ‘‘ມາ ເອວໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິອາທີສຸ ວາ ເອກກ຺ຂຣປທາ ມາ-ກາຣາທິ ອກ຺ຂຣໍ ນາມ, ວິຠຕ຺ຍນ຺ຕໍ ປທໍ ປນ ປທເມວ ໂຫຕິ.

ປຊ຺ຊຕິ ອຕ຺ໂຖ ເອເຕນາຕິ ປທໍ. ຕໍ ນາມາຂ຺ຍາໂຕປສຄ຺ຄນິປາຕປ຺ປເຠເທນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ທພ຺ພປຘານໍ ‘‘ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິກໍ ນາມປທໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ທພ຺ພມາວິຠູຕຣູປໍ, ກິຣິຍາ ອນາວິຠູຕຣູປາ. ກິຣິຍາປຘານໍ ‘‘ຜຸສຕິ ເວທຍຕິ ວິຊານາຕີ’’ຕິ ເອວມາທິກໍ ອາຂ຺ຍາຕປທໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຜຸສນາທິກິຣິຍາ ອາວິຠູຕຣູປາ, ທພ຺ພມນາວິຠູຕຣູປໍ. ກິຣິຍາວິເສສໂພຘເຫຕຸຠູຕໍ ປ-ອຸປ-ອິຕິເອວມາທິກໍ ອຸປສຄ຺ຄປທໍ ນາມ. ‘‘ຈິຣປ຺ປວາສິໍ (ຘ. ປ. ໒໑໙) ອຸປວຸຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໗໑; ສຸ. ນິ. ໔໐໕) ເອວມາທີສຸ ຫິ ປ-ອຸປາທິສທ຺ທາ ວສນາທິກິຣິຍາຍ ວິໂຍຄາທິວິສິຏ຺ຐຕໍ ທີເປນ຺ຕິ. ວຈນຕ຺ໂຖ ປນ ນາມປທອາຂ຺ຍາຕປທທ຺ວຍໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປທທ຺ວຍສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ສຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຸປສຄ຺ຄາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກິຣິຍາຍ ເຈວ ທພ຺ພສ຺ສ ຈ ສຣູປວິເສສປກາສນເຫຕຸຠູຕໍ ‘‘ເອວໍ, ອິຕີ’’ຕິ ເອວມາທິກໍ ນິປາຕປທໍ ອສ຺ສປິ ສໍວຓ຺ຓນາຍປິ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ, ອກ຺ຂເຣນ ປນ ກຖໍ ຄຫິໂຕຕິ ເຈ? ອກ຺ຂເຣຫິ ສຸຍ຺ຍມາເນຫິ ສຸຓນ຺ຕານໍ ວິເສສວິຘານສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ປທປຣິໂຍສາເນ ປທຕ຺ຖສມ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອກ຺ຂເຣນປິ ອຕ຺ຖາກາໂຣ ຄຫິໂຕວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອກ຺ຂເຣຫິ ສງ຺ກາເສຕິ, ປເທຫິ ປກາເສຕິ, ອກ຺ຂເຣຫິ ຈ ປເທຫິ ຈ ອຸຄ຺ຆເຏຕີ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໙) ຈ.

ວິວຣຓາ ວິຕ຺ຖາຣຓາ. ວິຠຊນາ ຈ ອຸຕ຺ຕານີກມ຺ມຎ຺ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ວິຠຊນຸຕ຺ຕານີກມ຺ມປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ສມາຫາເຣ ອຍໍ ທ຺ວນ຺ທສມາໂສ. ຕຕ຺ຖ ວິຠາຄກຣຓໍ ວິຠຊນໍ ນາມ. ພ຺ຍຎ຺ຊນາກາເຣຫິ ໂຍ ອຕ຺ຖາກາໂຣ ນິທ຺ທິສິຍມາໂນ, ໂສ ອຕ຺ຖາກາໂຣ ວິວຣຓວິຠຊນາຕິ ທ຺ວີຫິ ອຕ຺ຖປເທຫິ ນິທ຺ທິສິໂຕ. ປາກຏກຣຓໍ ອຸຕ຺ຕານີກມ຺ມໍ ນາມ. ປກາເຣຫິ ຎາປນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ນິຣຸຕ຺ຕິນິທ຺ເທສສງ຺ຂາເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊນປເທຫິ ປກາສິຍມາໂນ ໂຍ ອຕ຺ຖາກາໂຣ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອຕ຺ຖາກາໂຣ ອຸຕ຺ຕານີກມ຺ມປຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ ປຏິນິທ຺ທິສິໂຕ. ເອເຕຫິ ສງ຺ກາສນາທີຫິ ຉຫິ ອຕ຺ຖປເທຫິ ອຕ຺ໂຖ ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ຄຫິໂຕ, ກມ຺ມຎ຺ຈ ອຸຄ຺ຆຏນາທິກມ຺ມຎ຺ຈ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍນ ສຸຕ຺ຕຕ຺ເຖນ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸໂນ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ສ ສມ຺ໂພຘນກິຣິຍາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຸຄ຺ຆຏນກມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ຠເວ, ໂສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ສງ຺ກາສນາປກາສນາກາໂຣ ໂຫຕິ. ເຍນ ສຸຕ຺ຕຕ຺ເຖນ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎຸໂນ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ສ ໂພຘນກິຣິຍາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວິປຎ຺ຈນກມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ໂສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ວິວຣຓາວິຠຊນາກາໂຣ ໂຫຕິ. ເຍນ ສຸຕ຺ຕຕ຺ເຖນ ເນຍ຺ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ສ ປໂພຘນກິຣິຍາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ນຍກມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ໂສ ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ອຸຕ຺ຕານີກມ຺ມປຎ຺ຎຕ຺ຕາກາໂຣ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນາຫ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິໂຍ ‘‘ສຸຕ຺ຕຕ຺ເຖນ ຫິ ເທສນາຍ ປວຕ຺ຕິຍມາເນນ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸອາທິເວເນຍ຺ຍານໍ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ສ ປໂພຘນກິຣິຍານິພ຺ພຕ຺ຕິ, ໂສ ຈ ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ສງ຺ກາສນາທິອາກາໂຣ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໒໔).

‘‘ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ຕີຫິ ອຕ຺ຖນເຍຫິ ເຈວ ຉຫິ ອຕ຺ຖປເທຫິ ຈ ອຍຸຕ຺ໂຕປິ ອຕ຺ໂຖ ກິໍ ໂກຈິ ອຕ຺ຖິ, ອຸທາຫຸ ສພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຕ຺ໂຕ ເອວາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ –

໒໕. ‘‘ຕີຓິ ຈ ນຍາ ອນູນາ, ອຕ຺ຖສ຺ສ ຈ ຉປ຺ປທານິ ຄຓິຕານິ.

ນວຫິ ປເທຫິ ຠຄວໂຕ, ວຈນສ຺ສຕ຺ໂຖ ສມາຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕີຓີຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາສນິທ຺ເທໂສ, ຕໂຍຕິ ປນ ປກຕິລິງ຺ຄນິທ຺ເທໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຄຓິຕາ ອນູນາ ຕໂຍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນຍາ ຈ ຄຓິຕານິ ອນູນານິ ຉ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປທານິ ຈ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ, ນິທ຺ທິຏ຺ເຐຫິ ຈ ອຕ຺ຖປເທຫິ ຠຄວໂຕ ວຈນສ຺ສ ສພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ສມາຍຸຕ຺ໂຕວ ອຍຸຕ຺ໂຕ ໂກຈິ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖສ຺ສ. ນຍາຕິ ເນຕ຺ຕິອຕ຺ຖນຍາ. ປທານີຕິ ເນຕ຺ຕິອຕ຺ຖປທານິ.

໒໖. ເຍ ຫາຣາທໂຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ເຕ ຫາຣາທໂຍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ເນຕ຺ຕິປ຺ປກຣຓສ຺ສ ປທຕ຺ເຖ ສຸຂຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ຄຓນວເສນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມູຫສ຺ສ ອວຍວຠູຕານິ ນວເຠທານິ ອຕ຺ຖປທານິ ສຸຕ຺ຕພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຣິເຍຏ຺ຐິສງ຺ຂາຕາຍ ສໍວຓ຺ຓນາຍ ຄຓນໂຕ ຈຕຸວີສຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານິ ໂຫນ຺ຕິ, ອຕ຺ຖປທພ຺ຍຎ຺ຊນປທຠູຕໍ ອຸຠຍໍ ສງ຺ເຂປຍໂຕ ສມ຺ປິຓ຺ຑຍໂຕ ເຕຕ຺ຕິໍສາ ເຕຕ຺ຕິໍສວິຘາ ເອຕ຺ຕິກາ ເຕຕ຺ຕິໍສວິຘາວ ເນຕ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ຕຕ຺ຖ ນວປ຺ປທານີຕິ ຕໂຍ ອຕ຺ຖນຍາ, ຉ ອຕ຺ຖປທານິ ຈ. ຈຕຸພ຺ພີສາຕິ ໂສຬສ ຫາຣາ, ຉ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານິ, ທ຺ເວ ທິສາໂລຈນນຍອງ຺ກຸສນຍາ ຈາຕິ ເອວໍ ເຕຕ຺ຕິໍສວິຘາ ຈ ເນຕ຺ຕິ ນາມ, ອິໂຕ ວິນິມຸຕ຺ໂຕ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ເນຕ຺ຕິປທຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

‘‘ເອວໍ ເຕຕ຺ຕິໍສປທຕ຺ຖາຍ ເນຕ຺ຕິຍາ ຫາຣນຍານໍ ກຕໂມ ເທສນາຫາຣວິຈຍຫາໂຣ’’ຕິອາທິ ເທສນາກ຺ກເມເນວ ສິທ຺ໂຘ, ເອວໍ ສິທ຺ເຘ ສຕິປິ ‘‘ໂສຬສ ຫາຣາ ປຐມ’’ນ຺ຕິ ອາຣມ຺ໂຠ ‘‘ສພ຺ເພປິເມ ຫາຣາ ເຈວ ນຍາ ຈ ອິມິນາ ທສ຺ສິຕກ຺ກເມເນວ ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ເພສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ສໍວຓ຺ຓນາວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ, ນ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ. ທີປນວຈນສວນານຸສາເຣນ ຎາເປຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ກໂມ ທສ຺ສິໂຕ, ອສ຺ສາທາທີນວນິສ຺ສຣຓານິ ຘມ຺ມເທສນາຍ ນິສ຺ສຍານິ, ຜລຎ຺ຈ ຘມ຺ມເທສນາຍ ຜລໍ, ອຸປາໂຍ ຈ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອຸປາໂຍ, ອາຓຕ຺ຕິ ຈ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສຣີຣໍ. ເທສນາຫາຣສ຺ສ ຕາສໍ ອສ຺ສາທາທີນວນິສ຺ສຣຓຜລຸປາຍາຓຕ຺ຕີນໍ ວິຠາວນສຠາວຕ຺ຕາ.

ນິທ຺ຘາຣເຓນ ວິນາປິ ປກຕິຍາ ສພ຺ພສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພສຸຕ຺ເຕສຸ ອນຣູປາຕິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ, ສໍວຓ຺ຓນາວິເສສານໍ ວິຈຍຫາຣາທີນໍ ນິສ຺ສຍຠາວໂຕ ຈ ປຐມໍ ເທສນາຫາໂຣ ທສ຺ສິໂຕ.