ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນວາທວຓ຺ຓນາ

໖໗. ອຘິຈ຺ຈ ຍທິຈ຺ຉກໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກາຣຓໍ ກສ຺ສຈິ ພຸທ຺ຘິປຸພ຺ພໍ ວິນາ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ອຕ຺ຕໂລກສຎ຺ຎິຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິອາກາຣາຣມ຺ມຓທສ຺ສນໍ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕທາກາຣສນ຺ນິສ຺ສເຍເນວ ປວຕ຺ຕິໂຕ, ຕທາກາຣສຫຈຣິຕໂຕ ຈ ຍຖາ ‘‘ມຎ຺ຈາ ໂຆສນ຺ຕິ, ກຸນ຺ຕາ ປຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ, ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນທສ຺ສນໍ ວາ ອນ຺ຕປທໂລເປນ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍຖາ ‘‘ຣູປຠໂວ ຣູປ’’ນ຺ຕິ, ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອກາຣຓສມຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ກາຣຓມນ຺ຕເຣນ ຍທິຈ຺ຉກໍ ສມຸປ຺ປນ຺ນໍ.

໖໘-໗໓. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອຕໍ ອສຎ຺ຎາວຈນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທສນາສີສນ຺ຕິ ເທສນາຍ ເຊຏ຺ຐກໍ ປຘານຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ເຕນ ສຎ຺ຎໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ອຍໍ ເທສນາ ກຕາ, ນ ປນ ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎສໍ ອຣູປຘມ຺ມານມ຺ປິ ອຕ຺ຖິຕາຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ, ເຕເນວາຫ ‘‘ອຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ’’ຕິອາທິ. ຠຄວາ ຫິ ຍຖາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ສມາຘິໍ, ປຎ຺ຎໍ ວາ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ເທເສຕິ, ເອວໍ ໂລກິຍຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ, ສຎ຺ຎໍ ວາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຌານໍ ຠາເວຕິ (ຘ. ສ. ໒໗໗), ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກ ສມ຺ມາສມາຘິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໕໕) ປຎ຺ຈຎາຓິໂກ ສມ຺ມາສມາຘິ, (ທີ. ນິ. ໓.໓໕໕; ວິຠ. ໘໐໔) ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ, ຕຖາ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ, (ຘ. ສ. ໑) ກິໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ (ປາຣາ. ໑໔໖, ໑໘໐) ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາ, (ຘ. ປ. ໑; ເນຕ຺ຕິ. ໙໐; ເປຏໂກ. ໘໓, ໘໔) ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ນານຕ຺ຕກາຍາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, (ທີ. ນິ. ໓.໓໓໒, ໓໔໑, ໓໕໗; ອ. ນິ. ໗.໔໔; ອ. ນິ. ໙.໒໔; ຈູຬນິ. ໘໓) ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໕໘) ຈ ເອວມາທີນິ ສຸຕ຺ຕານິ ເອຕສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ສາຘການິ. ຕິຕ຺ຖໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມິຈ຺ຉາລທ຺ຘິ ຕຕ຺ເຖວ ພາຫຸລ຺ເລນ ປຣິພ຺ຠມນໂຕ ຕຣນ຺ຕິ ພາລາ ເອຕ຺ຖາຕິ ກຕ຺ວາ, ຕເທວ ອນປ຺ປການມນຕ຺ຖານໍ ຕິຕ຺ຖິຍານຎ຺ຈ ສຎ຺ຊາຕິເທສຏ຺ເຐນ, ນິວາສຏ຺ເຐນ ວາ ອາຍຕນນ຺ຕິ ຕິຕ຺ຖາຍຕນໍ, ຕສ຺ມິໍ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍສມເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິຕ຺ຖິຍາ ຫິ ອຸປປຕ຺ຕິວິເສເສ ວິມຸຕ຺ຕິສຎ຺ຎິໂນ, ສຎ຺ຎາວິຣາຄາວິຣາເຄສຸ ອາທີນວານິສໍສທສ຺ສາວິໂນ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ອສຎ຺ຎສມາປຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອກ຺ຂຓຠູມິຍໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ສາສນິກາ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກຈ຺ໂຈ ຕິຕ຺ຖາຍຕເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ’’ຕິ. ວາໂຍກສິເຓ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ຈຕຸຕ຺ເຖ ຠູຕກສິເຓ ປຐມາທີນິ ຕີຓິ ຌານານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕິຍຊ຺ຌາເນ ຈິຓ຺ຓວສີ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານາຘິຄມາຍ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ, ເຕເນວາຫ ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ’’ຕິ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ວາໂຍກສິເຓເຍວ ປຣິກມ຺ມໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ຍເຖວ ຫິ ຣູປປຏິຠາຄຠູເຕສຸ ກສິຓວິເສເສສຸ ຣູປວິຠາວເນນ ຣູປວິຣາຄຠາວນາສງ຺ຂາໂຕ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິວິເສໂສ ສຈ຺ຉິກຣີຍຕິ, ເອວໍ ອປຣິພ຺ຍຕ຺ຕວິຄ຺ຄຫຕາຍ ອຣູປປຏິຠາຄຠູເຕ ກສິຓວິເສເສ ອຣູປວິຠາວເນນ ອຣູປວິຣາຄຠາວນາສງ຺ຂາໂຕ ຣູປສມາປຕ຺ຕິວິເສໂສ ອຘິຄມີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສຎ຺ຎາ ໂຣໂຄ ສຎ຺ຎາ ຄຓ຺ໂຑ’’ຕິອາທິນາ, (ມ. ນິ. ໓.໒໔) ‘‘ຘິ ຈິຕ຺ຕໍ, ຘິພ຺ພເຕ ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໖໘-໗໓) ຈ ນເຍນ ອຣູປປວຕ຺ຕິຍາ ອາທີນວທສ຺ສເນນ, ຕທຠາເວ ຈ ສນ຺ຕປຓີຕຠາວສນ຺ນິຏ຺ຐາເນນ ຣູປສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຠິສງ຺ຂຣຓໍ, ຣູປວິຣາຄຠາວນາ ປນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປຈາເຣນ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຍ ວິເສເສນ ປຐມາຣຸປ຺ປຊ຺ຌານໍ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາກາສກສິເຓປີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ສາປິ ຫິ ອຣູປປຏິຠາຄຕາ ລພ຺ຠຕີຕິ? ວຕ຺ຕພ຺ພເມເວຕໍ ເກສຎ຺ຈິ, ອວຈນໍ ປນ ປຸພ຺ພາຈຣິເຍຫິ ອຄ຺ຄຫິຕຠາເວນ. ຍຖາ ຫິ ຣູປວິຣາຄຠາວນາ ວິຣຊ຺ຊນີຍຘມ຺ມຠາວມຕ຺ເຕ ປຣິນິພ຺ພິນ຺ທາ (ວິຣຊ຺ຊນີຍຘມ຺ມ ຠາວມຕ຺ເຕນ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາ ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໖-໗໓) ວິຣຊ຺ຊນີຍຘມ຺ມປຏິຠາຄຠູເຕ ຈ ວິສຍວິເສເສ ປາຕຸຠວຕິ, ເອວໍ ອຣູປວິຣາຄຠາວນາປີຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ນ ໂກຈິ ວິໂຣໂຘ. ຕິຕ຺ຖິເຍເຫວ ປນ ຕສ຺ສາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພຕາຍ, ເຕສຎ຺ຈ ວິສຍປເທສນິມິຕ຺ຕສ຺ເສວ ຕສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິໂຕ ຕໍ ກາຣຓໍ ປສ຺ສນ຺ເຕຫິ ປຸພ຺ພາຈຣິເຍຫິ ຈຕຸຕ຺ເຖເຍວ ຠູຕກສິເຓ ອຣູປວິຣາຄຠາວນາປຣິກມ຺ມໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ວຓ຺ຓກສິເຓສຸ ວິຍ ປຸຣິມຠູຕກສິຓຕ຺ຕເຍປິ ວຓ຺ຓປຏິຈ຺ຉາຍາວ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິອາຣມ຺ມຓໍ ຌານສ຺ສ ໂລກໂວຫາຣານຸໂຣເຘເນວ ປວຕ຺ຕິໂຕ, ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໙໖) ປຖວີກສິຓສ຺ສ ອາທາສຈນ຺ທມຓ຺ຑລູປມາວຈນຎ຺ຈ ສມຕ຺ຖິຕໍ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປນ ຠູຕກສິເຓ ຠູຕປຏິຈ຺ຉາຍາ ເອວ ຌານສ຺ສ ໂຄຈຣຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ອຣູປປຏິຠາຄຕາ ຍຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ວາໂຍກສິເຓເຍວ ປຣິກມ຺ມໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ເຕ ສຕີ’’ຕິອາທິ. ສນ຺ໂຕຕິ ນິພ຺ພຸໂຕ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານເມຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກາລໍ ກຕ຺ວາຕິ ມຣຓໍ ກຕ຺ວາ, ໂຍ ວາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຊີວນກາໂລ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກປຈ຺ຈເຍຫິ ກຣີຍຕິ, ຕໍ ກຣິຕ຺ວາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ເຕສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ຣູປປຏິສນ຺ຘິວເສເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ເຎສຸ ວາ ຈກ຺ກວາເຬສຸ ຕສ຺ສາ ຠູມິຍາ ອຕ຺ຖິຕາຍ ອເນກວິຘຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຸຖຸວຈນນິທ຺ເທໂສຕິປິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອິເຘວາຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວເຍວ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອສຎ຺ຎີຠເວ. ຍທິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມຕ຺ຕເມວ ອສຎ຺ຎີຠເວ ປາຕຸຠວຕິ, ກຖໍ ອຣູປສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ວິນາ ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ນນຸ ສິຍາ ອຣູປສນ຺ນິສ຺ສິຕາເຍວ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອິເຘວ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ຕຖາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສນໂຕຕິ? ນາຍມນຸໂຍໂຄ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ອປ຺ປວິຏ຺ໂຐ, ກຖໍ ປນ ຣູປສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ວິນາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ. ອິທມ຺ປິ ຫິ ເຕນ ສມານຊາຕິຍເມວ. ກສ຺ມາ? ອິເຘວ ອທສ຺ສນໂຕ, ກຖຎ຺ຈ ກພຬີກາຣາຫາເຣນ ວິນາ ຣູປຘາຕຸຍາ ຣູປໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ. ອິທມ຺ປິ ຈ ຕໍສຠາວເມວ, ກິໍ ກາຣຓາ? ອິຘ ອທສ຺ສນໂຕເຍວ. ອິຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ຕຖາ ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນໂຕ, ກິເມເຕນ ອຎ຺ຎນິທສ຺ສເນນ ອິເຘວ ອນຸໂຍເຄນ. ອປິຈ ຍຖາ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກາຣຓໍ ຣູເປ ອວິຄຕຕຓ຺ຫໍ, ຕສ຺ສ ສຫ ຣູເປນ ສມ຺ຠວໂຕ ຣູປໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕິ ຣູປສາເປກ຺ຂຕາຍ ກາຣຓສ຺ສ. ຍສ຺ສ ປນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກາຣຓໍ ຣູເປ ວິຄຕຕຓ຺ຫໍ, ຕສ຺ສ ວິນາ ຣູເປນ ປວຕ຺ຕິ ຣູປນິຣເປກ຺ຂຕາຍ ກາຣຓສ຺ສ, ເອວໍ ຍສ຺ສ ຣູປປ຺ປພນ຺ຘສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກາຣຓໍ ອຣູເປ ວິຄຕຕຓ຺ຫໍ, ຕສ຺ສ ວິນາ ອຣູເປນ ປວຕ຺ຕິ ອຣູປນິຣເປກ຺ຂຕາຍ ກາຣຓສ຺ສ, ເອວໍ ຠາວນາພລາຠາວໂຕ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ຣູປາຣູປສມ຺ຠໂວ ວິຍ, ຠາວນາພເລນ ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ອຣູປສ຺ເສວ ສມ຺ຠໂວ ວິຍ ຈ. ອສຎ຺ຎີຠເວປິ ຠາວນາພເລນ ຣູປສ຺ເສວ ສມ຺ຠໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ.

ກຖໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ເກວໂລ ຣູປປ຺ປພນ຺ໂຘ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍຣຫິໂຕ ຈິຣກາລໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ, ກິຕ຺ຕກໍ ວາ ກາລໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ‘‘ຍຖາ ນາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ນ ເກວລໍ ອິຘ ເຈວ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ ອາຄໂມເຍວ ເອຕທຕ຺ຖຎາປເນ, ອຖ ໂຂ ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຊິຍາເວຄຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ຘນຸຊິຍາຍ ເວເຄນ ຂິປິໂຕ. ຌານເວໂຄ ນາມ ຌານານຸຠາໂວ ຜລທາເນ ສມຕ຺ຖຕາ. ຕຕ຺ຕກເມວ ກາລນ຺ຕິ ອຸກ຺ກໍສໂຕ ປຎ຺ຈ ມຫາກປ຺ປສຕານິ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ຍຖານິພ຺ພຕ຺ຕອິຣິຍາປຖເມວ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຣູປກສທິສາ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຌານເວເຄຕິ ອສຎ຺ຎສມາປຕ຺ຕິປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານກມ຺ມເວເຄ, ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານກມ຺ມເວເຄ ວາ. ອນ຺ຕຣຘາຍຕີຕິ ປຈ຺ຈຍນິໂຣເຘນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ນ ປວຕ຺ຕຕິ. ອິຘາຕິ ກາມາວຈຣຠເວຕິ ອຕ຺ໂຖ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ເຕສມນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ປຏິສນ຺ຘິສຎ຺ຎາຕິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທເຍວ ສຎ຺ຎາສີເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ກຖໍ ປນ ອເນກກປ຺ປສຕມຕິກ຺ກເມນ ຈິຣນິຣຸທ຺ຘໂຕ ວິຎ຺ຎາຓໂຕ ອິຘ ວິຎ຺ຎາຓມຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ນິຣຸທ຺ເຘ ຈກ຺ຂຸປສາເທ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓມຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ? ນຍິທເມກນ຺ຕໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນິຣຸທ຺ຘມ຺ປິ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ສມານຊາຕິກສ຺ສ ອນ຺ຕຣາ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິເຍວ, ນ ພີຊໍ. ພີຊໍ ປນ ກມ຺ມເມວ, ຕສ຺ມາ ກມ຺ມໂຕ ພີຊຠູຕໂຕ ອາຣມ຺ມຓາທີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອສຎ຺ຎີຠວໂຕ ຈຸຕານໍ ກາມຘາຕຸຍາ ອຸປປຕ຺ຕິວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິເຍວ, ເຕນາຫ ‘‘ອິຘ ປຏິສນ຺ຘິສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍຖາ ນາມ ອຸຕຸນິຍາເມນ ປຸປ຺ຜຄ຺ຄຫເຓ ນິຍຕກາລານໍ ຣຸກ຺ຂານໍ ວິທາຣຓສງ຺ຂາເຕ ເວເຂ ທິນ຺ເນ ເວຂພເລນ ອນິຍມຕາ ໂຫຕິ ປຸປ຺ຜຄ຺ຄຫຓສ຺ສ, ເອວເມວ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ອວິປ຺ປໂຍເຄນ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ຣູປາຣູປຘມ຺ເມສຸ ຣູປາຣູປວິຣາຄຠາວນາສງ຺ຂາເຕ ເວເຂ ທິນ຺ເນ ຕສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິເວຂພລສ຺ສ ອນຸຣູປໂຕ ອຣູປຠເວ, ອສຎ຺ຎຠເວ ຈ ຍຖາກ຺ກມໍ ຣູປຣຫິຕາ, ອຣູປຣຫິຕາ ຈ ຂນ຺ຘານໍ ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ປຸນ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທາ ຈ ປນ ‘‘ເຕ ເທວາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈວນ຺ຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາໂທ ເຕສໍ ຈວນສ຺ສ ກາຣຓຠາເວນ ວຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທາ’’ຕິ ວຈນໍ ວາ ກິມຕ຺ຖທສ຺ສນນ຺ຕິ ໂຈທນາຍ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອິຘ ປຏິສນ຺ຘິສຎ຺ຎຸປ຺ປາເທນ ເຕສໍ ຈວນສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍນໂຕ ຎາປກເຫຕຸຠາເວນ ວຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທາ’’ຕິ ວຈນໍ ວາ ເຕສໍ ຈວນສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍນຠາວທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທາ’’ຕິ ຫິ ເອຕສ຺ສ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາເທນ ເຫຕຸຠູເຕນ ຈວນ຺ຕິ, ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທາ ວາ ອຸປ຺ປາທສຎ຺ຎາ ເຕ ເທວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສນ຺ຕຠາວາຍາຕິ ນິພ຺ພານາຍ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສທສສໍວຏ຺ຏາທີນມຕ຺ຖເກ, ຕທພ຺ຠນ຺ຕເຣ ວາ ປວຕ຺ຕາຍ ອສຎ຺ຎູປປຕ຺ຕິຍາ ວເສນ ລາຠີອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນິກວາໂທປິ ລາຠີສສ຺ສຕວາໂທ ວິຍ ອເນກເຠໂທ ສມ຺ຠວຕີຕິ? ສຈ຺ຈເມວ, ອນນ຺ຕຣຕ຺ຕາ ປນ ອາສນ຺ນາຍ ອສຎ຺ຎູປປຕ຺ຕິຍາ ວເສນ ລາຠີອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນິກວາໂທ ນຍທສ຺ສນວເສນ ເອໂກວ ທສ຺ສິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສງ຺ຄຫໂຕ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນິກວາທສ຺ສ ສສ຺ສຕວາເທ ອາຄໂຕ ສພ຺ໂພປິ ເທສນານໂຍ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນິກວາເທປິ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອິມສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຠຄວຕາ ລາຠີອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນິກວາໂທ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສິໂຕ, ອວສ຺ສຎ຺ຈສ຺ສ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສງ຺ຄໂຫ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ສໍກິເລສປກ຺ເຂ ສຕ຺ຕານມຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທວເສເນວ ທຸວິຘຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ຈ ອຸຈ຺ເຉທປ຺ປສງ຺ຄາຠາວໂຕ. ຕຖາ ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາສຍ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ຈາ’’ຕິ, ຕຖາ ຈ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ຍາສໍ ສຕ຺ເຕວ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິໂຍ, ເສສາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໙໗, ໙໘).

ນນຸ ຈ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນິກວາທສ຺ສ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສງ຺ຄໂຫ ນ ຍຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອຫຎ຺ຫິ ປຸພ຺ເພ ນາໂຫສິ’’ນ຺ຕິອາທິວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອປຸພ຺ພສຕ຺ຕປາຕຸຠາວຄາຫກຕ຺ຕາ. ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ປນ ອຕ຺ຕໂນ, ໂລກສ຺ສ ຈ ສທາຠາວຄາຫິນີ ‘‘ອຕ຺ຖິຕ຺ເວວ ສສ຺ສຕິສມ’’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນໂຕຕິ? ໂນ ນ ຍຸຕ຺ໂຕ ອນາຄຕໂກຏິອທສ຺ສເນນ ສສ຺ສຕຄ຺ຄາຫສມວໂຣຘຕ຺ຕາ. ຍທິປິ ຫິ ອຍໍ ວາໂທ ‘‘ໂສມ຺ຫິ ເອຕຣຫິ ອຫຸຕ຺ວາ ສນ຺ຕຕາຍ ປຣິຓໂຕ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໖໘) ອຕ຺ຕໂນ, ໂລກສ຺ສ ຈ ອຕີຕໂກຏິປຣາມສນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ, ຕຖາປິ ວຕ຺ຕມານກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ເຕສໍ ກຕ຺ຖຈິ ອນາຄເຕ ປຣິຍນ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ, ວິເສເສນ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານາຄຕກາເລສຸ ອປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສນປຠາວິໂຕ ສສ຺ສຕວາໂທ, ຍຖາຫ ‘‘ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໓໑ ອຕ຺ຖໂຕ ສມານໍ) ຍເທວໍ ສິຍາ ອິມສ຺ສ ຈ ວາທສ຺ສ, ສສ຺ສຕວາທາທີນຎ຺ຈ ປຸພ຺ພນ຺ຕກປ຺ປິເກສຸ ສງ຺ຄໂຫ ນ ຍຸຕ຺ໂຕເຍວ ອນາຄຕກາລປຣາມສນວເສນ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ? ຍຸຕ຺ໂຕ ເອວ ສມຸທາຄມສ຺ສ ອຕີຕໂກຏ຺ຐາສິກຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ເນສໍ ສມຸທາຄໂມ ອຕີຕໍສປຸພ຺ເພນິວາສຎາເຓຫິ, ຕປ຺ປຕິຣູປການຸສ຺ສວາທິປຠາວິເຕຫິ ຈ ຕກ຺ກເນຫິ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ, ຕຖາ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິຕໍ. ອຖ ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓຈາເຣນ ຘມ຺ມສ຺ສາມິນາ ນິຣວເສສໂຕ ອຄຕິໍ, ຄຕິຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວທິຕາ ເອຕາ ທິຏ຺ຐິໂຍ, ຕສ຺ມາ ຍາວຕິກາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ຠຄວຕາ ເທສິຕາ, ຍຖາ ຈ ເທສິຕາ, ຕາວຕິກາ ຕຖາ ເຈວ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໂຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ, ນ ເຈຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕິວິຈາຣຓາ ກາຕພ຺ພາ ພຸທ຺ຘວິສຍຕ຺ຕາ. ອຈິນ຺ເຕຍ຺ໂຍ ຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ພຸທ຺ຘວິສໂຍ, ຕຖາ ຈ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ຕຕ຺ຖ ນ ເອກນ຺ເຕນ ກາຣຓໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໗໘-໘໒).

ທຸຕິຍຠາຓວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.