ສຎ຺ຎີວາທວຓ຺ຓນາ

໗໕. ອາຆາຕນາ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘມາຆາຕນໍ, ມຣຓໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ປວຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຸທ຺ຘມາຆາຕນ’’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ໂຕ ວາໂທ ອຸທ຺ຘມາຆາຕໂນ ສຫຈຣຓວເສນ, ຕທ຺ຘິຕວເສນ ຈ, ອນ຺ຕໂລປນິທ຺ເທໂສ ວາ ເອສ. ໂສ ເອເຕສນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘມາຆາຕນິກາ. ເອວໍ ສທ຺ທໂຕ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸທ຺ຘມາຆາຕນາ ອຕ຺ຕານໍ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອາຆາຕນາ ອຸທ຺ຘໍ ອຸປຣິຠູຕໍ ອຕ຺ຕຠາວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ ‘‘ອຸທ຺ຘໍ ມຣຓໂຕ ອຕ຺ຕາ ນິພ຺ພິກາໂຣ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ໂສ ເອເຕສ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອສ຺ສຕ຺ຖິຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ຍຖາ ‘‘ພຸທ຺ຘມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ. ອຍໍ ອຏ຺ຐກຖາໂຕ ອປໂຣ ນໂຍ – ສຎ຺ຎີຕິ ປວຕ຺ໂຕ ວາໂທ ສຎ຺ຎີ ສຫຈຣຓາທິນເຍນ, ສຎ຺ຎີ ວາໂທ ເອເຕສນ຺ຕິ ສຎ຺ຎີວາທາ ສມາສວເສນ. ສຎ຺ຎີວາໂທ ເອວ ວາໂທ ເອເຕສນ຺ຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ.

໗໖-໗໗. ຣູປີ ອຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ກສິຓຣູປໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ຣູປວິນິມຸຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕນາ ຠວິຕພ຺ພໍ ‘‘ຣູປມສ຺ສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສຎ຺ຎາຍ ວິຍ ຣູປສ຺ສາປິ ອຕ຺ຕນິຍຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ‘‘ສຎ຺ຎີ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາ ເອວ ອຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ‘‘ສຎ຺ຎາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ຕນິຍາວ, ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕສຎ຺ຎຎ຺ຈສ຺ສ ‘ສຎ຺ຎາ’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ? ນ ໂຂ ປເນຕເມວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ‘‘ຣູປມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຣູປີ’’ຕິ, ອຖ ໂຂ ‘‘ຣຸປ຺ປນສີໂລ ຣູປີ’’ຕິ. ຣຸປ຺ປນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຣູປສຣິກ຺ຂຕາຍ ກສິຓຣູປສ຺ສ ວຑ຺ຒິຕາວຑ຺ຒິຕກາລວເສນ ວິເສສາປຕ຺ຕິ. ສາ ຫິ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ປຣິຕ຺ຕວິປຸລຕາທິວິເສສສພ຺ຠາວໂຕ. ຍເທວໍ ສິຍາ ‘‘ຣຸປ຺ປນສີໂລ ຣູປີ’’ຕິ, ອຖ ອິມສ຺ສ ວາທສ຺ສ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສງ຺ຄໂຫ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ຣຸປ຺ປນສີລສ຺ສ ເຠທສພ຺ຠາວໂຕຕິ? ຍຸຊ຺ຊເຕວ ກາຍເຠທໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ປຣິກປ຺ປິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ນິພ຺ພິກາຣຕາຍ ເຕນ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອໂຣໂຄ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ. ອຖ ວາ ‘‘ຣູປມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຣູປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ນ ໂກຈິ ໂທໂສ ກປ຺ປນາສິທ຺ເຘນ ເຠເທນ ອເຠທສ຺ສາປິ ນິທ຺ເທສທສ຺ສນໂຕ ຍຖາ ‘‘ສິລາປຸຕ຺ຕກສ຺ສ ສຣີຣ’’ນ຺ຕິ.

ອປິຈ ອວຍວວເສນ ອວຍວິໂນ ຕຖານິທ຺ເທສນິທສ຺ສນໂຕ ຍຖາ ‘‘ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໙໐), ຣຸປ຺ປນໍ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສຠາໂວ, ຕທສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຣູປີ, ອຕ຺ຕາ ‘‘ຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໑໑.ທຸກມາຕິກາ) ວິຍ, ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຣູປສຠາວຕ຺ຕາ ‘‘ຣູປີ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຈນໍ ຎາຍາຄຕເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກສິຓຣູປໍ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ. ‘‘ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ເອເຕນ ເຈຕສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ກສິຓຣູເປ. ອສ຺ສາຕິ ປຣິກປ຺ປິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ, ອາຊີວກາທໂຍ ຕກ຺ກມຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ວິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຊີວກາ ຫິ ຕກ຺ກິກາເຍວ, ນ ລາຠິໂນ. ນິຍຕວາທິຕາຍ ຫິ ກມ຺ມຜລປຏິກ຺ເຂປໂຕ ນຕ຺ຖິ ເຕສໍ ຌານສມາປຕ຺ຕິລາໂຠ. ຕຖາ ຫິກຓ຺ຫາຠິຊາຕິອາທີສຸ ກາຬກາທິຣູປໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອກຈ຺ເຈ ອາຊີວກາ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ປຸຣິມນເຍນ ເຈຕ຺ຖ ລາຠີນໍ ທສ຺ເສຕິ, ປຈ຺ຉິມນເຍນ ປນ ຕກ຺ກິກໍ. ເອວມີທິເສສຸ. ໂຣຄ-ສທ຺ໂທ ຠງ຺ຄປຣິຍາໂຍ ຠງ຺ຄສ຺ສາປິ ຣຸຊ຺ຊນຠາວໂຕ, ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອໂຣຄ-ສທ຺ທສ຺ສ ນິຈ຺ຈປຣິຍາຍຕາ ອຸປປນ຺ນາ ໂຫຕິ, ເຕນາຫ ‘‘ນິຈ຺ໂຈ’’ຕິ. ໂຣຄ-ສທ຺ໂທ ວາ ພ຺ຍາຘິປຣິຍາໂຍ. ອໂຣໂຄຕິ ປນ ໂຣຄຣຫິຕຕາສີເສນ ນິພ຺ພິກາຣຕາຍ ນິຈ຺ຈຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ປຏິຊານາຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນິຈ຺ໂຈ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓນຕ຺ຖິຠາວາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນານິ ຍຖາຣຫມຣູປສມາປຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ. ນິມ຺ພປຓ຺ເຓ ຕປ຺ປຣິມາໂຓ ຕິຕ຺ຕກຣໂສ ວິຍ ສຣີຣປ຺ປຣິມາໂຓ ອຣູປີ ອຕ຺ຕາ ສຣີເຣ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຕກ຺ກມຕ຺ເຕເນວ ນິຄຓ຺ຐາ ‘‘ອຣູປີ ອຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎີ’’ຕິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິຄຓ຺ຐາທໂຍ ວິຍາ’’ຕິ.

ຕຕິຍາ ປນາຕິ ‘‘ຣູປີ ຈ ອຣູປີ ຈ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ. ມິສ຺ສກຄາຫວເສນາຕິ ຣູປາຣູປສມາປຕ຺ຕີນໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕານິ ນິມິຕ຺ຕານິ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ເອໂກວ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕສຎ຺ຎຎ຺ຈສ຺ສ ‘‘ສຎ຺ຎາ’’ຕິ ຄຫຓວເສນ. ອຍຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ຣູປາຣູປສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ຕາສໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຣູປຠາເວນ, ອຣູປຠາເວນ ຈ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຣູປີ ຈ ອຣູປີ ຈາ’’ຕິ ອຠິນິເວສໍ ຊເນສິ ອເຖຕວາທິໂນ ວິຍ, ຕກ຺ກມຕ຺ເຕເນວ ວາ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ມິສ຺ສກຄຫຓວເສນ ‘‘ຣູປີ ຈ ອຣູປີ ຈ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຠິນິວິສ຺ສ ອຏ຺ຐາສິ. ຈຕຸຕ຺ຖາຕິ ‘‘ເນວ ອຣູປີ ຈ ນາຣູປີ ຈ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ. ຕກ຺ກຄາເຫເນວາຕິ ສງ຺ຂາຣເສສສຸຂຸມຠາວປ຺ປຕ຺ຕຘມ຺ມາ ວິຍ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂຸມຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສກິຈ຺ຈສາຘນາສມຕ຺ຖຕາຍ ຂມ຺ຠກຸຈ຺ຉິ [ຖມ຺ຠກຸຏ຺ຏ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑໗໖-໗໗)] ຫຕ຺ຖປາທາທິສງ຺ຆາໂຕ ວິຍ ເນວ ຣູປີ, ຣູປສຠາວານຕິວຕ຺ຕນໂຕ ນ ຈ ອຣູປີຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕຕກ຺ກຄາເຫເນວ.

ອຍໍ ອຏ຺ຐກຖາມຸຕ຺ຕໂກ ນໂຍ – ເນວຣູປີ ນາຣູປີຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຈຕຸຕ຺ຖວາເທ ວິຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິກ຺ເຂປວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຕິປິ ຈ ຕຕິຍວາເທນ ອິມສ຺ສ ສມານຕ຺ຖຠາເວ ຕຕ຺ຖ ເທສກາລເຠທວເສນ ວິຍ ອິຘ ກາລວຕ຺ຖຸເຠທວເສນ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖວາທານໍ ວິເສໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກາລເຠທວເສນ ຫິ ອິຘ ຕຕິຍວາທສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ ຣູປາຣູປນິມິຕ຺ຕານໍ ສຫອນຸປຏ຺ຐານໂຕ. ຈຕຸຕ຺ຖວາທສ຺ສ ປນ ວຕ຺ຖຸເຠທວເສນ ປວຕ຺ຕິ ຣູປາຣູປຘມ຺ມສມູຫຠາວໂຕຕິ. ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ກໍ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກວາເທ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສທ຺ທຕ຺ຖໂຕ ສມານຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕມ຺ປິ ‘‘ອມຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ຠາໂວ ໂອສານເມຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິນາ ອມ຺ເຫຫິ ວຸຕ຺ຕເມວ, ເກວລໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ພນ຺ຕກປ຺ປນາວເສນ ປວຕ຺ໂຕ, ອິຘ ອປຣນ຺ຕກປ຺ປນາວເສນາຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ ປາກໂຏເຍວ. ກາມຎ຺ຈ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ອຕ຺ຕາຕິ ອຍມ຺ປິ ວາໂທ ສມາປນ຺ນກວເສນ ລພ຺ຠຕິ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ ວເສນ ສຎ຺ຎາເຠທສມ຺ຠວໂຕ. ຕຖາປິ ສມາປຕ຺ຕິຍໍ ເອກຣູເປເນວ ສຎ຺ຎາຍ ອຸປຏ຺ຐານໂຕ ລາຠີວເສນ ເອກຕ຺ຕສຎ຺ຎິຕາ ສາຕິສຍໍ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສມາປນ຺ນກວເສນ ເອກຕ຺ຕສຎ຺ຎີ’’ຕິ. ເອກສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ເອວ ວາ ວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຕິປິ ຈ ສມາປຕ຺ຕິເຠທໂຕ ສຎ຺ຎາເຠທສມ຺ຠເວ ພຫິທ຺ຘາ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓເຍວ ສຎ຺ຎານານຕ຺ຕສ຺ສ ໂອຬາຣິກສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ ຕກ຺ກີວເສເນວ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອສມາປນ຺ນກວເສນ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິຕ຺ຕກສິຓວເສນາຕິ ອວຑ຺ຒິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປກກສິຓວເສນ, ກສິຓຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາຍ ວິສຍທສ຺ສນໍ. ວິສຍວເສນ ຫິ ສຎ຺ຎາຍ ປຣິຕ຺ຕຕາ, ອິມິນາ ຈ ສຕິປິ ສຎ຺ຎາວິນິມຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ‘‘ສຎ຺ຎາເຍວ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ວທຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອສ ນໂຍ ວິປຸລກສິຓວເສນາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກວາເທ ເຈວ ອິຘ ຈ ອນ຺ຕານນ຺ຕຈຕຸກ຺ເກ ປຐມທຸຕິຍວາເທສຸ ສທ຺ທຕ຺ຖມຕ຺ຕໂຕ ສມາເນສຸປິ ສຠາວໂຕ ເຕຫິ ທ຺ວີຫິ ວາເທຫິ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາທານໍ ວິເສໂສ ສິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣສຸ ວາເທສຸ ສຕິປິ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕກປ຺ປນເຠທມຕ຺ເຕນ ເກຫິຈິ ວິເສເສ ເກຫິຈິ ອວິເສໂສເຍວ ສິຍາຕິ.

ອຍໍ ປນ ອຏ຺ຐກຖາມຸຕ຺ຕໂກ ນໂຍ – ‘‘ອງ຺ຄຸຏ຺ຐປ຺ປມາໂຓ ອຕ຺ຕາ, ອຓຸມຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິລທ຺ຘິວເສນ ປຣິຕ຺ໂຕ ຈ ໂສ ສຎ຺ຎີ ຈາຕິ ປຣິຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ກາປິລກາຓາທປຠຸຕໂຍ [ກປິລກຓາທາທໂຍ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໗໖-໗໗)] ວິຍ. ອຕ຺ຕໂນ ສພ຺ພຄຕຠາວປຏິຊານນວເສນ ອປ຺ປມາໂຓ ຈ ໂສ ສຎ຺ຎີ ຈາຕິ ອປ຺ປມາຓສຎ຺ຎີຕິ.

ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຣິຠຓ຺ຑຕ຺ຕາ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓສ຺ສ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຠາວຊນິເຕນ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາເຓນ ທິສ຺ສມານາປິ ສຕ຺ຕານໍ ສຸຂາທິສມງ຺ຄິຕາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາວ ທິຏ຺ຐາ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ’’ຕິອາທິ. ຈຕຸກ຺ກນຍໍ, ປຎ຺ຈກນຍຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານຠູມິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິຄຕິກວິສຍາສຸ ຫິ ປຎ຺ຈໂວກາຣຌານຠູມີສຸ ເວຫປ຺ຜລຠູມິໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ຍຖາຣຫໍ ຈຕຸກ຺ກນເຍ ຕິກຊ຺ຌານສ຺ສ, ປຎ຺ຈກນເຍ ຈ ຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານສ຺ສ ວິປາກຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານຠູມິໂຍ ນາມ. ສຸທ຺ຘາວາສາ ປນ ເຕສມວິສຍາ. ນິພ຺ພຕ຺ຕມານນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ. ນນຸ ຈ ‘‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ ອຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ປວຕ຺ຕວາທານໍ ອປຣນ຺ຕທິຏ຺ຐິຠາວໂຕ ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕມານໍ ທິສ຺ວາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວຈນໍ ອນຸປປນ຺ນເມວ ສິຍາ. ອນາຄຕວິສຍາ ຫິ ເອເຕ ວາທາຕິ? ອຸປປນ຺ນເມວ ອນາຄຕສ຺ສ ເອກນ຺ຕສຸຂີຠາວາທິກສ຺ສ ປກປ຺ປນາຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນິພ຺ພຕ຺ຕິທສ຺ສເນນ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕມານໍ ທິສ຺ວາ ‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕສ຺ສໍ ຕສ຺ສໍ ຠູມິຍໍ ພາຫຸລ຺ເລນ ສຸຂາທິສຫິຕຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຕສໍ ‘‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ’’ຕິອາທິຄຫຓໂຕ ຕທນຸຣູປາເຍວ ຠູມິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສທ຺ທນ຺ຕຣາຠິສມ຺ພນ຺ຘວເສນ ວິຍ ຫິ ອຕ຺ຖປກຣຓາທິວເສນປິ ອຕ຺ຖວິເສໂສ ລພ຺ຠຕິ. ‘‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ’’ຕິອາທີສຸ ຈ ເອກນ຺ຕຠາໂວ ພຫຸລໍ ປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ປຕິ ປຍຸຕ຺ໂຕ. ຕຖາປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕທສ຺ສເນນ ເຕສໍ ເອວໍ ຄຫຓໂຕ. ອຖ ວາ ຫຕ຺ຖິທສ຺ສກອນ຺ຘາ ວິຍ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ ຍໍ ຍເທວ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕໍ ຕເທວ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ ອຸທາເນ ‘‘ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິພ຺ພາຊກາ ອນ຺ຘາ ອຈກ຺ຂຸກາ’’ຕິອາທິ, (ອຸທາ. ໕໕) ຕສ຺ມາ ອລເມຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕິມຄ຺ຄນາຕິ. ‘‘ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ທິສ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ສມຕ຺ເຖຕຸໍ ‘‘ວິເສສໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.