ນິທານກຖາວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ວິວິເຘນ ນເຍນ ປຓາມາທິກໍ ປກຣຓາຣມ຺ຠວິຘານໍ ກຕ຺ວາ ອິທານິ ວິຠາຄວນ຺ຕານໍ ສຠາວວິຠາວນໍ ວິຠາຄທສ຺ສນວເສເນວ ສຸວິຠາວິຕໍ, ສຸວິຎ຺ຎາປິຕຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ປຐມໍ ຕາວ ວຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວເສນ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ທີຆາຄໂມ ນາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ທີຆສ຺ສ ອາຄມວຣສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ປກາສຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຍທິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມິໍ ວຈເນ. ‘‘ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ປກາສຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ, ໂສ ທີຆາຄໂມ ນາມ ວຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວເສນ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ວິຠາໂຄຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ທີຆາຄມນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອຕສ຺ມິໍ ວຈເນ. ໂຍ ທີຆາຄໂມ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ທີຆາຄໂມ ນາມ ວຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວເສນ. ເອວໍ ວິຠຊິຕພ຺ໂພ, ເອທິໂສຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ທີຆສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ທູຣວຈນໍ ຕໍ-ສທ຺ເທນ ປຏິນິທ຺ທິສຕິ ວິຍ ‘‘ທີຆາຄມນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ອາສນ຺ນວຈນມ຺ປິ ຕໍ-ສທ຺ເທນ ປຏິນິທ຺ທິສຕິ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘິຍໍ ປຣມ຺ມຸຂໍ ວິຍ ປຣິວຕ຺ຕມານໍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ເອທິເສສຸ ຫິ ຐາເນສຸ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘິຍໍ ສມ຺ມຸຂໍ ວາ ປຣມ຺ມຸຂໍ ວາ ປຣິວຕ຺ຕມານໍ ຍຖາ ຕຖາ ວາ ປຏິນິທ຺ທິສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ສທ຺ທມຕ຺ຕປຏິນິທ຺ເທເສນ ອຕ຺ຖສ຺ສາວິໂຣຘນໂຕ. ວຄ຺ຄສຸຕ຺ຕາທີນໍ ນິພ຺ພຈນໍ ປຣໂຕ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕໂຍ ວຄ຺ຄາ ຍສ຺ສາຕິ ຕິວຄ຺ໂຄ. ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ ສຸຕ຺ຕານິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວາ ສງ຺ຄໂຫ ຄຓນາ ເອຕ຺ຖາຕິ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສສຸຕ຺ຕສງ຺ຄໂຫ.

ອຕ຺ຕໂນ ສໍວຓ຺ຓນາຍ ປຐມສງ຺ຄີຕິຍໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານຸກ຺ກເມເນວ ປວຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕສ຺ສ…ເປ… ນິທານມາທີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາທິຠາໂວ ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ຄີຕິກ຺ກເມເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ ປນ ຈຕູສຸ ອາຄເມສຸ ທີຆາຄໂມ ປຐມໍ ສງ຺ຄີໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຈ ສີລກ຺ຂນ຺ຘວຄ຺ໂຄ ປຐມໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລສຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖາປິ ນິທານນ຺ຕິ? ນາຍມນຸໂຍໂຄ ກຕ຺ຖຈິປິ ນ ປວຕ຺ຕຕິ ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ວຈນກ຺ກມມຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ. ອປິຈ ສທ຺ຘາວຫຄຸຓຕ຺ຕາ ທີຆາຄໂມວ ປຐມໍ ສງ຺ຄີໂຕ. ສທ຺ຘາ ຫິ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ພີຊໍ. ຍຖາຫ ‘‘ສທ຺ຘາ ພີຊໍ ຕໂປ ວຸຏ຺ຐີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໙໗; ສຸ. ນິ. ໗໗). ສທ຺ຘາວຫຄຸຓຕາ ຈສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕາເຍວ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ກຕິປຍສຸຕ຺ຕສງ຺ຄຫຕາຍ ເຈວ ອປ຺ປປຣິມາຓຕາຍ ຈ ອຸຄ຺ຄຫຓຘາຣຓາທິສຸຂໂຕ ປຐມໍ ສງ຺ຄີໂຕ. ຕຖາ ເຫສ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສສຸຕ຺ຕສງ຺ຄໂຫ, ຈຕຸສຏ຺ຐິຠາຓວາຣປຣິມາໂຓ ຈ. ສີລກຖາພາຫຸລ຺ລໂຕ ປນ ສີລກ຺ຂນ຺ຘວຄ຺ໂຄ ປຐມໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ສີລຎ຺ຫິ ສາສນສ຺ສ ອາທິ ສີລປຕິຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ສພ຺ພຄຸຓານໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕສ຺ມາ ຕິຫ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ອາທິເມວ ວິໂສເຘຫິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ໂກ ຈາທິ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ? ສີລຎ຺ຈ ສຸວິສຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໕.໔໖໙). ສີລກ຺ຂນ຺ຘກຖາພາຫຸລ຺ລໂຕ ຫິ ໂສ ‘‘ສີລກ຺ຂນ຺ຘວຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ທິຏ຺ຐິວິນິເວຐນກຖາຠາວໂຕ ປນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກສ຺ສ ນິຣວເສສທິຏ຺ຐິວິຠຊນໍ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລສຸຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕປິຏເກ ຫິ ພຸທ຺ຘວຈເນ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລສທິສໍ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ນິຄ຺ຄຸມ຺ພໍ ນິຊ຺ຊຏໍ ກຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ. ນິທານໍ ປນ ປຐມສງ຺ຄີຕິຍໍ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖເຣນ ປຸຏ຺ເຐນ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ເທສກາລາທິນິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປຐມໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຊາລສ຺ສາປີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອາຍສ຺ມຕາ’’ຕິອາທິນາ ເທສກໍ ນິຍເມຕິ, ປຐມສງ຺ຄີຕິກາເລຕິ ປນ ກາລນ຺ຕິ, ອຍມຕ຺ໂຖ ອຸປຣິ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ.