໒. ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກ຺ຂເຓເຍວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຠງ຺ຄາ ອຸທ຺ຘໍ ປຊ຺ຊນໍ ຄມນໍ ປວຕ຺ຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ, ຕສ຺ສ ຂໂຓ, ຕສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກ຺ຂເຓຕິ ເອວໍ ວາ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນສທ຺ເທນ ອຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ເທນ ວິຍ ສພ຺ເພ ປວຕ຺ຕມານຠາວາ ສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອຸປ຺ປາທມຕ຺ຕໍ. ເຕນາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ວຕ຺ຕມານກ຺ຂເຓເຍວ ຣູປາທີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕນ. ອນາລມ຺ພິຍມານານນ຺ຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ນາລມ຺ພິຍມານານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎຖາ ຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ຣູປາທີນໍ ຍທາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາໂວ, ຕທາ ອນາລມ຺ພິຍມານຕາວາຕິ. ສພ຺ພຣູປານີຕິ ສພ຺ພານິ ຣູປາຍຕນານິ, ຍຕ຺ຕການິ ຕານິ ອາປາຖຄຕານິ ໂຍຄ຺ຍເທເສ ຐິຕານິ, ຕານິ ສພ຺ພານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຫ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອກຊ຺ຌໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ສຕິປິ ຫິ ອເນເກສໍ ເອກຊ຺ຌໍ ອາປາຖຄມເນ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຸພ຺ພາໂຠໂຄ, ຕໍ ຕໍເຍວ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ນ ສພ຺ພໍ. ນີລາທິສງ຺ຆາຕວເສນ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປຈ຺ເຈກໍ ນີລາທິຣູປາຍຕນມຕ຺ຕວເສນ. ສມຸທິຕານິເຍວ ຫິ ຣູປາຍຕນານິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ, ນ ວິສຸໍ ວິສຸນ຺ຕິ ຘາຕຸວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາຍໍ ທສ຺ສິໂຕຍໍ ນໂຍ. ຍໍ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ເຕ ເຕ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎຖາ ຣູປາຍຕນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໂຄຈຣໍ ນາມ ນ ສິຍາ. ສທ຺ທາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕຖາ ສທ຺ທາທໂຍປີ’’ຕິ. ‘‘ສຫ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປາຬິຍາ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຍໍ ຍນ຺ຕິ ຫິ ວຈນໍ ຣູປາທີນິ ຠິນ຺ທຕີ’’ຕິ ອາຫ.

‘‘ເຍ ເອເຕ’’ຕິອາທິໂກ ປຸຣິໂມ ອຕ຺ໂຖ, ‘‘ນ ເອກໂຕ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິໂກ ປນ ປຈ຺ຉິໂມ, ‘‘ສພ຺ພາຣມ຺ມຓຕາທິວເສນ ວາ ອິຘາປິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ‘‘ຍໍ ຍໍ ວາ ປນາຣພ຺ຠາ’’ຕິ ອິມິສ຺ສາ ປາຬິຍາ ວິຍ ‘‘ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠາ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ປາຐສ຺ສ ປຸຣໂຕ ມໂນວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສພ຺ພາຣມ຺ມຓຕາ ນາຄຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ນ ຫິ ອນນ຺ຕຣເມວ ປາຬິຍໍ ສຣູປໂຕ ອາຄຕມຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປທນ຺ຕຣໍ ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ວາ’’ຕິອາທິນາ ນິຍມວເສນ ຉ ອາຣມ຺ມຓານິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຍໍ ຍໍ ວາ ປນາຣພ຺ຠາ’’ຕິ ວຈນໍ ສພ຺ພາຣມ຺ມຓຕາທິທສ຺ສນນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕເມເວຕນ຺ຕິ, ອິຘ ປນ ສພ຺ພາຣມ຺ມຓຕໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານໍ ສພ຺ພາຣມ຺ມຓຕາທສ຺ສນນ຺ຕິ ກຖມິທໍ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ? ກມາຠາໂວປິ ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອວິເສສວຈເນເນວ ສິທ຺ໂຘ ອາຣມ຺ມຓານຸປຸພ຺ພິຍາວ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ມໂນຘາຕຸຍາ ວິຍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອິຘ ອາຣມ຺ມຓານິ ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ຄຫິຕານິ, ຕຕ຺ຖ ວິຍ ວາ ເອເຕເນວ ນິຍມາຠາໂວປິ ສໍວຓ຺ຓິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນໍ. ນທິຍາ ສນ຺ທນໍ ປພ຺ພຕສ຺ສ ຐານນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕາ ອວິຣຕມວິຈ຺ເຉທນາຍໍ ຕຖາປວຕ຺ຕິກິຣິຍາວ. ເຕນາຫ ‘‘ອວິຣຕໍ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ສນ຺ທນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ‘‘ສນ຺ທນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕມານວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ‘‘ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຄຫວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອາຣມ຺ມຓປວຄ຺ຄໂຕ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕມານວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສພ຺ພກາລສງ຺ຄຫວເສນາ’’ຕິອາທິ. ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕີຕານາຄຕ…ເປ… ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ, ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຸທາຍວເສນາຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ຣາສີກຣຓວເສນ. ອຘິປ຺ປາໂຍຕິ ອິມິນາ ວຕ຺ຕມານຸປຈາເຣນ ວິນາວ ‘‘ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຕມານຕ຺ຖໍ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຸລ຺ລິງ຺ເຄຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິເມ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຍທິປິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ເກຈິ ອຕີຕາ ອນາຄຕາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ໂມ ປນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕີຕານາຄຕານໍ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຸປ຺ປາເທ ວາ ຫິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍນ ຠວິຕພ຺ພໍ ຐິຕິຍໍ ວາຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອຕີຕານາຄຕາ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ. ເຕສູຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ. ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍາຕິ ຕໍ ຕໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍາ. ອຍມຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ ສມານສຠາວຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ອຕ຺ຖາເຠເທນ ສຠາວເຠໂທ ອຕ຺ຖິ. ນ ປນ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍວນ຺ຕຕາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ ອຕີຕານາຄເຕສຸ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ຕທຠາວໂຕ. ຍສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍວນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາເຍວ, ເຕ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາເຍວາຕິ.

ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາຕິ ຍໍນິມິຕ຺ຕາຍໍວຈນເຠໂທ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຣູປາຣູປຘມ຺ມາ ຫິ ກລາປໂຕ ປວຕ຺ຕມານາປິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ກທາຈິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ຕິ, ກທາຈິ ເອກຊ຺ຌໍ, ນ ເອຕ຺ຖ ນິຍໂມ ອຕ຺ຖິ, ປຸຣິມາໂຠໂຄເຍວ ປນ ຕຖາຄຫເຓ ກາຣຓໍ. ຕຍິມໍ ທີເປຕຸໍ ຠຄວຕາ ຍໍວຈນເຠໂທ ກໂຕຕິ ຈ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ຍສ຺ມາ ປນ ເອກກລາປປຣິຍາປນ຺ນານມ຺ປິ ຘມ຺ມານໍ ເອກຊ຺ຌໍ ຄຫເຓ ນ ສມຸທາໂຍ ຄຍ຺ຫຕິ ຕທາໂຠຄາຠາວໂຕ, ອຖ ໂຂ ສມຸທິຕາ ຘມ຺ມາ ເອວາຕິ ສຫຄ຺ຄຫຓມ຺ປິ ວິສຸໍຄຫຓຄຕິກໍ, ຕສ຺ມາ ວິສຸໍຄຫຓສພ຺ຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ‘‘ຍໍ ຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ສຕິປິ ວິສຸໍຄຫເຓ ເຕ ສພ຺ເພ ເອກຊ຺ຌໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ເຕ ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຫິ ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເວທນາທີສູຕິ ເວທນາທີສຸ ຈຕູສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຫຓວເສນ, ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປນ ຄຫຓວເສນ ຜສ຺ສາທີສຸ. ໂຍ ຈ ຣູປາທິໂກຕິ ອິທໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕຣສ຺ສ ສາຘາຣຓາຣມ຺ມຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຍ ຈ ອເນເກ ຜສ຺ສາທໂຍຕິ ອິທໍ ອສາຘາຣຓາຣມ຺ມຓວເສນ. ເຕ ສພ຺ເພຕິ ເຕ ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓປ຺ປເຠເທ ສພ຺ເພປິ ອາຣມ຺ມຓຘມ຺ເມ. ເອເກກເມວ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຣູປາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ ຈ ອເນເກ ນີລາທິເຠທໂຕ. ຕຖາຕິ ອເນເກ. ເຕນ ເຠຣິສທ຺ທາທິເກ, ມູລຄນ຺ຘາທິເກ, ມູລຣສາທິເກ, ກຖິນສມ຺ຜສ຺ສາທິເກ, ເວທນາທິເກ ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອເນເກຕິ ຫິ ອິມິນາ ອເນກກລາປຄຕານໍເຍວ ວຓ຺ຓາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຎ຺ຎາຓາຣມ຺ມຓຠາວມາຫ. ສາມຎ຺ຎໂຕ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາຣຫໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ນິທສ຺ສິຕພ຺ພໍ ໂຫຕີຕິ.

ກຸສລວິປາກສ຺ສາຕິ ກຸສລສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ຈ. ນ ຫິ ນິພ຺ພານໍ ປຸພ຺ເພ ນິວຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິທໍ ‘‘ທິຏ຺ຐນິພ຺ພາໂນເຍວາ’’ຕິອາທິນາ ວກ຺ຂມານເມວ ອຕ຺ຖໍ ຫທເຍ ຐເປຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ຫິ ນິພ຺ພານວິຠາວນໍ ອທິຏ຺ຐສຈ຺ຈສ຺ສ ວາ ສິຍາ ທິຏ຺ຐສຈ຺ຈສ຺ສປິ ວາ. ຕຕ຺ຖ ອທິຏ຺ຐສຈ຺ເຈນ ຕາວ ຕໍ ວິຠາເວຕຸເມວ ນ ສກ຺ກາ ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ, ອິຕຣສ຺ສ ປນ ປເຄວ ວິຠູຕເມວາຕິ ຕໍ ເຕນ ວິຠາວິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ນ ຈ ຕໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓກຣຓາຠາວໍ ອາຄມໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ນ ຫິ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຍຸຕ຺ຕິໂຕ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນ ປຸພ຺ເພ ນິວຸຕ຺ຖໍ ອສງ຺ຂຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ? ໂຄຈຣາເສວນາຍ ອາເສວິຕສ຺ສປິ ນິວຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ. ທິຏ຺ຐສຈ຺ໂຈເຍວ ຫິ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ນິພ຺ພານໍ ວິຠາເວຕິ, ນ ອທິຏ຺ຐສຈ຺ໂຈ. ຕໍ ປນ ຎາຓໍ ຂນ຺ເຘ ວິຍ ຂນ຺ຘປຏິພທ຺ເຘປິ ວິຠາເວຕີຕິ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຂນ຺ຘວິຠາວເນ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ວິຠາເວຕີຕິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ. ເອເຕນ ປໂຍຊນາຠາວໂຈທນາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເອວໍ ອນາຄຕໍສຎາເຓປິ ໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍຖາ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕາ ທສ຺ສິຕາ, ເອວໍ ອນາຄຕໍສຎາເຓປິ ຍຖາຣຫໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ປນ ‘‘ຂນ຺ຘປຏິພທ຺ຘວິຠາວນກາເລ’’ຕິອາທິນາ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍຖາຣຫ’’ນ຺ຕິ. ກສ຺ສຈິ ອຠິຎ຺ຎາປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສປິ ຣູປາວຈຣສ຺ສ, ປເຄວ ອິຕຣສ຺ສ.

ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.