໑. ປຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໙໘-໖໐໒. ປຕ຺ຕວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ວິກ຺ເກຕພ຺ພຠຓ຺ຑໍ. ຍສ຺ມາ ວຓ຺ຓສທ຺ໂທ ສຓ຺ຐານຊາຕິຣູປາຍຕນກາຣຓປມາຓຄຸຓປສໍສາທີສຸ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ສປ຺ປຣາຊວຓ຺ຓໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໔໒) ຫິ ສຓ຺ຐານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ເສຏ຺ໂຐ ວຓ຺ໂຓ, ຫີໂນ ອຎ຺ໂຎ ວຓ຺ໂຓ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໔໐໒) ຊາຕິ. ‘‘ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໓໐໓) ຣູປາຍຕນໍ.

‘‘ນ ຫຣາມິ ນ ຠຎ຺ຊາມິ, ອາຣາ ສິງ຺ຆາມິ ວາຣິຊໍ;

ອຖ ເກນ ນຸ ວຓ຺ເຓນ, ຄນ຺ຘຕ຺ເຖໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓໔; ຊາ. ໑.໖.໑໑໖) –

ອາທີສຸ ກາຣຓໍ. ‘‘ຕໂຍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓາ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໖໐໒) ປມາຓໍ. ‘‘ກທາ ສຎ຺ຎຸຬ຺ຫາ ປນ ເຕ ຄຫປຕິ ອິເມ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ຓາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໗໗) ຄຸໂຓ. ‘‘ວຓ຺ຓາຣຫສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໓) ປສໍສາ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໂຍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓາຕິ ຕີຓິ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປມາຓານີ’’ຕິ.

ອຑ຺ຒເຕຣສປລາ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມາສານໍ ອຑ຺ຒເຕຣສປລານິ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ມຄຘນາຬິ ນາມ ຉປສຕາ ນາຬີ’’ຕິ ເກຈິ. ‘‘ອຏ຺ຐປສຕາ’’ຕິ ອປເຣ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມານໍ ມເຕນ ຕິປສຕາຍ ນາຬິຍາ ທ຺ເວ ນາຬິໂຍ ເອກາ ມຄຘນາຬິ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິມານໍ ຈຕຸປສຕາຍ ນາຬິຍາ ທ຺ເວ ນາຬິໂຍ ເອກາ ມຄຘນາຬິ. ອາຈຣິຍຘມ຺ມປາລຕ຺ເຖເຣນ ປນ ‘‘ປກຕິຍາ ຈຕຸມຸຏ຺ຐິກໍ ກຸຑຸວໍ, ຈຕຸກຸຑຸວໍ ນາຬິກໍ, ຕາຍ ນາຬິຍາ ໂສຬສ ນາຬິໂຍ ໂທຓໍ, ຕໍ ປນ ມຄຘນາຬິຍາ ທ຺ວາທສ ນາຬິໂຍ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ນເຍນ ‘‘ມຄຘນາຬິ ນາມ ປຎ຺ຈ ກຸຑຸວານິ ເອກຎ຺ຈ ມຸຏ຺ຐິໍ ເອກາຍ ມຸຏ຺ຐິຍາ ຕຕິຍຎ຺ຈ ຠາຄໍ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສພ຺ພສມ຺ຠາຣສງ຺ຂໂຕຕິ ຊີຣກາທິສພ຺ພສມ຺ຠາເຣຫິ ສງ຺ຂໂຕ. ອາໂລປສ຺ສ ອາໂລປສ຺ສ ອນຸຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ມຕ຺ຕາ ນາມ ໂອທນຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠາໂຄ’’ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມາຍຸສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໘໗) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາໂລປສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຠາຄປ຺ປມາຓໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອາໂລປສ຺ສ ອນຸຣູປນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອິຘ ປນ ສູປສ຺ເສວ ໂອທນຈຕຸຕ຺ຖຠາຄປ຺ປມາຓຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເອຕສ຺ສ ລກ຺ຂເຓ ທສ຺ສິເຕ ອິຕຣສ຺ສປິ ທສ຺ສິຕເມວ ໂຫຕີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ຕຖາ ວິເສເສຕ຺ວາ ປມາຓໍ ນ ທສ຺ສິຕໍ.

ມຄຘນາຬິຍາ ອຸປຑ຺ຒປ຺ປມາໂຓ ອິຘ ປຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ປຕ຺ໂຖທນນ຺ຕິ ມຄຘນາຬິຍາ ອຸປຑ຺ຒນາຬິໂກທນ’’ນ຺ຕິ. ອິມິນາ ຈ ‘‘ປຕ຺ຖທ຺ວຍໍ ມຄຘນາຬີ’’ຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ປຕ຺ໂຖ ຈ ‘‘ຈຕຸປໂລ ກຸຑຸໂວ, ຈຕຸກຸຑຸໂວ ປຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອິມິນາ ໂລກິຍໂວຫາເຣນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຠາຊນປຣິໂຠເຄນາຕິ ອຸທກາຫຣຓາທິນາ ຠາຊນປຣິໂຠເຄນ.

໖໐໗. ໂຘເຕຕິ ປຣິໂຠຄາວສານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ໂຘເຕເຍວ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ຕໂຕ ປຸເຣຕຣໍ ປຣິໂຠຄກາເລເຍວ ອາປຊ຺ຊນໂຕ.

໖໐໘. ປຎ຺ຈຫິ ທ຺ວີຫີຕິ ອິທໍ ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ກາຬວຓ຺ຓຕາ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຍທິ ປນ ເອເກນປິ ປາເກນ ກາຬວຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ, ອຘິຏ຺ຐານຸປໂຄເຍວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຫຕ຺ຖານາຄຕສ຺ສປິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຍທິຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ຈ ທູເຣ ຐິຕມ຺ປິ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວິກປ຺ເປຕຸຎ຺ຈ ລຠຕິ, ຐປິຕຏ຺ຐານສລ຺ລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ນ ປມາຓນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຸຕ຺ວາ ວາຕິ ປຕ຺ຕກາຣເກນ ເປສິຕຠິກ຺ຂຸນາ ອນາຓຕ຺ໂຕ ເກວລໍ ຕສ຺ສ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ວຈນມຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ. ນ ປມາຓນ຺ຕິ ເຕນ ອເປສິຕຕ຺ຕາ. ສາມນ຺ຕວິຫາເຣຕິ ອິທໍ ອຸປຈາຣມຕ຺ຕໍ, ຕໂຕ ທູເຣ ຐິຕມ຺ປິ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ຐປິຕຏ຺ຐານໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ອິທມ຺ປິ ອຸປຈາຣມຕ຺ຕໍ, ປຕ຺ຕສລ຺ລກ຺ຂຓເມເວຕ຺ຖ ປມາຓໍ. ປຕ຺ເຕ ວາ ຉິທ຺ທໍ ໂຫຕີຕິ ມຸຂວຏ຺ຏິໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ທ຺ວງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕກາສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຉິທ຺ທໍ ໂຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຐມກຖິເນ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ປຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.