໙. ຣູປິຍສໍໂວຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໘໗. ຣູປິຍສໍໂວຫາຣສິກ຺ຂາປເທ ຊາຕຣູປາທິຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸ ອິຘ ຣູປິຍຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕຣູປຣຊຕປຣິວຕ຺ຕນ’’ນ຺ຕິ. ປຏິຄ຺ຄຫິຕປຣິວຕ຺ຕເນຕິ ສາທິຕຣູປິຍສ຺ສ ປຣິວຕ຺ຕເນ, ອສາທິຍິຕ຺ວາ ວາ ກປ຺ປິເຍນ ຄາເຫນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຣູປິຍປຣິວຕ຺ຕເນ.

໕໘໙. ຄ-ກາຣສ຺ສ ກ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ສີສູປກ’’ນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ, ປທຠາຊເນ ຆນກຕນ຺ຕິ ປິຓ຺ຑໍ ກຕໍ. ສຕ຺ຖຸວຓ຺ໂຓຕິອາທີສຸ ‘‘ສຕ຺ຖຸວຓ຺ໂຓ ຈ ກຫາປໂຓ ຈ…ເປ… ເຍ ຈ ໂວຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມຸຈ຺ຈໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຣູປິເຍ ຣູປິຍສຎ຺ຎີຕິ ສກສນ຺ຕກໍ ວທຕິ. ຣູປິຍໍ ເຈຕາເປຕີຕິ ປຣສນ຺ຕກໍ ວທຕິ. ‘‘ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖຸນາ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸໍ ວາ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ວາ ເຈຕາເປນ຺ຕສ຺ສປິ ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິທໍ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ‘‘ຣູປິເຍ ຣູປິຍສຎ຺ຎີ ອຣູປິຍໍ ເຈຕາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິອາທິຕ຺ຕິໂກ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສານຸໂລມຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຣູປິຍສໍໂວຫາໂຣ ນາມ ນ ເກວລໍ ຣູປິເຍນ ຣູປິຍປຣິວຕ຺ຕນເມວ, ອຖ ໂຂ ‘‘ອຣູປິເຍ ຣູປິຍສຎ຺ຎີ ຣູປິຍໍ ເຈຕາເປຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຣູປິເຍນ ຣູປິຍເຈຕາປນມ຺ປິ ຣູປິຍສໍໂວຫາໂຣ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂປິ ຣູປິເຍ ສຕິ ຣູປິຍສໍໂວຫາໂຣເຍວ ໂຫຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ອວຸຕ຺ໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ. ອຣູປິຍໍ ນາມ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸກປ຺ປິຍວຕ຺ຖູນິ. ເອກນ຺ເຕນ ຣູປິຍປກ຺ເຂຕິ ເອເກນ ອນ຺ເຕນ ຣູປິຍປກ຺ເຂຕິ ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ‘‘ເອກໂຕ ຣູປິຍປກ຺ເຂ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ເອກຣູປິຍປກ຺ເຂ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖາປິ ເອກໂຕ ຣູປິຍປກ຺ເຂຕິ ອຍເມວຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸນາ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໂນ ກຍວິກ຺ກເຍປິ ຕາວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸໂນ ກຍວິກ຺ກເຍ ກສ຺ມາ ນ ໂຫຕີຕິ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ…ເປ… ອຣູປິເຍນ ຈ ຣູປິຍເຈຕາປນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣສິກ຺ຂາປເທ. ຕຕ຺ຖາຕິ ກຍວິກ຺ກຍສິກ຺ຂາປເທ. ເຕເນວາຕິ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸນາເຍວ.

ປຸນ ກປ຺ປິຍຠາວໍ ເນຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ‘‘ມຫາອກປ຺ປິໂຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ອຸປາເຍນ ກປ຺ປິໂຍ ກາຕຸນ຺ຕິ ອິທໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍເຍວ ສຫຘມ຺ມິການໍ ອນ຺ຕເຣ ປຣິວຕ຺ຕນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຄິຫີຫິ ປນ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ສພ຺ເພສໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ອຸປາເຍນ ກປ຺ປິໂຍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ປນ ອິມິນາວ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຣູປິຍໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ເຕນ ເຈຕາປິຕໍ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ.

ເຍ ປນ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫິຕຣູປິຍໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາປິ ເຕນ ປຣິວຕ຺ຕິຕໍ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ອຸປາເຍນ ກປ຺ປິໂຍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເຕ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຍສ຺ມາ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ອຸປຣູປຣິ ອຎ຺ຎໍ ອຎ຺ຎໍເຍວ ກຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຣິຈ຺ເຉທາຠາວໂຕ ອິຘ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕຸໍ ອວຕ຺ວາ ‘ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ອຸປາເຍນ ກປ຺ປິໂຍ ກາຕຸ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຣິຈ຺ເຉທາຠາວໂຕເຍວ ‘ມູເລ ມູລສາມິການໍ, ປຕ຺ເຕ ຈ ປຕ຺ຕສາມິການໍ ທິນ຺ເນ ກປ຺ປິໂຍ ໂຫຕີ’ຕິ ຈ ນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຍທິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຣູປິຍໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເຈຕາປິຕໍ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອິຘາປິ ອວສານວຕ຺ຖຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ກສ຺ມາ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ໂຍ ປນ ຣູປິຍໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ…ເປ… ປຕ຺ເຕ ຈ ປຕ຺ຕສາມິການໍ ທິນ຺ເນ ກປ຺ປິໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມິນາປິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຣູປິຍໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເຈຕາປິຕໍ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ຍທິ ຕໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ, ‘‘ມູເລ ມູລສາມິການໍ, ປຕ຺ເຕ ຈ ປຕ຺ຕສາມິການໍ ທິນ຺ເນ ກປ຺ປິໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ນ ວເທຍ຺ຍ. ອປເຣ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ຣູປິຍປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສປິ ຍຖາ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຖາ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘ມູເລ ມູລສາມິການ’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ທຸຕິຍປຕ຺ຕສທິໂສເຍວາຕິ ອິມິນາ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ສຫຘມ຺ມິການໍ ນ ກປ຺ປຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ມູລສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອຖ ມູລສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ຣູປິຍປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສ ຕາວ ອກປ຺ປິໂຍ ໂຫຕຸ, ເສສານໍ ປນ ກສ຺ມາ ນ ກປ຺ປຕີຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກສ຺ມາ ເສສານໍ ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ. ກາຣຓມາຫ ‘‘ມູລສ຺ສ ອນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ’’ຕິ. ປຕ຺ຕສ຺ສ ກປ຺ປິຍຠາເວປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕມູລສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພສ຺ສ ອນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເຕນ ຄຫິຕປຕ຺ໂຕ ເສສານມ຺ປິ ນ ກປ຺ປຕິ. ຍທິ ຫິ ເຕນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕມູລໍ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ສິຍາ, ເຕນ ກປ຺ປິເຍນ ກມ຺ເມນ ອາຣາມິກາທີຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ທິນ຺ນປຕ຺ໂຕ ຣູປິຍປຏິຄ຺ຄາຫກໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອປເຣ ປນ ‘‘ມູລໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄຫິຕປຕ຺ໂຕປິ ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ໂຐ, ເສສານໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ‘‘ມູລສ຺ສ ອນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ອນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ທຸພ຺ພິຈາຣິຕຕ຺ຕາຕິ ອິມິນາ ຣູປິຍສໍໂວຫາໂຣ ອເນນ ກໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຍສ຺ມາເນນ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣມຕ຺ຕເມວ ກຕໍ, ນ ມູລໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕໍ, ຕສ຺ມາ ວິນຍກມ຺ມວເສນ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ເຎສໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຈ ອຕ຺ເຖ ປມາຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຫາສຸມຕ຺ເຖຣສ຺ສ ກິຣາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອປເຣ ປນ ‘‘ທຸພ຺ພິຈາຣິຕຕ຺ຕາຕິ ອິມິນາ ເກວລໍ ຄິຫິສນ຺ຕກຠາເວນ ຐິເຕ ທຸພ຺ພິຈາຣິຕມຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣາປຊ຺ຊນໍ, ຕສ຺ມາ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣາຠາວໂຕ ໂສ ປຕ຺ໂຕ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ຕສ຺ສ ນ ກປ຺ປຕິ, ອນິສ຺ສຏ຺ໂຐປິ ອຎ຺ເຎສໍ ກປ຺ປຕິ. ອນິສ຺ສຏ຺ຐສ຺ເສວ ຈ ອຎ຺ເຎສໍ ກປ຺ປິຍຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘ມຫາສຸມຕ຺ເຖຣສ຺ສ ກິຣາ’ຕິອາທິວຕ຺ຖູນິ ອຸທາຫຏານິ. ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊີຕິ ອິທຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎສໍ ກປ຺ປິຍຕ຺ຕາ ເກວລໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ວິນຍກມ຺ມວເສນ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຏ຺ຐຠາວໍ. ອິມສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສປ຺ປິສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ສາຘກ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໕໙໑. ຣູປິຍປຏິຄ຺ຄຫຓຣູປິຍສໍໂວຫາເຣສຸ ເຍນ ເອເກກເມວ ກຕໍ, ເຕນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ເຍນ ປນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຣູປິເຍເນວ ສໍໂວຫາໂຣ ກໂຕ, ເຕນ ກຖໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນຍິທໍ ທຸກ຺ກຣໍ, ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນານປ຺ປກາຣກໍ ຣູປິຍສໍໂວຫາຣໍ ສມາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິ ເອວເມວ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທປິ ‘ອຣູປິເຍ ຣູປິຍສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’ຕິອາທິຕ຺ຕິກສ຺ສ ອວສານປເທ ອນາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸວເສເນວ ອິທໍ ຕິກໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຕີສຸປິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອຣູປິຍຄ຺ຄຫເຓນ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູນໍ ສງ຺ຄໂຫຕິ ປຸຣິມປທທ຺ວຍໍ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູນໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອວສານປທເມວ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸວເສນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ອນາປຕ຺ຕິມິສ຺ສິເຕ ອວສານຕ຺ຕິເກ ສຎ຺ຎານານຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸນາ ປນ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖຸໂນ ເຈຕາປນໍ ເນວ ອິຘ, ນ ຕຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນເມຕ຺ຖ ສາຘກໍ. ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຘເນນ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ສ ວາ ຘນສ຺ສ ວາ ຣູປິຍຠາໂວ ເຈວ, ປຣິວຕ຺ຕນຎ຺ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ.

ຣູປິຍສໍໂວຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.