໒. ກາຍສໍສຄ຺ຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໖໙. ທຸຕິເຍ ເຍສຸ ວິວເຏສຸ ອນ຺ຘກາໂຣ ໂຫຕິ, ຕານິ ວິວຣນ຺ໂຕຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ສທ຺ຘິໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸກາໂມ ເອວມກາສິ. ເຕນ ກຕສ຺ສປິ ວິປ຺ປກາຣສ຺ສ ອຕ຺ຕນິ ກຕຕ຺ຕາ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ວິປ຺ປກາຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຬາຣຕ຺ຕຕາຕິ ອຸຬາຣຈິຕ຺ຕຕາ, ປຓີຕາຘິມຸຕ຺ຕຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໗໐. ໂອຕິຓ຺ໂຓຕິ ອິທໍ ກມ຺ມສາຘນໍ ກຕ຺ຕຸສາຘນໍ ວາ ໂຫຕີຕິ ຕທຸຠຍວເສນ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍກ຺ຂາທີຫິ ວິຍ ສຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອສມເປກ຺ຂິຕ຺ວາຕິ ຍຖາສຠາວໍ ອນຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ, ຍຖາ ເຕ ຣຕິຊນກາ ຣູປາທໂຍ ວິສຍາ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂາສຸຠານຕ຺ຕາກາເຣນ ອວຕ຺ຖິຕາ, ຕຖາ ອປສ຺ສິຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໗໑. ສຎ຺ຎມເວລນ຺ຕິ ສີລມຣິຍາທໍ. ອາຈາໂຣຕິ ອາຈຣຓໍ ຫຕ຺ຖຄຫຓາທິກິຣິຍາ. ອສ຺ສາຕິ ‘‘ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ປທສ຺ສ.

໒໗໓. ເອເຕສໍ ປທານໍ ວເສນາຕິ ອາມສນາທິປທານໍ ວເສນ. ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ…ເປ… ສຎ຺ໂຈເປຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ກາຍໍ ວາ ຕິຣິຍໍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສຎ຺ຈາເຣຕິ. ‘‘ກາຍໂຕ ອໂມເຈຕ຺ວາວາຕິ ວຈນໂຕ ມຕ຺ຖກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫຕ຺ຖໍ ໂອຕາເຣນ຺ຕສ຺ສ ກາຍໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຖສາຏກູປຣິ ໂອມສນ຺ຕສ຺ສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ສາຏກໂຕ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ຊງ຺ຆໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກາຍໍ ໂອມສນ຺ຕສ຺ສ ປຸນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ທ຺ວາທສສຸປິ ອາມສນາທິປ຺ປໂຍເຄສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ປໂຍເຄ ກາຍໂຕ ອໂມຈິເຕ ເອເກກາວ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ມູລຄ຺ຄຫຓເມວ ປມາຓ’’ນ຺ຕິ. ອິທຎ຺ຈ ເອເກນ ຫຕ຺ເຖນ ກາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິຕເຣນ ຫຕ຺ເຖນ ກາຍປຣາມສນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເກນ ປນ ຫຕ຺ເຖນ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິຕເຣນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ກາຍໍ ປຣາມສໂຕ ປໂຍຄຄຓນາຍ ອາປຕ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນ ເກວລໍ ວຕ຺ຖຸວເສເນວ, ອປິຈ ສຎ຺ຎາວເສນປີຕິ ອາຫ ‘‘ອິຕ຺ຖິຍາ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎິສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ. ປາຬິຍໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕ ຈ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕິຕ຺ຖິຍາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕປຸຣິສສ຺ສ ຈ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສມສາຣາໂຄຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ເອກສທິສຣາໂຄ. ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ຣຊ຺ຊຸວຕ຺ຖາທີຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຫເຓ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ປຸນ ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ສມສາຣາໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ອນນ຺ຕຣນເຍເນວາຕິ ກາຍປຏິພທ຺ຘອາມສນນເຍນ. ເວຓິຄ຺ຄຫເຓນ ໂລມານມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ໂລມານໍ ຜຸສເນປິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິທານິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ປກາເສຕຸກາໂມ ‘‘ອຸປາທິນ຺ນເກນ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຍຖານິທ຺ທິຏ຺ຐນິທ຺ເທເສຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕກາຍສໍສຄ຺ຄນິທ຺ເທເສ. ເຕນາຕິ ເຕນ ຍຖາວຸຕ຺ຕກາຣເຓນ. ສຎ຺ຎາຍ ວິຣາຄິຕມ຺ຫີຕິ ສຎ຺ຎາຍ ວິຣທ຺ຘາຍ. ລິງ຺ຄພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ‘‘ວິຣາຄິຕມ຺ຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມໍ ນາມ ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ອາຄຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຖຸໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕີຕິປິ ເກຈິ. ສາຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ສາຣຕ຺ຕໍ. ວິຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄຣຫິຕໍ ມາຕຸຠຄິນີອາທິໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ‘‘ວິຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິຣຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ, ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ມາຕຸເປມາທິວເສນ ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິມາຍ ປາຬິຍາ ສເມຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຖໍ ສເມຕີຕິ ເຈ? ຍທິ ຫິ ‘‘ອິຕ຺ຖິຍາ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາ ວິຣາຄິຕາ ຠເວຍ຺ຍ, ກາຍປຏິພທ຺ຘຄ຺ຄຫເຓ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ວທນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ‘‘ອິຕ຺ຖີ ຈ ໂຫຕິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎີ ຈາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິຕ຺ຖິຍາ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ກາຍໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາ ວິຣາຄິຕາ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີຕິ ກາຍໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຍຖາວຕ຺ຖຸກເມວ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕວາໂທ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ສເມຕິ. ໂຍ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ສຕິປິ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາຍ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ຄຫຓສມເຍ ‘ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ສຎ຺ຎໍ ຐເປຕ຺ວາ ‘ອິຕ຺ຖິໍ ຄຓ຺ຫາມີ’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ອຠາວໂຕ ວຕ຺ຖຸສຎ຺ຎານໍ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ອຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ‘‘ກິໍ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ວຕ຺ຖາທິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອິຕ຺ຖິຍາ ຣາເຄນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຸທາຫຸ ວຕ຺ຖາທີສຸ ຣາເຄນາ’’ຕິ. ຍທິ ‘‘ວຕ຺ຖາທີສຸ ຣາເຄນ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍ, ອິຕ຺ຖິຍາ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ອຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຐິຕໍ ວຕ຺ຖາທິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສປິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ອິຕ຺ຖີ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎາ ສາຣຕ຺ຕຠາໂວ ຄຫຓຎ຺ຈາຕິ ອງ຺ຄປາຣິປູຣິສພ຺ຠາວໂຕ ມຫາສຸມຕ຺ເຖຣວາໂທວ ຍຸຕ຺ຕວາໂທ. ອຏ຺ຐກຖາວິນິຈ຺ຉເຍຫິ ຈ ສເມຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ສຎ຺ຎາວິຣາເຄນ ວິຣາຄິຕໍ ນາມ ສິຍາ, ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ພາຫາຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິສ຺ສ ‘‘ມຊ຺ຌຄຕິຕ຺ຖິໂຍ ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ເອວຣູປາຍ ສຎ຺ຎາຍ ອຠາວໂຕ ມຊ຺ຌຄຕານໍ ວເສນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ນ ສິຍາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຏ຺ຐກຖາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາວິຣາເຄນ ວິຣາຄິຕໍ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ສິທ຺ໂຘເຍວາຕິ. ນີເລນ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍສຠາວໂຕ ກາຬິຕ຺ຖີ ວຸຕ຺ຕາ.

໒໗໙. ເສວນາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ຜສ຺ສສຸຂເສວນາຘິປ຺ປາໂຍ. ອິຕ຺ຖິຍາ ກາເຍນ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກາຍປຏິພທ຺ຘາມສນວາເຣປິ ຜສ຺ສໍ ປຏິວິຊານາຕີຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຕໂນ ກາຍປຏິພທ຺ຘາມສເນປິ ກາຍສມ຺ພນ຺ຘສຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວາເຣ. ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປຐມໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄ ສຕິປິ ປຈ຺ຉາ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໘໑. ປາຣິປນ຺ຖິກາຕິ ວິລຸມ຺ປນິກາ, ອນ຺ຕຣາຍິກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນທີໂສເຕນ ວຸຍ຺ຫມານໍ ມາຕຣນ຺ຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎາສຸປິ ປນ ອິຕ຺ຖີສຸ ກາຣຸຎ຺ຎາຘິປ຺ປາເຍນ ມາຕຣິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ເນວຕ຺ຖິ ໂທໂສຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ມາຕຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎາສໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕາປິ ອຕ຺ຖິ. ຕິຓຓ຺ຑຸປກນ຺ຕິ ຫິຣີເວຣາທິມູເລຫິ ກຕຈຸມ຺ພຏກໍ. ຕາລປຓ຺ຓມຸທ຺ທິກນ຺ຕິ ຕາລປຓ຺ເຓຫິ ກຕອງ຺ຄຸລິມຸທ຺ທິກໍ. ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນິວາສນປາຣຸປນຠາວໂຕ ອປເນຕ຺ວາ, ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ອປນາເມຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ປາທມູເລ ຐເປຕິ, ວຏ຺ຏຕີຕິ ອິທໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓວິຕານາທິອຕ຺ຖມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ, ປູຊາທິອຕ຺ຖໍ ຕາວກາລິກມ຺ປິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອິຕ຺ຖິສຓ຺ຐາເນນ ກຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸຠູຕຕິຣຈ຺ຉານຄຕິຕ຺ຖີນມ຺ປິ ອນາມາສຠາວໂຕ ຕາທິສໍ ອິຕ຺ຖິສຓ຺ຐາເນນ ກຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕຣູປມ຺ປິ ອນາມາສນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ປຏິມາຣູປໍ ອາມສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ ອາຈຣິຍາ. ອິຕ຺ຖິຣູປານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ວຕ຺ຖຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຎ຺ຈ ຠິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຫຕ຺ເຖນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ເກນຈິເທວ ທຓ຺ຑາທິນາ ຠິນ຺ທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອນາມາສມ຺ປິ ຫຕ຺ເຖນ ອປຣາມສິຕ຺ວາ ທຓ຺ຑາທິນາ ເກນຈິ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິຘ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ປໍສຸກູລໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ ມາຕຸຄາມສຣີເຣປິ ສຕ຺ຖາທີຫິ ວຓໍ ກຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ຄຫິຕມຓ຺ຑູກສປ຺ປິນິໍ ທຓ຺ຑາທີຫິ ນິປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ມຓ຺ຑູກໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ມຄ຺ຄໍ ອຘິຏ຺ຐາຍາຕິ ມຄ຺ເຄ ຄຈ຺ຉາມີຕິ ເອວໍ ມຄ຺ຄສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກີຬນ຺ເຕນາຕິ ອິທໍ ຄິຫິສນ຺ຕກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂຸສນ຺ຕກໍ ປນ ເຍນ ເກນຈິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ອນາມສິຕພ຺ພເມວ ທຸຣຸປຈິຓ຺ຓຠາວໂຕ. ຕາລປນສາທີນີຕິ ເຈຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ນາຬິເກຣລພຸຊຕິປຸສອລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑປຸສ຺ສຜລເອຬາລຸກຜລານໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ຍຖາວຸຕ຺ຕຜລານໍເຍວ ເຈຕ຺ຖ ກີຬາຘິປ຺ປາເຍນ ອາມສນໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາສາຓສກ຺ຂຣາທີນິ ກີຬາຘິປ຺ປາເຍນປິ ອາມສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ມຸຕ຺ຕາຕິ ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ຠຊາທິກາ ອຏ຺ຐວິຘາ ມຸຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ຠໍ, ວຣາຫທາຐໍ, ຠຸຊງ຺ຄສີສໍ, ວລາຫກໍ, ເວຬຸ, ມຈ຺ຉສິໂຣ, ສງ຺ໂຂ, ສິປ຺ປີຕິ ອຏ຺ຐ ມຸຕ຺ຕາໂຍນິໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ຠຊາ ປີຕວຓ຺ຓາ ປຠາວິຫີນາ. ວຣາຫທາຐຊາ ວຣາຫທາຐວຓ຺ຓາວ. ຠຸຊງ຺ຄສີສຊາ ນີລາທິວຓ຺ຓາ ສຸວິສຸທ຺ຘາ ວຏ຺ຏລາ. ວລາຫກຊາ ອາຠາສູຣາ ທຸພ຺ພິຠາຄຣູປາ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິທ຺ຘມນ຺ຕິໂຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເທວູປໂຠຄາ ເອວ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ເວຬຸຊາ ກຣກຜລສມານວຓ຺ຓາ ນ ອາຠາສູຣາ, ເຕ ຈ ເວຬູ ອມນຸສ຺ສໂຄຈເຣ ເອວ ປເທເສ ຊາຍນ຺ຕິ. ມຈ຺ຉສິຣຊາ ປາຐີນປິຏ຺ຐິສມອານວຓ຺ຓາ ວຏ຺ຏລາ ລຆໂວ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ປຠາວິຫີນາ ຈ, ເຕ ຈ ມຈ຺ຉາ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌເຍວ ຊາຍນ຺ຕິ. ສງ຺ຂຊາ ສງ຺ຂອຸທຣຈ຺ຉວິວຓ຺ຓາ ໂກລຜລປ຺ປມາຓາປິ ໂຫນ຺ຕິ ປຠາວິຫີນາວ. ສິປ຺ປິຊາ ປຠາວິເສສຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ນານາສຓ຺ຐານາ. ເອວໍ ຊາຕິໂຕ ອຏ຺ຐວິຘາສຸ ມຸຕ຺ຕາສຸ ຍາ ມຈ຺ຉສງ຺ຂສິປ຺ປິຊາ, ຕາ ສາມຸທ຺ທິກາ. ຠຸຊງ຺ຄຊາປິ ກາຈິ ສາມຸທ຺ທິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ອິຕຣາ ອສາມຸທ຺ທິກາ. ຍສ຺ມາ ພຫຸລໍ ສາມຸທ຺ທິກາວ ມຸຕ຺ຕາ ໂລເກ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖາປິ ສປ຺ປິຊາວ, ອິຕຣາ ກທາຈິ ກາຈິ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ໂມຫວິໂນທນິຍໍ ‘‘ມຸຕ຺ຕາຕິ ສາມຸທ຺ທິກາ ມຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ມຓີຕິ ຐເປຕ຺ວາ ເວຬຸຣິຍາທິເກ ເສໂສ ໂຊຕິຣສາທິເຠໂທ ສພ຺ໂພປິ ມຓິ. ເວຬຸຣິໂຍຕິ ວໍສວຓ຺ຓມຓິ. ສງ຺ໂຂຕິ ສາມຸທ຺ທິກສງ຺ໂຂ. ສິລາຕິ ກາຬສິລາປຓ຺ຑຸສິລາເສຕສິລາທິເຠທາ ສພ຺ພາປິ ສິລາ. ຣຊຕນ຺ຕິ ກຫາປຓາທິກໍ ວຸຕ຺ຕາວເສສໍ ຣຕນສມ຺ມຕໍ. ຊາຕຣູປນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓໍ. ໂລຫິຕງ຺ໂກຕິ ຣຕ຺ຕມຓິ. ມສາຣຄລ຺ລນ຺ຕິ ກພຣມຓິ. ຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖາຍາຕິ ປຕ຺ຕຈີວຣາທິຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖາຍ. ກຸຏ຺ຐໂຣຄສ຺ສາຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ, ຕາຍ ວູປສເມຕພ຺ພສ຺ສ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ໂຣຄສ຺ສຕ຺ຖາຍປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ‘‘ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຘິຏ຺ຐາເຍວ ມຸຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕີສຸປິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາກຣມຸຕ຺ໂຕຕິ ອາກຣໂຕ ມຸຕ຺ຕມຕ຺ໂຕ. ‘‘ຠຓ຺ຑມູລຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຈ ອາມສິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຈິຕ຺ວາ ກໂຕຕິ ກາຈກາເຣຫິ ປຈິຕ຺ວາ ກໂຕ.

ໂຘຕວິທ຺ໂຘ ຈ ຣຕນມິສ຺ໂສຕິ ອລງ຺ກາຣຕ຺ຖໍ ກຎ຺ຈນລຕາທິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກໂຕ ຣຕນຂຈິໂຕ ໂຘຕວິທ຺ໂຘ ອນາມາໂສ. ໂຘຕວິທ຺ໂຘ ຈ ຣຕນມິສ຺ໂສ ຈາຕິ ວິສຸໍ ວາ ປທໍ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ປານີຍສງ຺ໂຂຕິ ອິມິນາ ຈ ສງ຺ເຂນ ກຕປານີຍຠາຊນປິຘານາທິສມຓປຣິກ຺ຂາໂຣປິ ອາມສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ເສສນ຺ຕິ ຣຕນມິສ຺ສໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ. ມຸຄ຺ຄວຓ຺ຓໍເຍວ ຣຕນສມ຺ມິສ຺ສໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມຸຄ຺ຄວຓ຺ຓາວາ’’ຕິ, ມຸຄ຺ຄວຓ຺ຓາ ຣຕນມິສ຺ສາວ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສາຕິ ຣຕນສມ຺ມິສ຺ສໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ມຸຄ຺ຄວຓ຺ຓາ ນີລສິລາ.

ພີຊໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ຘາຕຸປາສາຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ສຸວຓ຺ຓເຈຕິຍນ຺ຕິ ຘາຕຸກຣຓ຺ຑກໍ. ປຏິກ຺ຂິປີຕິ ‘‘ຘາຕຸຏ຺ຐປນຕ຺ຖາຍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເປສິຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປິ. ສຸວຓ຺ຓພຸພ຺ພຸຬກນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓຕາຣກໍ. ‘‘ເກຬາປຍິຕຸນ຺ຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສຎ຺ຈາຣນ຺ເຕຫິ ອາມສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຈວຣເມວ ຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເຈຕິຍໂຄປກາ ວາ ຠິກ຺ຂູ ໂຫນ຺ຕຸ ອຎ຺ເຎ ວາ, ຫຕ຺ເຖນປິ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ກຈວຣໍ ອປເນຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ມລມ຺ປິ ປມຊ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.

ອາຣກູຏໂລຫນ຺ຕິ ກິຕ຺ຕິມໂລຫໍ. ຕີຓິ ຫິ ກິຕ຺ຕິມໂລຫານິ ກໍສໂລຫໍ, ວຏ຺ຏໂລຫໍ, ອາຣກູຏນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິປຸຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ກໍສໂລຫໍ, ສີສຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ວຏ຺ຏໂລຫໍ, ປກຕິຣສຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ອາຣກູຏໍ. ເຕເນວ ຕໍກຣເຓນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ກິຕ຺ຕິມໂລຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຊາຕຣູປຄຕິກເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຣກູຏໍ ສຸວຓ຺ຓສທິສເມວ ອາມສິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອຎ຺ຎໍ ປນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕີສຸປິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອາຣກູຏໍ ອນາມສິຕພ຺ພໂຕ ຊາຕຣູປຄຕິກເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອຸຠຍມ຺ປິ ຊາຕຣູປໍ ວິຍ ອາມສິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ປຐມໍ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ ຈ ອຕ຺ໂຖ ຄຓ຺ຐິປທກາເຣຫິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ປຏິຊຄ຺ຄິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເສນາສນປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສາມິການໍ ເປເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ສາມິການໍ ສາສນໍ ເປເສຕພ຺ພໍ. ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ຫຕ຺ເຖນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ເຍນ ເກນຈິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ. ເຠຣິສງ຺ຆາໂຏຕິ ສງ຺ຆຏິຕຈມ຺ມເຠຣີ. ວີຓາສງ຺ຆາໂຏຕິ ສງ຺ຆຏິຕຈມ຺ມວີຓາ. ຈມ຺ມວິນທ຺ຘານໍ ເຠຣິວີຓານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຸຈ຺ຉໂປກ຺ຂຣນ຺ຕິ ອວິນທ຺ຘຈມ຺ມໍ ເຠຣິໂປກ຺ຂຣໍ ວີຓາໂປກ຺ຂຣຎ຺ຈ. ອາໂຣປິຕຈມ຺ມນ຺ຕິ ເຠຣິອາທີນໍ ວິນທ຺ຘນຕ຺ຖາຍ ມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ອາໂຣປິຕຈມ຺ມໍ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິສຸໍ ຐປິຕຈມ຺ມຎ຺ຈ. ໂອນຫິຕຸໍ ວາຕິ ເຠຣິໂປກ຺ຂຣາທີນິ ຈມ຺ມໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວິນນ຺ຘິຕຸໍ. ໂອນຫາເປຕຸໍ ວາຕິ ຕເຖວ ອຎ຺ເຎຫິ ວິນນ຺ຘາເປຕຸໍ. ປາຣາຊິກປ຺ປໂຫນກກາເລຕິ ອກຸຖິຕກາເລ.

໒໘໒. ສງ຺ກມາທິ ຠູມິຄຕິກຕ຺ຕາ ນ ກາຍປຏິພທ຺ຘຏ຺ຐານິຍນ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກປທິກສງ຺ກໂມຕິ ຂຸທ຺ທກເສຕຸ. ສກຏມຄ຺ຄສງ຺ກໂມຕິ ສກຏມຄ຺ຄຠູໂຕ ມຫາເສຕຸ. ຐານາ ຈາເລຕຸນ຺ຕິ ຣຊ຺ຊຸໍ ຐານາ ຈາເລຕຸໍ. ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພາຕິ ອປເນຕພ຺ພາ. ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີ, ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎິຕາ, ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາໂຄ, ເຕນ ຣາເຄນ ວາຍາໂມ, ຫຕ຺ຖຄ຺ຄາຫາທິສມາປຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ.

ກາຍສໍສຄ຺ຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.