ພຸທ຺ຘາຈິຓ຺ຓກຖາ

໒໒. ອນຸຘມ຺ມຕາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມານຸຄໂຕ ຘມ຺ໂມ. ອນປໂລເກຕ຺ວາຕິ ປທສ຺ສ ວິວຣຓໍ ‘‘ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ’’ຕິ. ຊນປທຈາຣິກໍ ປກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ຄມ຺ຍມານຕາຍ ນ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອວໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ. ຕຕ຺ຖ ຊນປທຈາຣິກນ຺ຕິ ຊນປເທສຸ ຈຣຓໍ, ຈຣຓໍ ວາ ຈາໂຣ, ໂສ ເອວ ຈາຣິກາ, ຊນປເທສຸ ຈາຣິກາ ຊນປທຈາຣິກາ. ຕໍ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ຊນປທຄມນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປກ຺ກມນ຺ຕິເຍວາຕິ ອວຘາຣເຓນ ໂນ ນ ປກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຊນປທຈາຣິກໍ ປກ຺ກມນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ຈາຣິກາປກ຺ກມນວິຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕາ ຈາ’’ຕິອາທິ. ຈາຣິກາ ຈ ນາເມສາ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໕໔; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໕໔) ທຸວິຘາ ຕຸຣິຕຈາຣິກາ ເຈວ ອຕຸຣິຕຈາຣິກາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ທູເຣປິ ໂພຘເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂພຘນຕ຺ຖາຍ ສຫສາ ຄມນໍ ຕຸຣິຕຈາຣິກາ ນາມ, ສາ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນາທີສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຠຄວາ ຫິ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ມຸຫຸຕ຺ເຕນ ຕິຄາວຸຕມຄມາສິ, ອາຬວກສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຕິໍສໂຍຊນໍ, ຕຖາ ອງ຺ຄຸລິມາລສ຺ສ, ປຸກ຺ກຸສາຕິສ຺ສ ປນ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສໂຍຊນໍ, ມຫາກປ຺ປິນສ຺ສ ວີສໂຍຊນສຕໍ, ຘນິຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ສຕ຺ຕໂຍຊນສຕານິ ອຄມາສິ, ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ວນວາສີຕິສ຺ສສາມເຓຣສ຺ສ ຕິຄາວຸຕາຘິກໍ ວີສໂຍຊນສຕໍ ອຄມາສິ, ອຍໍ ຕຸຣິຕຈາຣິກາ. ຍໍ ປນ ຄາມນິຄມນຄຣປຏິປາຏິຍາ ເທວສິກໍ ໂຍຊນອຑ຺ຒໂຍຊນວເສນ ປິຓ຺ຑປາຕຈຣິຍາທີຫິ ໂລກໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ຄມນໍ, ອຍໍ ອຕຸຣິຕຈາຣິກາ ນາມ. ອິມໍ ປນ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ຠຄວາ ມຫາມຓ຺ຑລໍ ມຊ຺ຌິມມຓ຺ຑລໍ ອນ຺ຕິມມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ມຓ຺ຑລານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຈຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຊນປທຈາຣິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕຸຣິຕຈາຣິກາວ ອິຘາຘິປ຺ເປຕາ. ຕເມວ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຫາມຓ຺ຑລໍ ມຊ຺ຌິມມຓ຺ຑລ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕິມມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ຂຸທ຺ທກມຓ຺ຑລໍ, ອິຕເຣສໍ ວາ ມຓ຺ຑລານໍ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ອນ຺ຕິມມຓ຺ຑລໍ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣິມມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິເມສໍ ປນ ມຓ຺ຑລານໍ ກິໍ ປມາຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ມຫາມຓ຺ຑລໍ ນວໂຍຊນສຕິກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ນວໂຍຊນສຕິກມ຺ປິ ຐານໍ ມຊ຺ຌິມເທສປຣິຍາປນ຺ນເມວ, ຕໂຕ ປຣໍ ນາຘິປ຺ເປຕໍ ຕຸຣິຕຈາຣິກາວເສນ ອຄມນໂຕ. ຍສ຺ມາ ນິກ຺ຂນ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຕຄຕຏ຺ຐານສ຺ສ ຈຕູສຸ ປສ຺ເສສຸ ສມນ຺ຕໂຕ ໂຍຊນສຕໍ ເອກໂກລາຫລໍ ໂຫຕິ, ປຸຣິມໍ ປຸຣິມໍ ອາຄຕາ ນິມນ຺ເຕຕຸໍ ລຠນ຺ຕິ, ອິຕເຣສຸ ທ຺ວີສຸ ມຓ຺ຑເລສຸ ສກ຺ກາໂຣ ມຫາມຓ຺ຑລໍ ໂອສຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ເຕສຸ ເຕສຸ ຄາມນິຄເມສຸ ເອກາຫໍ ທ຺ວີຫໍ ວສນ຺ຕາ ມຫາຊນໍ ອາມິສປຏິຄ຺ຄເຫນ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຘມ຺ມທາເນນ ຈ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສິຕໍ ກຸສລໍ ວຑ຺ເຒນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄາມນິຄມາທີສຸ ມຫາຊນໍ ອາມິສປຏິຄ຺ຄເຫນ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ’’ຕິອາທິ. ສມຖວິປສ຺ສນາ ຕຣຸຓາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຣຸຓາ ວິປສ຺ສນາຕິ ສງ຺ຂາຣປຣິຈ຺ເຉທເນ ຎາຓໍ ກງ຺ຂາວິຕຣເຓ ຎາຓໍ ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ ມຄ຺ຄາມຄ຺ເຄ ຎາຓນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຎາຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ສມຖສ຺ສ ຕຣຸຓຠາໂວ ປນ ອຸປຈາຣສມາຘິວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ສເຈ ປນ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ຠິກ຺ຂູນໍ ສມຖວິປສ຺ສນາ ຕຣຸຓາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອິທໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຎ຺ເຎນປິ ມຊ຺ຌິມມຓ຺ຑເລ ເວເນຍ຺ຍານໍ ຎາຓປຣິປາກາທິກາຣເຓນ ມຊ຺ຌິມມຓ຺ຑເລ ຈາຣິກໍ ຈຣິຕຸກາມາ ຈາຕຸມາສໍ ວສິຕ຺ວາວ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ.

ປວາຣຓາສງ຺ຄຫໍ ທຕ຺ວາຕິ ອນຸມຕິທານວເສນ ທຕ຺ວາ. ມາຄສິຣສ຺ສ ປຐມທິວເສຕິ ມາຄສິຣມາສສ຺ສ ປຐມທິວເສ. ອິທຎ຺ເຈຕຣຫິ ປວຕ຺ຕໂວຫາຣວເສນ ກຕ຺ຕິກມາສສ຺ສ ອປຣປກ຺ຂປາຏິປທທິວສໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ພຸທ຺ຘານໍ. ເຕຫິ ວິເນຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເຕສໍ ວິເນຍ຺ຍສຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິເນຍ຺ຍສຕ຺ຕາຕິ ຈ ຈາຣິກາຍ ວິເນຕພ຺ພສຕ຺ຕາ. ມາຄສິຣມາສມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ວສິຕ຺ວາ ຜຸສ຺ສມາສສ຺ສ ປຐມທິວເສຕິ ອິທມ຺ປິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຈຕຸມາສວຸຕ຺ຖານມ຺ປິ ພຸທ຺ຘານໍ ວິເນຍ຺ຍສຕ຺ຕາ ອປຣິປກ຺ກິນ຺ທ຺ຣິຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິປາກໍ ອາຄມຍມານາ ອປຣມ຺ປິ ເອກມາສໍ ວາ ທ຺ວິຕິຈຕຸມາສໍ ວາ ຕຕ຺ເຖວວສິຕ຺ວາ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວາຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂລກໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ສຕ຺ຕຫິ ວາ ຉຫິ ວາ ປຎ຺ຈຫິ ວາ ຈຕູຫິ ວາ ມາເສຫິ ຈາຣິກໍ ປຣິໂຍສາເປນ຺ຕິ. ເວເນຍ຺ຍວເສເນວາຕິ ອວຘາຣເຓນ ນ ຈີວຣາທິເຫຕຸ ຈຣນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຖາ ຫິ ອິເມສຸ ຕີສຸ ມຓ຺ຑເລສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕາ ນ ຈີວຣາທິເຫຕຸ ຈຣນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ເຍ ທຸຄ຺ຄຕພາລຊິຓ຺ຓພ຺ຍາຘິກາ, ເຕ ‘‘ກທາ ຕຖາຄຕໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຍິ ປນ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ເຕ ມຫາຊໂນ ຕຖາຄຕທສ຺ສນໍ ລຠິສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ຈິຕ຺ຕານິ ປສາເທສ຺ສນ຺ຕິ, ເກຈິ ມາລາທີຫິ ປູເຊສ຺ສນ຺ຕິ, ເກຈິ ກຏຈ຺ຉຸຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ເກຈິ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນໍ ປຫາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕໍ ເນສໍ ຠວິສ຺ສຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ ເອວໍ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ.

ອປິຈ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ ຊງ຺ຆວິຫາຣວເສນ ສຣີຣຜາສຸກຕ຺ຖາຍ, ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິກາລາຠິກງ຺ຂນຕ຺ຖາຍ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎາປນຕ຺ຖາຍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຣິປາກຄຕິນ຺ທ຺ຣິເຍ ໂພຘເນຍ຺ຍສຕ຺ເຕ ໂພຘນຕ຺ຖາຍາຕິ. ອປເຣຫິປິ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາ, ຘມ຺ມໍ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາ, ມຫຕາ ຘມ຺ມວສ຺ເສນ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ສນ຺ຕປ຺ເປສ຺ສາມາຕິ ວາ. ອປເຣຫິປິ ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາ, ອທິນ຺ນາທານາ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ, ມຸສາວາທາ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ວິຣມິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາ. ອປເຣຫິປິ ອຏ຺ຐຫິ ກາຣເຓຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ ປຐມໍ ຌານໍ ປຏິລຠິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາ, ທຸຕິຍໍ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ປຏິລຠິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາ. ອປເຣຫິປິ ອຏ຺ຐຫິ ກາຣເຓຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໍ ອຘິຄມິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາຕິ.

ປຸປ຺ຜານິ ໂອຈິນນ຺ຕາ ວິຍ ຈຣນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ຍຖາ ມາລາກາໂຣ ພຫຸໍ ປຸປ຺ຜຄຈ຺ຉໍ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈິຣມ຺ປິ ຐຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜສຸຎ຺ຎໍ ຄຈ຺ຉໍ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປປຎ຺ຈໍ ອກຕ຺ວາ ຕໍ ປຫາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ໂອຈິນນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ, ເອວເມວ ພຸທ຺ຘາປິ ຍຕ຺ຖ ຄາມນິຄມາທີສຸ ວິເນຍ຺ຍສຕ຺ຕາ ພຫູ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈິຣມ຺ປິ ວສນ຺ຕາ ເຕ ວິເນຕ຺ວາ ວິເນຍ຺ຍສຸຎ຺ຎຄາມາທີສຸ ປປຎ຺ຈໍ ອກຕ຺ວາ ຕໍ ປຫາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ພຫຸວິເນຍ຺ຍເກສຸ ຄາມາທີສຸ ວສນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕໂຕເຍວ ຈ ອຕິຂຸທ຺ທເກປິ ອນ຺ຕິມມຓ຺ຑເລ ອຸປນິສ຺ສຍວນ຺ຕານໍ ພຫຸຠາວໂຕ ຕາວ ພຫຸມ຺ປິ ກາລໍ ສຕ຺ຕມາສປຣິຍນ຺ຕໍ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ.

ສນ຺ຕສຠາວຕ຺ຕາ ກິເລສສມຓເຫຕຸຕາຍ ວາ ສນ຺ຕໍ ນິພ຺ພານໍ, ສຸຂກາຣຓຕາຍ ຈ ສຸຂນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານມາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬຕິ ຊາຕິກ຺ເຂຕ຺ຕຠູຕາຍ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸຍາ. ອິທຎ຺ຈ ເທວພ຺ຣຫ຺ມານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ມນຸສ຺ສາ ປນ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຈກ຺ກວາເຬ ໂພຘເນຍ຺ຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂພຘເນຍ຺ຍສຕ຺ຕສມວໂລກນນ຺ຕິ ປຐມໍ ມຫາກຣຸຓາຍ ຜຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຊາລໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປວິຏ຺ຐານໍ ໂພຘເນຍ຺ຍສຕ຺ຕານໍ ສໂມໂລກນໍ. ພຸທ຺ຘາ ກິຣ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ເຍ ສຕ຺ຕາ ຠພ຺ພາ ປຣິປາກຎາຓາ ອຊ຺ຊເຍວ ມຍາ ວິເນຕພ຺ພາ, ເຕ ມຍ຺ຫໍ ຎາຓສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕູ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ສມນ຺ນາຫຣນ຺ຕິ. ເຕສໍ ສຫ ສມນ຺ນາຫາຣາ ເອໂກ ວາ ທ຺ເວ ວາ ພຫູ ວາ ຕທາ ວິນຍູປຄາ ເວເນຍ຺ຍາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍເມຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘານຸຠາໂວ. ເອວໍ ອາປາຖມາຄຕານໍ ປນ ເນສໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ປຸພ຺ພຈຣິຍໍ ປຸພ຺ພເຫຕຸໍ ສມ຺ປຕິວຕ຺ຕມານຎ຺ຈ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກນ຺ຕິ. ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖຎ຺ຫິ ສມນ຺ນາຫາເຣ ກເຕ ປຐມໍ ເນສໍ ເວເນຍ຺ຍຠາເວເນວ ອຸປຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ອຖ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຣຓຄມນາທິວເສນ ກຎ຺ຈິ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ວີມໍສມານາ ປຸພ຺ພຸປນິສ຺ສຍານິ ໂອໂລເກນ຺ຕິ.

ໂອຕິຓ຺ເຓຕິ ອາໂຣຈິເຕ, ປຣິສມຊ຺ຌໍ ວາ ໂອຕິຓ຺ເຓ. ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ. ພຸທ຺ຘກາເລ ກິຣ ເອເກກສ຺ມິໍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ທ຺ເວ ວາເຣ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ ອຸປກຏ຺ຐວສ຺ສູປນາຍິກກາເລ ຈ ປວາຣຓາກາເລ ຈ. ອຸປກຏ຺ຐາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ທສປິ ວີສມ຺ປິ ຕິໍສມ຺ປິ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູ ວຄ຺ຄວຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານຕ຺ຖາຍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຠຄວາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິຕ຺ວາ ‘‘ກສ຺ມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປກຏ຺ຐາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ວິຈຣຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອຖ ເຕ ‘‘ຠຄວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານຕ຺ຖໍ ອາຄຕມ຺ຫ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ໂນ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ຈຣິຍວເສນ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ອສຸຠກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເທຕິ, ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ເມຕ຺ຕາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ‘‘ອຸທ຺ເທໂສ ປຣິປຸຈ຺ຉາ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາ ອິທໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ສປ຺ປາຍ’’ນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ອານາປານສ຺ສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສປ຺ປາຍໍ, ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນາຍ ປນ ຠາຊນຠູຕໍ ກາຕຸໍ ສມ຺ໂມຫວິຄມາຍ ປຐມໍ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາຘມ຺ມສ຺ສວນຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາສຸ ນິໂຍເຊຕິ. ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ ອານາປານສ຺ສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເທຕິ. ສທ຺ຘາຈຣິຕສ຺ສ ວິເສສໂຕ ປຸຣິມາ ຉ ອນຸສ຺ສຕິໂຍ ສປ຺ປາຍາ, ຕາສໍ ປນ ອນຸຍຸຎ຺ຊເນ ອຍໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ປສາທນີຍສຸຕ຺ຕນ຺ເຕນ ພຸທ຺ຘສຸໂພຘິຕໍ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ ສງ຺ຆສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປກາເສຕິ. ຎາຓຈຣິຕສ຺ສ ປນ ມຣຓສ຺ສຕິ ອຸປສມານຸສ຺ສຕິ ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານໍ ອາຫາເຣປຏິກູລສຎ຺ຎາ ວິເສສໂຕ ສປ຺ປາຍາ, ເຕສໍ ອຸປກາຣຘມ຺ມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອນິຈ຺ຈຕາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ເຕ ຄມ຺ຠີເຣ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ກເຖຕິ. ເຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສເຈ ສປ຺ປາຍໍ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ເອວ ວສນ຺ຕິ. ໂນ ເຈ ໂຫຕິ, ສປ຺ປາຍໍ ເສນາສນໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕປິ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ຕາ ເຕມາສິກໍ ປຏິປທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຆເຏນ຺ຕາ ວາຍມນ຺ຕາ ໂສຕາປນ຺ນາປິ ໂຫນ຺ຕິ ສກທາຄາມິໂນປິ ອນາຄາມິໂນປິ ອຣຫນ຺ໂຕປິ. ຕໂຕ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສາ ປວາເຣຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວາ ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ໂຕ…ເປ… ອຫໍ ອຄ຺ຄຜລໍ ອຣຫຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ອຸປຣິ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຍາຈນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸເຣ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ຈ ກມ຺ມຏ຺ຐານຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ…ເປ… ອຸປຣິ ກມ຺ມຏ຺ຐານຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖຎ຺ຈາ’’ຕິ.

ອາຍາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາ-ສທ຺ໂທ ‘‘ອາຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມານຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອາຍາມາຕິ ອາຄຈ຺ຉ ຍາມາ’’ຕິ, ເອຫິ ຄຈ຺ຉາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອານນ຺ທາຕິ ຠຄວາ ສນ຺ຕິກາວຈຣຕ຺ຕາ ເຖຣໍ ອາລປຕິ, ນ ປນ ຕທາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ວສນ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຠາວໂຕ. ປຎ຺ຈສຕປຣິມາໂຓ ຫິ ຕທາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຄຓ຺ຫຖາວຸໂສ ປຕ຺ຕຈີວຣານິ, ຠຄວາ ອສຸກຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຕິ. ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສີ’’ຕິ ອິຘ ຠຄວໂຕຕິ ສາມິວຈນໍ ອາມນ຺ຕນວຈນເມວ ສມ຺ພນ຺ຘີອນ຺ຕຣໍ ອເປກ຺ຂຕີຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ປຏິອສ຺ໂສສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຄວໂຕຕິ ປນ ອິທໍ ປຕິສ຺ສວສມ຺ພນ຺ເຘນ ສມ຺ປທານວຈນໍ ຍຖາ ‘‘ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸໂຓຕີ’’ຕິ. ປຈ຺ຈສ຺ໂສສີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິ-ສທ຺ໂທ ອຠິມຸຂວຈໂນຕິ ອາຫ ‘‘ອຠິມຸໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ສຸຓີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ມຸຂາຠິມຸໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ສຸຓິ, ນ ອຸທາສິໂນ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຕສ຺ສ ປາຏິຫາຣິຍສ຺ສ ອາຄນ຺ຕຸກວເສນ ກຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນຄຣທ຺ວາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິ. ສຸວຓ຺ຓຣສປິຎ຺ຊຣາຫິ ຣສ຺ມີຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ຣສ-ສທ຺ໂທ ອຸທກປຣິຍາໂຍ, ປິຎ຺ຊຣ-ສທ຺ໂທ ເຫມວຓ຺ຓປຣິຍາໂຍ, ຕສ຺ມາ ສຸວຓ຺ຓຊລຘາຣາ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາຫິ ຣສ຺ມີຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຸຊ຺ໂຊຕຍມາໂນຕິ ໂອຠາສຍມາໂນ. ອສ຺ສາຕິ ເວຣຎ຺ຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ. ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປນິສີທິຕຸກາໂມຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸກາໂມ, ຠຄວໂຕ ສມີເປ ນິສີທິຕຸກາໂມຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຕຍາ ນິມນ຺ຕິຕາ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖາ ອມ຺ຫາຕິ ປາຬິຍໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທາຕພ຺ໂພ ອສ຺ສາຕິ ທາຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍ. ໂນ ອສນ຺ໂຕຕິ ເນວ ອວິຊ຺ຊມາໂນ, ກິນ຺ຕຸ ວິຊ຺ຊມາໂນເຍວາຕິ ທີເປຕິ. ວິນາ ວາ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ. ອິມິນາ ສາມຎ຺ຎວຈນໂຕ ເອຕ຺ຖ ນປຸໍສກລິງ຺ຄນິທ຺ເທໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂນ ນຕ຺ຖີຕິ ໂນ ອມ຺ຫາກໍ ນຕ຺ຖິ. ໂນຕິ ວາ ເອຕສ຺ສ ວິວຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ. ເກສໍ ອທາຕຸກາມຕາ ວິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິ. ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣຓານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຕ຺ຕີຕິ ຕຸຏ຺ຐິ, ວິຕ຺ຕິຍາ ອຸປກຣຓໍ ວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ, ຕຸຏ຺ຐິກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຫູຕໍ ຘນຘຎ຺ຎຊາຕຣູປຣຊຕນານາວິຘາລງ຺ກາຣສຸວຓ຺ຓຠາຊນາທິເຠທໍ ວິຕ຺ຕູປກຣຓເມເຕສນ຺ຕິ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣຓາ, ເຕສໍ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣຓານໍ ມຈ຺ຉຣີນໍ ຍຖາ ອທາຕຸກາມຕາ, ເອວໍ ໂນ ອທາຕຸກາມຕາປິ ນຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ຕໍ ກາຣຓໍ, ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຆຣາວາເສ. ທຸຕິເຍ ປນ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ຕນ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ປຣາມສນໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ເຕມາສພ຺ຠນ຺ຕເຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍນ຺ຕິ ເຍນ ກາຣເຓນ, ກິຣິຍາປຣາມສນໍ ວາ. ທຸຕິເຍ ປນ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ຍນ຺ຕິ ຍໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອລໍ ຆຣາວາສປລິໂພຘຈິນ຺ຕາຍາຕິ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເນຕໍ ຆຣາວາສປລິໂພເຘນ ກຕໍ, ອຖ ໂຂ ມາຣາວຏ຺ຏເນນາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ. ຕງ຺ຂຓານຸຣູປາຍາຕິ ຍາທິສີ ຕທາ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍປ຺ປວຕ຺ຕິ, ຕທນຸຣູປາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ຕທາ ຕາທິສສ຺ສ ວິວຏ຺ຏສນ຺ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຎາຓປຣິປາກສ຺ສ ອຠາວໂຕ ເກວລໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ເອວ ອຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກໍ ອຕ຺ຖໍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ’’ຕິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ວິຠາເວຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສເລ ຘມ຺ເມຕິ ເຕຠູມເກ ກຸສເລ ຘມ຺ເມ. ຕຕ຺ຖາຕິ ກຸສລຘມ຺ເມ ຍຖາສມາທປິເຕ. ນນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ. ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາຕິ ສມ຺ມເທວ ອຸປຣູປຣິ ນິເວເສຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ຕິກ຺ຂວິສທຠາວໍ ອາປາເທຕ຺ວາ. ຕໍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ຕສ຺ສ ອຸສ຺ສາຫຊນນໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສອຸສ຺ສາຫໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ເອວໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ສອຸສ຺ສາຫໂຕ ເອວຣູປຄຸຓສມງ຺ຄິຕາ ຈ ນິຍມໂຕ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາທິອຕ຺ຖສມ຺ປາທນນ຺ຕິ ເອວໍ ສອຸສ຺ສາຫຕາຍ ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ຕສ຺ມິໍ ວິຊ຺ຊມານຄຸເຓຫິ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐຠາວໍ ອາປາເທຕ຺ວາ.

ຍທິ ຠຄວາ ຘມ຺ມຣຕນວສ຺ສໍ ວສ຺ສິ, ອຖ ກສ຺ມາ ໂສ ວິເສສໍ ນາຘິຄຈ຺ຉິ? ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ຕຖາ ຘມ຺ມຣຕນວສ຺ສໍ ວສ຺ສີຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ຍທິປິ ຕສ຺ສ ວິເສສາຘິຄໂມ ນຕ຺ຖິ, ອາຍຕິໍ ປນ ນິພ຺ພານາຘິຄມຕ຺ຖາຍ ວາສນາຠາຄິຍາ ຈ ສພ຺ພາ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຘມ຺ມກຖາ ອໂຫສີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ນ ຫິ ຠຄວໂຕ ນິຣຕ຺ຖກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອຕ຺ຖິ. ເຕມາສິໂກປິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມຕິ ເຕມາສໍ ທາຕພ຺ໂພປິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ. ຍໍ ທິວສນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ທິວເສ.

໒໓. ພຸທ຺ຘປຣິຓາຍກນ຺ຕິ ພຸທ຺ໂຘ ປຣິຓາຍໂກ ເອຕສ຺ສາຕິ ພຸທ຺ຘປຣິຓາຍໂກ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ຕໍ ພຸທ຺ຘປຣິຓາຍກໍ, ພຸທ຺ຘເຊຏ຺ຐກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາວທຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາຕິ ຍາວ ອຕ຺ໂຖ, ຕາວ ໂຠຊເນນ ຕທາ ກຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທາຕຸໍ ອຸປນີຕຠິກ຺ຂາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ນາມ ຫຕ຺ຖສຎ຺ຎາຍ ມຸຂວິກາເຣນ ວຈີເຠເທນ ວາ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຫຕ຺ຖສຎ຺ຎາຍາ’’ຕິອາທິ. ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂອນີໂຕ ປຕ຺ຕໂຕ ປາຓິ ເອຕສ຺ສາຕິ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓີຕິ ຠິນ຺ນາຘິກຣຓວິສໂຍຍໍ ສທ຺ໂທ ພາຫິຣຕ຺ຖສມາໂສຕິ ອາຫ ‘‘ປຕ຺ຕໂຕ ໂອນີຕປາຓິ’’ນ຺ຕິອາທິ. ‘‘ໂອນິຕ຺ຕປຕ຺ຕປາຓິ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ໂອນິຕ຺ຕໍ ນານາຠູຕໍ ວິນາຠູຕໍ ອາມິສາປນຍເນນ ວາ ສຸຈິກຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປາຓິໂຕ ອສ຺ສາຕິ ໂອນິຕ຺ຕປຕ຺ຕປາຓິ, ຕໍ ໂອນິຕ຺ຕປຕ຺ຕປາຓິໍ, ຫຕ຺ເຖ ຈ ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂຘວິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ເຕ ປຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕ຺ຕຸຓ຺ຓປຏ຺ຏປເຏ ຈາຕິ ປຕ຺ຕຸຓ຺ຓປເຏ ຈ ປຏ຺ຏປເຏ ຈ. ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຕຸຓ຺ຓປເທເສ ຠວາ ປຕ຺ຕຸຓ຺ຓາ, ໂກສິຍວິເສສາຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ປຏ຺ຏານິ ປນ ຈີນປຏານິ. ອາໂຍຄາທີສຸ ອາໂຍໂຄຕິ ປຏິອາໂຍໂຄ, ອໍສພທ຺ຘກໍ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກາທີສຸ. ເຠສຊ຺ຊເຕລານນ຺ຕິ ເຠສຊ຺ຊສມ຺ປາເກນ ສາຘິຕເຕລານໍ. ຕຸມ຺ພານີຕິ ຈມ຺ມມຍເຕລຠາຊນານິ. ເອກເມກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ເຕລມທາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ມຫາຍາຄໍ ຍຊິຕ຺ວາຕິ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ. ສປຸຕ຺ຕທາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕທາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນໍ. ເຕມາສນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ‘‘ເຕມາສໍ ໂສຕພ຺ພຘມ຺ມໍ ອຊ຺ເຊວ ສຸຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຕໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ປູເຣຕ຺ວາ ເທສິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປໍ ກຸຣຸມາໂນ’’ຕິ. ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ.

ພຸທ຺ຘານໍ ອນຠິຣຕິປຣິຕສ຺ສິຕາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາຊ຺ຌາສຍໍ ຍຖາຣຸຈິຕໍ ວາສໍ ວສິຕ຺ວາ’’ຕິ. ອຠິຣນ຺ຕໍ ອຠິຣຕີຕິ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ອຠິຣນ຺ຕສທ຺ໂທ ຈາຍໍ ອຠິຣຸຈິປຣິຍາໂຍ, ນ ອສ຺ສາທປຣິຍາໂຍ. ອສ຺ສາທວເສນ ຈ ກຕ຺ຖຈິ ວສນ຺ຕສ຺ສ ອສ຺ສາທວຕ຺ຖຸວິຄມເນນ ສິຍາ ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອນຠິຣຕິ, ຕຍິທໍ ຂີຓາສວານໍ ນຕ຺ຖິ, ປເຄວ ພຸທ຺ຘານໍ, ຕສ຺ມາ ອຠິຣຕິວເສນ ກຕ຺ຖຈິ ວສິຕ຺ວາ ຕທຠາວໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄມນໍ ນາມ ພຸທ຺ຘານໍ ນຕ຺ຖິ, ວິເນຍ຺ຍວິນຍນຕ຺ຖໍ ປນ ກຕ຺ຖຈິ ວສິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ສິທ຺ເຘ ວິເນຍ຺ຍວິນຍຕ຺ຖເມວ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍເມຕ຺ຖ ຍຖາຣຸຈິ. ໂສເຣຍ຺ຍາທີນິ ອນຸປຄມ຺ມາຕິ ມຫາມຓ຺ຑລຈາຣິກາຍ ວີຖິຠູຕານິ ໂສເຣຍ຺ຍນຄຣາທີນິ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ. ປຍາຄປຕິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຄາມສ຺ສປິ ອຘິວຈນໍ ຕິຕ຺ຖສ຺ສປິ. ຄງ຺ຄໍ ນທິນ຺ຕິ ຄງ຺ຄໍ ນາມ ນທິໍ. ຕທວສຣີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຕນ ອວສຣິ ຕທວສຣີ’’ຕິ.

ພຸທ຺ຘາຈິຓ຺ຓກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ສພ຺ພໂສ ປສາທໍ ຊເນຕີຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາ, ຕສ຺ສາ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ສມນ຺ຕປາສາທິກຕ຺ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣາຕິ ປຸຣິມວຈນາເປກ຺ຂໍ, ອິທນ຺ຕິ ວກ຺ຂມານກາຣຓວຈນາເປກ຺ຂໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ໂຍຊນາ – ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍາ’’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຍາ ສາ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຕິ ສໍວຓ຺ຓນາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສາ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ສໍວຓ຺ຓນາຍ ສມນ຺ຕປາສາທິກຕ຺ຕສ຺ມິໍ ສມນ຺ຕປາສາທິກຠາເວ ສພ຺ພໂສ ປສາທຊນກຕ຺ເຕ ອິທໍ ໂຫຕິ. ກິໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອາຈຣິຍປຣມ຺ປຣໂຕ’’ຕິອາທິ.

ອາຈຣິຍປຣມ຺ປຣໂຕຕິ ‘‘ອຸປາລິ ທາສໂກ’’ຕິອາທິນາ (ປຣິ. ໓). ວຸຕ຺ຕອາຈຣິຍປຣມ຺ປຣໂຕ. ນິທານວຕ຺ຖຸປ຺ປເຠທທີປນໂຕຕິ ນິທານປ຺ປເຠທທີປນໂຕ ວຕ຺ຖຸປ຺ປເຠທທີປນໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ພາຫິຣນິທານອພ຺ຠນ຺ຕຣນິທານສິກ຺ຂາປທນິທານທສ຺ສນວເສນ ນິທານປ຺ປເຠທທີປນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ເຖຣວາທປ຺ປກາສນໍ ປນ ວຕ຺ຖຸປ຺ປເຠທທີປນໍ. ປຣສມຍວິວຊ຺ຊນໂຕຕິ ‘‘ສກາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ເມຕ຺ຕິຍໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ນາເສຖາ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໓໘໔) ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນານໍ ປເຣສໍ ລທ຺ຘິນິຣາກຣຓໂຕ, ຕໂຕເຍວ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ສມຍປຕິຏ຺ຐາປເນນ ສກສມຍວິສຸທ຺ຘິໂຕ.

ພ຺ຍຎ຺ຊນປຣິໂສຘນໂຕຕິ ປາຐໂສຘເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຣິໂສຘນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ສທ຺ທສຕ຺ຖານຸສາເຣນ ວາ ນິພ຺ພຈນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປທນິປ຺ຜຕ຺ຕິທສ຺ສນໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຣິໂສຘນໍ. ວິຠງ຺ຄນຍເຠທທສ຺ສນໂຕຕິ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິຕ຺ຖິໂຍ’’ຕິອາທິປທຠາຊນສ຺ສ ອນຸຣູປວເສນ ນຍເຠທທສ຺ສນໂຕ. ສມ຺ປສ຺ສຕນ຺ຕິ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ສມ຺ມາ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ, ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປາສາທິກນ຺ຕິ ອປ຺ປສາທາວຫໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ. ສມ຺ປສ຺ສຕໍ ວິຎ຺ຎູນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ມາ ອຍໍ ສໍວຓ຺ຓນາ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຕ຺ເວວ ປວຕ຺ຕາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ກສ຺ສ ເກນ ເທສິຕສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນາຕິ ອາຫ ‘‘ວິນຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິ.

ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ

ເວຣຎ຺ຊກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.

ປຐໂມ ຠາໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.