໙. ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກ຺ຂນ຺ຘກໍ

ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສຍາຈນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໓. ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກ຺ຂນ຺ຘເກ ຕທຫູຕິ (ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ໔໕) ຕສ຺ມິໍ ອຫນິ ຕສ຺ມິໍ ທິວເສ. ອຸໂປສເຖຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປວສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸໂປສໂຖ, ອຸປວສນ຺ຕີຕິ ສີເລນ ວາ ອນສເນນ ວາ ອຸເປຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍຎ຺ຫິ ອຸໂປສຖ-ສທ຺ໂທ ‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສາມີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໓.໗໑; ໑໐.໔໖) ສີເລ ອາຄໂຕ. ‘‘ອຸໂປສໂຖ ວາ ປວາຣຓາ ວາ’’ຕິອາທີສຸ (ມຫາວ. ໑໕໕) ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາທິວິນຍກມ຺ເມ. ‘‘ໂຄປາລກູໂປສໂຖ ນິຄຓ຺ຐູໂປສໂຖ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໓.໗໑) ອຸປວາເສ. ‘‘ອຸໂປສໂຖ ນາມ ນາຄຣາຊາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໒໔໖; ມ. ນິ. ໓.໒໕໘) ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ. ‘‘ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ປນ຺ນຣໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ມຫາວ. ໑໖໘) ທິວເສ. ອິຘາປິ ທິວເສເຍວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ຕທຫຸໂປສເຖຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຸໂປສຖທິວສຠູເຕ ອຫນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ໂອວາທປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ ອຸປາສິກາຍ ຣຕນປາສາເທ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ນິສຊ຺ຊ ປນ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈິຕ຺ຕານິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ເອກໍ ທຸສ຺ສີລປຸຄ຺ຄລໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສຈາຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ອິຘ ນິສິນ຺ເນເຍວ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິສ຺ສາມິ, ສຕ຺ຕຘາວສ຺ສ ມຸທ຺ຘາ ຜລິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ອນຸກມ຺ປາຍ ຕຸຓ຺ຫີເຍວ ອໂຫສິ.

ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຕິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ປຣິກ຺ຂີຓາ. ອຸທ຺ຘສ຺ເຕ ອຣຸເຓຕິ ອຸຄ຺ຄເຕ ອຣຸຓສີເສ. ນນ຺ທິມຸຂິຍາຕິ ຕຸຏ຺ຐິມຸຂິຍາ. ອຸທ຺ຘສ຺ຕໍ ອຣຸຓນ຺ຕິ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໍ ປຕ຺ວາປິ ‘‘ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເຖໂຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ຍາຈິ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸໂປສເຖ ອຸໂປສໂຖ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໘໓) ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອປຣິສຸທ຺ຘາ, ອານນ຺ທ, ປຣິສາຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເຖເຣນ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສສ຺ສ ຍາຈິຕຕ຺ຕາ ອນຸທ຺ເທສສ຺ສ ກາຣຓໍ ກເຖນ຺ໂຕ ‘‘ອສຸກປຸຄ຺ຄໂລ ອປຣິສຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອປຣິສຸທ຺ຘາ, ອານນ຺ທ, ປຣິສາ’’ຕິ ອາຫ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ຕິຍາມຣຕ຺ຕິໍ ຕຖາ ວີຕິນາເມສິ? ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂອວາທປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອນຸທ຺ທິສິຕຸກາໂມ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ.

ອທ຺ທສາຕິ ກຖໍ ອທ຺ທສ. ອຕ຺ຕໂນ ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ຕສ຺ສໍ ປຣິສຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈິຕ຺ຕານິ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ທຸສ຺ສີລ຺ຍຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຈິຕ຺ເຕ ທິຏ຺ເຐ ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ໂຐ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ທຸສ຺ສີລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍເຖວ ຫິ ອນາຄເຕ ສຕ຺ຕສຸ ທິວເສສຸ ປວຕ຺ຕໍ ປເຣສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓລາຠີ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ອຕີເຕປີຕິ. ທຸສ຺ສີລນ຺ຕິ ນິສ຺ສີລໍ, ສີລວິຣຫິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາປຘມ຺ມນ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລຕ຺ຕາ ເອວ ຫີນຊ຺ຌາສຍຕາຍ ລາມກສຠາວໍ. ອສຸຈິນ຺ຕິ ອປຣິສຸທ຺ເຘຫິ ກາຍກມ຺ມາທີຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ນ ສຸຈິໍ. ສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາຣນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈິເທວ ອສາຣຸປ຺ປໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ອິມິນາ ກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປເຣສໍ ອາສງ຺ກນີຍຕາຍ ສງ຺ກາຍ ສຣິຕພ຺ພສມາຈາຣໍ. ອຖ ວາ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ມນ຺ຕຍນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຈ຺ຈິ ນຸ ໂຂ ອິເມ ມຍາ ກຕກມ຺ມໍ ຊານິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕນ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ສງ຺ກາຍ ສຣິຕພ຺ພສມາຈາຣໍ. ລຊ຺ຊິຕພ຺ພຕາຍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພສ຺ສ ກຣຓໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ຕໍ. ກຸຈ຺ຉິຕສມຓເວສຘາຣິຕາຍ ນ ສມຓນ຺ຕິ ອສ຺ສມຓໍ. ສລາກຄ຺ຄຫຓາທີສຸ ‘‘ກິຕ຺ຕກາ ສມຓາ’’ຕິ ຄຓນາຍ ‘‘ອຫມ຺ປິ ສມໂຓມ຺ຫີ’’ຕິ ມິຈ຺ຉາປຏິຎ຺ຎາຍ ສມຓປຏິຎ຺ຎໍ. ອເສຏ຺ຐຈາຣິຕາຍ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ. ອຎ຺ເຎ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ສຸນິວຕ຺ເຖ ສຸປາຣຸເຕ ກຸສຸມ຺ຠກປຏຘເຣ ຄາມນິຄມາທີສຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ສມາໂນ ສຍມ຺ປິ ຕາທິເສນ ອາກາເຣນ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຸໂປສຖາທີສຸ ຈ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ອຫມ຺ປິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ເທນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ຎໍ. ປູຕິນາ ກມ຺ເມນ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ໂຕ ອນຸປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຕປູຕິໍ. ຉຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ຣາຄາທິກິເລສາວສ຺ສເວນ ຕິນ຺ຕຕ຺ຕາ ອວສ຺ສຸຕໍ. ສຎ຺ຊາຕຣາຄາທິກຈວຣຕ຺ຕາ ສີລວນ຺ເຕຫິ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຈ ກສມ຺ພຸຊາຕໍ. ມຊ຺ເຌ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິສິນ຺ນນ຺ຕິ ສງ຺ຆປຣິຍາປນ຺ໂນ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ນໍ.

ທິຏ຺ໂຐສີຕິ ‘‘ອຍໍ ນ ປກຕຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຠຄວຕາ ທິຏ຺ໂຐ ອສິ. ຍສ຺ມາ ຈ ເອວໍ ທິຏ຺ໂຐ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ເຕ ຕວ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກກມ຺ມາທິສໍວາໂສ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂສ ສໍວາໂສ ຕວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຸຏ຺ເຐຫິ ອາວຸໂສຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປທໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສີຕິ ອເນກວາຣໍ ວຕ຺ວາປິ ‘‘ເຖໂຣ ສຍເມວ ນິພ຺ພິນ຺ໂນ ໂອຣມິສ຺ສຕິ, ອິທານິ ອິເມສໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ພາຫາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ‘‘ຠຄວຕາ ມຍາ ຈ ຍາຖາວໂຕ ທິຏ຺ໂຐ, ຍາວຕຕິຍໍ ‘ອຸຏ຺ເຐຫີ’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ ນ ອຸຏ຺ຐາຕິ, ອິທານິສ຺ສ ນິກ຺ກຑ຺ຒນກາໂລ, ມາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຸໂປສຖນ຺ຕຣາໂຍ ອໂຫສີ’’ຕິ ພາຫາຍໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ພຫິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກາ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາຕິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກາ ທ຺ວາຣສາລໂຕ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ, ພຫີຕິ ປນ ນິກ຺ຂາມິຕຏ຺ຐານທສ຺ສນໍ. ອຖ ວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກາຕິ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກໂຕປິ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ, ນ ອນ຺ໂຕທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກໂຕ ເອວ. ອຸຠຍຖາປິ ວິຫາຣໂຕ ພຫິກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສູຈິຆຏິກໍ ທຕ຺ວາຕິ ອຄ຺ຄຬສູຈິຎ຺ຈ ອຸປຣິຆຏິກຎ຺ຈ ອາທຫິຕ຺ວາ, ສຸຏ຺ຐຸ ກວາຏໍ ຖເກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາວ ພາຫາຄຫຓາປິ ນາມາຕິ ‘‘ອປຣິສຸທ຺ຘາ, ອານນ຺ທ, ປຣິສາ’’ຕິ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ເອວ ຫິ ເຕນ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ເອວໍ ອປກ຺ກມິຕ຺ວາ ຍາວ ພາຫາຄຫຓາປິ ນາມ ໂສ ໂມຆປຸຣິໂສ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ອຈ຺ຉຣິຍມິທນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິທຎ຺ຈ ຄຣຫຓຈ຺ຉຣິຍເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຏ຺ຐຈ຺ຉຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໔. ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທຕິ (ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ໔໕) ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ? ຍ຺ວາຍໍ ອປຣິສຸທ຺ຘາຍ ປຣິສາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂສ຺ສ ອນຸທ຺ເທໂສ, ໂສ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມຕິ ຕໍ ອປເຣຫິ ສຕ຺ຕຫິ ອຈ຺ຉຣິຍອພ຺ຠຸຕຘມ຺ເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ປຐມໍ ຕາວ ເຕສໍ ອຸປມາຠາເວນ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຈ຺ຉຣິຍອພ຺ຠຸຕຘມ຺ເມ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ’’ຕິອາທິມາຫ. ອສຸຣາຕິ ເທວາ ວິຍ ນ ສຸຣນ຺ຕິ ນ ອີສນ຺ຕິ ນ ວິໂຣຈນ຺ຕີຕິ ອສຸຣາ. ສຸຣາ ນາມ ເທວາ, ເຕສໍ ປຏິປກ຺ຂາຕິ ວາ ອສຸຣາ, ເວປຈິຕ຺ຕິປຫາຣາທາທໂຍ. ເຕສໍ ຠວນໍ ສິເນຣຸສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາຠາເຄ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ປວິສນ຺ຕາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕາ ສິເນຣຸປາເທ ມຓ຺ຑປາທີນິ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ກີຬນ຺ຕາວ ອຠິຣມນ຺ຕິ. ສາ ຕຕ຺ຖ ເຕສໍ ອຠິຣຕິ ອິເມ ຄຸເຓ ທິສ຺ວາຕິ ອາຫ ‘‘ເຍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຠິຣມນ຺ຕີຕິ ຣຕິໍ ວິນ຺ທນ຺ຕິ, ອນຸກ຺ກຓ຺ຐມານາ ວສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອນຸປຸພ຺ພນິນ຺ໂນຕິອາທີນິ ສພ຺ພານິ ອນຸປຏິປາຏິຍາ ນິນ຺ນຠາວສ຺ເສວ ເວວຈນານິ. ນ ອາຍຕເກເນວ ປປາໂຕຕິ ນຈ຺ຉິນ຺ນຕຏມຫາໂສພ຺ໂຠ ວິຍ ອາທິໂຕ ເອວ ປປາໂຕ. ໂສ ຫິ ຕີຣເທສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອກງ຺ຄຸລທ຺ວງ຺ຄຸລວິທຕ຺ຖິຣຕນຍຏ຺ຐິອຸສຠອຑ຺ຒຄາວຸຕຄາວຸຕອຑ຺ຒໂຍຊນໂຍຊນາທິວເສນ ຄມ຺ຠີໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສິເນຣຸປາທມູເລ ຈຕຸຣາສີຕິໂຍຊນສຫສ຺ສຄມ຺ຠີໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຐິຕຘມ຺ໂມຕິ ຐິຕສຠາໂວ ອວຏ຺ຐິຕສຠາໂວ. ກຸຓເປນາຕິ ເຍນ ເກນຈິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິກເຬວເຣນ. ວາເຫຕີຕິ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຍ ວີຈິປ຺ປຫາເຣເນວ ຖເລ ຂິປຕິ. ຄງ຺ຄາ ຍມຸນາຕິ ອໂນຕຕ຺ຕທຫສ຺ສ ທກ຺ຂິຓມຸຂໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕນທີ ປຎ຺ຈຘາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຄງ຺ຄາຕິອາທິນາ ປຎ຺ຈຘາ ສງ຺ຂໍ ຄຕາ. ຕຕ຺ຖ ນທີ ນິນ຺ນຄາຕິອາທິກໍ ໂຄຕ຺ຕໍ, ຄງ຺ຄາ ຍມຸນາຕິອາທິກໍ ນາມໍ. ສວນ຺ຕິໂຍຕິ ຍາ ກາຈິ ສວມານາ ສນ຺ທມານາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໂຍ ມຫານທິໂຍ ວາ ກຸນ຺ນທິໂຍ ວາ. ອປ຺ເປນ຺ຕີຕິ ອລ຺ລີຍນ຺ຕິ ໂອສຣນ຺ຕິ. ຘາຣາຕິ ວຸຏ຺ຐິຘາຣາ. ປູຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຸຓ຺ຓຠາໂວ. ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ຫິ ອຍໍ ຘມ຺ມຕາ – ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ເທໂວ ມນ຺ໂທ ຊາໂຕ, ຊາລກ຺ຂິປາທີນິ ອາທາຍ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉເປ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ອຕິມຫນ຺ຕາ ວຸຏ຺ຐິ, ລຠິສ຺ສາມ ນຸ ໂຂ ປິຏ຺ຐິປສາຣຓຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວາ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ປຐມກປ຺ປິກກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ຕີຣໍ ຠສ຺ສິຕ຺ວາ ສິເນຣຸເມຂລໍ ອາຫຈ຺ຈ ອຸທກໍ ຐິຕໍ, ຕໂຕ ເອກງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸທກໍ ເນວ ເຫຏ຺ຐາ ໂອຕຣຕິ, ນ ອຸທ຺ຘໍ ອຸຕ຺ຕຣຕິ. ເອກຣໂສຕິ ອສມ຺ຠິນ຺ນຣໂສ.

ມຸຕ຺ຕາຕິ ຂຸທ຺ທກມຫນ຺ຕວຏ຺ຏທີຆາທິເຠທາ ອເນກວິຘມຸຕ຺ຕາ. ມຓີຕິ ຣຕ຺ຕນີລາທິເຠໂທ ອເນກວິໂຘ ມຓິ. ເວຬຸຣິໂຍຕິ ວໍສວຓ຺ຓສິຣີສປຸປ຺ຜວຓ຺ຓາທິສຓ຺ຐານໂຕ ອເນກວິໂຘ. ສງ຺ໂຂຕິ ທກ຺ຂິຓາວຏ຺ຏກຕຸມ຺ພກຸຈ຺ຉິຘມນສງ຺ຂາທິເຠໂທ ອເນກວິໂຘ. ສິລາຕິ ເສຕກາຬມຸຄ຺ຄວຓ຺ຓາທິເຠທາ ອເນກວິຘາ. ປວາຬມ຺ປິ ຂຸທ຺ທກມຫນ຺ຕຣຕ຺ຕຆນຣຕ຺ຕາທິເຠທໍ ອເນກວິຘໍ. ໂລຫິຕໂກ ປທຸມຣາຄາທິເຠໂທ ອເນກວິໂຘ. ມສາຣຄລ຺ລໍ ກພຣມຓິ. ຈິຕ຺ຕຜລິກນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ມຫຕໍ ຠູຕານນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ. ຕິມິ ຕິມິງ຺ຄໂລ ຕິມິຕິມິງ຺ຄໂລຕິ ຕິສ຺ໂສ ມຈ຺ຉຊາຕິໂຍ. ຕິມິໍ ຄິລນສມຕ຺ໂຖ ຕິມິງ຺ຄໂລ, ຕິມິຎ຺ຈ ຕິມິງ຺ຄລຎ຺ຈ ຄິລນສມຕ຺ໂຖ ຕິມິຕິມິງ຺ຄໂລຕິ ວທນ຺ຕິ. ນາຄາຕິ ອູມິປິຏ຺ຐິວາສິໂນປິ ວິມານຏ຺ຐກນາຄາປິ.

ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຏ຺ຐຈ຺ຉຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໕. ເອວເມວ ໂຂຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ສຕ຺ຖາ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ໂສຬສປິ ພາຕ຺ຕິໍສປິ ຕໂຕ ຠິຍ຺ໂຍປິ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຘມ຺ເມ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອຸປມາຠາເວນ ປນ ຄຫິຕານໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອນຸຣູປວເສນ ອຏ຺ເຐວ ເຕ ອຸປເມຕພ຺ພຘມ຺ເມ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຏ຺ຐ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນຸປຸພ຺ພສິກ຺ຂາຍ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ຄຫິຕາ, ອນຸປຸພ຺ພກິຣິຍາຍ ເຕຣສ ຘຸຕຘມ຺ມາ, ອນຸປຸພ຺ພປຏິປທາຍ ສຕ຺ຕ ອນຸປສ຺ສນາ ອຏ຺ຐາຣສ ມຫາວິປສ຺ສນາ ອຏ຺ຐຕິໍສ ອາຣມ຺ມຓວິຠຕ຺ຕິໂຍ ສຕ຺ຕຕິໍສ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາ ຈ ຄຫິຕາ. ນ ອາຍຕເກເນວ ອຎ຺ຎາປຏິເວໂຘຕິ ມຓ຺ຑູກສ຺ສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄມນໍ ວິຍ ອາທິໂຕວ ສີລປູຣຓາທີນິ ອກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕປຏິເວໂຘ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ປຏິປາຏິຍາ ປນ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາໂຍ ປູເຣຕ຺ວາວ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມມ ສາວກາຕິ ໂສຕາປນ຺ນາທິເກ ອຣິຍປຸຄ຺ຄເລ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ນ ສໍວສຕີຕິ ອຸໂປສຖກມ຺ມາທິວເສນ ສໍວາສໍ ນ ກໂຣຕິ. ອຸກ຺ຂິປຕີຕິ ອປເນຕິ. ອາຣກາວາຕິ ທູເຣ ເອວ. ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕຕິ ຕຖາຄເຕນ ຠຄວຕາ ສາວເກສຸ ເທສິເຕ ອກ຺ຂາເຕ ປກາສິເຕ. ນ ເຕນ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ອູນຕ຺ຕໍ ວາ ປູຣຕ຺ຕໍ ວາຕິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍປິ ມຫາກປ຺ເປ ພຸທ຺ເຘສຸ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕສຸ ເອກສຕ຺ໂຕປິ ປຣິນິພ຺ພາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕທາປິ ‘‘ຕຸຈ຺ຉາ ນິພ຺ພານຘາຕູ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ພຸທ຺ຘກາເລ ປນ ເອເກກສ຺ມິໍ ສມາຄເມ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາປິ ສຕ຺ຕາ ອມຕໍ ອາຣາເຘນ຺ຕິ, ຕທາປິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ປູຣາ ນິພ຺ພານຘາຕູ’’ຕິ. ວິມຸຕ຺ຕິຣໂສຕິ ກິເລເສຫິ ວິມຸຈ຺ຈນຣໂສ. ສພ຺ພາ ຫິ ສາສນສມ຺ປຕ຺ຕິ ຍາວເທວ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຣຕນານີຕິ ຣຕິຊນນຏ຺ເຐນ ຣຕນານິ. ສຕິປຏ຺ຐານາທໂຍ ຫິ ຠາວິຍມານາ ປຸພ຺ພຠາເຄປິ ອເນກວິຘໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ປເຄວ ອປຣຠາເຄ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຍໂຕ ຍໂຕ ສມ຺ມສຕິ, ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ລຠຕີ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ, ອມຕໍ ຕໍ ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໗໔);

ໂລກິຍຣຕນນິມິຕ຺ຕໍ ປນ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ ນ ຕສ຺ສ ກລຠາຄມ຺ປິ ອຄ຺ຆຕິ. ອປິຈ –

ຈິຕ຺ຕີກຕໍ ມຫຄ຺ຆຎ຺ຈ, ອຕຸລໍ ທຸລ຺ລຠທສ຺ສນໍ;

ອໂນມສຕ຺ຕປຣິໂຠຄໍ, ຣຕນນ຺ຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ. (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໓);

ຍທິ ຈ ຈິຕ຺ຕີກຕາທິຠາເວນ ຣຕນໍ ນາມ ໂຫຕິ, ສຕິປຏ຺ຐານາທີນຎ຺ເຎວ ຠູໂຕ ຣຕນຠາໂວ. ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ໂສ ອານຸຠາໂວ, ຍໍ ສາວກາ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາຓໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອາສນ຺ນກາຣຓຕ຺ຕາ. ປຣມ຺ປຣກາຣຓຎ຺ຫິ ທານາທິອຸປນິສ຺ສໂຍຕິ ເອວໍ ຣຕິຊນນຏ຺ເຐນ ຈິຕ຺ຕີກຕາທິອຕ຺ເຖນ ຈ ຣຕນຠາໂວ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານໍ ສາຕິສໂຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຣິມານິ ຣຕນານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິອາທິ.

ອາຣມ຺ມເຓ ໂອກ຺ກນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ປຏ຺ຐານໍ, ສຕິເຍວ ປຏ຺ຐານໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປນ ກາຍາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ ກາຍເວທນາຈິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ປຫານໂຕ ອສຸຠທຸກ຺ຂານິຈ຺ຈານຕ຺ຕຠາວຄ຺ຄຫຓໂຕ ຈ ເນສໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາທິຠາໂວ ວິຠຕ຺ໂຕ.

ສມ຺ມາ ປທຫນ຺ຕິ ເອເຕນ, ສຍໍ ວາ ສມ຺ມາ ປທຫຕິ, ປສຕ຺ຖໍ ສຸນ຺ທຣໍ ວາ ປທຫນນ຺ຕິ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສມ຺ມເທວ ປຘານຠາວກຣຓໂຕ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ, ວີຣິຍສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕມ຺ປິ ອນຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອກຸສລານໍ ອນຸປ຺ປາທນປຫານວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ອຸປ຺ປາທນຐາປນວເສນ ຈ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘກຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ’’ຕິ.

ອິຊ຺ຌຕີຕິ ອິທ຺ຘິ, ສມິຊ຺ຌຕິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ ຕາຍ ວາ ສຕ຺ຕາ ອິທ຺ຘາ ວຸທ຺ຘາ ອຸກ຺ກໍສຄຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິທ຺ຘິ. ປຐເມນ ອຕ຺ເຖນ ອິທ຺ຘິ ເອວ ປາໂທ ອິທ຺ຘິປາໂທ, ອິທ຺ຘິໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິເຍນ ອຕ຺ເຖນ ອິທ຺ຘິຍາ ປາໂທ ປຕິຏ຺ຐາ ອຘິຄມຸປາໂຍຕິ ອິທ຺ຘິປາໂທ. ເຕນ ຫິ ອຸປຣູປຣິວິເສສສງ຺ຂາຕໍ ອິທ຺ຘິໍ ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ສ຺ວາຍໍ ອິທ຺ຘິປາໂທ ຍສ຺ມາ ຉນ຺ທາທິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຘິປຕິຘມ຺ເມ ຘຸເຣ ເຊຏ຺ຐເກ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາໂທ’’ຕິ.

ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ສທ຺ຘາທີນິ ປຎ຺ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຘິໂມກ຺ຂລກ຺ຂເຓ ອິນ຺ທຏ຺ຐໍ ກາເຣຕີຕິ ສທ຺ຘາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂກສຊ຺ຊໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ປຄ຺ຄຫລກ຺ຂເຓ, ປມາທໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐານລກ຺ຂເຓ, ວິກ຺ເຂປໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອວິກ຺ເຂປລກ຺ຂເຓ, ອຎ຺ຎາຓໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ທສ຺ສນລກ຺ຂເຓ ອິນ຺ທຏ຺ຐໍ ກາເຣຕີຕິ ປຎ຺ຎາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

ຕານິເຍວ ອສ຺ສທ຺ຘິຍາທີຫິ ອນຠິຠວນີຍໂຕ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ຖິຣຠາເວນ ຈ ພລານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ໂພຘິຍາ, ໂພຘິສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄາຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ຍາ ຫິ ເອສາ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ, ຍາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈປຕິຏ຺ຐານາຍູຫນກາມສຸຂຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕາຠິນິເວສາທີນໍ ອເນເກສໍ ອຸປທ຺ທວານໍ ປຏິປກ຺ຂຠູຕາຍ ສຕິຘມ຺ມວິຈຍວີຣິຍປີຕິປສ຺ສທ຺ຘິສມາຘິອຸເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ອຣິຍສາວໂກ ພຸຊ຺ຌຕິ ກິເລສນິທ຺ທາຍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ນິພ຺ພານເມວ ວາ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ‘‘ໂພຘີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິສງ຺ຂາຕາຍ ໂພຘິຍາ ອງ຺ຄາຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄາທໂຍ ວິຍ. ໂຍເປສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກຕ຺ວາ ອຣິຍສາວໂກ ‘‘ໂພຘີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ໂພຘິສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄາຕິປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເສນງ຺ຄຣຖງ຺ຄາທໂຍ ວິຍ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ ‘‘ພຸຊ຺ຌນກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອງ຺ຄາຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໕.໑໘໒; ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໔໖໖; ປຏິ. ມ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໒໕), ‘‘ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໒.໑໗) ນເຍນປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ໂຐ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄຕິ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວຊ຺ເຌຫິ ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ອຣິຍຠາວກຣຕ຺ຕາ ອຣິຍຜລປຏິລາຠກຣຕ຺ຕາ ຈ ອຣິໂຍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີນິ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ອຏ຺ຐງ຺ຄານິເຍວ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ. ມາເຣນ຺ໂຕ ກິເລເສ ຄຈ຺ຉຕິ, ນິພ຺ພານຕ຺ຖິເກຫິ ວາ ມຄ຺ຄີຍຕິ, ສຍໍ ວາ ນິພ຺ພານໍ ມຄ຺ຄຕີຕິ ມຄ຺ໂຄຕິ ເອວເມເຕສໍ ສຕິປຏ຺ຐານາທີນໍ ອຕ຺ຖວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ໂສຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ຐິໂຕ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓຕ຺ຖາຍ ປຏິປຊ຺ຊມາໂນ ປຐມມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ, ໂຍ ອຏ຺ຐມໂກຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສກທາຄາມີຕິ ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ອາຄມນສີໂລ ທຸຕິຍຜລຏ຺ໂຐ. ອນາຄາມີຕິ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ກາມໂລກໍ ອນາຄມນສີໂລ ຕຕິຍຜລຏ຺ໂຐ. ໂຍ ປນ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ເອກພີຊີຕິ ເອວມາທິໂກ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລວິຠາໂຄ, ໂສ ເຕສໍເຍວ ເຠໂທຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມວິນເຍ ມຕກຸຓປສທິເສນ ທຸສ຺ສີລປຸຄ຺ຄເລນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສາຠາວສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ. ອິມໍ ອຸທານນ຺ຕິ ອິມໍ ອສໍວາສາຣຫສໍວາສາຣຫຠາວານໍ ກາຣຓປຣິທີປນໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ນມຕິວສ຺ສຕີຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນວໍ ອາປຕ຺ຕິໍ

ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕໂຕ ອປຣນ຺ຕິ ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິວສ຺ສໍ ກິເລສວສ຺ສໍ ອຕິວິຍ ວສ຺ສຕິ. ວິວຏໍ ນາຕິວສ຺ສຕີຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ ຕໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ວິວຣນ຺ໂຕ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ຍຖາຘມ຺ມໍ ຍຖາວິນຍໍ ປຏິກໂຣນ຺ໂຕ ເທເສນ຺ໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນວໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນາປຊ຺ຊຕິ, ເຕນສ຺ສ ຕໍ ວິວຏໍ ປຸນ ອາປຕ຺ຕິວສ຺ສໍ ກິເລສວສ຺ສໍ ນ ວສ຺ສຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ເອຕເທວ, ຕສ຺ມາ ຉນ຺ນໍ ຉາທິຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ວິວເຣຖ. ເອວໍ ຕໍ ນາຕິວສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນປຸຄ຺ຄລານໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອຕິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກິເລສວສ຺ສເນນ ນ ວສ຺ສຕິ ນ ເຕເມຕິ, ເອວໍ ໂສ ກິເລເສຫິ ອນວສ຺ສຸໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ ສມາຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ນິພ຺ພານໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຏ຺ຐຈ຺ຉຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປາຕິໂມກ຺ຂສວນາຣຫກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໖. ອຖ ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອິທານິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ອພ຺ພຸໂທ ຊາໂຕ, ອປຣິສຸທ຺ຘາ ປຸຄ຺ຄລາ ອຸໂປສຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ຈ ຕຖາຄໂຕ ອປຣິສຸທ຺ຘາຍ ປຣິສາຍ ອຸໂປສຖໍ ອຸທ຺ທິສຕິ, ອນຸທ຺ທິສນ຺ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຸໂປສໂຖ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ຍນ຺ນູນາຫໍ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ເຎວ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ອນຸຊາເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ, ເອວໍ ປນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ເຎວ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສໍ ອນຸຊານິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ…ເປ… ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ນທານາຫນ຺ຕິ ນ ອິທານິ ອຫໍ. ອຸໂປສຖໍ ນ ກຣິສ຺ສາມິ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ນ ອຸທ຺ທິສິສ຺ສາມີຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ນ-ກາເຣນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທຸວິຘໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອາຓາປາຕິໂມກ຺ຂໍ ໂອວາທປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ. ເຕສຸ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິກໍ ອາຓາປາຕິໂມກ຺ຂໍ, ຕໍ ສາວກາວ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ນ ພຸທ຺ຘາ, ຍໍ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ທິສີຍຕິ. ‘‘ຂນ຺ຕີ ປຣມໍ…ເປ… ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓໍ…ເປ… ອນຸປວາໂທ ອນຸປຆາໂຕ…ເປ… ເອຕໍ ພຸທ຺ຘານ ສາສນ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໙໐; ຘ. ປ. ໑໘໓-໑໘໕) ອິມາ ປນ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ໂອວາທປາຕິໂມກ຺ຂໍ ນາມ, ຕໍ ພຸທ຺ຘາວ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ນ ສາວກາ. ຉນ຺ນມ຺ປິ ວສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ. ທີຆາຍຸກພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ຘຣມານກາເລ ອຍເມວ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ, ອປ຺ປາຍຸກພຸທ຺ຘານໍ ປນ ປຐມໂພຘິຍໍເຍວ, ຕໂຕ ປຣໍ ອິຕໂຣ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເອວ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ນ ພຸທ຺ຘາ. ຕສ຺ມາ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ຠຄວາ ວີສຕິວສ຺ສມຕ຺ຕໍ ອິມໍ ໂອວາທປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິມໍ ອນ຺ຕຣາຍໍ ທິສ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ນ ອຸທ຺ທິສິ.

ອຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອກາຣຓໍ. ອນວກາໂສຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ຕິຏ຺ຐຕິ ເອຕ຺ຖ ຜລໍ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍາຕິ ‘‘ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ‘‘ອວກາໂສ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍນ຺ຕິ ກິຣິຍາປຣາມສນໍ. ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາປຕ຺ຕິເກນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ໂສຕພ຺ພນ຺ຕິອາທິ ປທຕ຺ຖໂຕ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ວິນິຈ຺ຉຍໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຕຕ຺ຖ ປຸເຣ ວາ ປຈ຺ຉາ ວາຕິ ຎຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ວາ ປຈ຺ຉາ ວາ.

ຘມ຺ມິກາຘມ຺ມິກປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໗. ກຕຎ຺ຈ ອກຕຎ຺ຈ ອຸຠຍໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຍສ຺ສ ເອກນ຺ເຕນ ກຕາປິ ອຕ຺ຖິ, ອກຕາປິ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ຕທຸຠຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ.

ຘມ຺ມິກປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໙. ປຣິສາ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ຍສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ຐປິຕໍ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ເກນຈິ ອນ຺ຕຣາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕິ.

໓໙໓. ປຈ຺ຈາທິຍຕີຕິ ປຕິ ອາທິຍຕິ, ‘‘ອກຕໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຸນ ອາຣຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຕ຺ຕາທານອງ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໘. ປຣໍ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຕນາ ອາທາຕພ຺ພໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ ອຘິກຣຓໍ ອຕ຺ຕາທານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສາສນໍ ໂສເຘຕຸກາໂມ’’ຕິອາທິ. ວສ຺ສາຣຕ຺ໂຕຕິ ວສ຺ສກາໂລ.

ໂຈທເກນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພຘມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໙. ປຏິມາສິຕຸນ຺ຕິ ປຣາມສິຕຸໍ. ປລິໂພເຘ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ…ເປ… ອຘິຄຕໍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕໍ ເມຕ຺ຕາຠາວນໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ວິຫຕາຆາຕ’’ນ຺ຕິ.

ໂຈທເກນ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພຘມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໐໐. ໂນ ໂທສນ຺ຕໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕປຣິຍາໂຍ ອນ຺ຕຣ-ສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ນ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ.

ໂຈທກຈຸທິຕກປຏິສໍຍຸຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໐໑. ກຣຸຓນ຺ຕິ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕໍ ກຣຸຓຊ຺ຌານໍ. ກຣຸຓາປຸພ຺ພຠາຄນ຺ຕິ ປຣິກມ຺ມຸປຈາຣວສປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຣຸຓໍ. ເມຕ຺ຕຎ຺ຈ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ.

ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.