໑໐. ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໖໓. ທສເມ ອຍ຺ຍໂວສາຏິຕການີຕິ ປິຕຸປິຓ຺ຑສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຸມ຺ມາເຣຕິ ສຸສາເນ ກຕເຄຫສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫສ຺ສ ວາ ອຸມ຺ມາເຣ. ຆນພທ຺ໂຘຕິ ຆນມໍເສນ ສມ຺ພທ຺ໂຘ, ກຖິນສໍຫຕສຣີໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໖໔. ມຸຂທ຺ວາຣນ຺ຕິ ຄລນາຬິກໍ. ອາຫາຣນ຺ຕິ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕພ຺ພໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຍາວກາລິກາທິໍ. ອາຫເຣຍ຺ຍາຕິ ມຸຂທ຺ວາຣໍ ປເວເສຍ຺ຍ. ມຸເຂນ ວາ ປວິຏ຺ຐໍ ໂຫຕຸ ນາສິກາຍ ວາ, ຄເລນ ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍຕ຺ຕາ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ມຸຂທ຺ວາຣໍ ປເວສິຕເມວ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອນາຫາເຣປິ ອຸທເກ ອາຫາຣສຎ຺ຎາຍ ທນ຺ຕໂປເນ ຈ ມຸຂທ຺ວາຣໍ ອາຫຏໍ ອິທນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິໍສຸ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອທິນ຺ນໍ…ເປ… ສມ຺ມາ ອຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິໍສູ’’ຕິ. ອຸທກຎ຺ຫິ ຍຖາສຸຂໍ ປາຕຸໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຎ຺ຈ ທນ຺ຕໂປນປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ຣສໍ ຄິລິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈປິ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຣໂສ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປວິສຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ. ອນຊ຺ໂຌຫຣນ຺ເຕນ ປນ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ວາ ໂຫຕຸ ອຎ຺ຎໍ ວາ, ກິຎ຺ຈິ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໒໖໕. ອກລ຺ລໂກຕິ ຄິລາໂນ ສຫຕ຺ຖາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ມຸເຂນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຸຈ຺ຈາຣຓມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸກ຺ຂິປນມຕ຺ຕໍ. ເອກເທເສນປີຕິ ອງ຺ຄຸລິຍາປິ ຜຸຏ຺ຐມຕ຺ເຕນ. ຕໍ ເຈ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ສພ຺ພໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວາຕິ ເວຓຸໂກຏິຍາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິຕຕ຺ຕາ. ສເຈປິ ຠູມິຍໍ ຐິຕເມວ ຆຏໍ ທາຍເກນ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐຕ຺ວາ ຆຏໍ ທສ຺ສາມີຕິ ທິນ຺ນເວຓຸໂກຏິຄ຺ຄຫຓວເສນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຸຠຍໂກຏິພທ຺ຘໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ອປີເຬຕ຺ວາ ປກຕິຍາ ປີຬິຍມານອຸຈ຺ຉຸຣສໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ອຠິຫາໂຣ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິຕສ຺ສ ປນ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ປີຬິຍມານາ ອຸຈ຺ຉຸໂຕ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ ຣສໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ໂທຓິກາຍ ສຍໍ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ ອຸຈ຺ຉຸຣສໍ ມຊ຺ເຌ ອາວຣິຕ຺ວາ ອາວຣິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕມ຺ປິ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ.

ອສໍຫາຣິເມຕິ ຖາມມຊ຺ຌິເມນ ປຸຣິເສນ ອສໍຫາຣິເຍ. ‘‘ຕິນ຺ຕິຓິກາທິປຓ຺ເຓສູ’’ຕິ ວຈນໂຕ ສາຂາສຸ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ຣຸຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປຸຎ຺ຉິເຕ ປຏິຄ຺ຄຫຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ປຕ຺ເຕ ປຕິຕຣຊນຈຸຓ຺ຓຎ຺ຫິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ອປຣິຫຏຠາວໂຕ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸພ຺ພາໂຠຄສ຺ສ ອນຸຣູເປນ ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຕ຺ວາ…ເປ… ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕໍ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕນ ປຣສນ຺ຕກໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ອທຕ຺ວາປິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເທຕີຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເທຕິ. ກຎ຺ຊິກນ຺ຕິ ຂີຣຣສາທິໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ທ຺ຣວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫຕ຺ຖໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ປຸນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຸຄ຺ຄຫິຕກໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຫຕ຺ຖໂຕ ອໂມເຈນ຺ເຕເນວາ’’ຕິ. ອາລຸເລນ຺ຕານນ຺ຕິ ອາໂລເລນ຺ຕານໍ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ອາຫຣິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ຐປິຕຕ຺ຕາ ອຠິຫາໂຣ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ປຕ຺ໂຕ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ປຐມຕຣໍ ອຸຬຸງ຺ກໂຕ ເຖວາ ປຕ຺ເຕ ປຕນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຍຖາ ປຐມຕຣໍ ປຕິຕເຖເວ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ອາກິຣິຕ຺ວາ ອປເນນ຺ຕານໍ ປຈ຺ຉາ ປຕິຕເຖເວປິ ອຠິຫຏຕ຺ຕາ ເນວຕ຺ຖິ ໂທໂສ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຈຣຸເກນາຕິ ຂຸທ຺ທກຠາຊເນນ. ມຸຂວຏ຺ຏິຍາປິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ມຸຂວຏ຺ຏິໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖ ຜຸສາປິເຕ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເກຈີຕິ ອຠຍຄິຣິວາສິໂນ. ເອສ ນໂຍຕິ ກາຍປຏິພທ຺ຘປຏິພທ຺ຘມ຺ປິ ກາຍປຏິພທ຺ຘເມວາຕິ ອຍໍ ນໂຍ. ຕຖາ ຈ ຕຕ຺ຖ ກາຍປຏິພທ຺ເຘ ຕໍປຏິພທ຺ເຘ ຈ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເຕນາຕິ ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິກໍ ຄຕໍ, ເຕນ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ມູລຏ຺ຐສ຺ເສວ ປຣິໂຠໂຄ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ, ຕສ຺ມາ. ຕໍ ທິວສໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫິຕກປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອນາມສິຕ຺ວາ’’ຕິ. ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ສນ຺ນິຘິປຈ຺ຈຍາ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອທິນ຺ນມຸຂທ຺ວາຣາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຕໍ ທິວສໍ…ເປ… ນ ຕໂຕ ປຣ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ຕໍ ທິວສໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ຐປິຕໍ ທຸຕິຍທິວເສ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອທິນ຺ນມຸຂທ຺ວາຣາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ທຸຕິຍທິວເສ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປນ ອຸຄ຺ຄຫິຕກປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວ ຫິ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ຐປິຕໍ. ‘‘ສາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຈນໂຕ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕສ຺ເສວ ຕສ຺ມິໍ ທິວເສ ປຣິໂຠໂຄ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຐິປເທ ‘‘ຕໍ ທິຍ຺ຍມານໍ ປຕຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ຄຓໂຠຊນາທີສຸ ຄິລານາທີນໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕານໍ ຄຓໂຠຊນໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ເອວມິຘາປິ ຠຄວຕາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິໂນທນຕ຺ຖໍ ອນຸຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ‘‘ຕໍ ທິຍ຺ຍມານໍ ປຕຕີ’’ຕິ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈຕູສຸປິ ກາລິເກສຸ ອຍໍ ນໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສຕ຺ຖເກນາຕິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕສຕ຺ຖເກນ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຄຫິຕປຈ຺ຈຍາ ສນ຺ນິຘິປຈ຺ຈຍາ ວາ ໂທໂສ ນ ສິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຫິ ຕໍ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ປຣິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິມິນາວ ພາຫິຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ ສາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ທິນ຺ນໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ຕສ຺ມາ ປຕ຺ຕສມ຺ມກ຺ຂນາທິອຕ຺ຖໍ ສາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຫຏເຕລາທິໍ ສເຈ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ ປນ ສາມໍ ຄຫິຕໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫິຕກປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອທິນ຺ນມຸຂທ຺ວາຣາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖເມວ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ທິນ຺ນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ສິງ຺ຄີໂລຓກປ຺ໂປ ວິຍ ສນ຺ນິຘິປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຖາມມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຸຈ຺ຈາຣຓມຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຈງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຏິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ຣຸຫນໂຕ ພາຫິຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖມ຺ປິ ສເຈ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ທິນ຺ນໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຕິ ອິຘ ພາຫິຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ທິນ຺ນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ນິຘິປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ສິຍາ, ‘‘ນ ຫິ ຕໍ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ປຣິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ພາຫິຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ ຄຫິຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍທິ ເອວໍ ປຎ຺ຈສຸ ປຏິຄ຺ຄຫຓງ຺ເຄສຸ ‘‘ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວິເສສນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຏິຄ຺ຄຫຓຎ຺ຫິ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖເມວ ໂຫຕີຕິ ‘‘ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວິສຸໍ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍນ ວາ ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປເຣ ປນ ‘‘ສຕິປິ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ‘ນ ຫິ ຕໍ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ປຣິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ ອິຘ ອປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ປຣິຫຣເຓ ອນາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຸທຸກ຺ຂລມຸສລານິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທຸກ຺ຂລມຸສລານໍ ຂເຍນ ປິສິຕໂກຏ຺ຏິຕເຠສຊ຺ເຊສຸ ສເຈ ອາຄນ຺ຕຸກວຓ຺ໂຓ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ສຸທ຺ຘໍ ອຸທກໍ ໂຫຕີຕິ ຣຸກ຺ຂສາຂາທີຫິ ຄຬິຕ຺ວາ ປຕນອຸທກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຕ຺ໂຕ ວາສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ຉຸປິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖລຄ຺ເຄນ ອາມິເສນ ໂທສາຠາວຕ຺ຖໍ ປຕ຺ຕປຏິຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖເມວ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ສາມເຓຣສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປຕຕິ…ເປ… ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ວິຊຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິຕ຺ຕເມວ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານກຣຓໂຕ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ວິຊຫຕິ, ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ປນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ຄຫຓສມເຍເຍວ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ວິຊຫຕິ. ເກສຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖາຍ ໂອທນໍ ປກ຺ຂິປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ປກ຺ຂິປນ຺ເຕປິ ‘‘ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຍເມວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐປນໂຕ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ວິຊຫຕິ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປນ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນເນວ ຐປິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ວິຊຫຕິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຠາວໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາມເຓຣ…ເປ… ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ປຏິຄ຺ຄຫຓູປຄໍ ຠາຣໍ ນາມ ຖາມມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຸກ຺ເຂປາຣຫໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາວ ອຎ຺ເຎນ ຫຕ຺ເຖນ ປິທຫນ຺ຕສ຺ສ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ນ ປິທຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາປມາເຓເນວ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ມຈ຺ຉິກວາຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສເຈປິ ສາຂາຍ ລຄ຺ຄຣຊໍ ປຕ຺ເຕ ປຕຕິ, ສຸເຂນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ສາຂາຍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖເມວິຘ ປຏິຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ມູລປຏິຄ຺ຄຫຓເມວ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປເຣ ປນ ‘‘ມຈ຺ຉິກວາຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຈນມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ພາຫິຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ອສຕີຕິ ຈາຏິຍາ ວາ ກຸຓ຺ຑເກ ວາ ອສຕິ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາຕິ ຕໍເຍວ ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍຠຓ຺ຑໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ຄາຫາເປຕ຺ວາ. ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ອນຸເຖຣສ຺ສາຕິ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕນາ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸເຖຣສ຺ສ ເທຕິ. ຕຸຍ຺ຫໍ ຍາຄຸໍ ມຍ຺ຫໍ ເທຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ສາມເຓຣສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນປິ ປຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ເທຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນາຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ ສາມເຓໂຣຕິອາທິປຕ຺ຕປຣິວຕ຺ຕນກຖາຍ. ກາຣຓໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍຖາ ມາຕຸອາທີນໍ ເຕລາທີນິ ຫຣນ຺ໂຕ ຕຖາຣູເປ ກິຈ຺ເຈ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ອປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ລຠຕິ, ເອວມິຘ ປຕ຺ຕປຣິວຕ຺ຕນໍ ອກຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ລຠຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ວີມໍສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ສາມເຓເຣຫິ ຄຫິຕຕຓ຺ຑຸເລສຸ ປຣິກ຺ຂີເຓສຸ ອວສ຺ສໍ ອມ຺ຫາກໍ ສາມເຓຣາ ສງ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ວິຕກ຺ກຸປ຺ປຕ຺ຕິ ສມ຺ຠວຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ມາຕາປິຕູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ປນ ຉາຍຕ຺ຖາຍ ວາ ຄຫເຓ ປຣິໂຠຄາສາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ກາຣຓໍ ວທນ຺ຕິ. ເຕເນວ ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘທຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣນປິ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ມາຕາປິຕູນມຕ຺ຖາຍ, ເຕລາທິຫຣໂຕປິ ຈ;

ສາຂໍ ຉາຍາທິອຕ຺ຖາຍ, ອິເມສໍ ນ ວິເສສຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາ ຫິສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ, ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພໍ ຕຸ ກາຣຓໍ;

ຕສ຺ສ ສາລຍຠາວໍ ຕຸ, ວິເສສໍ ຕກ຺ກຍາມ ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອິທເມເວຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ອວສ຺ສໍ ຕຖາວິຘວິຕກ຺ກຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ຠວໂຕ. ນ ສກ຺ກາ ຫິ ເອຕ຺ຖ ວິຕກ຺ກໍ ໂສເຘຕຸນ຺ຕິ. ມາຕາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຫຣເຓ ປນ ນາວສ຺ສໍ ຕຖາວິຘວິຕກ຺ກຸປ຺ປຕ຺ຕີຕິ ສກ຺ກາ ວິຕກ຺ກໍ ໂສເຘຕຸໍ. ຍຕ຺ຖ ຫິ ວິຕກ຺ກໍ ໂສເຘຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕຕ຺ຖ ເນວຕ຺ຖິ ໂທໂສ. ເຕເນວ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ສເຈ ປນ ສກ຺ໂກຕິ ວິຕກ຺ກໍ ໂສເຘຕຸໍ, ຕໂຕ ລທ຺ຘໍ ຂາທິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ.

ນິຈ຺ຈາເລຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ນິຈ຺ຈາເລຕ຺ວາ ສກ຺ຂຣາ ອປເນຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອາຘາຣເກ ປຕ຺ໂຕ ຐປິໂຕ ໂຫຕີຕິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພປຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈາເລຕີຕິ ວິນາ ກາຣຓໍ ຈາເລຕິ. ສຕິປິ ກາຣເຓ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຣິໂຠຄາຣຫໍ ຈາເລຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມນຸສ຺ສິກາພາເຘ ອາມກມໍສໍ ອາມກໂລຫິຕ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໔) ຕາທິເສ ອາພາເຘ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ອາມກມໍສປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ‘‘ອາມກມໍສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ ສາມຎ຺ຎໂຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຖາຍ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ສີຫວິຆາສາທິໍ…ເປ… ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສກ຺ໂກຕິ ວິຕກ຺ກໍ ໂສເຘຕຸນ຺ຕິ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ເທຕີຕິ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ອນຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ສາມເຓຣສ຺ສ ທສ຺ສາມີຕິ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ມຍາ ຄຫິຕນ຺ຕິ ວາ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ.

ສເຈ ປນ ມູເລປິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຄເຫຕ຺ວາ ຄເຕ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ທເທຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ສເຈ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂກຏ຺ຐາເສ ກໂຣຕີຕິ ຠິກ຺ຂຸສາມເຓຣາ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິຣຸຈິຕໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູຕິ ສພ຺ເພສໍ ສມເກ ໂກຏ຺ຐາເສ ກໂຣຕິ. ຄຫິຕາວເສສນ຺ຕິ ສາມເຓເຣຫິ ຄຫິຕໂກຏ຺ຐາສໂຕ ອວເສສໍ. ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາຕິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອິທໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ. ອິຘ ຄຫິຕາວເສສໍ ນາມ ເຕນ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຸນ ຐປິຕໍ. ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຕທຫຸ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ເຕເນວ ‘‘ຍາວກາລິເກນ ຍາວຊີວິກສໍສຄ຺ເຄ ໂທໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ປຸຣິມທິວເສ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຐປິຕາ ໂຫຕິ, ສາມິເສນ ມຸເຂນ ຕສ຺ສາ ວຏ຺ຏິຍາ ຘູມໍ ປິວິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສມຸທ຺ໂທທເກນາຕິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕສມຸທ຺ໂທທເກນ. ຍສ຺ມາ ກຕກຏ຺ຐິ ອຸທກໍ ປສາເທຕ຺ວາ ວິສຸໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອພ຺ໂພຫາຣິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ລຄ຺ຄຕີຕິ ມຸເຂ ຫຕ຺ເຖ ຈ ອຸທເກ ສຸກ຺ເຂ ເສຕວຓ຺ຓໍ ທສ຺ເສນ຺ຕໍ ລຄ຺ຄຕິ. ປານີຍໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ອຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕ຺ວາ. ສເຈ ປນ ປີຕາວເສສໍ ຕຕ຺ເຖວ ອາກິຣິສ຺ສາມີຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຸນ ປຏິຄ຺ຄຫຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາຕິ ວິຍູຫິຕ຺ວາ, ອປເນຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມຫາຠູເຕສູຕິ ສຣີຣນິສ຺ສິເຕສຸ ມຫາຠູເຕສຸ. ປຕຕີຕິ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຕຕິ. ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຕິຕເມວ ຫິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ນ ອິຕຣໍ. ອລ຺ລທາຣຸໍ ຣຸກ຺ຂໂຕ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ມຕ຺ຕິກຕ຺ຖາຍ ປຖວິໍ ຂຓິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສປ຺ປທຏ຺ຐກ຺ຂເຓເຍວ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອສຕິ ກປ຺ປິຍກາຣເກ ສາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອຎ຺ຎທາ ປຏິຄ຺ຄຫາເປຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕາ, ອນນຸຎ຺ຎາຕຕາ, ຘູມາທິອພ຺ໂພຫາຣິກາຠາໂວ, ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມານິ ປເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ໂຠຊນວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.