໘. ອຘິຏ຺ຐານວິກປ຺ປນວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໔໔. ອຘິຏ຺ຐານວິກປ຺ປເນສຸ ປນ – ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ວິກປ຺ເປຕຸໍ, ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ວສ຺ສານໍ ຈາຕຸມາສໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ຕໂຕ ປຣໍ ວິກປ຺ເປຕຸໍ, ນິສີທນໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ວິກປ຺ເປຕຸໍ, ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ວິກປ຺ເປຕຸໍ, ກຓ຺ຑຸປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິໍ ຍາວ ອາພາຘາ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ຕໂຕ ປຣໍ ວິກປ຺ເປຕຸໍ, ມຸຂປຸຎ຺ຉນໂຈຬໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ວິກປ຺ເປຕຸໍ, ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ວິກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໕໘) ວຈນໂຕ ຕິຈີວຣາທິນິຍາເມເນວ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸກອາເມນ ‘‘ອິມໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິອາທິນາ ນາມໍ ວຕ຺ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ວິກປ຺ເປນ຺ເຕນ ປນ ນາມໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໖໙) ຕິຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ເຕນ ຣຊິຕ຺ວາ ກປ຺ປພິນ຺ທຸໍ ທຕ຺ວາ ປມາຓຍຸຕ຺ຕເມວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ອສ຺ສ ປມາຓໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ສຸຄຕຈີວຣໂຕ ອູນກໍ ວຏ຺ຏຕິ, ລາມກປຣິຈ຺ເຉເທນ ສງ຺ຆາຏິຍາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄສ຺ສ ຈ ທີຆໂຕ ມຸຏ຺ຐິປຎ຺ຈກໍ, ຕິຣິຍໍ ມຸຏ຺ຐິຕ຺ຕິກໍ ປມາຓໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອນ຺ຕຣວາສໂກ ທີຆໂສ ມຸຏ຺ຐິປຎ຺ຈໂກ, ຕິຣິຍໍ ທ຺ວິຫຕ຺ໂຖປິ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຣຸປເນນປິ ຫິ ສກ຺ກາ ນາຠິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕຸນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓໂຕ ປນ ອຕິເຣກຎ຺ຈ ອູນກຎ຺ຈ ‘‘ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬກ’’ນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ທ຺ເວ ຈີວຣສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານາ ກາເຍນ ວາ ອຘິຏ຺ເຐຕິ, ວາຈາຍ ວາ ອຘິຏ຺ເຐຕີ’’ຕິ (ປຣິ. ໓໒໒) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຸຣາຓສງ຺ຆາຏິໍ ‘‘ອິມໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາມີ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ນວໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ກາຍວິກາຣໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ກາເຍນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ. ອິທໍ ກາເຍນ ອຘິຏ຺ຐານໍ, ຕໍ ເຍນ ເກນຈິ ສຣີຣາວຍເວນ ອຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວາຈາຍ ອຘິຏ຺ຐາເນ ປນ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ວາຈາຍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຣ ທຸວິຘໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ – ສເຈ ຫຕ຺ຖປາເສ ໂຫຕິ, ‘‘ອິມໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ວາຈາ ຠິນ຺ທິຕພ຺ພາ. ອຖ ອນ຺ໂຕຄພ຺ເຠ ວາ ອຸປຣິປາສາເທ ວາ ສາມນ຺ຕວິຫາເຣ ວາ ໂຫຕິ, ຐປິຕຏ຺ຐານໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ເອຕໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ວາຈາ ຠິນ຺ທິຕພ຺ພາ. ເອສ ນໂຍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄ ອນ຺ຕຣວາສເກ ຈ. ນາມມຕ຺ຕເມວ ຫິ ວິເສໂສ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພານິ ສງ຺ຆາຏິໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ອນ຺ຕຣວາສກນ຺ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ນາເມເນວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພານິ. ສເຈ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຐປິຕວຕ຺ເຖຫິ ສງ຺ຆາຏິອາທີນິ ກໂຣຕິ, ນິຏ຺ຐິເຕ ຣຊເນ ຈ ກປ຺ເປ ຈ ‘‘ອິມໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາມີ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປຸນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພານິ. ອຘິຏ຺ຐິເຕນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ມຫນ຺ຕຕຣເມວ ທຸຕິຍປຏ຺ຏໍ ວາ ຂຓ຺ຑໍ ວາ ສິພ຺ພນ຺ເຕນ ປຸນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ສເມ ວາ ຂຸທ຺ທເກ ວາ ອຘິຏ຺ຐານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ.

ຕິຈີວຣໍ ປນ ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ? ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ກິຣາຫ ‘‘ຕິຈີວຣໍ ຕິຈີວຣເມວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ, ສເຈ ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬາຘິຏ຺ຐານໍ ລເຠຍ຺ຍ, ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປເທ ປຣິຫາໂຣ ນິຣຕ຺ຖໂກ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກິຣ ອວເສສາ ຠິກ຺ຂູ ອາຫໍສຸ ‘‘ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬມ຺ປິ ຠຄວຕາວ ‘ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬໍ ນາມ ປາເຏກ຺ກໍ ນິຘານມຸຂເມຕໍ. ຕິຈີວຣໍ ‘ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬ’ນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປເທ (ປາຣາ. ໔໗໑ ອາທໂຍ) ປນ ຕິຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ປຣິຫາໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄຠາຓໂກ ປຸຓ຺ຓວາລິກວາສີ ມຫາຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣປິ ກິຣາຫ ‘‘ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ມຫາເຖຣານໍ ອສ຺ສຸມ຺ຫາ ‘ອຣຎ຺ຎວາສິໂນ ຠິກ຺ຂູ ຣຸກ຺ຂສຸສິຣາທີສຸ ຈີວຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຘານໍ ປທຫນຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສາມນ຺ຕວິຫາເຣ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ຄຕານຎ຺ຈ ເຕສໍ ສູຣິເຍ ອຸຏ຺ຐິເຕ ສາມເຓຣາ ວາ ທຫຣຠິກ຺ຂູ ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸຂປຣິໂຠຄຕ຺ຖໍ ຕິຈີວຣໍ ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’’ຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸພ຺ເພ ອາຣຎ຺ຎິກາ ຠິກ຺ຂູ ອພທ຺ຘສີມາຍ ທຸປ຺ປຣິຫາຣນ຺ຕິ ຕິຈີວຣໍ ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬເມວ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິໍສູ’’ຕິ.

໔໕. ວສ຺ສິກສາຏິກາ ອນຕິຣິຕ຺ຕປ຺ປມາຓາ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວສ຺ສິເກ ມາເສ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ, ຕໂຕ ປຣໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພາ. ວຓ຺ຓເຠທມຕ຺ຕຣຕ຺ຕາປິ ເຈສາ ວຏ຺ຏຕິ, ທ຺ເວ ປນ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ນິສີທນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພເມວ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ ເອກເມວ, ທ຺ເວ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓມ຺ປິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພເມວ, ຕໍ ປນ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ເອກມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ພຫູນິປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ນີລມ຺ປິ ປີຕກມ຺ປິ ສທສມ຺ປິ ປຸປ຺ຜທສມ຺ປີຕິ ສພ຺ພປ຺ປກາຣໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຓ຺ຑຸປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິ ຍາວ ອາພາໂຘ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ປມາຓິກາ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ. ອາພາເຘ ວູປສນ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພາ, ເອກາວ ວຏ຺ຏຕິ. ມຸຂປຸຎ຺ຉນໂຈຬໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພເມວ, ຍາວ ເອກໍ ໂຘວີຍຕິ, ຕາວ ອຎ຺ຎໍ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທ຺ເວປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ອປເຣ ປນ ເຖຣາ ‘‘ນິຘານມຸຂເມຕໍ, ພຫູນິປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ປຣິກ຺ຂາຣໂຈເຬ ຄຓນາ ນຕ຺ຖິ, ຍຕ຺ຕກໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພເມວ. ຖວິກາປິ ປຣິສ຺ສາວນມ຺ປິ ວິກປ຺ປນູປຄປຈ຺ຉິມຈີວຣປ຺ປມາຓໍ ‘‘ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬ’’ນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພເມວ. ຕສ຺ສ ປມາຓໍ ທີຆໂຕ ທ຺ເວ ວິທຕ຺ຖິໂຍ ຕິຣິຍໍ ວິທຕ຺ຖິ, ຕໍ ປນ ທີຆໂຕ ວຑ຺ຒກີຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓໍ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒປ຺ປມາຓໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ປາຬິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຍາເມນ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລໍ ສຸຄຕງ຺ຄຸເລນ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລວິຕ຺ຖຕໍ ປຈ຺ຉິມໍ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໕໘). ພຫູນິປິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ອິມານິ ຈີວຣານິ ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬານິ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ເຠສຊ຺ຊນວກມ຺ມມາຕາປິຕຸອາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຐເປນ຺ເຕນ ອນຘິຏ຺ຐິເຕປິ ນຕ຺ຖິ ອາປຕ຺ຕິ. ມຎ຺ຈຠິສິ ປີຐຠິສິ ພິມ຺ໂພຫນໍ ປາວາໂຣ ໂກຊໂວຕິ ເອເຕສຸ ປນ ເສນາສນປຣິກ຺ຂາຣຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓ ຈ ອຘິຏ຺ຐານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິເຍວ.

ສເຈ ປນ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໓໖-໓໘) ຎາຕກປວາຣິຕຏ຺ຐານໂຕ ສຸຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ຎາຕກປວາຣິເຕເນວ ຕນ຺ຕວາເຍນ ອຎ຺ເຎນ ວາ ມູລໍ ທຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ວາຍາເປຕິ, ວາຍາປນປຈ຺ຈຍາ ອນາປຕ຺ຕິ. ທສາຫາຕິກ຺ກມນປຈ຺ຈຍາ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ຣກ຺ຂນ຺ເຕນ ວິກປ຺ປນຸປຄປ຺ປມາຓມຕ຺ເຕ ວີເຕ ຕນ຺ເຕ ຐິຕໍເຍວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ທສາຫາຕິກ຺ກເມນ ນິຏ຺ຐາປິຍມານຎ຺ຫິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ. ຎາຕກາທີຫິ ຕນ຺ຕໍ ອາໂຣປາເປຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິທໍ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ນິຍ຺ຍາຕິເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສເຈ ຕນ຺ຕວາໂຍ ເອວໍ ປໂຍຊິໂຕ ວາ ສຍໍ ທາຕຸກາໂມ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈີວຣໍ ອສຸກທິວເສ ນາມ ວາຍິຕ຺ວາ ຐເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຈ ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສາຫໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ຕນ຺ຕວາໂຍ ‘‘ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈີວຣໍ ວາຍິຕ຺ວາ ສາສນໍ ເປເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເຖວ ກໂຣຕິ, ເຕນ ເປສິຕຠິກ຺ຂຸ ປນ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ອຎ຺ໂຎ ທິສ຺ວາ ວາ ສຸຕ຺ວາ ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ນິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ອາໂຣເຈຕິ, ເອຕສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ ນ ປມາຓໍ. ຍທາ ປນ ເຕນ ເປສິໂຕເຍວ ອາໂຣເຈຕິ, ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສາຫໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສເຈ ຕນ຺ຕວາໂຍ ‘‘ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈີວຣໍ ວາຍິຕ຺ວາ ກສ຺ສຈິ ຫຕ຺ເຖ ປຫິຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເຖວ ກໂຣຕິ, ຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕຠິກ຺ຂຸ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິເວເຓ ຐເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ຠຓຕິ ‘‘ອປິ, ຠນ຺ເຕ, ອຘຸນາ ອາຠຕໍ ຈີວຣໍ ສຸນ຺ທຣ’’ນ຺ຕິ. ກຸຫິໍ, ອາວຸໂສ, ຈີວຣນ຺ຕິ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ເປສິຕນ຺ຕິ. ເອຕສ຺ສປິ ວຈນໍ ນ ປມາຓໍ. ຍທາ ປນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຈີວຣໍ ເທຕິ, ລທ຺ຘທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສາຫໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ວາຍາປນມູລໍ ອທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ຍາວ ກາກຓິກມຕ຺ຕມ຺ປິ ອວສິຏ຺ຐໍ, ຕາວ ຣກ຺ຂຕິ.

໔໖. ອຘິຏ຺ຐິຕຈີວຣໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໖໙) ປນ ປຣິຠຸຎ຺ຊໂຕ ກຖໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ວິຊຫຕີຕິ? ອຎ຺ຎສ຺ສ ທາເນນ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຫເຓນ ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາເຫນ ຫີນາຍາວຕ຺ຕເນນ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂາເນນ ກາລກິຣິຍາຍ ລິງ຺ຄປຣິວຕ຺ຕເນນ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣເຓນ ຉິທ຺ທຠາເວນາຕິ ອິເມຫິ ນວຫິ ກາຣເຓຫິ ວິຊຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ ສພ຺ພຈີວຣານິ ອຘິຏ຺ຐານໍ ວິຊຫນ຺ຕິ, ຉິທ຺ທຠາເວນ ປນ ຕິຈີວຣສ຺ເສວ ສພ຺ພຏ຺ຐກຖາສຸ ອຘິຏ຺ຐານວິຊຫນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຎ຺ຈ ນຂປິຏ຺ຐິປ຺ປມາເຓນ ຉິທ຺ເທນ. ຕຕ຺ຖ ນຂປິຏ຺ຐິປ຺ປມາຓໍ ກນິຏ຺ຐງ຺ຄຸລິນຂວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຉິທ຺ທຎ຺ຈ ວິນິວິທ຺ຘຉິທ຺ທເມວ. ຉິທ຺ທສ຺ສ ຫິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ເອກຕນ຺ຕຸ ເຈປິ ອຈ຺ຉິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຣກ຺ຂຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆາຏິຍາ ຈ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄສ຺ສ ຈ ທີຆນ຺ຕໂຕ ວິທຕ຺ຖິປ຺ປມາຓສ຺ສ, ຕິຣິຍນ຺ຕໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓສ຺ສ ປເທສສ຺ສ ໂອຣໂຕ ຉິທ຺ທໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ຠິນ຺ທຕິ, ອນ຺ຕຣວາສກສ຺ສ ປນ ທີຆນ຺ຕໂຕ ວິທຕ຺ຖິປ຺ປມາຓສ຺ເສວ, ຕິຣິຍນ຺ຕໂຕ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓສ຺ສ ປເທສສ຺ສ ໂອຣໂຕ ຉິທ຺ທໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ຠິນ຺ທຕິ, ປຣໂຕ ນ ຠິນ຺ທຕິ, ຕສ຺ມາ ຊາເຕ ຉິທ຺ເທ ຕິຈີວຣໍ ອຕິເຣກຈີວຣຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສູຈິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ໂຍ ປນ ທຸພ຺ພລຏ຺ຐາເນ ປຐມໍ ອຄ຺ຄຬໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ທຸພ຺ພລຏ຺ຐານໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອປເນຕິ, ອຘິຏ຺ຐານໍ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ. ມຓ຺ຑລປຣິວຕ຺ຕເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທຸປຏ຺ຏສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍ ປຏເລ ຉິທ຺ເທ ວາ ຊາເຕ ຄຬິເຕ ວາ ອຘິຏ຺ຐານໍ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ, ຂຸທ຺ທກໍ ຈີວຣໍ ມຫນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ, ມຫນ຺ຕໍ ວາ ຂຸທ຺ທກໍ ກໂຣຕິ, ອຘິຏ຺ຐານໍ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ. ອຸໂຠ ໂກຏິໂຍ ມຊ຺ເຌ ກໂຣນ຺ໂຕ ສເຈ ປຐມໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຆເຏຕິ, ອຘິຏ຺ຐານໍ ຠິຊ຺ຊຕິ. ອຖ ຆເຏຕ຺ວາ ຉິນ຺ທຕິ, ນ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຣຊເກຫິ ໂຘວາເປຕ຺ວາ ເສຕໍ ກາຣາເປນ຺ຕສ຺ສປິ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຘິຏ຺ຐານເມວາຕິ. ອຍໍ ຕາວ ອຘິຏ຺ຐາເນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໔໗. ວິກປ຺ປເນ ປນ ທ຺ເວ ວິກປ຺ປນາ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ຈ. ກຖໍ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ໂຫຕິ? ຈີວຣານໍ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອິມານິ ຈີວຣານີ’’ຕິ ວາ ‘‘ເອຕໍ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ເອຕານິ ຈີວຣານີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍເມກາ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕກໍ, ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕການິ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຣິໂຠຄາທໂຍປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ຕເຖວ ຈີວຣານໍ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອິມານິ ຈີວຣານີ’’ຕິ ວາ ‘‘ເອຕໍ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ເອຕານິ ຈີວຣານີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ອຠິຣຸຈິຕສ຺ສ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຕິສ຺ສາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ, ຕິສ຺ສາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ, ຕິສ຺ສສ຺ສ ສາມເຓຣສ຺ສ, ຕິສ຺ສາຍ ສາມເຓຣິຍາ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ອປຣາປິ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິໂຠຄາທີສຸ ປນ ເອກມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕກໍ…ເປ… ຕິສ຺ສາຍ ສາມເຓຣິຍາ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຣິໂຠຄາທໂຍປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ.

ກຖໍ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ໂຫຕິ? ຈີວຣານໍ ຕເຖວ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອິມານິ ຈີວຣານີ’’ຕິ ວາ ‘‘ເອຕໍ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ເອຕານິ ຈີວຣານີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ປນຕ຺ຖາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ໂກ ເຕ ມິຕ຺ໂຕ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ ວາ’’ຕິ. ຕໂຕ ອິຕເຣນ ປຸຣິມນເຍເນວ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວາ…ເປ… ‘‘ຕິສ຺ສາ ສາມເຓຣີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຸນ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ອຫໍ ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ…ເປ… ‘‘ຕິສ຺ສາຍ ສາມເຓຣິຍາ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິໂຠຄາທີສຸ ປນ ເອກມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ທຸຕິຍສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຣິໂຠຄາທໂຍປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ.

ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິກປ຺ປນານໍ ກິໍ ນານາກຣຓໍ? ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາຍໍ ສຍໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ປເຣນ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາເປຕິ, ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາຍໍ ປເຣເນວ ວິກປ຺ປາເປຕ຺ວາ ປເຣເນວ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາເປຕິ, ອິທເມຕ຺ຖ ນານາກຣຓໍ. ສເຈ ປນ ຍສ຺ສ ວິກປ຺ເປຕິ, ໂສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂກວິໂທ ນ ໂຫຕິ, ນ ຊານາຕິ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕຸໍ, ຕໍ ຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ປເຣນ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາເປຕພ຺ພໍ. ວິກປ຺ປິຕວິກປ຺ປນາ ນາເມສາ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ຕາວ ຈີວເຣ ອຘິຏ຺ຐານວິກປ຺ປນານໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໘. ປຕ຺ເຕ ປນ ອຍໍ ນໂຍ – ປຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ເຕນ ອຸກ຺ກຏ຺ຐມຊ຺ຌິໂມມການໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປມາຓຍຸຕ຺ໂຕວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ສ ປມາຓໍ ‘‘ອຑ຺ຒາຬ຺ຫໂກທນໍ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໖໐໒) ນເຍນ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໐໒ ອາທໂຍ) – ອນຸປຫຕປຸຣາຓສາລິຕຓ຺ຑຸລານໍ ສຸໂກຏ຺ຏິຕປຣິສຸທ຺ຘານໍ ທ຺ເວ ມຄຘນາຬິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕຫິ ຕຓ຺ຑຸເລຫິ ອນຸຕ຺ຕຓ຺ຑຸລມກິລິນ຺ນມປິຓ຺ຑິຕໍ ສຸວິສທໍ ກຸນ຺ທມກຸຬຣາສິສທິສໍ ອວສ຺ສາວິໂຕທນໍ ປຈິຕ຺ວາ ນິຣວເສສໍ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂອທນສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຠາຄປ຺ປມາໂຓ ນາຕິຆໂນ ນາຕິຕນຸໂກ ຫຕ຺ຖຫາຣິໂຍ ສພ຺ພສມ຺ຠາຣສງ຺ຂໂຕ ມຸຄ຺ຄສູໂປ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ໂພ, ຕໂຕ ອາໂລປສ຺ສ ອາໂລປສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ຍາວຈຣິມາໂລປປ຺ປໂຫນກໍ ມຈ຺ຉມໍສາທິພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ, ສປ຺ປິເຕລຕກ຺ກຣສກຎ຺ຊິກາທີນິ ປນ ຄຓນູປຄານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ຫິ ໂອທນຄຕິການິ ໂຫນ຺ຕິ, ເນວ ຫາເປຕຸໍ, ນ ວຑ຺ເຒຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເອວເມຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສເຈ ປຕ຺ຕສ຺ສ ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ເຫຏ຺ຐິມຣາຊິສມໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສຸຕ຺ເຕນ ວາ ຫີເຣນ ວາ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ຫີຣສ຺ສ ວາ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ຕໍ ຜຸສຕິ, ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຖູປີກຕໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ໂຐມໂກ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ນ ສມ຺ປາປຸຓາຕິ ອນ຺ໂຕຄຘເມວ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ນາມ ປຕ຺ໂຕ.

ອຸກ຺ກຏ຺ຐໂຕ ອຸປຑ຺ຒປ຺ປມາໂຓ ມຊ຺ຌິໂມ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ມຊ຺ຌິມໂຕ ອຸປຑ຺ຒປ຺ປມາໂຓ ໂອມໂກ. ຕສ຺ມາ ສເຈ ມຄຘນາຬິຍາ ນາຬິໂກທນາທິສພ຺ພມ຺ປິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເຫຏ຺ຐິມຣາຊິສມໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໍ ມຊ຺ຌິໂມ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຖູປີກຕໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໍ ມຊ຺ຌິໂມມໂກ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ນ ສມ຺ປາປຸຓາຕິ ອນ຺ໂຕຄຘເມວ ໂຫຕິ, ອຍໍ ມຊ຺ຌິມຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ມຄຘນາຬິຍາ ອຸປຑ຺ຒນາຬິໂກທນາທິສພ຺ພມ຺ປິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ເຫຏ຺ຐິມຣາຊິສມໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໍ ໂອມໂກ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຖູປີກຕໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໍ ໂອມໂກມໂກ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ນ ສມ຺ປາປຸຓາຕິ ອນ຺ໂຕຄຘເມວ ໂຫຕິ, ອຍໍ ໂອມກຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ເອວເມເຕ ນວ ປຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ທ຺ເວ ອປຕ຺ຕາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ຈ ໂອມໂກມໂກ ຈາຕິ. ຕສ຺ມາ ເອເຕ ຠາຊນປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພາ, ນ ອຘິຏ຺ຐານູປຄາ ນ ວິກປ຺ປນູປຄາ. ອິຕເຣ ປນ ສຕ຺ຕ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ວາ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພາ.

ປມາຓຍຸຕ຺ຕານມ຺ປິ ເອເຕສໍ ອຘິຏ຺ຐານວິກປ຺ປນູປຄຕ຺ຕໍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ອໂຍປຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຈຫິ ປາເກຫິ, ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ໂຕ ທ຺ວີຫິ ປາເກຫິ ປກ຺ໂກ ອຘິຏ຺ຐານູປໂຄ. ອຸໂຠປິ ຍໍ ມູລໍ ທາຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມິໍ ທິນ຺ເນເຍວ. ສເຈ ເອໂກປິ ປາໂກ ອູໂນ ໂຫຕິ, ກາກຓິກມຕ຺ຕມ຺ປິ ວາ ມູລໍ ອທິນ຺ນໍ, ນ ອຘິຏ຺ຐານູປໂຄ. ສເຈ ປຕ຺ຕສາມິໂກ ວທຕິ ‘‘ຍທາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ມູລໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕທາ ທສ຺ສຖ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ, ເນວ ອຘິຏ຺ຐານູປໂຄ ໂຫຕິ, ປາກສ຺ສ ຫິ ອູນຕ຺ຕາ ປຕ຺ຕສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ມູລສ຺ສ ສກລສ຺ສ ວາ ເອກເທສສ຺ສ ວາ ອທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສກຠາວໍ ນ ອຸເປຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ເສວ ສນ຺ຕໂກ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປາເກ ຈ ມູເລ ຈ ສຸນິຏ຺ຐິເຕເຍວ ອຘິຏ຺ຐານູປໂຄ ໂຫຕິ. ໂຍ ອຘິຏ຺ຐານູປໂຄ, ສ຺ເວວ ວິກປ຺ປນູປໂຄ. ໂສ ຫຕ຺ຖໍ ອາຄໂຕປິ ອນາຄໂຕປິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ ວິກປ຺ເປຕພ຺ໂພ ວາ. ຍທິ ຫິ ປຕ຺ຕກາຣໂກ ມູລໍ ລຠິຕ຺ວາ ສຍໍ ວາ ທາຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ຠນ຺ເຕ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ອສຸກທິວເສ ນາມ ປຈິຕ຺ວາ ຐເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຈ ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສາຫໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ປຕ຺ຕກາຣໂກ ‘‘ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ປຈິຕ຺ວາ ສາສນໍ ເປເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເຖວ ກໂຣຕິ, ເຕນ ເປສິຕຠິກ຺ຂຸ ປນ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ອຎ຺ໂຎ ທິສ຺ວາ ວາ ສຸຕ຺ວາ ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຕ຺ໂຕ ນິຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ອາໂຣເຈຕິ, ເອຕສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ ນ ປມາຓໍ. ຍທາ ປນ ເຕນ ເປສິໂຕເຍວ ອາໂຣເຈຕິ, ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສາຫໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ປຕ຺ຕກາຣໂກ ‘‘ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ປຈິຕ຺ວາ ກສ຺ສຈິ ຫຕ຺ເຖ ປຫິຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເຖວ ກໂຣຕິ, ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຕຠິກ຺ຂຸ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິເວເຓ ຐເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ນ ອາໂຣເຈຕິ, ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ຠຓຕິ ‘‘ອປິ, ຠນ຺ເຕ, ອຘຸນາ ອາຠໂຕ ປຕ຺ໂຕ ສຸນ຺ທໂຣ’’ຕິ. ‘‘ກຸຫິໍ, ອາວຸໂສ, ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ເປສິໂຕ’’ຕິ. ເອຕສ຺ສປິ ວຈນໍ ນ ປມາຓໍ. ຍທາ ປນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຕ຺ຕໍ ເທຕິ, ລທ຺ຘທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສາຫໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຕສ຺ມາ ທສາຫໍ ອນຕິກ຺ກາເມຕ຺ວາວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ ວິກປ຺ເປຕພ຺ໂພ ວາ.

ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານາ ກາເຍນ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ວາຈາຍ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕິ. ເຕສໍ ວເສນ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ເຕນ ‘‘ອິມໍ ປຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ເອຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາມີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ເອວໍ ສມ຺ມຸເຂ ວາ ປຣມ຺ມຸເຂ ວາ ຐິຕໍ ປຸຣາຓປຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ທຕ຺ວາ ນວໍ ປຕ຺ຕໍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຐິຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ປຣາມສິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ປຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ກາຍວິກາຣໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ກາເຍນ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ. ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ວາຈາຍ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຠພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣ ທຸວິຘໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ – ສເຈ ຫຕ຺ຖປາເສ ໂຫຕິ, ‘‘ອິມໍ ປຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ວາຈາ ຠິນ຺ທິຕພ຺ພາ, ອຖ ອນ຺ໂຕຄພ຺ເຠ ວາ ອຸປຣິປາສາເທ ວາ ສາມນ຺ຕວິຫາເຣ ວາ ໂຫຕິ, ຐປິຕຏ຺ຐານໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ເອຕໍ ປຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ວາຈາ ຠິນ຺ທິຕພ຺ພາ. ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ເຕນ ປນ ເອກເກນ ອຘິຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຘິຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຍມານິສໍໂສ – ສຈສ຺ສ ‘‘ອຘິຏ຺ຐິໂຕ ນຸ ໂຂ ເມ, ໂນ’’ຕິ ວິມຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິຕໂຣ ສາເຣຕ຺ວາ ວິມຕິໍ ຉິນ຺ທິສ຺ສຕີຕິ. ສເຈ ໂກຈິ ທສ ປຕ຺ເຕ ລຠິຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ອຕ຺ຕນາວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ນ ສພ຺ເພ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ, ເອກໍ ປຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປຸນທິວເສ ຕໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ວສ຺ສສຕມ຺ປິ ປຣິຫຣິຕຸໍ ສກ຺ກາ.

ເອວໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ສິຍາ ອຘິຏ຺ຐານວິຊຫນນ຺ຕິ? ສິຍາ. ສເຈ ຫິ ສຍໍ ປຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ເທຕິ, ວິພ຺ຠມຕິ ວາ, ສິກ຺ຂໍ ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ກາລໍ ວາ ກໂຣຕິ, ລິງ຺ຄໍ ວາສ຺ສ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣຕິ ວາ, ປຕ຺ເຕ ວາ ຉິທ຺ທໍ ໂຫຕິ, ອຘິຏ຺ຐານໍ ວິຊຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ –

‘‘ທິນ຺ນວິພ຺ຠນ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂາ, ກາລກິຣິຍາກເຕນ ຈ;

ລິງ຺ຄປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາ ເຈວ, ຉິທ຺ເທນ ຠວຕິ ສຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໐໘) –

ໂຈຣຄຫຓວິສ຺ສາສຄ຺ຄາເຫຫິປິ ວິຊຫຕິເຍວ. ກິຕ຺ຕເກນ ຉິທ຺ເທນ ອຘິຏ຺ຐານໍ ຠິຊ຺ຊຕິ? ເຍນ ກງ຺ຄຸສິຕ຺ຖໍ ນິກ຺ຂມຕິ ເຈວ ປວິສຕິ ຈ. ອິທຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘຎ຺ຎານໍ ລາມກຘຎ຺ຎສິຕ຺ຖໍ. ຕສ຺ມິໍ ຉິທ຺ເທ ອຍຈຸຓ຺ເຓນ ວາ ອາຓິຍາ ວາ ປຏິປາກຕິເກ ກເຕ ທສາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປຸນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ອຘິຏ຺ຐາເນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໔໙. ວິກປ຺ປເນ ປນ ທ຺ເວ ວິກປ຺ປນາ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ເຈວ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ຈ. ກຖໍ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ໂຫຕິ? ປຕ຺ຕານໍ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອິເມ ປຕ຺ເຕ’’ຕິ ວາ ‘‘ເອຕໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ເອເຕ ປຕ຺ເຕ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍເມກາ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຣິໂຠຄາທໂຍປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ຕເຖວ ປຕ຺ຕານໍ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ‘‘ອິມໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອິເມ ປຕ຺ເຕ’’ຕິ ວາ ‘‘ເອຕໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ເອເຕ ປຕ຺ເຕ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ອຠິຣຸຈິຕສ຺ສ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຕິສ຺ສາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ, ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓຣສ຺ສ, ຕິສ຺ສາຍ ສາມເຓຣິຍາ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ອປຣາປິ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣິໂຠຄາທີສຸ ປນ ເອກມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕກໍ…ເປ… ຕິສ຺ສາຍ ສາມເຓຣິຍາ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຣິໂຠຄາທໂຍປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ.

ກຖໍ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ໂຫຕິ? ປຕ຺ຕານໍ ຕເຖວ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອິເມ ປຕ຺ເຕ’’ຕິ ວາ ‘‘ເອຕໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ເອເຕ ປຕ຺ເຕ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ປນຕ຺ຖາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ໂກ ເຕ ມິຕ຺ໂຕ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ ວາ’’ຕິ. ຕໂຕ ອິຕເຣນ ປຸຣິມນເຍນ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວາ…ເປ… ‘‘ຕິສ຺ສາ ສາມເຓຣີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຸນ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ອຫໍ ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ…ເປ… ‘‘ຕິສ຺ສາຍ ສາມເຓຣິຍາ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິໂຠຄາທີສຸ ປນ ເອກມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ທຸຕິຍສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຣິໂຠຄາທໂຍປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ອຍໍ ວິກປ຺ປເນ ນໂຍ.

໕໐. ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຈ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕນ ປຕ຺ເຕ ຠິນ຺ເນ ກິໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ? ຍສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ຣາຊິມຸຂວຏ຺ຏິໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ທ຺ວງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓາ ນ ໂຫຕິ ເຕນ ນ ກິຎ຺ຈິ ກາຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ສ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໑໒-໓) ປນ ຕາທິສາ ເອກາປິ ຣາຊິ ໂຫຕິ, ເຕນ ຕສ຺ສາ ຣາຊິຍາ ເຫຏ຺ຐິມປຣິຍນ຺ເຕ ປຕ຺ຕເວຘເກນ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຈິຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕຣຊ຺ຊຸກມກຈິຣຊ຺ຊຸກາທີຫິ ວາ ຕິປຸສຸຕ຺ຕເກນ ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕໍ ພນ຺ຘນໍ ອາມິສສ຺ສ ອລຄ຺ຄນຕ຺ຖໍ ຕິປຸປຏ຺ເຏນ ວາ ເກນຈິ ວາ ພທ຺ຘສິເລເສນ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພໍ. ໂສ ຈ ປຕ຺ໂຕ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ. ສຸຂຸມໍ ວາ ຉິທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ. ສຸທ຺ເຘຫິ ປນ ມຘຸກສິຕ຺ຖກລາຂາສຊ຺ຊຸຣສາທີຫິ ພນ຺ຘິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຜາຓິຕໍ ຌາເປຕ຺ວາ ປາສາຓຈຸຓ຺ເຓນ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຸຂວຏ຺ຏິສມີເປ ປນ ປຕ຺ຕເວຘເກນ ວິຊ຺ຌິຍມາໂນ ກປາລສ຺ສ ພຫລຕ຺ຕາ ຠິຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ເຫຏ຺ຐາ ວິຊ຺ຌິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ສ ປນ ທ຺ເວ ຣາຊິໂຍ, ເອກາເຍວ ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລາ, ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ພນ຺ຘນານິ ທາຕພ຺ພານິ. ຍສ຺ສ ຕິສ຺ໂສ, ເອກາເຍວ ວາ ຉຬງ຺ຄຸລາ, ຕສ຺ສ ຕີຓິ. ຍສ຺ສ ຈຕສ຺ໂສ, ເອກາເຍວ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລາ, ຕສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ. ຍສ຺ສ ປຎ຺ຈ, ເອກາເຍວ ວາ ທສງ຺ຄຸລາ, ໂສ ພທ຺ໂຘປິ ອພທ຺ໂຘປິ ອປຕ຺ໂຕເຍວ, ອຎ຺ໂຎ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ເອສ ຕາວ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ເຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອໂຍປຕ຺ເຕ ປນ ສເຈປິ ປຎ຺ຈ ວາ ອຕິເຣການິ ວາ ຉິທ຺ທານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕານິ ຈ ອຍຈຸຓ຺ເຓນ ວາ ອາຓິຍາ ວາ ໂລຫມຓ຺ຑລເກນ ວາ ພທ຺ຘານິ ມຏ຺ຐານິ ໂຫນ຺ຕິ, ສ຺ເວວ ປຕ຺ໂຕ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ໂຎ ນ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ອຖ ປນ ເອກມ຺ປິ ຉິທ຺ທໍ ມຫນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ໂລຫມຓ຺ຑລເກນ ພທ຺ຘມ຺ປິ ມຏ຺ຐໍ ນ ໂຫຕິ, ປຕ຺ເຕ ອາມິສໍ ລຄ຺ຄຕິ, ອກປ຺ປິໂຍ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອປຕ຺ໂຕ, ອຎ຺ໂຎ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ວິຎ຺ຎາເປນ຺ເຕນ ຈ ສງ຺ຆວເສນ ປວາຣິຕຏ຺ຐາເນ ປຎ຺ຈພນ຺ຘເນເນວ ປຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎໍ ປຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຸຄ຺ຄລວເສນ ປນ ປວາຣິຕຏ຺ຐາເນ ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘເນນາປິ ວຏ຺ຏຕິ. ປຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕນ ຈ ຍາຄຸຣນ຺ຘນຣຊນປຈນາທິນາ ອປຣິໂຠເຄນ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ, ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ປນ ພ຺ຍາຘິມ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຠາຊເນ ອສຕິ ມຕ຺ຕິກາຍ ລິມ຺ເປຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ວາ ປຈິຕຸໍ ອຸທກໍ ວາ ຕາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຎ຺ຈປີຐຉຕ຺ຕນາຄທນ຺ຕກາທິເກ ອເທເສປິ ນ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ໂພ. ປຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ນິກ຺ຂິປນເທໂສ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຕ຺ຕາຘາຣກ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ຈູຬວ. ໒໕໔) ນເຍນ ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

ອິຕິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນຍວິນິຈ຺ຉຍສງ຺ຄເຫ

ອຘິຏ຺ຐານວິກປ຺ປນວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ສມຕ຺ຕາ.