໒໖. ວສ຺ສູປນາຍິກວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໑໗໙. ວສ຺ສູປນາຍິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຣິມິກາ ປຈ຺ຉິມິກາຕິ ທຸເວ ວສ຺ສູປນາຍິກາ. ຕຕ຺ຖ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໔ ອາທໂຍ) ອາສາຬ຺ຫີປຸຓ຺ຓມາຍ ອນນ຺ຕເຣ ປາຏິປທທິວເສ ປຸຣິມິກາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພາ, ປຈ຺ຉິມິກາ ປນ ອາສາຬ຺ຫີປຸຓ຺ຓມໂຕ ອປຣາຍ ປຸຓ຺ຓມາຍ ອນນ຺ຕເຣ ປາຏິປທທິວເສ. ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຈ ວິຫາຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ເຈຕິຍວນ຺ທນາທິສາມີຈິກມ຺ມໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອິມໍ ເຕມາສໍ ວສ຺ສໍ ອຸເປມີ’’ຕິ ສກິໍ ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈປິ ‘‘ອິຘ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາລໂຍ ອຕ຺ຖິ, ອສຕິຍາ ປນ ວສ຺ສໍ ນ ອຸເປຕິ, ຄຫິຕເສນາສນໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ, ຉິນ຺ນວສ຺ໂສ ນ ໂຫຕິ, ປວາເຣຕຸໍ ລຠຕິເຍວ. ວິນາປິ ຫິ ວຈີເຠທໍ ອາລຍກຣຓມຕ຺ເຕນປິ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຕເມວ ໂຫຕິ. ‘‘ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທເຍເວຕ຺ຖ ອາລໂຍ ນາມ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕທຫຸວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ວສ຺ສໍ ອນຸປຄນ຺ຕຸກາເມນ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາວາໂສ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ໂຍ ອຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໘໖) ວຈນໂຕ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ວສ຺ສໍ ອນຸປຄນ຺ຕຸກາໂມ ວິຫາຣສີມໍ ອຕິກ຺ກມຕິ, ວິຫາຣຄຓນາຍ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ຫິ ຕໍ ທິວສໍ ວິຫາຣສຕສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກມຕິ, ສຕໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ສເຈ ປນ ວິຫາຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ອໂນກ຺ກມິຕ຺ວາວ ນິວຕ຺ຕຕິ, ເອກາວ ອາປຕ຺ຕິ. ເກນຈິ ອນ຺ຕຣາເຍນ ປຸຣິມິກໍ ອນຸປຄເຕນ ປຈ຺ຉິມິກາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພາ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອເສນາສນິເກນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ໂຍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໐໔) ວຈນໂຕ ຍສ຺ສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຉທນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຉນ຺ນໍ ໂຍຊິຕທ຺ວາຣພນ຺ຘນໍ ເສນາສນໍ ນຕ຺ຖິ, ເຕນ ນ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉວກຸຏິກາຍ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ໂຍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ(ມຫາວ. ໒໐໔) ອາທິວຈນໂຕ ຉວກຸຏິກາຍໍ ຉຕ຺ເຕ ຈາຏິຍຎ຺ຈ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຖ ຉວກຸຏິກາ ນາມ ຏງ຺ກິຕມຎ຺ຈາທິເຠທາ ກຸຏິ. ຕຕ຺ເຖວ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສຸສາເນ ປນ ອຎ຺ຎໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຉຕ຺ເຕປິ ຈຕູສຸ ຖມ຺ເຠສຸ ຉຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອາວຣຓໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຉຕ຺ຕກຸຏິ ນາເມສາ ໂຫຕິ. ຈາຏິຍາປິ ມຫນ຺ເຕນ ກປລ຺ເລນ ຉຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ຂສຸສິເຣ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ໂຍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໐໔) ວຈນໂຕ ສຸທ຺ເຘ ຣຸກ຺ຂສຸສິເຣ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ມຫນ຺ຕສ຺ສ ປນ ຣຸກ຺ຂສຸສິຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປທຣຈ຺ຉທນໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ປວິສນທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຣຸກ຺ຂໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຂາຓຸກມຕ຺ຖເກ ປທຣຈ຺ຉທນໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ຂວິຏຠິຍາ’’ຕິ(ມຫາວ. ໒໐໔) ອາທິວຈນໂຕ ສຸທ຺ເຘ ວິຏຠິມຕ຺ເຕ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ມຫາວິຏເປ ປນ ອຏ຺ຏກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປທຣຈ຺ຉທນໍ ກຸຏິກໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວເຊ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ ວເຊ ສຕ຺ເຖ ນາວາຍຎ຺ຈ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຖ ວໂຊຕິ ໂຄປາລການໍ ນິວາສຏ຺ຐານໍ. ວເຊ ວຸຏ຺ຐິເຕ ວເຊນ ສທ຺ຘິໍ ຄຕສ຺ສ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອນາປຕ຺ຕິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍນ ວໂຊ, ເຕນ ຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໐໓) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສຕ຺ເຖ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ປນ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ອຸປາສກາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ‘‘ກຸຏິກາ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ສເຈ ກຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປວິສິຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ ວສ຺ສໍ ອຸເປມີ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ເທນ຺ຕິ, ສາລາສງ຺ເຂເປນ ຐິຕສກຏສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຕມ຺ປິ ອລຠນ຺ເຕນ ອາລໂຍ ກາຕພ຺ໂພ, ສຕ຺ເຖ ປນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອາລໂຍ ນາມ ‘‘ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ຕໍ. ສເຈ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ເນເຍວ ສຕ຺ເຖ ປວາຣຓາທິວໂສ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ອຖ ສຕ຺ໂຖ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສເຍວ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຕ຺ຖິຕຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກມຕິ, ປຕ຺ຖິຕຏ຺ຐາເນ ວສິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ອຖາປິ ສຕ຺ໂຖ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສເຍວ ອນ຺ຕຣາ ເອກສ຺ມິໍ ຄາເມ ຕິຏ຺ຐຕິ ວາ ວິປ຺ປກິຣຕິ ວາ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຄາເມ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ວສິຕ຺ວາ ປວາເຣຕພ຺ພໍ, ອປ຺ປວາເຣຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ນາວາຍ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ເຕນປິ ກຸຏິຍໍເຍວ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອລຠນ຺ເຕນ ອາລໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອນ຺ໂຕເຕມາສໍ ນາວາ ສມຸທ຺ເທເຍວ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ອຖ ນາວາ ກູລໍ ລຠຕິ, ອຍຎ຺ຈ ປຣໂຕ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ນາວາຍ ລທ຺ຘຄາເມເຍວ ວສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ສເຈປິ ນາວາ ອນຸຕີຣເມວ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຈ ປຐມໍ ລທ຺ຘຄາເມເຍວ ວສິຕຸກາໂມ, ນາວາ ຄຈ຺ຉຕຸ, ຠິກ຺ຂຸນາ ຕຕ຺ເຖວ ວສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປວາເຣຕພ຺ພໍ. ອິຕິ ວເຊ ສຕ຺ເຖ ນາວາຍນ຺ຕິ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ນຕ຺ຖິ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອາປຕ຺ຕິ, ປວາເຣຕຸຎ຺ຈ ລຠຕິ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຣິມໍ ວາ ເຕມາສໍ ປຈ຺ຉິມໍ ວາ ເຕມາສໍ ອວສິຕ຺ວາ ຈາຣິກາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພາ, ໂຍ ປກ຺ກເມຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໘໖) ວຈນໂຕ ປຸຣິມິກາຍ ວສ຺ສໍ ອຸປຄເຕນ ປຸຣິມໍ ເຕມາສໍ, ປຈ຺ຉິມິກາຍ ອຸປຄເຕນ ປຈ຺ຉິມໍ ເຕມາສໍ ອວສິຕ຺ວາ ຈາຣິກາ ນ ປກ຺ກມິຕພ຺ພາ, ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ ອຣຸຓໍ ອນຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາປິ ຕທເຫວ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສປິ ອນ຺ໂຕສຕ຺ຕາເຫ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ທ຺ວີຫຕີຫໍ ວສິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕສຕ຺ຕາເຫ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ.

໑໘໐. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ປຫິເຕ ຄນ຺ຕຸໍ, ນ ຕ຺ເວວ ອປ຺ປຫິເຕ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສິກ຺ຂມານາຍ ສາມເຓຣສ຺ສ ສາມເຓຣິຍາ ອຸປາສກສ຺ສ ອຸປາສິກາຍາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໘໗) ວຈນໂຕ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫຘມ຺ມິການໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ສງ຺ຆຄຓປຸຄ຺ຄເລ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ວິຫາຣໍ ອຑ຺ຒໂຍຄໍ ປາສາທໍ ຫມ຺ມິຍໍ ຄຸຫໍ ປຣິເວຓໍ ໂກຏ຺ຐກໍ ອຸປຏ຺ຐານສາລໍ ອຄ຺ຄິສາລໍ ກປ຺ປິຍກຸຏິໍ ວຈ຺ຈກຸຏິໍ ຈງ຺ກມໍ ຈງ຺ກມນສາລໍ ອຸທປານໍ ອຸທປານສາລໍ ຊນ຺ຕາຆຣໍ ຊນ຺ຕາຆຣສາລໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ມຓ຺ຑປໍ ອາຣາມໍ ອາຣາມວຕ຺ຖຸໍ ວາ ກາເຣຕ຺ວາ ‘‘ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ຠິກ຺ຂູ, ອິຈ຺ຉາມິ ທານຎ຺ຈ ທາຕຸໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ໂສຕຸໍ ຠິກ຺ຂູ ຈ ປສ຺ສິຕຸ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ເປສິເຕ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ, ນ ຕ຺ເວວ ອປ຺ປຫິເຕ. ອຸປາສໂກ ວາ ອຸປາສິກາ ວາ ຕເຖວ ສງ຺ຆຄຓປຸຄ຺ຄເລ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ວິຫາຣາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ນິເວສນສຍນິຆຣາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກິຈ຺ຈກຣຓີຍໍ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຄິລາໂນ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປຫິເຓຍ຺ຍ ‘‘ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ຠທນ຺ຕາ, ອິຈ຺ຉາມິ ທານຎ຺ຈ ທາຕຸໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ໂສຕຸໍ ຠິກ຺ຂູ ຈ ປສ຺ສິຕຸ’’ນ຺ຕິ, ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ, ນ ຕ຺ເວວ ອປ຺ປຫິເຕ.

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ອປ຺ປຫິເຕປິ ຄນ຺ຕຸໍ, ປເຄວ ປຫິເຕ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສິກ຺ຂມານາຍ ສາມເຓຣສ຺ສ ສາມເຓຣິຍາ ມາຕຸຍາ ຈ ປິຕຸສ຺ສ ຈາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໙໘) ວຈນໂຕ ‘‘ຄິລານານໍ ເອເຕສໍ ຠິກ຺ຂຸອາທີນໍ ສຫຘມ຺ມິການໍ ມາຕາປິຕູນຎ຺ຈ ຄິລານານໍເຍວ ຄິລານຠຕ຺ຕໍ ວາ ຄິລານຸປຏ຺ຐາກຠຕ຺ຕໍ ວາ ເຠສຊ຺ຊໍ ວາ ປຣິເຍສິສ຺ສາມິ, ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ວາ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ອປ຺ປຫິເຕປິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ປເຄວ ປຫິເຕ. ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເຍ ມາຕາປິຕູນໍ ອຸປຏ຺ຐາກາ ຎາຕກາ ວາ ອຎ຺ຎາຕກາ ວາ, ເຕສມ຺ປິ ອປ຺ປຫິເຕ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເນວ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ, ນ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາຕາ ວາ ອຎ຺ໂຎ ວາ ຎາຕໂກ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ, ໂສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປຫິເຓຍ຺ຍ ‘‘ອຫໍ ຄິລາໂນ, ອາຄຈ຺ຉຕຸ ຠທນ຺ໂຕ, ອິຈ຺ຉາມິ ຠທນ຺ຕສ຺ສ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ, ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ, ນ ຕ຺ເວວ ອປ຺ປຫິເຕ. ສເຈ ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ວສນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸຠຕ຺ຕິໂກ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ, ໂສ ເຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປຫິເຓຍ຺ຍ ‘‘ອຫໍ ຄິລາໂນ, ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ຠິກ຺ຂູ, ອິຈ຺ຉາມິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ, ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ, ນ ຕ຺ເວວ ອປ຺ປຫິເຕ.

ສເຈ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສິກ຺ຂມານາຍ ສາມເຓຣສ຺ສ ສາມເຓຣິຍາ ອນຠິຣຕິ ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວາ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ອປ຺ປຫິເຕປິ ‘‘ອນຠິຣຕິໍ ວູປກາເສສ຺ສາມິ ວາ ວູປກາສາເປສ຺ສາມິ ວາ ກຸມ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວິໂນເທສ຺ສາມິ ວາ ວິໂນທາເປສ຺ສາມິ ວາ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ວິເວເຈສ຺ສາມິ ວາ ວິເວຈາເປສ຺ສາມິ ວາ ຘມ຺ມກຖໍ ວາ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ, ປເຄວ ປຫິເຕ. ສເຈ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ຄຣຸຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປຣິວາສາຣໂຫ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣໂຫ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ວາ, ອປ຺ປຫິເຕປິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ປຣິວາສທານາທີສຸ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມິ, ອນຸສ຺ສາເວສ຺ສາມິ, ຄຓປູຣໂກ ວາ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ, ປເຄວ ປຫິເຕ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາປິ ມານຕ຺ຕາຣຫາຍ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫາຍ ອພ຺ຠານາຣຫາຍ ວາ ເອເສວ ນໂຍ. ສເຈ ສາມເຓໂຣ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ວສ຺ສໍ ວາ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ, ສິກ຺ຂມານາ ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິຕຸກາມາ ໂຫຕິ, ສິກ຺ຂາ ວາສ຺ສາ ກຸປິຕາ, ສາມເຓຣີ ວາ ສິກ຺ຂາ ສມາທິຍິຕຸກາມາ ໂຫຕິ, ວສ຺ສໍ ວາ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາມາ, ອປ຺ປຫິເຕປິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ປເຄວ ປຫິເຕ.

ສເຈ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ສງ຺ໂຆ ກມ຺ມໍ ກາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕຊ຺ຊນີຍໍ ວາ ນິຍສ຺ສໍ ວາ ປພ຺ພາຊນີຍໍ ວາ ປຏິສາຣຓີຍໍ ວາ ອຸກ຺ເຂປນີຍໍ ວາ, ອປ຺ປຫິເຕປິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ປເຄວ ປຫິເຕ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ສງ຺ໂຆ ກມ຺ມໍ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ລຫຸກາຍ ວາ ປຣິຓາເມຍ຺ຍາ’’ຕິ. ສເຈປິ ກຕໍເຍວ ໂຫຕິ ກມ຺ມໍ, ອປ຺ປຫິເຕປິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ສມ຺ມາ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ໂລມໍ ປາເຕຍ຺ຍ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຍ຺ຍາ’’ຕິ.

໑໘໑. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆກຣຓີເຍນ ຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໙໙) ວຈນໂຕ ເສນາສນປຏິພທ຺ຘສງ຺ຆກຣຓີເຍນປິ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອຕ຺ຖ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໙໙) ຫິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຸໂປສຖາຄາຣາທີສຸ ເສນາສເນສຸ ເຈຕິຍຉຕ຺ຕເວທິກາທີສຸ ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອນ຺ຕມໂສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຸຄ຺ຄລິກເສນາສນມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຆກຣຓີຍເມວາຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ນິປ຺ຜາທນຕ຺ຖໍ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣາທີນິ ວາ ອາຫຣິຕຸໍ ວຑ຺ຒກີປຠຸຕີນໍ ຠຕ຺ຕເວຕນາທີນິ ວາ ທາຕຸໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອປິເຈຕ຺ຖ ອຍມ຺ປິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກນໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ – ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ອນິມນ຺ຕິເຕນ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສເຈ ເອກສ຺ມິໍ ມຫາວາເສ ປຐມໍເຍວ ກຕິກາ ກຕາ ໂຫຕິ ‘‘ອສຸກທິວສໍ ນາມ ສນ຺ນິປຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ, ນິມນ຺ຕິໂຕເຍວ ນາມ ໂຫຕິ, ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ຠຓ຺ຑກໍ ໂຘວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ປຫິຓນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ນາຕິທູເຣ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ‘‘ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຊ຺ເຊວ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສມ຺ປາປຸຓິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍປິ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ‘‘ອາຈຣິຍໍ ປນ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຕຸໍ ລຠຕິ. ສເຈ ນໍ ອາຈຣິໂຍ ‘‘ອຊ຺ຊ ມາ ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ວທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ, ອຸປຏ຺ຐາກກຸລໍ ວາ ຎາຕິກຸລໍ ວາ ທສ຺ສນາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ລຠຕິ.

ສເຈ ຠິກ຺ຂູສຸ ວສ຺ສູປຄເຕສຸ ຄາໂມ ໂຈເຣຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕຕ຺ຖ ກິໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ? ເຍນ ຄາໂມ, ເຕນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຄາໂມ ທ຺ວິຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ, ຍຕ຺ຖ ພຫຸຕຣາ ມນຸສ຺ສາ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ພຫຸຕຣາ ອສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ ອປ຺ປສນ຺ນາ, ຍຕ຺ຖ ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສເຈ ຄາໂມ ອວິທູຣຄໂຕ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ວິຫາຣເມວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວສິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ທູຣໍ ຄໂຕ, ສຕ຺ຕາຫວາເຣນ ອຣຸໂຓ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ, ນ ສກ຺ກາ ເຈ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ສຠາຄຏ຺ຐາເນ ວສິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ມນຸສ຺ສາ ຍຖາປວຕ຺ຕານິ ສລາກຠຕ຺ຕາທີນິ ເທນ຺ຕິ, ‘‘ນ ມຍໍ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວສິມ຺ຫາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ‘‘ມຍໍ ວິຫາຣສ຺ສ ວາ ປາສາທສ຺ສ ວາ ນ ເທມ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເທມ, ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວສິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ຍຖາສຸຂໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ເຕສໍເຍວ ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ວສນຏ຺ຐາເນ ປາປຸຓາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ຍຕ຺ຖ ວສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ເນຕ຺ວາ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ປາປຸຓາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປວາຣິຕກາເລ ວສ຺ສາວາສິກໍ ເທນ຺ຕິ, ຍທິ ສຕ຺ຕາຫວາເຣນ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາປຍິໍສຸ, ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຉິນ຺ນວສ຺ເສຫິ ປນ ‘‘ນ ມຍໍ ຕຕ຺ຖ ວສິມ຺ຫ, ຉິນ຺ນວສ຺ສາ ມຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຍທິ ‘‘ເຍສໍ ອມ຺ຫາກໍ ເສນາສນໍ ປາປິຕໍ, ເຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ‘‘ວິຫາເຣ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ ມາ ວິນສ຺ສີ’’ຕິ ອິຘ ອາຫຏໍ ຈີວຣາທິເວຠງ຺ຄິຍຠຓ຺ຑໍ, ຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຠາເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ອິໂຕ ອຍ຺ຍານໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ເທຖາ’’ຕິ ກປ຺ປິຍກາຣການໍ ທິນ຺ເນ ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸອາທິເກ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສງ຺ຆິກຎ຺ຫິ ເວຠງ຺ຄິຍຠຓ຺ຑໍ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣ ວາ ພຫິສີມາຍ ວາ ໂຫຕຸ, ພຫິສີມາຍ ຐິຕານໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຠາເຊຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ຐິຕມ຺ປິ ປນ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ຐິຕານໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຠາເຊຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.

ສເຈ ປນ ວສ຺ສູປຄຕາ ຠິກ຺ຂູ ວາເຬຫິ ອຸພ຺ພາຬ຺ຫາ ໂຫນ຺ຕິ, ຄຓ຺ຫນ຺ຕິປິ ປຣິປາເຕນ຺ຕິປິ, ສຣີສເປຫິ ວາ ອຸພ຺ພາຬ຺ຫາ ໂຫນ຺ຕິ, ຑໍສນ຺ຕິປິ ປຣິປາເຕນ຺ຕິປິ, ໂຈເຣຫິ ວາ ອຸພ຺ພາຬ຺ຫາ ໂຫນ຺ຕິ, ວິລຸມ຺ປນ຺ຕິປິ ອາໂກເຏນ຺ຕິປິ, ປິສາເຈຫິ ວາ ອຸພ຺ພາຬ຺ຫາ ໂຫນ຺ຕິ, ອາວິສນ຺ຕິປິ ຫນນ຺ຕິປິ, ‘‘ເອເສວ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ນຕ຺ຖິ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ຄາໂມ ອຄ຺ຄິນາ ວາ ທຑ຺ໂຒ ໂຫຕິ, ອຸທເກນ ວາ ວຸຬ຺ໂຫ. ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑເກນ ກິລມນ຺ຕິ, ‘‘ເອເສວ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອນາປຕ຺ຕິ. ເສນາສນໍ ອຄ຺ຄິນາ ວາ ທຑ຺ຒໍ ໂຫຕິ, ອຸທເກນ ວາ ວຸຬ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂູ ເສນາສເນນ ກິລມນ຺ຕິ, ‘‘ເອເສວ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ວສ຺ສູປຄຕາ ຠິກ຺ຂູ ນ ລຠນ຺ຕິ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ, ‘‘ເອເສວ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ລຠນ຺ຕິ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ, ນ ລຠນ຺ຕິ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ, ‘‘ເອເສວ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ສເຈປິ ລຠນ຺ຕິ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ, ລຠນ຺ຕິ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ, ນ ລຠນ຺ຕິ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ, ‘‘ເອເສວ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ລຠນ຺ຕິ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ, ລຠນ຺ຕິ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ, ລຠນ຺ຕິ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ, ນ ລຠນ຺ຕິ ປຕິຣູປໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ, ‘‘ເອເສວ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອນາປຕ຺ຕິ.

ສເຈ ປນ ວສ຺ສູປຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອິຕ຺ຖີ ນິມນ຺ເຕຕິ ‘‘ເອຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຫິຣຎ຺ຎໍ ວາ ເຕ ເທມິ, ສຸວຓ຺ຓໍ ວາ ເຂຕ຺ຕໍ ວາ ວຕ຺ຖຸໍ ວາ ຄາວຸໍ ວາ ຄາວິໍ ວາ ທາສໍ ວາ ທາສິໍ ວາ ເຕ ເທມິ, ຘີຕຣໍ ວາ ເຕ ເທມິ ຠຣິຍຕ຺ຖາຍ, ອຫໍ ວາ ເຕ ຠຣິຍາ ໂຫມິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ເຕ ຠຣິຍໍ ອາເນມີ’’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ລຫຸປຣິວຕ຺ຕໍ ໂຂ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ, ສິຍາປິເມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ, ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ນຕ຺ຖິ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ ອາປຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວສີ ວາ ນິມນ຺ເຕຕິ, ຖຸລ຺ລກຸມາຣີ ວາ ນິມນ຺ເຕຕິ, ປຓ຺ຑໂກ ວາ ນິມນ຺ເຕຕິ, ຎາຕກາ ວາ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ຣາຊາໂນ ວາ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ໂຈຣາ ວາ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ຘຸຕ຺ຕາ ວາ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ເອເສວ ນໂຍ. ສເຈ ວສ຺ສູປຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສຕິ ອສາມິກໍ ນິຘິໍ, ຕຕ຺ຣ ເຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ລຫຸປຣິວຕ຺ຕໍ ໂຂ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ, ສິຍາປິ ເມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ, ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ອນາປຕ຺ຕິ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ.

ສເຈ ວສ຺ສູປຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສຕິ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆເຠທາຍ ປຣກ຺ກມນ຺ເຕ, ສຸຓາຕິ ວາ ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆເຠທາຍ ປຣກ຺ກມນ຺ຕີ’’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ຄຣຸໂກ ໂຂ ສງ຺ຆເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ມາ ມຍິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊີ’’ຕິ, ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ອນາປຕ຺ຕິ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ. ສເຈ ວສ຺ສູປຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຸຓາຕິ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ກິຣ ອາວາເສ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆເຠທາຍ ປຣກ຺ກມນ຺ຕີ’’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ເຕ ຈ ໂຂ ເມ ຠິກ຺ຂູ ມິຕ຺ຕາ, ຕ຺ຍາຫໍ ວກ຺ຂາມິ ‘ຄຣຸໂກ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສງ຺ຆເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ມາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ສງ຺ຆເຠໂທ ຣຸຈ຺ຈິຕ຺ຖາ’ຕິ, ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ເມ ວຈນໍ ສຸສ຺ສູສິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂສຕໍ ໂອທຫິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ, ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ອນາປຕ຺ຕິ ວສ຺ສຈ຺ເຉເທ, ຠິນ຺ເນ ປນ ສງ຺ເຆ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຣຓີຍໍ ນຕ຺ຖິ.

ສເຈ ປນ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ອິມໍ ເຕມາສໍ ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ວິສໍວາເທຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ນ ເກວລໍ ຕສ຺ເສວ ປຏິສ຺ສວສ຺ສ ວິສໍວາເທ ທຸກ຺ກຏໍ, ‘‘ອິມໍ ເຕມາສໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖ, ອຸໂຠປິ ມຍໍ ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມ, ເອກໂຕ ອຸທ຺ທິສາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອວມາທິນາປິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສວສ຺ສ ວິສໍວາເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຐມໍ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ວິສໍວາທນປຈ຺ຈຍາ, ປຐມມ຺ປິ ອສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ປຏິສ຺ສເວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ວິສໍວາເທ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ທຸກ຺ກຏໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

໑໘໒. ວສ຺ສູປຄເຕຫິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໑໘) ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ນິພທ຺ຘວຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ວສ຺ສູປຄຕາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ສມ຺ມຸຎ຺ຊນິໂຍ ພນ຺ຘຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ສຸລຠາ ເຈ ທຓ຺ຑກາ ເຈວ ສລາກາໂຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກເກນ ຉ ປຎ຺ຈ ມຸຏ຺ຐິສມ຺ມຸຎ຺ຊນິໂຍ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ຍຏ຺ຐິສມ຺ມຸຎ຺ຊນິໂຍ ວາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ທຸລ຺ລຠາ ໂຫນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ມຸຏ຺ຐິສມ຺ມຸຎ຺ຊນິໂຍ ເອກາ ຍຏ຺ຐິສມ຺ມຸຎ຺ຊນີ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ສາມເຓເຣຫິ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ອຸກ຺ກາ ວາ ໂກຏ຺ເຏຕພ຺ພາ, ວສນຏ຺ຐາເນສຸ ກສາວປຣິຠຓ຺ຑໍ ກາຕພ຺ພໍ. ວຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ຈ ນ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ ນ ອຸທ຺ທິສາເປຕພ຺ພໍ, ນ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ, ນ ປພ຺ພາເຊຕພ຺ພໍ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພໍ, ນ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພ, ນ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສພ຺ເພວ ຫິ ເອເຕ ປປຎ຺ຈາ, ນິປ຺ປປຎ຺ຈາ ຫຸຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມເມວ ກຣິສ຺ສາມາຕິ ວາ ສພ຺ເພ ເຕຣສ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍນ຺ຕຸ, ເສຍ຺ຍໍ ອກປ຺ເປຕ຺ວາ ຐານຈງ຺ກເມຫິ ວີຕິນາເມນ຺ຕຸ, ມູຄພ຺ພຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕຸ, ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ຄຕາປິ ຠາຊນີຍຠຓ຺ຑໍ ລຠນ຺ຕູຕິ ວາ ເອວຣູປໍ ອຘມ຺ມິກວຕ຺ຕໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ປນ ກາຕພ຺ພໍ – ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ນາມ ຕິວິຘມ຺ປິ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ຕສ຺ມາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຸທ຺ທິສຖ ອຸທ຺ທິສາເປຖ, ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຖ, ປຘານຆເຣ ວສນ຺ຕານໍ ສງ຺ຆຏ຺ຏນໍ ອກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ທິສຖ ອຸທ຺ທິສາເປຖ, ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຖ, ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ສມິທ຺ຘໍ ກໂຣຖ, ປພ຺ພາເຊນ຺ຕາ ໂສເຘຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊຖ, ໂສເຘຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປາເທຖ, ໂສເຘຕ຺ວາ ນິສ຺ສຍໍ ເທຖ. ເອໂກປິ ຫິ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊຎ຺ຈ ອຸປສມ຺ປທຎ຺ຈ ລຠິຕ຺ວາ ສກລໍ ສາສນໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຖາເມນ ຍຕ຺ຕການິ ສກ຺ໂກຖ, ຕຕ຺ຕການິ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍຖ, ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ນາເມຕໍ ສກລທິວສໍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຈ ປຐມຍາມປຈ຺ຉິມຍາເມສຸ ອປ຺ປມຕ຺ເຕຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ວີຣິຍໍ ອາຣຠິຕພ຺ພໍ. ໂປຣາຓກມຫາເຖຣາປິ ສພ຺ພປລິໂພເຘ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ເອກຈາຣິຍວຕ຺ຕໍ ປູຣຍິໍສຸ, ຠສ຺ເສ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ທສວຕ຺ຖຸກຖໍ ທສອສຸຠທສານຸສ຺ສຕິອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມຓກຖໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອາຄນ຺ຕຸການໍ ວຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ, ສຕ຺ຕາຫກຣຓີເຍນ ຄຕານໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອວຣູປໍ ວຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ.

ອປິຈ ຠິກ຺ຂູ ໂອວທິຕພ຺ພາ ‘‘ວິຄ຺ຄາຫິກປິສຸຓຜຣຸສວຈນານິ ມາ ວທຖ, ທິວເສ ທິວເສ ສີລານິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕາ ຈຕຸຣາຣກ຺ຂໍ ອຫາເປນ຺ຕາ ມນສິກາຣພຫຸລາ ວິຫຣຖາ’’ຕິ. ທນ຺ຕກຏ຺ຐຂາທນວຕ຺ຕໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ເຈຕິຍໍ ວາ ໂພຘິໍ ວາ ວນ຺ທນ຺ເຕນ ຄນ຺ຘມາລໍ ວາ ປູເຊນ຺ເຕນ ປຕ຺ຕໍ ວາ ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ນ ກເຖຕພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂາຈາຣວຕ຺ຕໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ອນ຺ໂຕຄາເມ ມນຸສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຈຍສຎ຺ຎຸຕ຺ຕກຖາ ວາ ວິສຠາຄກຖາ ວາ ນ ກເຖຕພ຺ພາ, ຣກ຺ຂິຕິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕຎ຺ຈ ເສຂິຍວຕ຺ຕຎ຺ຈ ປູເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວຣູປາ ພຫຸກາປິ ນິຍ຺ຍານິກກຖາ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພາຕິ.

ອິຕິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນຍວິນິຈ຺ຉຍສງ຺ຄເຫ

ວສ຺ສູປນາຍິກວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ສມຕ຺ຕາ.