໒໔. ສີມາວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໑໕໖. ສີມາຕິ ເອຕ຺ຖ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ນິທານວຓ຺ຓນາ) ສີມາ ນາເມສາ ພທ຺ຘສີມາ ອພທ຺ຘສີມາຕິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອກາທສ ວິປຕ຺ຕິສີມາໂຍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕິວິຘສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕາ ນິມິຕ຺ເຕນ ນິມິຕ຺ຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ ສີມາ ພທ຺ຘສີມາ ນາມ. ອຕິຂຸທ຺ທກາ, ອຕິມຫຕີ, ຂຓ຺ຑນິມິຕ຺ຕາ, ຉາຍານິມິຕ຺ຕາ, ອນິມິຕ຺ຕາ, ພຫິສີເມ ຐິຕສມ຺ມຕາ, ນທິຍາ ສມ຺ມຕາ, ສມຸທ຺ເທ ສມ຺ມຕາ, ຊາຕສ຺ສເຣ ສມ຺ມຕາ, ສີມາຍ ສີມໍ ສມ຺ຠິນ຺ທນ຺ເຕນ ສມ຺ມຕາ, ສີມາຍ ສີມໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ເຕນ ສມ຺ມຕາຕິ ອິເມຫິ ເອກາທສຫິ ອາກາເຣຫິ ສີມໂຕ ກມ຺ມານິ ວິປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວຈນໂຕ ເອຕາ ວິປຕ຺ຕິສີມາໂຍ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ອຕິຂຸທ຺ທກາ ນາມ ຍຕ຺ຖ ເອກວີສຕິ ຠິກ຺ຂູ ນິສີທິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ອຕິມຫຕີ ນາມ ຍາ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ເຕນປິ ຕິໂຍຊນໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ. ຂຓ຺ຑນິມິຕ຺ຕາ ນາມ ອຆຏິຕນິມິຕ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ປຈ຺ຉິມາຍ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ປຸພ຺ພກິຕ຺ຕິຕໍ ປຏິກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເອວໍ ອຂຓ຺ຑນິມິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ອນຸກ຺ກເມນ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ຐເປຕິ, ຂຓ຺ຑນິມິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອປຣາປິ ຂຓ຺ຑນິມິຕ຺ຕາ ນາມ ຍາ ອນິມິຕ຺ຕຸປຄໍ ຕຈສາຣຣຸກ຺ຂໍ ວາ ຂາຓຸກໍ ວາ ປໍສຸປຸຎ຺ຊໍ ວາ ວາລຸກປຸຎ຺ຊໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອນ຺ຕຣາ ເອກນິມິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ. ຉາຍານິມິຕ຺ຕາ ນາມ ປພ຺ພຕຉາຍາທີນໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຉາຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ. ອນິມິຕ຺ຕາ ນາມ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ນິມິຕ຺ຕານິ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ. ພຫິສີເມ ຐິຕສມ຺ມຕາ ນາມ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕານໍ ພຫິ ຐິເຕນ ສມ຺ມຕາ. ນທິຍາ, ສມຸທ຺ເທ, ຊາຕສ຺ສເຣ ສມ຺ມຕາ ນາມ ເອເຕສຸ ນທິອາທີສຸ ສມ຺ມຕາ. ສາ ຫິ ເອວໍ ສມ຺ມຕາປິ ‘‘ສພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນທີ ອສີມາ, ສພ຺ໂພ ສມຸທ຺ໂທ ອສີໂມ, ສພ຺ໂພ ຊາຕສ຺ສໂຣ ອສີໂມ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໔໗) ວຈນໂຕ ອສມ຺ມຕາວ ໂຫຕິ. ສີມາຍ ສີມໍ ສມ຺ຠິນ຺ທນ຺ເຕນ ສມ຺ມຕາ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໔໘) ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ສີມາຍ ປເຣສໍ ສີມໍ ສມ຺ຠິນ຺ທນ຺ເຕນ ສມ຺ມຕາ. ສເຈ ຫິ ໂປຣາຓກສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ອມ຺ໂພ ເຈວ ຊມ຺ພຸ ຈາຕິ ທ຺ເວ ຣຸກ຺ຂາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສໍສຏ຺ຐວິຏປາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສຸ ອມ຺ພສ຺ສ ປຈ຺ຉິມທິສາຠາເຄ ຊມ຺ພຸ, ວິຫາຣສີມາ ຈ ຊມ຺ພຸໍ ອນ຺ໂຕກຕ຺ວາ ອມ຺ພໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ອຖ ປຈ຺ຉາ ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ວິຫາເຣ ກເຕ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ອມ຺ພໍ ອນ຺ໂຕກຕ຺ວາ ຊມ຺ພຸໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ສີມາຍ ສີມໍ ສມ຺ຠິນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສເຈ ປຐມຕຣໍ ກຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ສີມາ ອສມ຺ມຕາ ໂຫຕິ, ສີມາຍ ອຸປຈາໂຣ ຐເປຕພ຺ໂພ. ສເຈ ສມ຺ມຕາ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິມໂກຏິຍາ ຫຕ຺ຖມຕ຺ຕາ ສີມນ຺ຕຣິກາ ຐເປຕພ຺ພາ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ‘‘ວິທຕ຺ຖິມຕ຺ຕມ຺ປິ’’, ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ‘‘ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກຣຸກ຺ໂຂປິ ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສີມານໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ປນ ວຑ຺ຒນ຺ໂຕ ສີມສງ຺ກຣໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ສີມາຍ ສີມໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ເຕນ ສມ຺ມຕາ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ສີມາຍ ປເຣສໍ ສີມໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ເຕນ ສມ຺ມຕາ. ສເຈ ຫິ ປເຣສໍ ພທ຺ຘສີມໍ ສກລໍ ວາ ຕສ຺ສາ ປເທສໍ ວາ ອນ຺ໂຕກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ຕິ, ສີມາຍ ສີມໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປນ ສີມໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂຸນີນມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສີມາຍ ເອເສວ ນໂຍ. ນ ຫິ ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ເມ ຄຓປູຣກາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ກມ຺ມວາຈໍ ວຄ຺ຄໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອິຕິ ອິມາ ເອກາທສ ວິປຕ຺ຕິສີມາໂຍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ.

໑໕໗. ຕິວິຘສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕາ ນາມ ນິມິຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຣິສສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກມ຺ມວາຈາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຍຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ນິມິຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຍຸຕ຺ຕາ ນາມ ປພ຺ພຕນິມິຕ຺ຕໍ ປາສາຓນິມິຕ຺ຕໍ ວນນິມິຕ຺ຕໍ ຣຸກ຺ຂນິມິຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄນິມິຕ຺ຕໍ ວມ຺ມິກນິມິຕ຺ຕໍ ນທີນິມິຕ຺ຕໍ ອຸທກນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ອຏ຺ຐສຸ ນິມິຕ຺ເຕສຸ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ ຍຖາລທ຺ຘານິ ນິມິຕ຺ຕຸປຄານິ ນິມິຕ຺ຕານິ ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ກິໍ ນິມິຕ຺ຕໍ. ປພ຺ພໂຕ, ຠນ຺ເຕ. ເອໂສ ປພ຺ພໂຕ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມ຺ມາ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໓໘) – ວິນຍຘເຣນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ກິໍ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປພ຺ພໂຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອິທໍ ປນ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອາຈິກ຺ຂຕຸ ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ວາ, ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ປຸນ ວິນຍຘເຣນ ‘‘ເອໂສ ປພ຺ພໂຕ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ, ‘‘ເອຕໍ ປພ຺ພຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣມ, ກຣິສ຺ສາມ, ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຕ, ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕຸ, ໂຫຕິ, ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາສາຓາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ, ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ອນຸທິສາຍ, ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ, ທກ຺ຂິຓາຍ ອນຸທິສາຍ, ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ, ປຈ຺ຉິມາຍ ອນຸທິສາຍ, ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ, ອຸຕ຺ຕຣາຍ ອນຸທິສາຍ ກິໍ ນິມິຕ຺ຕໍ? ອຸທກໍ, ຠນ຺ເຕ. ເອຕໍ ອຸທກໍ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ກິໍ ນິມິຕ຺ຕໍ? ປພ຺ພໂຕ, ຠນ຺ເຕ. ເອໂສ ປພ຺ພໂຕ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຐມໍ ກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາວ ຐເປຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຫິ ນິມິຕ຺ເຕນ ນິມິຕ຺ຕໍ ຆຏິຕໍ ໂຫຕິ, ນິມິຕ຺ຕານິ ສກິໍ ກິຕ຺ຕິຕານິປິ ກິຕ຺ຕິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສີມມຓ຺ຑລໍ ພນ຺ຘນ຺ເຕນ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໕໘. ອິທານິ ນິມິຕ຺ຕຸປຄານິ ປພ຺ພຕາທີນິ ເວທິຕພ຺ພານິ – ຕິວິໂຘ ປພ຺ພໂຕ ສຸທ຺ຘປໍສຸປພ຺ພໂຕ ສຸທ຺ຘປາສາຓປພ຺ພໂຕ ອຸຠຍມິສ຺ສໂກຕິ. ໂສ ຕິວິໂຘປິ ວຏ຺ຏຕິ, ວາລິກຣາສິ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອິຕໂຣປິ ຫຕ຺ຖິປ຺ປມາຓໂຕ ໂອມກຕໂຣ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຫຕ຺ຖິປ຺ປມາຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສິເນຣຸປ຺ປມາໂຓປິ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕີສຸ ວາ ຕໂຍ ປພ຺ພຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຈຕູຫິ ວາ ຕີຫິ ວາ ປພ຺ພຕນິມິຕ຺ເຕຫິ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ທ຺ວີຫິ ປນ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ເອເກນ ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອິໂຕ ປເຣສຸ ປາສາຓນິມິຕ຺ຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມາ ປພ຺ພຕນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ‘‘ເອກາພທ຺ໂຘ, ນ ເອກາພທ຺ໂຘ’’ຕິ. ສເຈ ເອກາພທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ນ ກາຕພ຺ໂພ. ຕຎ຺ຫິ ຈຕູສຸ ວາ ອຏ຺ຐສຸ ວາ ທິສາສຸ ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕນປິ ເອກເມວ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ເອວໍ ຈກ຺ກສຓ຺ຐາເນນ ວິຫາຣມ຺ປິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ປພ຺ພໂຕ, ຕໍ ເອກທິສາຍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາສຸ ທິສາສຸ ຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎານິ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ. ສເຈ ປພ຺ພຕສ຺ສ ຕຕິຍຠາຄໍ ວາ ອຸປຑ຺ຒໍ ວາ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ກຕ຺ຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ປພ຺ພຕໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຍຕ຺ຕກໍ ປເທສໍ ອນ຺ໂຕ ກຕ຺ຕຸກາມາ, ຕສ຺ສ ປຣໂຕ ຕສ຺ມິໍເຍວ ປພ຺ພເຕ ຊາຕຣຸກ຺ຂວມ຺ມິກາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເອກໂຍຊນທ຺ວິໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ສພ຺ພໍ ປພ຺ພຕໍ ອນ຺ໂຕ ກຕ຺ຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ປພ຺ພຕສ຺ສ ປຣໂຕ ຠູມິຍໍ ຊາຕຣຸກ຺ຂວມ຺ມິກາທີນິ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ.

ປາສາຓນິມິຕ຺ເຕ ອຍຄຸໂຬປິ ປາສາຓສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ໂກຈິ ປາສາໂຓ ວຏ຺ຏຕິ. ປມາຓໂຕ ປນ ຫຕ຺ຖິປ຺ປມາໂຓ ປພ຺ພຕສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ໂສ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ມຫາໂຄຓມຫາມຫິໍສປ຺ປມາໂຓ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສປລຄຸຬປິຓ຺ຑປ຺ປມາໂຓ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໂຕ ຂຸທ຺ທກຕໂຣ ອິຏ຺ຐກາ ວາ ມຫນ຺ຕີປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອນິມິຕ຺ຕຸປຄປາສາຓານໍ ຣາສິປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປເຄວ ປໍສຸວາລຸກຣາສິ. ຠູມິສໂມ ຂລມຓ຺ຑລສທິໂສ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ວາ ຠູມິໂຕ ຂາຓຸໂກ ວິຍ ອຸຏ຺ຐິຕປາສາໂຓ ວາ ໂຫຕິ, ໂສປິ ປມາຓຸປໂຄ ເຈ, ວຏ຺ຏຕິ. ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ອຕິມຫນ຺ໂຕປິ ປາສາຓສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ສເຈ ມຫໂຕ ປິຏ຺ຐິປາສາຓສ຺ສ ເອກປ຺ປເທສໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ກຕ຺ຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສຸປຣິ ອຎ຺ໂຎ ປາສາໂຓ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປິຏ຺ຐິປາສາຓຸປຣິ ວິຫາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ວິຫາຣມຊ຺ເຌນ ວາ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວຣູໂປ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ຫິ ຕໍ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ນາມ ພຫິສີມາຍ ໂຫຕິ, ວິຫາໂຣປິ ພຫິສີມາຍໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ.

ວນນິມິຕ຺ເຕ ຕິຓວນໍ ວາ ຕຈສາຣຕາລນາຬິເກຣາທິຣຸກ຺ຂວນໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອນ຺ໂຕສາຣານໍ ປນ ສາກສາລາທີນໍ ອນ຺ໂຕສາຣມິສ຺ສການໍ ວາ ຣຸກ຺ຂານໍ ວນໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕຸປຎ຺ຈຣຸກ຺ຂມຕ຺ຕມ຺ປິ, ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣໍ ໂຍຊນສຕິກມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ວນມຊ຺ເຌ ວິຫາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ວນໍ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ເອກເທສໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ກາຕຸກາເມຫິປິ ວນໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂປາສາຓາທໂຍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕວນໍ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ.

ຣຸກ຺ຂນິມິຕ຺ເຕ ຕຈສາໂຣ ຕາລນາຬິເກຣາທິຣຸກ຺ໂຂ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອນ຺ໂຕສາໂຣ ຊີວມານໂກ ອນ຺ຕມໂສ ອຸພ຺ເພຘໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸໂລ ປຣິຓາຫໂຕ ສູຈິທຓ຺ຑກປ຺ປມາໂຓປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣໍ ທ຺ວາທສໂຍຊໂນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕນິຄ຺ໂຣໂຘປິ ວຏ຺ຏຕິ. ວໍສນຬກສຣາວາທີສຸ ພີຊໍ ໂຣເປຕ຺ວາ ວຑ຺ຒາປິໂຕ ປມາຓຸປໂຄປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໂຕ ອປເນຕ຺ວາ ປນ ຕໍ ຂຓມ຺ປິ ຠູມິຍໍ ໂຣເປຕ຺ວາ ໂກຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນວມູລສາຂານິຄ຺ຄມນໍ ອກາຣຓໍ, ຂນ຺ຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ໂຣປິເຕ ປນ ເອຕໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕນ ຈ ‘‘ຣຸກ຺ໂຂ’’ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ‘‘ສາກຣຸກ຺ໂຂ’’ຕິປິ ‘‘ສາລຣຸກ຺ໂຂ’’ຕິປິ. ເອກາພທ຺ຘໍ ປນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕນິຄ຺ໂຣຘສທິສໍ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ມຄ຺ຄນິມິຕ຺ເຕ ອຣຎ຺ຎເຂຕ຺ຕນທີຕຬາກມຄ຺ຄາທໂຍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຊງ຺ຆມຄ຺ໂຄ ວາ ສກຏມຄ຺ໂຄ ວາ ວຏ຺ຏຕິ. ໂຍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຄາມນ຺ຕຣານິ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂຍ ປນ ຊງ຺ຆມຄ຺ຄສກຏມຄ຺ຄໂຕ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸນ ສກຏມຄ຺ຄເມວ ໂອຕຣຕິ, ເຍ ວາ ຊງ຺ຆມຄ຺ຄສກຏມຄ຺ຄາ ອວຬຎ຺ຊາ, ເຕ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຊງ຺ຆສຕ຺ຖສກຏສຕ຺ເຖຫິ ວຬຎ຺ຊິຍມານາເຍວ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ສເຈ ທ຺ເວ ມຄ຺ຄາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສກຏຘຸຣມິວ ເອກີຠວນ຺ຕິ, ທ຺ເວຘາ ຠິນ຺ນຏ຺ຐາເນ ວາ ສມ຺ພນ຺ຘຏ຺ຐາເນ ວາ ສກິໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ. ເອກາພທ຺ຘນິມິຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ໂຫຕິ. ສເຈ ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມຊ຺ເຌ ເອກໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອປຣໍ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອກາພທ຺ຘນິມິຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ. ໂກຓໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຕໍ ປນ ປຣຠາເຄ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວິຫາຣມຊ຺ເຌນ ນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຕມຄ຺ໂຄ ປນ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ, ກິຕ຺ຕິເຕ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ. ສເຈ ສກຏມຄ຺ຄສ຺ສ ອນ຺ຕິມຈກ຺ກມຄ຺ຄໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ມຄ຺ໂຄ ພຫິສີມາຍ ໂຫຕິ, ສເຈ ພາຫິຣຈກ຺ກມຄ຺ຄໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ພາຫິຣຈກ຺ກມຄ຺ໂຄ ພຫິສີມາຍ ໂຫຕິ, ເສສໍ ອນ຺ໂຕສີມໍ ຠຊຕິ. ມຄ຺ຄໍ ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕນ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ປນ຺ໂຖ ປໂຖ ປຊ຺ໂຊ’’ຕິອາທີສຸ ທສສຸ ເຍນ ເກນຈິ ນາເມນ ຈ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິຂາສຓ຺ຐາເນນ ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຕມຄ຺ໂຄ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ວມ຺ມິກນິມິຕ຺ເຕ ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ຕໍ ທິວສໍ ຊາໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລຸພ຺ເພໂຘ ໂຄວິສາຓປ຺ປມາໂຓປິ ວມ຺ມິໂກ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣໍ ຫິມວນ຺ຕປພ຺ພຕສທິໂສປິ ວຏ຺ຏຕິ, ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ປນ ເອກາພທ຺ຘໍ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ນທີນິມິຕ຺ເຕ ຍສ຺ສາ ຘມ຺ມິການໍ ຣາຊູນໍ ກາເລ ອນ຺ວຑ຺ຒມາສໍ ອນຸທສາຫໍ ອນຸປຎ຺ຈາຫນ຺ຕິ ເອວໍ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ວລາຫເກສຸ ວິຄຕມຕ຺ເຕສຸ ໂສຕໍ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ອຍໍ ນທີສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ສາ ປນ ອີທິເສ ສຸວຸຏ຺ຐິກາເລ ວສ຺ສານສ຺ສ ຈາຕຸມາເສ ໂສຕໍ ນ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ຍຕ຺ຖ ຕິຕ຺ເຖນ ວາ ອຕິຕ຺ເຖນ ວາ ສິກ຺ຂາກຣຓີເຍ ອາຄຕລກ຺ຂເຓນ ຕິມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣວາສກໍ ອນຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອກງ຺ຄຸລທ຺ວງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ອນ຺ຕຣວາສໂກ ເຕມິຍຕິ, ອຍໍ ນທີ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕານໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ນທີປາຣຄມເນປິ ອຸໂປສຖາທິສງ຺ຆກມ຺ມກຣເຓປິ ນທີປາຣສີມາສມ຺ມນ຺ນເນປິ ອຍເມວ ນທີ. ຍາ ປນ ມຄ຺ໂຄ ວິຍ ສກຏຘຸຣສຓ຺ຐາເນນ ວາ ປຣິຂາສຓ຺ຐາເນນ ວາ ວິຫາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຕາ, ຕໍ ເອກຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວິຫາຣສ຺ສ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄເຕ ນທີຈຕຸກ຺ເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອສມ຺ມິສ຺ສາ ນທິໂຍ ປນ ຈຕສ຺ໂສປິ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ວຕິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ຣຸກ຺ຂປາເທ ນິຂຓິຕ຺ວາ ວລ຺ລິປລາລາທີຫິ ນທີໂສຕໍ ຣຸນ຺ຘນ຺ຕິ, ອຸທກໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອາວຣຓໍ ປວຕ຺ຕຕິເຍວ, ນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຖາ ປນ ອຸທກໍ ນ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ເສຕຸມ຺ຫິ ກເຕ ອປວຕ຺ຕມານາ ນທີນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ນທີນິມິຕ຺ຕໍ, ອປ຺ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ອຸທກນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາ ປນ ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກາເລ ວາ ຄິມ຺ເຫ ວາ ນິຣຸທກຠາເວນ ນ ປວຕ຺ຕຕິ, ສາ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫານທິໂຕ ອຸທກມາຕິກໍ ນີຫຣນ຺ຕິ, ສາ ກຸນ຺ນທີສທິສາ ຫຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ສສ຺ສານິ ສມ຺ປາເທນ຺ຕີ ນິຈ຺ຈໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ກິຎ຺ຈາປິ ປວຕ຺ຕຕິ, ນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາ ປນ ມູເລ ມຫານທິໂຕ ນີຫຕາປິ ກາລນ຺ຕເຣນ ເຕເນວ ນີຫຕມຄ຺ເຄນ ນທິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ປຣໂຕ ສຸສຸມາຣາທິສມາກິຓ຺ຓາ ນາວາທີຫິ ສຎ຺ຈຣິຕພ຺ພາ ນທີ ໂຫຕິ, ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຸທກນິມິຕ຺ເຕ ນິຣຸທກຏ຺ຐາເນ ນາວາຍ ວາ ຈາຏິອາທີສຸ ວາ ອຸທກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອຸທກນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຠູມິຄຕເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອປ຺ປວຕ຺ຕນອຸທກໍ ອາວາຏໂປກ຺ຂຣຓີຕຬອາກຊາຕສ຺ສຣໂລຓິສມຸທ຺ທາທີສຸ ຐິຕໍ, ອຏ຺ຐິຕໍ ປນ ໂອຆນທີອຸທກວາຫກມາຕິກາທີສຸ ອຸທກໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຄມ຺ຠີເຣສຸ ອາວາຏາທີສຸ ອຸກ຺ເຂປິມໍ ອຸທກໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທຸວຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕໂນມຕິມຕ຺ຕເມວ. ຐິຕໍ ປນ ອນ຺ຕມໂສ ສູກຣຂຕາຍປິ ຄາມທາຣການໍ ກີຬນວາປິຍມ຺ປິ ຕໍ ຂຓຎ຺ເຎວ ປຖວິຍໍ ອາວາຏໍ ກຕ຺ວາ ກຸເຏຫິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປູຣິຕອຸທກມ຺ປິ ສເຈ ຍາວ ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສານາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອປ຺ປໍ ວາ ໂຫຕຸ ພຫຸໍ ວາ, ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ນິມິຕ຺ຕສຎ຺ຎາກຣຓຕ຺ຖໍ ປາສາຓວາລິກາປໍສຸອາທິຣາສິ ວາ ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວາ ທາຣຸຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວາ ກາຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກາຕຸໍ ກາເຣຕຸຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວຏ຺ຏຕິ, ລາຠສີມາຍໍ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສມານສໍວາສກສີມາ ກສ຺ສຈິ ປີຬນໍ ນ ກໂຣຕິ, ເກວລໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິນຍກມ຺ມເມວ ສາເຘຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ວຏ຺ຏຕິ.

ອິເມຫິ ຈ ອຏ຺ຐຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ອສມ຺ມິສ຺ເສຫິປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ມິສ຺ເສຫິປິ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ສາ ເອວໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ພຊ຺ຌມານາ ເອເກນ ທ຺ວີຫິ ວາ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ອພທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ຕີຓິ ປນ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ສເຕນປິ ພທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ສາ ຕີຫິ ສິງ຺ຆາຏກສຓ຺ຐານາ ໂຫຕິ, ຈຕູຫິ ຈຕຸຣສ຺ສາ ວາ ສິງ຺ຆາຏກອຑ຺ຒຈນ຺ທມຸທິງ຺ຄາທິສຓ຺ຐານາ ວາ, ຕໂຕ ອຘິເກຫິ ນານາສຓ຺ຐານາ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ ‘‘ນິມິຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໕໙. ປຣິສສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕາ ນາມ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕູຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຍາວຕິກາ ຕສ຺ມິໍ ຄາມເຂຕ຺ເຕ ພທ຺ຘສີມໍ ວາ ນທີສມຸທ຺ທຊາຕສ຺ສເຣ ວາ ອໂນກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕາ ຠິກ຺ຂູ, ເຕ ສພ຺ເພ ຫຕ຺ຖປາເສ ວາ ກຕ຺ວາ ຉນ຺ທໍ ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ.

໑໖໐. ກມ຺ມວາຈາສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕາ ນາມ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ຍາວຕາ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ຕິຕາ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ ສມານສໍວາສໍ ເອກູໂປສຖໍ, ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ຍາວຕາ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕາ ກິຕ຺ຕິຕາ, ສງ຺ໂຆ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນຕິ ສມານສໍວາສໍ ເອກູໂປສຖໍ, ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສີມາຍ ສມ຺ມຸຕິ ສມານສໍວາສາຍ ເອກູໂປສຖາຍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ. ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ສມ຺ມຕາ ສີມາ ສງ຺ເຆນ ເອເຕຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ສມານສໍວາສາ ເອກູໂປສຖາ, ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໓໙) –

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາຍ ປຣິສຸທ຺ຘາຍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈາຍ ສມ຺ມຕາ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ສີມາ ໂຫຕິ, ນິມິຕ຺ຕານິ ສີມໂຕ ພຫິ ໂຫນ຺ຕິ.

໑໖໑. ເອວໍ ພທ຺ຘາຍ ຈ ສີມາຍ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວາສສຸຂຕ຺ຖໍ ທຬ຺ຫີກມ຺ມຕ຺ຖຎ຺ຈ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິ ກາຕພ຺ພາ. ສາ ປນ ເອວໍ ກຕ຺ຕພ຺ພາ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກູໂປສຖາ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ, ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກູໂປສຖາ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມ຺ມນ຺ນຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ, ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອຕິສ຺ສາ ສີມາຍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສາຍ ສມ຺ມຸຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ. ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ສມ຺ມຕາ ສາ ສີມາ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສາ ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ, ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໔໓).

ເອຕ຺ຖ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໔໔) ຈ ນິຄມນຄຣານມ຺ປິ ຄາເມເນວ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຄາມູປຈາໂຣຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂໂປ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂໂປກາໂສ. ອິເມສຸ ປນ ຄາມຄາມູປຈາເຣສຸ ອຘິຏ຺ຐິຕເຕຈີວຣິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິຫາຣໍ ນ ລຠຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ອວິປ຺ປວາສສີມາ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ ນ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ສມານສໍວາສກສີມາວ ໂອຕ຺ຖຣຕິ. ສມານສໍວາສກສີມາ ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອວິປ຺ປວາສສີມາ ປນ ຍຕ຺ຖ ສມານສໍວາສກສີມາ, ຕຕ຺ເຖວ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ຫິ ຕສ຺ສາ ວິສຸໍ ນິມິຕ຺ຕກິຕ຺ຕນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ສເຈ ອວິປ຺ປວາສາຍ ສມ຺ມຸຕິກາເລ ຄາໂມ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ສາ ນ ໂອຕ຺ຖຣຕິ. ສເຈ ປນ ສມ຺ມຕາຍ ສີມາຍ ປຈ຺ຉາ ຄາໂມ ນິວິສຕິ, ໂສປິ ສີມສງ຺ຂ຺ຍໍເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍຖາ ຈ ປຈ຺ຉາ ນິວິຏ຺ໂຐ, ເອວໍ ປຐມໍ ນິວິຏ຺ຐສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ວຑ຺ຒິຕປ຺ປເທໂສປິ ສີມສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ສີມາສມ຺ມຸຕິກາເລ ເຄຫານິ ກຕານິ, ‘‘ປວິສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາລໂຍປິ ອຕ຺ຖິ, ມນຸສ຺ສາ ປນ ອປ຺ປວິຏ຺ຐາ, ໂປຣາຓກຄາມໍ ວາ ສເຈ ເຄຫເມວ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຕາ, ອຄາໂມເຍວ ເອສ, ສີມາ ໂອຕ຺ຖຣຕິ. ສເຈ ປນ ເອກມ຺ປິ ກຸລໍ ປວິຏ຺ຐໍ ວາ ອຄຕໍ ວາ ອຕ຺ຖິ, ຄາໂມເຍວ, ສີມາ ນ ໂອຕ຺ຖຣຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ.

໑໖໒. ອຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາໂຣ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໓໘) ສີມໍ ພນ຺ຘິຕຸກາເມນ ຫິ ສາມນ຺ຕວິຫາເຣສຸ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ພທ຺ຘສີມວິຫາຣານໍ ສີມາຍ ສີມນ຺ຕຣິກໍ, ອພທ຺ຘສີມວິຫາຣານໍ ສີມາຍ ອຸປຈາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ທິສາຈາຣິກຠິກ຺ຂູນໍ ນິສ຺ສຎ຺ຈາຣສມເຍ ສເຈ ເອກສ຺ມິໍ ຄາມເຂຕ຺ເຕ ສີມໍ ພນ຺ຘິຕຸກາມາ, ເຍ ຕຕ຺ຖ ພທ຺ຘສີມວິຫາຣາ, ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ‘‘ມຍໍ ອຊ຺ຊ ສີມໍ ພນ຺ຘິສ຺ສາມ, ຕຸມ຺ເຫ ສກສີມາຍ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ມາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ຖາ’’ຕິ ເປເສຕພ຺ພໍ. ເຍ ອພທ຺ຘສີມວິຫາຣາ, ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປາເຕຕພ຺ພາ, ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ໂທ ອາຫຣາເປຕພ຺ໂພ. ‘‘ສເຈ ອຎ຺ຎານິປິ ຄາມເຂຕ຺ຕານິ ອນ຺ໂຕກາຕຸກາມາ, ເຕສຸ ຄາເມສຸ ເຍ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕິ, ເຕຫິປິ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ຉນ຺ໂທ ອາຫຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ນານາຄາມເຂຕ຺ຕານິ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ພທ຺ຘສີມສທິສານິ, ນ ຕໂຕ ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອນ຺ໂຕນິມິຕ຺ຕຄເຕຫິ ປນ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ອາຫ ‘‘ສມານສໍວາສກສີມາສມ຺ມນ຺ນນກາເລ ອາຄມນມ຺ປິ ອນາຄມນມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ອວິປ຺ປວາສສີມາສມ຺ມນ຺ນນກາເລ ປນ ອນ຺ໂຕນິມິຕ຺ຕຄເຕຫິ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ຉນ຺ໂທ ອາຫຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ເອວໍ ສນ຺ນິປຕິເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ເທ ອາຫເຏ ເຕສຸ ເຕສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ນທີຕິຕ຺ຖຄາມທ຺ວາຣາທີສຸ ຈ ອາຄນ຺ຕຸກຠິກ຺ຂູນໍ ສີຆໍ ສີຆໍ ຫຕ຺ຖປາສນຍນຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ພຫິສີມກຣຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ອາຣາມິເກ ເຈວ ສມຓຸທ຺ເທເສ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ເຠຣິສຎ຺ຎໍ ວາ ສງ຺ຂສຎ຺ຎໍ ວາ ກຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕກິຕ຺ຕນານນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕາຍ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ ຠນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ’’ຕິອາທິກາຍ ກມ຺ມວາຈາຍ ສີມາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນເຍວ ນິມິຕ຺ຕານິ ພຫິກຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ປຖວີສນ຺ຘາຣກໍ ອຸທກປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສີມາ ຄຕາ ໂຫຕິ.

໑໖໓. ອິມໍ ປນ ສມານສໍວາສກສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕຫິ ປພ຺ພຊ຺ຊູປສມ຺ປທາທີນໍ ສງ຺ຆກມ຺ມານໍ ສຸຂກຣຓຕ຺ຖໍ ປຐມໍ ຂຓ຺ຑສີມາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ຕໍ ປນ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ວຕ຺ຕໍ ຊານິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຫິ ໂພຘິເຈຕິຍຠຕ຺ຕສາລາທີນິ ສພ຺ພວຕ຺ຖູນິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຕວິຫາເຣ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ພຫູນໍ ສໂມສຣຓຏ຺ຐາເນ ອພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຫາຣປຈ຺ຈນ຺ເຕ ວິວິຕ຺ໂຕກາເສ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ອກຕວິຫາເຣ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ໂພຘິເຈຕິຍາທີນໍ ສພ຺ພວຕ຺ຖູນໍ ຐານໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຍຖາ ປຕິຏ຺ຐິເຕສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ວິຫາຣປຈ຺ຈນ຺ເຕ ວິວິຕ຺ໂຕກາເສ ໂຫຕິ, ເອວໍ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ສາ ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ສເຈ ເອກວີສຕິ ຠິກ຺ຂູ ຄຓ຺ຫາຕິ, ວຏ຺ຏຕິ, ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣໍ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໍ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ສີມມາຬກສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕຸປຄາ ປາສາຓາ ຐເປຕພ຺ພາ, ນ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ຐິເຕຫິ ມຫາສີມາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ, ນ ມຫາສີມາຍ ຐິເຕຫິ ຂຓ຺ຑສີມາ, ຂຓ຺ຑສີມາຍເມວ ປນ ຐຕ຺ວາ ຂຓ຺ຑສີມາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ພນ຺ຘນວິຘິ – ສມນ຺ຕາ ‘‘ເອໂສ ປາສາໂຓ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈາຍ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ອຖ ຕສ຺ສາ ເອວ ທຬ຺ຫີກມ຺ມຕ຺ຖໍ ອວິປ຺ປວາສກມ຺ມວາຈາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຫິ ‘‘ສີມໍ ສມູຫນິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຄຕາ ສມູຫນິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ພຫິ ສີມນ຺ຕຣິກປາສາຓາ ຐເປຕພ຺ພາ. ສີມນ຺ຕຣິກາ ປຈ຺ຉິມໂກຏິຍາ ເອກຣຕນປ຺ປມາຓາ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ວິທຕ຺ຖິປ຺ປມາຓາປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ, ‘‘ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓາປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ວິຫາໂຣ ມຫາ ໂຫຕິ, ທ຺ເວປິ ຕິສ຺ໂສປິ ຕຕຸຕ຺ຕຣິມ຺ປິ ຂຓ຺ຑສີມາໂຍ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ.

ເອວໍ ຂຓ຺ຑສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ມຫາສີມສມ຺ມຸຕິກາເລ ຂຓ຺ຑສີມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ມຫາສີມາຍໍ ຐຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ອນຸປຣິຍາຍນ຺ເຕຫິ ສີມນ຺ຕຣິກປາສາຓາ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ, ຕໂຕ ອວເສສນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອວິຊຫນ຺ເຕຫິ ກມ຺ມວາຈາຍ ສມານສໍວາສກສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ທຬ຺ຫີກມ຺ມຕ຺ຖໍ ອວິປ຺ປວາສກມ຺ມວາຈາປິ ກາຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຫິ ‘‘ສີມໍ ສມູຫນິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຄຕາ ສມູຫນິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ສີມນ຺ຕຣິກາຍ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ມຫາສີມາຍ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ເອວໍ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຍໍ ສີມໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍ ປຐມໍ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ຂຓ຺ຑສີມໂຕວ ປຏ຺ຐາຍ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ພທ຺ຘາສຸ ປນ ສີມາສຸ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ຐິຕາ ຠິກ຺ຂູ ມຫາສີມາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ນ ໂກເປນ຺ຕິ, ມຫາສີມາຍ ວາ ຐິຕາ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ກໂຣນ຺ຕານໍ, ສີມນ຺ຕຣິກາຍ ປນ ຐິຕາ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ນ ໂກເປນ຺ຕິ. ຄາມເຂຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ປນ ສີມນ຺ຕຣິກາຍ ຐິຕາ ໂກເປນ຺ຕິ. ສີມນ຺ຕຣິກາ ຫິ ຄາມເຂຕ຺ຕໍ ຠຊຕິ.

ສີມາ ຈ ນາເມສາ ນ ເກວລາ ປຖວີຕເລເຍວ ພທ຺ຘາ ພທ຺ຘາ ນາມ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓປິ ກຸຏິເຄເຫປິ ເລເຓປິ ປາສາເທປິ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກປິ ພທ຺ຘາ ພທ຺ຘາເຍວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ປາສາຓປິຏ຺ຐິຍໍ ຣາຊິໍ ວາ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຸທຸກ຺ຂລໍ ວາ ຂຓິຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ, ນິມິຕ຺ຕຸປຄປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ສີມາ ປຖວີສນ຺ຘາຣກໍ ອຸທກປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ໂອຕຣຕິ. ນິມິຕ຺ຕປາສາຓາ ຍຖາຐາເນ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສມນ຺ຕໂຕ ຣາຊິ ວາ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພາ, ຈຕູສຸ ວາ ໂກເຓສຸ ປາສາຓາ ວິຊ຺ຌິຕພ຺ພາ, ‘‘ອຍໍ ສີມາປຣິຈ຺ເຉໂທ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອກ຺ຂຣານິ ວາ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພານິ. ເກຈິ ອຸສູຍກາ ‘‘ສີມໍ ຌາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຄ຺ຄິໍ ເທນ຺ຕິ, ປາສາຓາວ ຌາຍນ຺ຕິ, ນ ສີມາ.

ກຸຏິເຄເຫປິ ຠິຕ຺ຕິໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາສຏ຺ຐານໍ ອນ຺ໂຕກຣິຕ຺ວາ ປາສາຓນິມິຕ຺ຕານິ ຐເປຕ຺ວາ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ, ອນ຺ໂຕກຸຏ຺ຏເມວ ສີມາ ໂຫຕິ. ສເຈ ອນ຺ໂຕກຸຏ຺ເຏ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖິ, ປມຸເຂ ນິມິຕ຺ຕປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ສເຈ ເອວມ຺ປິ ນປ຺ປໂຫຕິ, ພຫິ ນິພ຺ໂພທກປຕນຏ຺ຐາເນປິ ນິມິຕ຺ຕານິ ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ສມ຺ມຕາຍ ປນ ສພ຺ພໍ ກຸຏິເຄຫໍ ສີມຏ຺ຐເມວ ໂຫຕິ.

ຈຕຸຠິຕ຺ຕິຍເລເຓປິ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ກຸຏ຺ຏໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປາສາຓາວ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ, ອນ຺ໂຕ ໂອກາເສ ອສຕິ ປມຸເຂປິ ນິມິຕ຺ຕານິ ຐເປຕພ຺ພານິ, ເອວໍ ເລຓສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ສີມາ ໂຫຕິ.

ອຸປຣິປາສາເທປິ ຠິຕ຺ຕິໍ ອກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ສເຈ ນປ຺ປໂຫຕິ, ປມຸເຂປິ ປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ສມ຺ມຕາ ອຸປຣິປາສາເທເຍວ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ. ສເຈ ປນ ພຫູສຸ ຖມ຺ເຠສຸ ຕຸລານໍ ອຸປຣິ ກຕປາສາທສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ກຸຏ຺ໂຏ ຍຖາ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕຸລາຣຸກ຺ເຂຫິ ເອກສມ຺ພນ຺ໂຘ ຐິໂຕ, ເຫຏ຺ຐາປິ ໂອຕຣຕິ, ເອກຖມ຺ຠປາສາທສ຺ສ ປນ ອຸປຣິຕເລ ພທ຺ຘາ ສີມາ. ສເຈ ຖມ຺ຠມຕ຺ຖເກ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາໂສ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ໂອຕຣຕິ. ສເຈ ປາສາທຠິຕ຺ຕິໂຕ ນິຄ຺ຄເຕສຸ ນິຍ຺ຍູຫກາທີສຸ ປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ປາສາທຠິຕ຺ຕິ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ໂຫຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ປນສ຺ສາ ໂອຕຣຓາໂນຕຣຓໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເຫຏ຺ຐາປາສາເທ ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕຫິປິ ຠິຕ຺ຕິ ຈ ຣຸກ຺ຂຕ຺ຖມ຺ຠາ ຈ ນ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພາ, ຠິຕ຺ຕິລຄ຺ເຄ ປນ ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ເຠ ກິຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ກິຕ຺ຕິຕາ ສີມາ ເຫຏ຺ຐາປາສາທສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕຖມ຺ຠານໍ ອນ຺ໂຕເຍວ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ເຫຏ຺ຐາປາສາທສ຺ສ ກຸຏ຺ໂຏ ອຸປຣິມຕເລນ ສມ຺ພທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຸປຣິປາສາທມ຺ປິ ອຠິຣຸຫຕິ. ສເຈ ປາສາທສ຺ສ ພຫິ ນິພ຺ໂພທກປຕນຏ຺ຐາເນ ນິມິຕ຺ຕານິ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ໂພ ປາສາໂທ ສີມຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ.

ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກ ຕລໍ ໂຫຕິ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາສາຣຫໍ, ຕຕ຺ຖ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ວິຍ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ເຫຏ຺ຐາປພ຺ພເຕປິ ເຕເນວ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ສີມາ ໂອຕຣຕິ. ຕາລມູລກປພ຺ພເຕປິ ອຸປຣິ ສີມາ ພທ຺ຘາ ເຫຏ຺ຐາ ໂອຕຣເຕວ. ໂຍ ປນ ວິຕານສຓ຺ຐາໂນ ໂຫຕິ, ອຸປຣິ ເອກວີສຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອກາໂສ ອຕ຺ຖິ, ເຫຏ຺ຐາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສຸປຣິ ພທ຺ຘາ ສີມາ ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ. ເອວໍ ມຸທິງ຺ຄສຓ຺ຐາໂນ ວາ ໂຫຕຸ ປຓວສຓ຺ຐາໂນ ວາ, ຍສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ວາ ມຊ຺ເຌ ວາ ສີມປ຺ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ພທ຺ຘາ ສີມາ ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ທ຺ເວ ກູຏານິ ອາສນ຺ເນ ຐິຕານິ, ເອກສ຺ສປິ ອຸປຣິ ສີມປ຺ປມາຓໍ ນປ຺ປໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ກູຏນ຺ຕຣໍ ຈິນິຕ຺ວາ ວາ ປູເຣຕ຺ວາ ວາ ເອກາພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ເອໂກ ສປ຺ປຜຓສທິໂສ ປພ຺ພໂຕ, ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ສີມປ຺ປມາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ເຈ ເຫຏ຺ຐາ ອາກາສປພ຺ຠາຣໍ ໂຫຕິ, ສີມາ ນ ໂອຕຣຕິ. ສເຈ ປນສ຺ສ ເວມຊ຺ເຌ ສີມປ຺ປມາໂຓ ສຸສິຣປາສາໂຓ ໂຫຕິ, ໂອຕຣຕິ, ໂສ ຈ ປາສາໂຓ ສີມຏ຺ໂຐເຍວ ໂຫຕິ. ອຖາປິສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາເລຓສ຺ສ ກຸຏ຺ໂຏ ອຄ຺ຄໂກຏິໍ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂອຕຣຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອຸປຣິ ຈ ສີມາເຍວ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ອຸປຣິມສ຺ສ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ປາຣໂຕ ອນ຺ໂຕເລຓໍ ໂຫຕິ, ພຫິ ສີມາ ນ ໂອຕຣຕິ. ອຖາປິ ອຸປຣິມສ຺ສ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ໂອຣໂຕ ພຫິ ເລຓໍ ໂຫຕິ, ອນ຺ໂຕ ສີມາ ນ ໂອຕຣຕິ. ອຖາປິ ອຸປຣິ ສີມາປຣິຈ຺ເຉໂທ ຂຸທ຺ທໂກ, ເຫຏ຺ຐາ ເລຓໍ ມຫນ຺ຕໍ ສີມາປຣິຈ຺ເຉທມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕໍ, ສີມາ ອຸປຣິເຍວ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ. ຍທິ ປນ ເລຓໍ ຂຸທ຺ທກໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມສີມາປຣິມາຓໍ, ອຸປຣິ ສີມາ ມຫຕີ ນໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐິຕາ, ສີມາ ໂອຕຣຕິ. ອຖ ເລຓໍ ອຕິຂຸທ຺ທກໍ ສີມປ຺ປມາຓໍ ນ ໂຫຕິ, ສີມາ ອຸປຣິເຍວ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ. ສເຈ ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒໍ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕຕິ, ສີມປ຺ປມາຓໍ ເຈປິ ໂຫຕິ, ພຫິ ປຕິຕໍ ອສີມາ. ອປຕິຕໍ ປນ ຍທິ ສີມປ຺ປມາຓໍ, ສີມາ ໂຫຕິເຍວ.

ຂຓ຺ຑສີມາ ຈ ນີຈວຕ຺ຖຸກາ ໂຫຕິ, ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸກໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສີມາເຍວ. ສີມາຍ ເຄຫໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສີມຏ຺ຐກເມວ ໂຫຕິ. ສີມາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓນ຺ຕິ, ສີມາເຍວ. ໂອໂຆ ສີມາມຓ຺ຑລໍ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ສີມາມາຬເກ ອຏ຺ຏໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສີມາຍ ເຫຏ຺ຐາ ອຸມງ຺ຄນທີ ໂຫຕິ, ອິທ຺ຘິມາ ຠິກ຺ຂຸ ຕຕ຺ຖ ນິສີທຕິ. ສເຈ ສາ ນທີ ປຐມໍ ຄຕາ, ສີມາ ປຈ຺ຉາ ພທ຺ຘາ, ກມ຺ມໍ ນ ໂກເປຕິ. ອຖ ປຐມໍ ສີມາ ພທ຺ຘາ, ປຈ຺ຉາ ນທີ ຄຕາ, ກມ຺ມໍ ໂກເປຕິ, ເຫຏ຺ຐາປຖວີຕເລ ຐິໂຕ ປນ ໂກເປຕິເຍວ.

ສີມາມາຬເກ ວຏຣຸກ຺ໂຂ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສາຂາ ວາ ຕໂຕ ນິຄ຺ຄຕປາໂຣໂຫ ວາ ມຫາສີມາຍ ປຖວີຕລໍ ວາ ຕຕ຺ຖຊາຕຣຸກ຺ຂາທີນິ ວາ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ມຫາສີມໍ ວາ ໂສເຘຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ, ເຕ ວາ ສາຂາປາໂຣຫາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ພຫິຏ຺ຐກາ ກາຕພ຺ພາ. ອນາຫຈ຺ຈ ຐິຕສາຂາທີສຸ ອາຣຸຬ຺ຫຠິກ຺ຂູ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອາເນຕພ຺ພາ. ເອວໍ ມຫາສີມາຍ ຊາຕຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂາ ວາ ປາໂຣໂຫ ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສີມາມາຬເກ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສີມໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ, ເຕ ວາ ສາຂາປາໂຣຫາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ພຫິຏ຺ຐກາ ກາຕພ຺ພາ. ສເຈ ມາຬເກ ກມ຺ເມ ກຣິຍມາເນ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ມາຬກສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ເວຫາສໍ ຐິຕສາຂາຍ ນິສີທຕິ, ປາທາ ວາສ຺ສ ຠູມິຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ນິວາສນປາຣຸປນໍ ວາ ຠູມິໍ ຜຸສຕິ, ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາເທ ປນ ນິວາສນປາຣຸປນຎ຺ຈ ອຸກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ກມ຺ມໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອິທຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓໍ ປຸຣິມນເຍປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຕຕ຺ຣ ອຸກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຫຕ຺ຖປາສເມວ ອາເນຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອນ຺ໂຕສີມໂຕ ປພ຺ພໂຕ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຣຏ຺ໂຐ ຠິກ຺ຂຸ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອາເນຕພ຺ໂພ. ອິທ຺ຘິຍາ ອນ຺ໂຕປພ຺ພຕໍ ປວິຏ຺ເຐປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພຊ຺ຌມານາ ເອວ ຫິ ສີມາ ປມາຓຣຫິຕໍ ປເທສໍ ນ ໂອຕຣຕິ, ພທ຺ຘາຍ ສີມາຍ ຊາຕໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ເອກສມ຺ພນ຺ເຘນ ຄຕໍ ສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ.

ຕິໂຍຊນປຣມໍ ປນ ສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕນ ມຊ຺ເຌ ຐຕ຺ວາ ຍຖາ ຈຕູສຸປິ ທິສາສຸ ທິຍຑ຺ຒທິຍຑ຺ຒໂຍຊນໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ສເຈ ປນ ມຊ຺ເຌ ຐຕ຺ວາ ເອເກກທິສໂຕ ຕິໂຍຊນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຉໂຍຊນໍ ໂຫຕີຕິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຈຕຸຣສ຺ສໍ ວາ ຕິໂກຓໍ ວາ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕນ ຍຖາ ໂກຓໂຕ ໂກຓໍ ຕິໂຍຊນໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ສເຈ ຫິ ເຍນ ເກນຈິ ປຣິຍນ຺ເຕນ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ຕິໂຍຊນໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສີມາ ຈ ອສີມາ ໂຫຕິ.

໑໖໔. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນທີປາຣສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ, ໂຍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໔໐) ວຈນໂຕ ນທີປາຣສີມາ ນ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ຍຕ຺ຣ ປນ ຘຸວນາວາ ວາ ຘຸວເສຕຸ ວາ ອຠິມຸຂຕິຕ຺ເຖເຍວ ອຕ຺ຖິ, ເອວຣູປໍ ນທີປາຣສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຘຸວນາວາ ວາ ຘຸວເສຕຸ ວາ, ເອວຣູປໍ ນທີປາຣສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ຘຸວນາວາ ວາ ຘຸວເສຕຸ ວາ ອຠິມຸຂຕິຕ຺ເຖ ນຕ຺ຖິ, ອີສກໍ ອຸທ຺ຘໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ອໂຘ ວາ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ກຣວິກຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຄາວຸຕມຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕເຣປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ອິມຎ຺ຈ ປນ ນທີປາຣສີມໍ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕນ ເອກສ຺ມິຎ຺ຈ ຕີເຣ ຐຕ຺ວາ ອຸປຣິໂສເຕ ນທີຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ຍຕ຺ຕກໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນ ອໂຘໂສເຕປິ ນທີຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຣຕີເຣ ສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ນທີຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຕ຺ຕກໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ຍາວ ອຸປຣິໂສເຕ ປຐມໍ ກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ນທີຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ, ຕາວ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຫຣິຕ຺ວາ ປຐມກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆເຏຕພ຺ພໍ. ອຖ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ຐິເຕ ຠິກ຺ຂູ ຫຕ຺ຖປາສຄເຕ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈາຍ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ນທິຍາ ຐິຕາ ອນາຄຕາປິ ກມ຺ມໍ ນ ໂກເປນ຺ຕິ, ສມ຺ມຸຕິປຣິໂຍສາເນ ຐເປຕ຺ວາ ນທິໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ປຣຕີເຣ ຈ ໂອຣິມຕີເຣ ຈ ເອກສີມາ ໂຫຕິ, ນທີ ປນ ພທ຺ຘສີມາສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ວິສຸໍ ນທີສີມາ ເອວ ຫິ ສາ.

ສເຈ ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ທີປໂກ ໂຫຕິ, ຕໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ກາຕຸກາເມນ ປຸຣິມນເຍເນວ ອຕ຺ຕນາ ຐິຕຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທີປກສ຺ສ ໂອຣິມນ຺ເຕ ຈ ປາຣິມນ຺ເຕ ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ອຖ ປຣຕີເຣ ນທິຍາ ໂອຣິມຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸຣິມນເຍເນວ ຍາວ ອຸປຣິໂສເຕ ປຐມໍ ກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ນິມິຕ຺ຕໍ, ຕາວ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ອຖ ທີປກສ຺ສ ປາຣິມນ຺ເຕ ຈ ໂອຣິມນ຺ເຕ ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຫຣິຕ຺ວາ ປຐມໍ ກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆເຏຕພ຺ພໍ. ອຖ ທ຺ວີສຸ ຕີເຣສຸ ທີປເກສຸ ຈ ຠິກ຺ຂູ ສພ຺ເພ ຫຕ຺ຖປາສຄເຕ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈາຍ ສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ, ນທິຍໍ ຐິຕາ ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ກມ຺ມໍ ນ ໂກເປນ຺ຕິ, ສມ຺ມຸຕິປຣິໂຍສາເນ ຐເປຕ຺ວາ ນທິໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ຕີຣທ຺ວຍຎ຺ຈ ທີປໂກ ຈ ເອກສີມາ ໂຫຕິ, ນທີ ປນ ນທີສີມາເຍວ.

ສເຈ ປນ ທີປໂກ ວິຫາຣສີມາປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ວາ ອໂຘ ວາ ອຘິກຕໂຣ ໂຫຕິ, ອຖ ວິຫາຣສີມາປຣິຈ຺ເຉທນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຊຸກເມວ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ທີປກສ຺ສ ໂອຣິມນ຺ເຕ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທີປກສິຂຣໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ປຸນ ທີປກສ຺ສ ໂອຣິມນ຺ເຕ ນິມິຕ຺ຕສມ຺ມຸເຂ ປາຣິມນ຺ເຕ ນິມິຕ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ປຣຕີເຣ ສມ຺ມຸຂນິມິຕ຺ຕມາທິໍ ກຕ຺ວາ ປຣຕີເຣ ນິມິຕ຺ຕານິ ຈ ທີປກສ຺ສ ປາຣິມນ຺ຕໂອຣິມນ຺ເຕ ນິມິຕ຺ຕານິ ຈ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຐມກິຕ຺ຕິຕນິມິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏນາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ ສີມາ ປພ຺ພຕສຓ຺ຐານາ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ທີປໂກ ວິຫາຣສີມາປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ອໂຘປິ ອຘິກຕໂຣ ໂຫຕິ, ປຸຣິມນເຍເນວ ທີປກສ຺ສ ອຸໂຠປິ ສິຂຣານິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕນ຺ເຕນ ນິມິຕ຺ຕຆຏນາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ ສີມາ ມຸທິງ຺ຄສຓ຺ຐານາ ໂຫຕິ. ສເຈ ທີປໂກ ວິຫາຣສີມາປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຂຸທ຺ທໂກ ໂຫຕິ, ສພ຺ພປຐເມນ ນເຍນ ທີປເກ ນິມິຕ຺ຕານິ ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ມຕາ ສີມາ ປຓວສຓ຺ຐານາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຕາວ ສີມາພນ຺ຘນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໖໕. ເອວໍ ພທ຺ຘາ ປນ ສີມາ ກທາ ອສີມາ ໂຫຕີຕິ? ຍທາ ສງ຺ໂຆ ສີມໍ ສມູຫນຕິ, ຕທາ ອສີມາ ໂຫຕິ. ກຖໍ ປເນສາ ສມູຫນິຕພ຺ພາຕິ? ‘‘ສີມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມນ຺ນນ຺ເຕນ ປຐມໍ ສມານສໍວາສສີມາ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ, ປຈ຺ຉາ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ໂພ. ສີມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມູຫນນ຺ເຕນ ປຐມໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມູຫນ຺ຕພ຺ໂພ, ປຈ຺ຉາ ສມານສໍວາສສີມາ ສມູຫນ຺ຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປຐມໍ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມູຫນິຕພ຺ໂພ, ປຈ຺ຉາ ສີມາ ສມູຫນິຕພ຺ພາຕິ. ກຖໍ? ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ໂຍ ໂສ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມ຺ມໂຕ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມູຫເນຍ຺ຍ, ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ໂຍ ໂສ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມ຺ມໂຕ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ຕິຈີເຣນ ອວິປ຺ປວາສໍ ສມູຫນຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອຕສ຺ສ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາສສ຺ສ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ. ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ສມູຫໂຕ ໂສ ສງ຺ເຆນ ຕິຈີວເຣນ ອວິປ຺ປວາໂສ, ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໔໕) –

ເອວໍ ຕາວ ອວິປ຺ປວາໂສ ສມູຫນິຕພ຺ໂພ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກູໂປສຖາ, ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ສມູຫເນຍ຺ຍ ສມານສໍວາສໍ ເອກູໂປສຖໍ, ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ, ຍາ ສາ ສງ຺ເຆນ ສີມາ ສມ຺ມຕາ ສມານສໍວາສາ ເອກູໂປສຖາ, ສງ຺ໂຆ ຕໍ ສີມໍ ສມູຫນຕິ ສມານສໍວາສໍ ເອກູໂປສຖໍ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເອຕິສ຺ສາ ສີມາຍ ສມານສໍວາສາຍ ເອກູໂປສຖາຍ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ. ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ສມູຫຕາ ສາ ສີມາ ສງ຺ເຆນ ສມານສໍວາສາ ເອກູໂປສຖາ, ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໔໖) –

ເອວໍ ສີມາ ສມູຫນິຕພ຺ພາ.

ສມູຫນນ຺ເຕນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ວຕ຺ຕໍ ຊານິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຕໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໔໔) – ຂຓ຺ຑສີມາຍ ຐຕ຺ວາ ອວິປ຺ປວາສສີມາ ນ ສມູຫນ຺ຕພ຺ພາ, ຕຖາ ອວິປ຺ປວາສສີມາຍ ຐຕ຺ວາ ຂຓ຺ຑສີມາປິ. ຂຓ຺ຑສີມາຍ ປນ ຐິເຕນ ຂຓ຺ຑສີມາວ ສມູຫນິຕພ຺ພາ, ຕຖາ ອິຕຣາຍ ຐິເຕນ ອິຕຣາ. ສີມໍ ນາມ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ສມູຫນນ຺ຕິ ປກຕິຍາ ຂຸທ຺ທກໍ ປຸນ ອາວາສວຑ຺ຒນຕ຺ຖາຍ ມຫຕິໍ ວາ ກາຕຸໍ, ປກຕິຍາ ມຫຕິໍ ປຸນ ອຎ຺ເຎສໍ ວິຫາໂຣກາສທານຕ຺ຖາຍ ຂຸທ຺ທກໍ ວາ ກາຕຸໍ. ຕຕ຺ຖ ສເຈ ຂຓ຺ຑສີມຎ຺ຈ ອວິປ຺ປວາສສີມຎ຺ຈ ຊານນ຺ຕິ, ສມູຫນິຕຸຎ຺ເຈວ ພນ຺ຘິຕຸຎ຺ຈ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ຂຓ຺ຑສີມໍ ປນ ຊານນ຺ຕາ ອວິປ຺ປວາສໍ ອຊານນ຺ຕາປິ ສມູຫນິຕຸຎ຺ເຈວ ພນ຺ຘິຕຸຎ຺ຈ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ຂຓ຺ຑສີມໍ ອຊານນ຺ຕາ ອວິປ຺ປວາສໍເຍວ ຊານນ຺ຕາ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໂພຘິຍງ຺ຄຓອຸປໂອສຖາຄາຣາທີສຸ ນິຣາສງ຺ກຏ຺ຐາເນສຸ ຐຕ຺ວາ ອປ຺ເປວ ນາມ ສມູຫນິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຏິພນ຺ຘິຕຸໍ ປນ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ເຕວ. ສເຈ ພນ຺ເຘຍ຺ຍຸໍ, ສີມາສມ຺ເຠທໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ອວິຫາຣໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ມາ ນ ສມູຫນິຕພ຺ພາ. ເຍ ປນ ອຸໂຠປິ ນ ຊານນ຺ຕິ, ເຕ ເນວ ສມູຫນິຕຸໍ, ນ ພນ຺ຘິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ສີມາ ນາມ ກມ຺ມວາຈາຍ ວາ ອສີມາ ໂຫຕິ ສາສນນ຺ຕຣຘາເນນ ວາ, ນ ຈ ສກ຺ກາ ສີມໍ ອຊານນ຺ເຕຫິ ກມ຺ມວາຈາ ກາຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນ ສມູຫນິຕພ຺ພາ, ສາຘຸກໍ ປນ ຎຕ຺ວາເຍວ ສມູຫນິຕພ຺ພາ ເຈວ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ ຈາຕິ. ອຍໍ ຕາວ ພທ຺ຘສີມາຍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໑໖໖. ອພທ຺ຘສີມາ ປນ ຄາມສີມາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣສີມາ ອຸທກຸກ຺ເຂປສີມາຕິ ຕິວິຘາ. ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາ ເອກໍ ຄາມເຂຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ຄາມສີມາ ນາມ, ຄາມຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໔໗) ນຄຣມ຺ປິ ນິຄມມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຕ຺ຕເກ ປເທເສ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ຄາມໂຠຊກາ ພລິໍ ລຠນ຺ຕິ, ໂສ ປເທໂສ ອປ຺ໂປ ວາ ໂຫຕຸ ມຫນ຺ໂຕ ວາ, ຄາມສີມາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນຄຣນິຄມສີມາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍມ຺ປິ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຄາມເຂຕ຺ເຕ ເອກໍ ປເທສໍ ‘‘ອຍໍ ວິສຸໍຄາໂມ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຣາຊາ ກສ຺ສຈິ ເທຕິ, ໂສປິ ວິສຸໍຄາມສີມາ ໂຫຕິເຍວ, ຕສ຺ມາ ສາ ຈ ອິຕຣາ ຈ ປກຕິຄາມນຄຣນິຄມສີມາ ພທ຺ຘສີມາສທິສາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ, ເກວລໍ ປນ ຕິຈີວຣວິປ຺ປວາສປຣິຫາຣໍ ນ ລຠນ຺ຕິ.

ອຄາມເກ ປນ ອຣຎ຺ເຎ ສມນ຺ຕາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣສີມາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ອຄາມກໍ ນາມ ອຣຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຌາຏວີອາທີສຸ ວາ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ວາ ມຈ຺ຉພນ຺ຘານໍ ອຄມນປເຖ ທີປເກສຸ ລພ຺ຠຕິ. ສມນ຺ຕາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາຕິ ມຊ຺ເຌ ຐິຕານໍ ສພ຺ພທິສາສຸ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາ ວິນິພ຺ເພເຘນ ຈຸທ຺ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອກໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ອຏ຺ຐວີສຕິຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ໂຫຕິ. ອຍຎ຺ຈ ສີມາ ປຣິສວເສນ ວຑ຺ຒຕິ, ຕສ຺ມາ ສມນ຺ຕາ ປຣິສປຣິຍນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິຈ຺ເຉໂທ ກາຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປນ ທ຺ເວ ສງ຺ຆາ ວິສຸໍ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣານໍ ອນ຺ຕເຣ ອຎ຺ຎເມກໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ອຸປຈາຣຕ຺ຖາຍ ຐເປຕພ຺ພໍ.

໑໖໗. ຍາ ປເນສາ ‘‘ສພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນທີ ອສີມາ, ສພ຺ໂພ ສມຸທ຺ໂທ ອສີໂມ, ສພ຺ໂພ ຊາຕສ຺ສໂຣ ອສີໂມ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໔໗) ເອວໍ ນທີອາທີນໍ ພທ຺ຘສີມຠາວໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ນທິຍາ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຸທ຺ເທ ວາ ຊາຕສ຺ສເຣ ວາ ຍໍ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ອຸທກຸກ຺ເຂປາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມານສໍວາສາ ເອກູໂປສຖາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໔໗) ວຸຕ຺ຕາ, ອຍໍ ອຸທກຸກ຺ເຂປສີມາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ນທີ ນທີນິມິຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓາວ, ສມຸທ຺ໂທປິ ປາກໂຏເຍວ. ໂຍ ປນ ເຍນ ເກນຈິ ຂຓິຕ຺ວາ ອກໂຕ ສຍໍຊາໂຕ ໂສພ຺ໂຠ ສມນ຺ຕໂຕ ອາຄເຕນ ອຸທເກນ ປູຣິໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຍຕ຺ຖ ນທິຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ວສ຺ສກາເລ ອຸທກໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໍ ຊາຕສ຺ສໂຣ ນາມ. ໂຍປິ ນທິໍ ວາ ສມຸທ຺ທໍ ວາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ຕອຸທເກນ ຂໂຕ ໂສພ຺ໂຠ ເອຕໍ ລກ຺ຂຓໍ ປາປຸຓາຕິ, ອຍມ຺ປິ ຊາຕສ຺ສໂຣເຍວ. ເອເຕສຸ ນທີອາທີສຸ ຍໍ ຐານໍ ຖາມມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ ອຸທກຸກ຺ເຂເປນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ອຍໍ ອຸທກຸກ຺ເຂປສີມາ ນາມ.

ກຖໍ ປນ ອຸທກຸກ຺ເຂໂປ ກາຕພ຺ໂພຕິ? ຍຖາ ອກ຺ຂຘຸຕ຺ຕາ ທາຣຸຄຸຬໍ ຂິປນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຸທກໍ ວາ ວາລຸກໍ ວາ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ຖາມມຊ຺ຌິເມນ ປຸຣິເສນ ສພ຺ພຖາເມນ ຂິປິຕພ຺ພໍ. ຍຕ຺ຖ ເອວໍ ຂິຕ຺ຕໍ ອຸທກໍ ວາ ວາລຸກາ ວາ ປຕຕິ, ອຍເມໂກ ອຸທກຸກ຺ເຂໂປ, ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕຫຕ຺ຖປາສໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕິ. ຍາວ ປຣິສາ ວຑ຺ຒຕິ, ຕາວ ສີມາປິ ວຑ຺ຒຕິ, ປຣິສປຣິຍນ຺ຕໂຕ ອຸທກຸກ຺ເຂໂປເຍວ ປມາຓໍ, ອຍໍ ປນ ເອເຕສໍ ນທີອາທີນໍ ອນ຺ໂຕເຍວ ລພ຺ຠຕິ, ນ ພຫິ. ຕສ຺ມາ ນທິຍາ ວາ ຊາຕສ຺ສເຣ ວາ ຍຕ຺ຕກໍ ປເທສໍ ປກຕິວສ຺ສກາເລ ຈຕູສຸ ມາເສສຸ ອຸທກໍ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ສມຸທ຺ເທ ຍສ຺ມິໍ ປເທເສ ປກຕິວີຈິໂຍ ໂອສຣິຕ຺ວາ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກປ຺ປິຍຠູມິ, ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ອຸໂປສຖາທິກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກາເລ ວາ ຄິມ຺ເຫ ວາ ນທີຊາຕສ຺ສເຣສຸ ສຸກ຺ເຂສຸປິ ສາ ເອວ ກປ຺ປິຍຠູມິ. ສເຈ ປນ ສຸກ຺ເຂ ຊາຕສ຺ສເຣ ວາປິໍ ວາ ຂຓນ຺ຕິ, ວປ຺ປໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ຐານໍ ຄາມເຂຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍາ ປເນສາ ‘‘ກປ຺ປິຍຠູມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ພຫິ ອຸທກຸກ຺ເຂປສີມາ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ອນ຺ໂຕ ປຣິສປຣິຍນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມນ຺ຕາ ອຸທກຸກ຺ເຂປປຣິຈ຺ເຉໂທ ກາຕພ຺ໂພ, ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ.

ອຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາໂຣ – ສເຈ ນທີ ນາຕິທີຆາ ໂຫຕິ, ປຠວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມຸຂທ຺ວາຣາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສງ຺ໂຆ ນິສີທຕິ, ອຸທກຸກ຺ເຂປສີມາຍ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ສກລາປິ ນທີ ເອເຕສໍເຍວ ຠິກ຺ຂູນໍ ປໂຫຕິ. ຍໍ ປນ ມຫາສຸມຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂຍຊນໍ ປວຕ຺ຕມານາເຍວ ນທີ, ຕຕ຺ຣາປິ ອຸປຣິ ອຑ຺ຒໂຍຊນໍ ປຫາຍ ເຫຏ຺ຐາ ອຑ຺ຒໂຍຊເນ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ, ຕໍ ມຫາປທຸມຕ຺ເຖເຣເນວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຠຄວຕາ ຫິ ‘‘ຕິມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອນ຺ຕຣວາສໂກ ເຕມິຍຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໖໙໒) ອິທໍ ນທິຍາ ປມາຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ໂຍຊນໍ ວາ ອຑ຺ຒໂຍຊນໍ ວາ, ຕສ຺ມາ ຍາ ອິມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓາ ນທີ, ຕສ຺ສາ ປຠວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ເພຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອຸທກຸກ຺ເຂປປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ອນ຺ຕຣາ ອຎ຺ໂຎ ອຸທກຸກ຺ເຂໂປ ສີມນ຺ຕຣິກຕ຺ຖາຍ ຐເປຕພ຺ໂພ, ຕໂຕ ອຘິກໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ, ອູນໍ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຊາຕສ຺ສຣສມຸທ຺ເທປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນທິຍາ ປນ ‘‘ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄເຕຫິ ສເຈ ນທີ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂຫຕິ ສມຕິຕ຺ຕິກາ, ອຸທກສາຏິກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນທິຍໍເຍວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນາວາຍປິ ຐຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ປນ ນາວາຍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ກສ຺ມາ? ອຸທກຸກ຺ເຂປມຕ຺ຕເມວ ຫິ ສີມາ. ຕໍ ນາວາ ສີຆເມວ ອຕິກ຺ກມຕິ, ເອວໍ ສຕິ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ສີມາຍ ຎຕ຺ຕິ, ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ອນຸສາວນາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນາວໍ ອຣິຕ຺ເຕນ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ປາສາເຓ ວາ ລມ຺ເພຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ຊາຕຣຸກ຺ເຂ ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ພທ຺ຘອຏ຺ຏເກປິ ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ຊາຕຣຸກ຺ເຂປິ ຐິເຕຫິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂາ ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕປາໂຣໂຫ ວາ ພຫິນທີຕີເຣ ວິຫາຣສີມາຍ ວາ ຄາມສີມາຍ ວາ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ສີມໍ ວາ ໂສເຘຕ຺ວາ ສາຂໍ ວາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ພຫິນທີຕີເຣ ຊາຕຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ປວິຏ຺ຐສາຂາຍ ວາ ປາໂຣເຫ ວາ ນາວໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ກໂຣນ຺ເຕຫິ ສີມາ ວາ ໂສເຘຕພ຺ພາ, ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາສ຺ສ ພຫິປຕິຏ຺ຐິຕຠາໂວ ນາເສຕພ຺ໂພ. ນທີຕີເຣ ປນ ຂາຓຸກໍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ພທ຺ຘນາວາຍ ນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ນທິຍໍ ເສຕຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສເຈ ອນ຺ໂຕນທິຍໍເຍວ ເສຕຸ ຈ ເສຕຸປາທາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ເສຕຸມ຺ຫິ ຐິເຕຫິ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ເສຕຸ ວາ ເສຕຸປາທາ ວາ ພຫິຕີເຣ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສີມໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ອຖ ເສຕຸປາທາ ອນ຺ໂຕ, ເສຕຸ ປນ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຕີຣານໍ ອຸປຣິອາກາເສ ຐິໂຕ, ວຏ຺ຏຕິ.

ອນ຺ໂຕນທິຍໍ ປາສາໂຓ ວາ ທີປໂກ ວາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍຕ຺ຕກໍ ປເທສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ປກຕິວສ຺ສກາເລ ວສ຺ສານສ຺ສ ຈຕູສຸ ມາເສສຸ ອຸທກໍ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ໂສ ນທີສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຕິວຸຏ຺ຐິກາເລ ໂອເຆນ ໂອຕ຺ຖໂຕກາໂສ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ໂສ ຫິ ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ນທິໂຕ ມາຕິກໍ ນີຫຣນ຺ຕາ ນທິຍໍ ອາວຣຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ເຈ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ວາ ວິນິພ຺ພິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວາ ອຸທກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ອາວຣເຓນ ວາ ໂກຏ຺ຏກພນ຺ຘເນນ ວາ ໂສຕໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທຕິ, ອຸທກໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ອປ຺ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອາວຣຓມຕ຺ຕເກປິ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ໂກຈິ ອາວຣຓປ຺ປເທໂສ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປາສາຓທີປກປ຺ປເທໂສ ວິຍ ອຸທເກນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣີຍຕິ, ຕຕ຺ຖ ວຏ຺ຏຕິ. ໂສ ຫິ ນທີສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ນທິໍ ວິນາເສຕ຺ວາ ຕຬາກໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ປາຬິພທ຺ຘາ ອຸທກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຬາກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອຸປຣິ ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ຉຑ຺ຑິໂຕທກໍ ນທິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ສນ຺ທນຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຏ຺ຏຕິ. ເທເວ ອວສ຺ສນ຺ເຕ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ເຫສຸ ວາ ສຸກ຺ຂນທິຍາປິ ວຏ຺ຏຕິ, ນທິໂຕ ນີຫຏມາຕິກາຍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ສາ ກາລນ຺ຕເຣນ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນທີ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ກາຈິ ນທີ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄາມນິຄມສີມໍ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ, ນທີເຍວ ໂຫຕິ, ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ວິຫາຣສີມໍ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ວິຫາຣສີມາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ສມຸທ຺ເທປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ຍໍ ປເທສໍ ອຸທ຺ຘໍ ວຑ຺ຒນອຸທກໍ ວາ ປກຕິວີຈິ ວາ ເວເຄນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ປເທເສ ປກຕິວີຈິໂຍ ໂອສຣິຕ຺ວາ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ, ໂສ ອຸທກນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນ຺ໂຕ ສມຸທ຺ໂທ ນາມ, ຕຕ຺ຖ ຐິເຕຫິ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອູມິເວໂຄ ພາຘຕິ, ນາວາຍ ວາ ອຏ຺ຏເກ ວາ ຐຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ເຕສຸ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ນທິຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມຸທ຺ເທ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ໂຫຕິ, ຕໍ ກທາຈິ ອູມິໂຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອຕ຺ຖຣນ຺ຕິ, ກທາຈິ ນ ໂອຕ຺ຖຣນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ໂສ ຫິ ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ປນ ວີຈີສຸ ອາຄຕາສຸປິ ອນາຄຕາສຸປິ ປກຕິອຸທເກເນວ ໂອຕ຺ຖຣີຍຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ທີປໂກ ວາ ປພ຺ພໂຕ ວາ ໂຫຕິ, ໂສ ເຈ ທູເຣ ໂຫຕິ ມຈ຺ຉພນ຺ຘານໍ ອຄມນປເຖ, ອຣຎ຺ຎສີມາສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕສໍ ຄມນປຣິຍນ຺ຕສ຺ສ ໂອຣໂຕ ປນ ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄາມສີມໍ ອໂສເຘຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສມຸທ຺ໂທ ຄາມສີມໍ ວາ ນິຄມສີມໍ ວາ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສມຸທ຺ໂທວ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ວິຫາຣສີມໍ ໂອຕ຺ຖຣຕິ, ວິຫາຣສີມາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຊາຕສ຺ສເຣ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ຍຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ວສ຺ສກາເລ ວສ຺ເສ ປຈ຺ຉິນ຺ນມຕ຺ເຕ ປິວິຕຸໍ ວາ ຫຕ຺ຖປາເທ ວາ ໂຘວິຕຸໍ ອຸທກໍ ນ ໂຫຕິ, ສຸກ຺ຂຕິ, ອຍໍ ນ ຊາຕສ຺ສໂຣ, ຄາມເຂຕ຺ຕສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ຍຕ຺ຖ ປນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ວສ຺ສກາເລ ອຸທກໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍເມວ ຊາຕສ຺ສໂຣ. ຕສ຺ສ ຍຕ຺ຕເກ ປເທເສ ວສ຺ສານໍ ຈາຕຸມາເສ ອຸທກໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຸທກໍ, ອຏ຺ຏກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຐິເຕຫິປິ ຊາຕສ຺ສຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕຊາຕຣຸກ຺ຂມ຺ຫິ ພທ຺ຘອຏ຺ຏເກປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປິຏ຺ຐິປາສາຓທີປເກສຸ ປເນຕ຺ຖ ນທິຍໍ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ສມວສ຺ສເທວກາເລ ປໂຫນກຊາຕສ຺ສໂຣ ປນ ເຈປິ ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກກາເລ ວາ ຄິມ຺ຫເຫມນ຺ເຕສຸ ວາ ສຸກ຺ຂຕິ, ນິຣຸທໂກ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ໂພ ຊາຕສ຺ສໂຣ ສຸກ຺ໂຂ ອໂນທໂກ ຄາມເຂຕ຺ຕໍເຍວ ຠຊຕີ’’ຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ອຸທກຕ຺ຖາຍ ອາວາຏໍ ວາ ໂປກ຺ຂຣຓີອາທີນິ ວາ ຂຓນ຺ຕິ, ຕໍ ຐານໍ ອຊາຕສ຺ສໂຣ ໂຫຕິ, ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ລາພຸຕິປຸສກາທິວປ຺ເປ ກເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສເຈ ປນ ນໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຖລໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ ປາຬິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສພ຺ພເມວ ນໍ ມຫາຕຬາກໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ໂພປິ ອຊາຕສ຺ສໂຣ ໂຫຕິ, ຄາມສີມາສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂລຓີປິ ຊາຕສ຺ສຣສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ວສ຺ສິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ອຸທກຏ຺ຐາໂນກາເສ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ອຍໍ ອພທ຺ຘສີມາຍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອິຕິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນຍວິນິຈ຺ຉຍສງ຺ຄເຫ

ສີມາວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ສມຕ຺ຕາ.