໑໘. ກາລິກວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໘໙. ກາລິການິປິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເອຕ຺ຖ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໕-໒໕໖) ຍາວກາລິກໍ ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກນ຺ຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກາລິການິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຖ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ ຍາວ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສງ຺ຂໂຕ ກາໂລ, ຕາວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ຍາວກາລິກໍ. ສທ຺ຘິໍ ອນຸໂລມປາເນຫິ ອຏ຺ຐວິຘໍ ປານໍ ຍາວ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉິມຍາມສງ຺ຂາໂຕ ຍາໂມ, ຕາວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ຍາໂມ ກາໂລ ອສ຺ສາຕິ ຍາມກາລິກໍ. ສປ຺ປິອາທິ ປຎ຺ຈວິຘໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິເຘຕພ຺ພໂຕ ສຕ຺ຕາໂຫ ກາໂລ ອສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ. ຐເປຕ຺ວາ ອຸທກໍ ອວເສສໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ຍາວຊີວໍ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ຍາວຊີວິກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໙໐. ຕຕ຺ຖ ຍາວກາລິເກສຸ ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ໂອທໂນ ກຸມ຺ມາໂສ ສຕ຺ຕຸ ມຈ຺ໂຉ ມໍສນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມ. ເອຕ຺ຖ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒໔໘-໙) ປນ ຍໍ ຕາວ ສກ຺ຂລິໂມທກາທິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓມຍໍ ຂາທນີຍໍ, ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ຍມ຺ປິ ວນມູລາທິປ຺ປເຠທໍ ອາມິສຄຕິກໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມູລຂາທນີຍໍ ກນ຺ທຂາທນີຍໍ ມຸຬາລຂາທນີຍໍ ມຕ຺ຖກຂາທນີຍໍ ຂນ຺ຘຂາທນີຍໍ ຕຈຂາທນີຍໍ ປຕ຺ຕຂາທນີຍໍ ປຸປ຺ຜຂາທນີຍໍ ຜລຂາທນີຍໍ ອຏ຺ຐິຂາທນີຍໍ ປິຏ຺ຐຂາທນີຍໍ ນິຍ຺ຍາສຂາທນີຍນ຺ຕິ, ອິທມ຺ປິ ຂາທນີຍສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປນ ອາມິສຄຕິກສລ຺ລກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ອິທໍ ມຸຂມຕ຺ຕນິທສ຺ສນໍ – ມູລຂາທນີເຍ ຕາວ ມູລກມູລໍ ຂາຣກມູລໍ ຈຈ຺ຈຸມູລໍ ຕມ຺ພກມູລໍ ຕຓ຺ຑຸເລຍ຺ຍກມູລໍ ວຕ຺ຖຸເລຍ຺ຍກມູລໍ ວຊກລິມູລໍ ຊຊ຺ຌຣິມູລນ຺ຕິ ເອວມາທີນິ ສູເປຍ຺ຍປຓ຺ຓມູລານິ ອາມິສຄຕິການິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວຊກລິມູເລ ຊຣຏ຺ຐໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕິ, ຕໍ ຍາວຊີວິກໍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເອວຣູປໍ ເອເຕເນວ ນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມູລກຂາຣກຊຊ຺ຌຣິມູລານໍ ປນ ຊຣຏ຺ຐານິປິ ອາມິສຄຕິກາເນວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍານິ ປນ ປາຬິຍໍ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມູລານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ຫລິທ຺ທິໍ ສິງ຺ຄິເວຣໍ ວຈໍ ວຈຕ຺ຕໍ ອຕິວິສໍ ກຏຸກໂຣຫິຓິໍ ອຸສີຣໍ ຠທ຺ທມຸຕ຺ຕກໍ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ມູລານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເນວ ຂາທນີເຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕິ, ນ ໂຠຊນີເຍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓) –

ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ຍາວຊີວິການິ. ເຕສໍ ຈູຬປຎ຺ຈມູລໍ ມຫາປຎ຺ຈມູລນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຄຓິຍມານານໍ ຄຓນາຍ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ, ຂາທນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຜຣຓຠາໂວເຍວ ປເນເຕສໍ ລກ຺ຂຓໍ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມູລໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຕິ, ຕໍ ຍາວກາລິກໍ, ອິຕຣໍ ຍາວຊີວິກນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຸພຫຸໍ ວຕ຺ວາປິ ຫິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ລກ຺ຂເຓ ຐາຕພ຺ພໍ. ນາມສຎ຺ຎາສຸ ປນ ວຸຈ຺ຈມານາສຸ ຕໍ ຕໍ ນາມໍ ອຊານນ຺ຕານໍ ສມ຺ໂມໂຫເຍວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນາມສຎ຺ຎາຍ ອາທຣໍ ອກຕ຺ວາ ລກ຺ຂຓເມວ ທສ຺ສິຕໍ. ຍຖາ ຈ ມູເລ, ເອວໍ ກນ຺ທາທີສຸປິ ລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ, ຕສ຺ເສວ ວເສນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຎ຺ຈ ຕໍ ປາຬິຍໍ ຫລິທ຺ທາທິ ອຏ຺ຐວິຘໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ຂນ຺ຘຕຈປຸປ຺ຜຜລາທິ ສພ຺ພໍ ຍາວຊີວິກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກນ຺ທຂາທນີເຍ ທຸວິໂຘ ກນ຺ໂທ ທີໂຆ ຈ ຠິສກິໍສຸກກນ຺ທາທິ, ວຏ຺ໂຏ ຈ ອຸປ຺ປລກເສຣຸກກນ຺ທາທິ, ຍໍ ຄຓ຺ຐີຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສໍ ກນ຺ທານໍ ຊິຓ຺ຓຊຣຏ຺ຐຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຉລ຺ລິ ຈ ສຸຂຸມມູລານິ ຈ ຍາວຊີວິການິ, ຕຣຸໂຓ ປນ ສຸຂຂາທນີໂຍ ສາລກລ຺ຍາຓິໂປຕກກນ຺ໂທ ກິໍສຸກໂປຕກກນ຺ໂທ ອມ຺ພາຏກກນ຺ໂທ ເກຕກກນ຺ໂທ ມາລຸວກນ຺ໂທ ຠິສສງ຺ຂາໂຕ ປທຸມປຸຓ຺ຑຣີກກນ຺ໂທ ປິຓ຺ຑາລຸມສາລຸອາທໂຍ ຈ ຂີຣວລ຺ລິກນ຺ໂທ ອາລຸວກນ຺ໂທ ສິຄ຺ຄຸກນ຺ໂທ ຕາລກນ຺ໂທ ນີລຸປ຺ປລຣຕ຺ຕຸປ຺ປລກຸມຸທໂສຄນ຺ຘິການໍ ກນ຺ທາ ກທລິກນ຺ໂທ ເວຬຸກນ຺ໂທ ກເສຣຸກກນ຺ໂທຕິ ເອວມາທໂຍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓກກນ຺ທາ ຍາວກາລິກາ. ຂີຣວລ຺ລິກນ຺ໂທ ອໂຘໂຕ ຍາວຊີວິໂກ, ໂຘໂຕ ຍາວກາລິໂກ. ຂີຣກາໂກລິຊີວິກອຸສຠກລສຸຓາທິກນ຺ທາ ປນ ຍາວຊີວິກາ. ເຕ ປາຬິຍໍ ‘‘ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ມູລານິ ເຠສຊ຺ຊານີ’’ຕິ ເອວໍ (ມຫາວ. ໒໖໓) ມູລເຠສຊ຺ຊສງ຺ຄເຫເນວ ສງ຺ຄຫິຕາ.

ມຸຬາລຂາທນີເຍ ປທຸມມຸຬາລໍ ປຸຓ຺ຑຣີກມຸຬາລໍ ມູລສທິສໍເຍວ. ເອຣກມຸຬາລໍ ກນ຺ທຸລມຸຬາລນ຺ຕິ ເອວມາທິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓກມຸຬາລໍ ຍາວກາລິກໍ, ຫລິທ຺ທິສິງ຺ຄິເວຣມກຈິຈຕຸຣສ຺ສວລ຺ລິເກຕກຕາລຫິນ຺ຕາລກຸນ຺ຕາລນາຬິເກຣປູຄຣຸກ຺ຂາທິມຸຬາລໍ ປນ ຍາວຊີວິກໍ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປາຬິຍໍ ‘‘ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ມູລານິ ເຠສຊ຺ຊານີ’’ຕິ ເອວໍ ມູລເຠສຊ຺ຊສງ຺ຄເຫເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

ມຕ຺ຖກຂາທນີເຍ ຕາລຫິນ຺ຕາລກຸນ຺ຕາລເກຕກນາຬິເກຣປູຄຣຸກ຺ຂຂຊ຺ຊູຣິເວຕ຺ຕເອຣກກທລີນໍ ກຬີຣສງ຺ຂາຕາ ມຕ຺ຖກາ, ເວຓຸກຬີໂຣ ນຬກຬີໂຣ ອຸຈ຺ຉຸກຬີໂຣ ມູລກກຬີໂຣ ສາສປກຬີໂຣ ສຕາວຣິກຬີໂຣ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘຎ຺ຎານໍ ກຬີຣາຕິ ເອວມາທິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓໂກ ຣຸກ຺ຂວລ຺ລິອາທີນໍ ມຕ຺ຖໂກ ຍາວກາລິໂກ, ຫລິທ຺ທິສິງ຺ຄິເວຣວຈມກຈິລສຸຓານໍ ກຬີຣາ, ຕາລຫິນ຺ຕາລກຸນ຺ຕາລນາຬິເກຣກຬີຣານຎ຺ຈ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປາຕິໂຕ ຊຣຏ຺ຐພຸນ຺ໂທ ຍາວຊີວິໂກ.

ຂນ຺ຘຂາທນີເຍ ອນ຺ໂຕປຖວີຄໂຕ ສາລກລ຺ຍາຓີຂນ຺ໂຘ ອຸຈ຺ຉຸຂນ຺ໂຘ ນີລຸປ຺ປລຣຕ຺ຕຸປ຺ປລກຸມຸທໂສຄນ຺ຘິການໍ ທຓ຺ຑກຂນ຺ຘາຕິ ເອວມາທິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓໂກ ຂນ຺ໂຘ ຍາວກາລິໂກ, ອຸປ຺ປລຊາຕີນໍ ປຓ຺ຓທຓ຺ຑໂກ ປທຸມຊາຕີນໍ ສພ຺ໂພປິ ທຓ຺ຑໂກ ກຣວິນ຺ທທຓ຺ຑາທໂຍ ຈ ອວເສສສພ຺ພຂນ຺ຘາ ຍາວຊີວິກາ.

ຕຈຂາທນີເຍ ອຸຈ຺ຉຸຕໂຈວ ເອໂກ ຍາວກາລິໂກ, ໂສປິ ສຣໂສ, ເສໂສ ສພ຺ໂພ ຍາວຊີວິໂກ. ເຕສໍ ປນ ມຕ຺ຖກຂນ຺ຘຕຈານໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ປາຬິຍໍ ກສາວເຠສຊ຺ເຊນ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກສາວານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ນິມ຺ພກສາວໍ ກຸຏຊກສາວໍ ປໂຏລກສາວໍ ຜຄ຺ຄວກສາວໍ ນຕ຺ຕມາລກສາວໍ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ກສາວານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເນວ ຂາທນີເຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕິ, ນ ໂຠຊນີເຍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓).

ເອຕ຺ຖ ຫິ ເອເຕສມ຺ປິ ສງ຺ຄໂຫ ສິຊ຺ຌຕິ. ວຸຕ຺ຕກສາວານິ ຈ ສພ຺ພກປ຺ປິຍານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ປຕ຺ຕຂາທນີເຍ ມູລກໍ ຂາຣໂກ ຈຈ຺ຈຸ ຕມ຺ພໂກ ຕຓ຺ຑຸເລຍ຺ຍໂກ ປປຸນ຺ນາໂຄ ວຕ຺ຖຸເລຍ຺ຍໂກ ວຊກລິ ຊຊ຺ຌຣິ ເສລ຺ລຸ ສິຄ຺ຄຸ ກາສມທ຺ທໂກ ອຸມ຺ມາຈີນມຸຄ຺ໂຄ ມາໂສ ຣາຊມາໂສ ຐເປຕ຺ວາ ມຫານິປ຺ຜາວໍ ອວເສສນິປ຺ຜາໂວ ອຄ຺ຄິມນ຺ໂຖ ສຸນິສນ຺ນໂກ ເສຕວຣໂຓ ນາຬິກາ ຠູມິຍໍ ຊາຕໂລຓີຕິ ເອເຕສໍ ປຕ຺ຕານິ, ອຎ຺ຎານິ ຈ ເອວຣູປານິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓການິ ປຕ຺ຕານິ ເອກໍເສນ ຍາວກາລິການິ, ຍາ ປນຎ຺ຎາ ມຫານຂປິຏ຺ຐິມຕ຺ຕປຓ຺ຓາ ໂລຓິຣຸກ຺ເຂ ຈ ຄຈ຺ເຉ ຈ ອາໂຣຫຕິ, ຕສ຺ສາ ປຕ຺ຕໍ ຍາວຊີວິກໍ. ພ຺ຣຫ຺ມິປຕ຺ຕຎ຺ຈ ຍາວກາລິກນ຺ຕິ ທີປວາສິໂນ ວທນ຺ຕິ. ອມ຺ພປລ຺ລວໍ ຍາວກາລິກໍ, ອໂສກປລ຺ລວໍ ປນ ຍາວຊີວິກໍ. ຍານິ ຈຎ຺ຎານິ ປາຬິຍໍ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຓານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ນິມ຺ພປຓ຺ຓໍ ກຸຏຊປຓ຺ຓໍ ປໂຏລປຓ຺ຓໍ ສຸລສິປຓ຺ຓໍ ກປ຺ປາສປຓ຺ຓໍ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ປຓ຺ຓານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເນວ ຂາທນີເຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕິ, ນ ໂຠຊນີເຍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓) –

ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ຍາວຊີວິການິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ປຓ຺ຓານິ, ເຕສໍ ປຸປ຺ຜຜລານິປິ. ຍາວຊີວິກປຓ຺ຓານໍ ປນ ຜຄ຺ຄວປຓ຺ຓໍ ອຊ຺ຊຸກປຓ຺ຓໍ ຜຓິຊ຺ຊກປຓ຺ຓໍ ຕມ຺ພູລປຓ຺ຓໍ ປທຸມິນິປຓ຺ຓນ຺ຕິ ເອວໍ ຄຓນວເສນ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ.

ປຸປ຺ຜຂາທນີເຍ ມູລກປຸປ຺ຜໍ ຂາຣກປຸປ຺ຜໍ ຈຈ຺ຈຸປຸປ຺ຜໍ ຕມ຺ພກປຸປ຺ຜໍ ວຊກລິປຸປ຺ຜໍ ຊຊ຺ຌຣິປຸປ຺ຜໍ ຈູຬນິປ຺ຜາວປຸປ຺ຜໍ ມຫານິປ຺ຜາວປຸປ຺ຜໍ ກເສຣຸກປຸປ຺ຜໍ ນາຬິເກຣຕາລເກຕການໍ ຕຣຸຓປຸປ຺ຜານິ ເສຕວຣຓປຸປ຺ຜໍ ສິຄ຺ຄຸປຸປ຺ຜໍ ອຸປ຺ປລປທຸມຊາຕິການໍ ປຸປ຺ຜານໍ ກຓ຺ຓິກາມຕ຺ຕໍ ອຄນ຺ຘິປຸປ຺ຜໍ ກຣີຣປຸປ຺ຜໍ ຊີວນ຺ຕີ ປຸປ຺ຜນ຺ຕິ ເອວມາທິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓປຸປ຺ຜໍ ຍາວກາລິກໍ, ອໂສກພກຸລກຸຍ຺ຍກປຸນ຺ນາຄຈມ຺ປກຊາຕິກຣວີຣກຓິກາຣກຸນ຺ທນວມາລິກມລ຺ລິກາທີນໍ ປນ ປຸປ຺ຜໍ ຍາວຊີວິກໍ, ຕສ຺ສ ຄຓນາຍ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ. ປາຬິຍໍ ປນສ຺ສ ກສາວເຠສຊ຺ເຊນ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຜລຂາທນີເຍ ປນສລພຸຊຕາລນາຬິເກຣອມ຺ພຊມ຺ພຸອມ຺ພາຏກຕິນ຺ຕິຓິກມາຕຸລຸງ຺ຄກປິຕ຺ຖລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑປຸສ຺ສຜລຕິມ຺ພຣູສກຕິປຸສວາຕິງ຺ຄຓໂຈຈໂມຈມຘຸກາທີນໍ ຜລານິ, ຍານິ ໂລເກ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣນ຺ຕິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ ຍາວກາລິການິ, ນາມຄຓນວເສນ ເຕສໍ ນ ສກ຺ກາ ປຣິຍນ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ. ຍານິ ປນ ປາຬິຍໍ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜລານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ພິລງ຺ຄໍ ປິປ຺ປລິໍ ມຣີຈໍ ຫຣີຕກໍ ວິຠີຕກໍ ອາມລກໍ ໂຄຏ຺ຐຜລໍ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ຜລານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ເນວ ຂາທນີເຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕິ, ນ ໂຠຊນີເຍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓) –

ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ຍາວຊີວິການິ. ເຕສມ຺ປິ ອປຣິປກ຺ການິ ອຈ຺ຉິວພິມ຺ພວຣຓເກຕກກາສ຺ມຣີອາທີນໍ ຜລານິ ຊາຕິຜລໍ ກຏຸກຜລໍ ເອຬາ ຕກ຺ໂກລນ຺ຕິ ເອວໍ ນາມວເສນ ນ ສກ຺ກາ ປຣິຍນ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ.

ອຏ຺ຐິຂາທນີເຍ ລພຸຊຏ຺ຐິ ປນສຏ຺ຐິ ອມ຺ພາຏກຏ຺ຐິ ສາລຏ຺ຐິ ຂຊ຺ຊູຣີເກຕກຕິມ຺ພຣູສການໍ ຕຣຸຓຜລຏ຺ຐິ ຕິນ຺ຕິຓິກຏ຺ຐິ ພິມ຺ພຜລຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປລປທຸມຊາຕີນໍ ໂປກ຺ຂຣຏ຺ຐີຕິ ເອວມາທີນິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ມນຸສ຺ສານໍ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓການິ ອຏ຺ຐີນິ ຍາວກາລິການິ, ມຘຸກຏ຺ຐິ ປຸນ຺ນາຄຏ຺ຐິ ຫຣີຕກາທີນໍ ອຏ຺ຐີນິ ສິທ຺ຘຕ຺ຖກຏ຺ຐິ ຣາຊິກຏ຺ຐີຕິ ເອວມາທີນິ ອຏ຺ຐີນິ ຍາວຊີວິການິ. ເຕສໍ ປາຬິຍໍ ຜລເຠສຊ຺ເຊເນວ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປິຏ຺ຐຂາທນີເຍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຕາວ ຘຎ຺ຎານໍ ຘຎ຺ຎານຸໂລມານໍ ອປຣຓ຺ຓານຎ຺ຈ ປິຏ຺ຐໍ ປນສປິຏ຺ຐໍ ລພຸຊປິຏ຺ຐໍ ອມ຺ພາຏກປິຏ຺ຐໍ ສາລປິຏ຺ຐໍ ໂຘຕກຕາລປິຏ຺ຐໍ ຂີຣວລ຺ລິປິຏ຺ຐຎ຺ຈາຕິ ເອວມາທີນິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓການິ ປິຏ຺ຐານິ ຍາວກາລິການິ, ອໂຘຕກໍ ຕາລປິຏ຺ຐໍ ຂີຣວລ຺ລິປິຏ຺ຐໍ ອສ຺ສຄນ຺ຘາທິປິຏ຺ຐານິ ຈ ຍາວຊີວິການິ. ເຕສໍ ປາຬິຍໍ ກສາເວຫິ ມູລຜເລຫິ ຈ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ນິຍ຺ຍາສຂາທນີເຍ – ເອໂກ ອຸຈ຺ຉຸນິຍ຺ຍາໂສວ ສຕ຺ຕາຫກາລິໂກ, ເສສາ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຕູນິ ເຠສຊ຺ຊານິ ຫິງ຺ຄຸໍ ຫິງ຺ຄຸຊຕຸໍ ຫິງ຺ຄຸສິປາຏິກໍ ຕກໍ ຕກປຕ຺ຕິໍ ຕກປຓ຺ຓິໍ ສຊ຺ຊຸລສໍ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ອຕ຺ຖິ ຊຕູນິ ເຠສຊ຺ຊານີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໓) –

ເອວໍ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕາ ນິຍ຺ຍາສາ ຍາວຊີວິກາ. ຕຕ຺ຖ ເຍວາປນກວເສນ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ອມ຺ພນິຍ຺ຍາໂສ ກຓິກາຣນິຍ຺ຍາໂສຕິ ເອວໍ ນາມວເສນ ນ ສກ຺ກາ ປຣິຍນ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ. ເອວໍ ອິເມສຸ ມູລຂາທນີຍາທີສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຍາວກາລິກໍ, ສພ຺ພມ຺ປິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມາຕິ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

໙໑. ຍາມກາລິເກສຸ ປນ ອຏ຺ຐ ປານານິ ນາມ ອມ຺ພປານໍ ຊມ຺ພຸປານໍ ໂຈຈປານໍ ໂມຈປານໍ ມຘຸກປານໍ ມຸທ຺ທິກປານໍ ສາລູກປານໍ ຜາຣຸສກປານນ຺ຕິ ອິມານິ ອຏ຺ຐ ປານານິ. ຕຕ຺ຖ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໐໐) ອມ຺ພປານນ຺ຕິ ອາເມຫິ ວາ ປກ຺ເກຫິ ວາ ອມ຺ເພຫິ ກຕປານໍ. ຕຕ຺ຖ ອາເມຫິ ກໂຣນ຺ເຕນ ອມ຺ພຕຣຸຓານິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸທເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຕເປ ອາທິຈ຺ຈປາເກນ ປຈິຕ຺ວາ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິຕເກຫິ ມຘຸສກ຺ກາຣກປ຺ປູຣາທີຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ກຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕເມວ ກປ຺ປຕິ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນຫິ ກຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ປນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສປຣິໂຠເຄນປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ນິຣາມິສປຣິໂຠເຄນ ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ ວຏ຺ຏຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພປາເນສຸ. ຊມ຺ພຸປານນ຺ຕິ ຊມ຺ພຸຜເລຫິ ກຕປານໍ. ໂຈຈປານນ຺ຕິ ອຏ຺ຐິກກທລິຜເລຫິ ກຕປານໍ. ໂມຈປານນ຺ຕິ ອນຏ຺ຐິເກຫິ ກທລິຜເລຫິ ກຕປານໍ. ມຘຸກປານນ຺ຕິ ມຘຸການໍ ຊາຕິຣເສນ ກຕປານໍ. ຕໍ ປນ ອຸທກສມ຺ຠິນ຺ນໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມຸທ຺ທິກປານນ຺ຕິ ມຸທ຺ທິກາ ອຸທເກ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ອມ຺ພປານໍ ວິຍ ກຕປານໍ. ສາລູກປານນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕຸປ຺ປລນີລຸປ຺ປລາທີນໍ ສາລູເກ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ກຕປານໍ. ຜາຣຸສກປານນ຺ຕິ ຜາຣຸສກຜເລຫິ ອມ຺ພປານໍ ວິຍ ກຕປານໍ. ອິມານິ ອຏ຺ຐ ປານານິ ສີຕານິປິ ອາທິຈ຺ຈປາການິປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ອຄ຺ຄິປາການິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ.

ອວເສສານິ ເວຕ຺ຕຕິນ຺ຕິຓິກມາຕຸລຸງ຺ຄກປິຕ຺ຖໂກສມ຺ພກຣມນ຺ທາທິຂຸທ຺ທກຜລປານານິ ອຏ຺ຐປານຄອກາເນວ. ຕານິ ກິຎ຺ຈາປິ ປາຬິຍໍ ນ ວຸຕ຺ຕານິ, ອຖ ໂຂ ກປ຺ປິຍໍ ອນຸໂລເມນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ກປ຺ປນ຺ຕິ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໍ ຜລຣສໍ ຐເປຕ຺ວາ ຘຎ຺ຎຜລຣສ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໐໐) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຐເປຕ຺ວາ ສານຸໂລມຘຎ຺ຎຜລຣສໍ ອຎ຺ຎໍ ຜລປານໍ ນາມ ອກປ຺ປິຍໍ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພໍ ຍາມກາລິກເມວ. ຕຕ຺ຖ ສານຸໂລມຘຎ຺ຎຜລຣໂສ ນາມ ສຕ຺ຕນ຺ນຎ຺ເຈວ ຘຎ຺ຎານໍ ຕາລນາຬິເກຣປນສລພຸຊອລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑປຸສ຺ສຜລຕິປຸສເອຬາລຸກາຕິ ນວນ຺ນຎ຺ຈ ມຫາຜລານໍ ສພ຺ເພສຎ຺ຈ ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓານໍ ອນຸໂລມຘຎ຺ຎານໍ ຣໂສ ຍາວກາລິໂກ, ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໍ ປຕ຺ຕຣສໍ ຐເປຕ຺ວາ ຑາກຣສ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໐໐) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປກ຺ກຑາກຣສໍ ຐເປຕ຺ວາ ຍາວກາລິກປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສີໂຕທເກນ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ກຕຣໂສ ວາ ອາທິຈ຺ຈປາໂກ ວາ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໍ ປຸປ຺ຜຣສໍ ຐເປຕ຺ວາ ມຘຸກປຸປ຺ຜຣສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຘຸກປຸປ຺ຜຣສໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ໂພປິ ປຸປ຺ຜຣໂສ ວຏ຺ຏຕິ.

໙໒. ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ນາມ ສປ຺ປິ ນວນີຕໍ ເຕລໍ ມຘຸ ຜາຓິຕນ຺ຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ເຠສຊ຺ຊານິ. ຕຕ຺ຖ ສປ຺ປິ ນາມ ໂຄສປ຺ປິ ວາ ອຊິກາສປ຺ປິ ວາ ມຫິໍສສປ຺ປິ ວາ ເຍສໍ ມໍສໍ ກປ຺ປຕິ, ເຕສໍ ສປ຺ປິ. ນວນີຕໍ ນາມ ເຕສໍເຍວ ນວນີຕໍ. ເຕລໍ ນາມ ຕິລເຕລໍ ສາສປເຕລໍ ມຘຸກເຕລໍ ເອຣຓ຺ຑເຕລໍ ວສາເຕລໍ. ມຘຸ ນາມ ມກ຺ຂິກາມຘຸ. ຜາຓິຕໍ ນາມ ອຸຈ຺ຉຸມ຺ຫາ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ (ປຈິ. ໒໖໐). ຍາວຊີວິກໍ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ຍາວກາລິເກ ມູລຂາທນີຍາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໙໓. ຕຕ຺ຖ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໖) ອຣຸໂຓທເຍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ຍາວກາລິກໍ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ນິທຫິຕ຺ວາ ຍາວ ກາໂລ ນາຕິກ຺ກມຕິ, ຕາວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຍາມກາລິກໍ ເອກໍ ອໂຫຣຕ຺ຕໍ, ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ສຕ຺ຕຣຕ຺ຕໍ, ອິຕຣໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ຍາວຊີວມ຺ປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອກຣຕ຺ຕໍ ວີຕິນາມິຕໍ ປນ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຍາວກາລິກໍ ວາ ຍາມກາລິກໍ ວາ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸກາມຕາຍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ຕາວ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ປນ ເອກເມກສ຺ມິໍ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ສນ຺ນິຘິປຈ຺ຈຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈປິ ປຕ຺ໂຕ ທຸທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ, ຍໍ ອງ຺ຄຸລິຍາ ຆໍສນ຺ຕສ຺ສ ເລຂາ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຄຓ຺ຐິກປຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ຄຓ຺ຐິກນ຺ຕເຣ ສ຺ເນໂຫ ປວິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ໂສ ອຸຓ຺ເຫ ໂອຕາເປນ຺ຕສ຺ສ ປຄ຺ຆຣຕິ, ອຸຓ຺ຫຍາຄຸຍາ ວາ ຄຫິຕາຍ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ, ຕາທິເສ ປຕ຺ເຕປິ ປຸນທິວເສ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຕສ຺ມາ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ປຸນ ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ໂຉທກໍ ວາ ອາສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອງ຺ຄຸລິຍາ ວາ ຆໍສິຕ຺ວາ ນິສ຺ເນຫຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ. ສເຈ ຫິ ອຸທເກ ວາ ສ຺ເນຫຠາໂວ, ປຕ຺ເຕ ວາ ອງ຺ຄຸລິເລຂາ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ທຸທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ, ເຕລວຓ຺ຓປຕ຺ເຕ ປນ ອງ຺ຄຸລິເລຂາ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ສາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ. ຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູ ນິຣເປກ຺ຂາ ສາມເຓຣານໍ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕິ, ຕຎ຺ເຈ ສາມເຓຣາ ນິທຫິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສຍໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຫິ ທຸຕິຍທິວເສ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໂຕ ຫິ ເອກສິຕ຺ຖມ຺ປິ ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ. ອກປ຺ປິຍມໍເສສຸ ມນຸສ຺ສມໍເສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອວເສເສສຸ ທຸກ຺ກເຏນ ສທ຺ຘິໍ.

ຍາມກາລິກໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ທຸກ຺ກເຏນ ສທ຺ຘິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປວາຣິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອນຕິຣິຕ຺ຕກຕໍ ອຊ຺ໂຌຫຣຕິ, ປກຕິອາມິເສ ທ຺ເວ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ, ມນຸສ຺ສມໍເສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ເວ, ເສສອກປ຺ປິຍມໍເສ ທຸກ຺ກເຏນ ສທ຺ຘິໍ. ຍາມກາລິກໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ສາມິເສນ ມຸເຂນ ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ທ຺ເວ, ນິຣາມິເສນ ເອກເມວ. ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ວິກປ຺ປທ຺ວເຍປິ ທຸກ຺ກຏໍ ວຑ຺ຒຕິ. ສເຈ ວິກາເລ ອຊ຺ໂຌຫຣຕິ, ປກຕິໂຠຊເນ ສນ຺ນິຘິປຈ຺ຈຍາ ຈ ວິກາລໂຠຊນປຈ຺ຈຍາ ຈ ທ຺ເວ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ, ອກປ຺ປິຍມໍເສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ວຑ຺ຒຕິ. ຍາມກາລິເກ ວິກາລປຈ຺ຈຍາ ອນາປຕ຺ຕິ. ອນຕິຣິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ປນ ວິກາເລ ສພ຺ພວິກປ຺ເປສຸ ອນາປຕ຺ຕິ.

ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ປນ ຍາວຊີວິກຎ຺ຈ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນປຈ຺ຈຍາ ຕາວ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຊ຺ໂຌຫຣໂຕ ປນ ສເຈ ນິຣາມິສໍ ໂຫຕິ, ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຖ ອາມິສສໍສຏ຺ຐໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ໂຫຕິ, ຍຖາວຕ຺ຖຸກໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

໙໔. ສຕ຺ຕາຫກາລິເກສຸ ປນ ສປ຺ປິອາທີສຸ ອຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໒໒) – ສປ຺ປິ ຕາວ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ຕທຫຸປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ນິຣາມິສມ຺ປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາມິສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ສເຈ ເອກຠາຊເນ ຐປິຕໍ, ເອກໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ສເຈ ພຫູສຸ, ວຕ຺ຖຸຄຓນາຍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ອຸຄ຺ຄຫິຕກໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອພ຺ຠຎ຺ຊນາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ ອນຊ຺ໂຌຫຣຓີຍຕໍ ອາປນ຺ນຕ຺ຕາ. ສເຈ ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕນວນີເຕນ ສປ຺ປິໍ ກຕ຺ວາ ເທຕິ, ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ສເຈ ສຍໍ ກໂຣຕິ, ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕນວນີເຕນ ເຍນ ເກນຈິ ກຕສປ຺ປິ ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ອຸຄ຺ຄຫິຕເກນ ກເຕ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕສຸທ຺ຘສປ຺ປິນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຂີເຣນ ວາ ທຘິນາ ວາ ກຕສປ຺ປິ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ກຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ຕທຫຸປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສຍໍກຕໍ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ.

໙໕. ນວນີຕໍ ຕາເປນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ສາມໍປາໂກ ນ ໂຫຕິ, ສາມໍປກ຺ເກນ ປນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອາມິສໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ ສວຕ຺ຖຸກສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕເກຫິ ກຕໍ ປນ ອພ຺ຠຎ຺ຊນາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ປຸເຣຠຕ຺ຕມ຺ປິ ຈ ອຸຄ຺ຄຫິຕເກຫິ ກຕໍ, ອຸຠເຍສມ຺ປິ ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ອນາປຕ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ອກປ຺ປິຍມໍສສປ຺ປິມ຺ຫິ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຍຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ອາຄຕສປ຺ປິນາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ຕຕ຺ຖ ອິມິນາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ກາຣຓປຕິຣູປກໍ ວຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສສປ຺ປິ ຈ ນວນີຕຎ຺ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທຸປ຺ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາສຸ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ. ປຣໂຕ ຈສ຺ສ ວິນິຈ຺ຉໂຍປິ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ. ປາຬິຍໍ ອາຄຕນວນີຕມ຺ປິ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ຕທຫຸປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິຣາມິສເມວ. ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ນານາຠາຊເນສຸ ຐປິເຕ ຠາຊນຄຓນາຍ, ເອກຠາຊເນປິ ອມິສ຺ເສຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປິຓ຺ຑວເສນ ຐປິເຕ ປິຓ຺ຑຄຓນາຍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ສປ຺ປິນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ທຘິຄຸຬິກາໂຍປິ ຕກ຺ກພິນ຺ທູນິປິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຘຕໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຸປຑ຺ຒຕ຺ເຖຣາ ອາຫໍສຸ. ມຫາສິວຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕກ຺ກໂຕ ອຸທ຺ຘຏມຕ຺ຕເມວ ຂາທິໍສູ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ມາ ນວນີຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕນ ໂຘວິຕ຺ວາ ທຘິຕກ຺ກມກ຺ຂິກາກິປິລ຺ລິກາທີນິ ອປເນຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ປຈິຕ຺ວາ ສປ຺ປິໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸກາເມນ ອໂຘຕມ຺ປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ຕຕ຺ຖ ທຘິຄຕໍ ວາ ຕກ຺ກຄຕໍ ວາ, ຕໍ ຂຍໍ ຄມິສ຺ສຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຫິ ສວຕ຺ຖຸກປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອາມິເສນ ສທ຺ຘິໍ ປກ຺ກຕ຺ຕາ ປນ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈກາ. ອິທານິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຐປິຕນວນີເຕ ຈ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ຂີຣທຘີນິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຕນວນີເຕ ຈ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຕານິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຕນວນີເຕ ຈ ອຸຄ຺ຄຫິຕເກຫິ ກຕນວນີເຕ ຈ ອກປ຺ປິຍມໍສນວນີເຕ ຈ ສພ຺ໂພ ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິປຣິໂຠຄາປຣິໂຠຄນໂຍ ສປ຺ປິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕກ຺ກເມເນວ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເຕລຠິກ຺ຂາຍ ປວິຏ຺ຐານໍ ປນ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຕ຺ເຖວ ສປ຺ປິມ຺ປິ ນວນີຕມ຺ປິ ປກ຺ກເຕລມ຺ປິ ອປກ຺ກເຕລມ຺ປິ ອາກິຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕກ຺ກທຘິພິນ຺ທູນິປິ ຠຕ຺ຕສິຕ຺ຖານິປິ ຕຓ຺ຑຸລກຓາປິ ມກ຺ຂິກາທໂຍປິ ໂຫນ຺ຕິ, ອາທິຈ຺ຈປາກໍ ກຕ຺ວາ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ໂຫຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຈ ຐປິຕເຠສຊ຺ເຊຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈິຕ຺ວາ ນຕ຺ຖຸປານມ຺ປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ວທ຺ທລິສມເຍ ລຊ຺ຊີ ສາມເຓໂຣ ຍຖາ ຕຕ຺ຖ ປຕິຕຕຓ຺ຑຸລກຓາທໂຍ ນ ປຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ວິລີຍາເປຕ຺ວາ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ປຸນ ປຈິຕ຺ວາ ເທຕິ, ປຸຣິມນເຍເນວ ສຕ຺ຕາຫໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໙໖. ເຕເລສຸ ຕິລເຕລໍ ຕາວ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ຕສ຺ສ ຠາຊນຄຓນາຍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ອຸຄ຺ຄຫິຕກໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສີສມກ຺ຂນາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພໍ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ຕິເລ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຕເຕລໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ ໂຫຕິ, ສີສມກ຺ຂນາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພໍ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຕິເລ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຕເຕລໍ ອນຊ຺ໂຌຫຣຓີຍເມວ ສວຕ຺ຖຸກປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ, ສີສມກ຺ຂນາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວາ ອຸຄ຺ຄຫິຕກຕິເລຫິ ກຕເຕເລປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕິເລ ຠຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ຕິລປິຏ຺ຐໍ ວາ ເສເທຕ຺ວາ ອຸຓ຺ໂຫທເກນ ວາ ເຕເມຕ຺ວາ ກຕເຕລໍ ສເຈ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ກຕໍ, ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ນິພ຺ພຏ຺ຏິຕຕ຺ຕາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ນິຣາມິສໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສາມໍປກ຺ກຕ຺ຕາ ສາມິສໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສວຕ຺ຖຸກປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປນ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸຠຍມ຺ປິ ອນຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ, ສີສມກ຺ຂນາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພໍ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ຍທິ ປນ ອປ຺ປໍ ອຸຓ຺ໂຫທກໍ ໂຫຕິ ອພ຺ຠຸກ຺ກິຣຓມຕ຺ຕໍ, ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ ໂຫຕິ ສາມໍປາກຄຓນໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ສາສປເຕລາທີສຸປິ ອວຕ຺ຖຸກປຏິຄ຺ຄຫິເຕສຸ ອວຕ຺ຖຸກຕິລເຕເລ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ສເຈ ປນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕານໍ ສາສປາທີນໍ ຈຸຓ຺ເຓຫິ ອາທິຈ຺ຈປາເກນ ສກ຺ກາ ເຕລໍ ກາຕຸໍ, ຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາສປມຘຸກຈຸຓ຺ຓານິ ເສເທຕ຺ວາ ເອຣຓ຺ຑກຏ຺ຐີນິ ຈ ຠຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອວ ເຕລໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອເຕສໍ ເຕລໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນຫິ ກຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ວຕ຺ຖູນໍ ຍາວຊີວິກຕ຺ຕາ ປນ ສວຕ຺ຖຸກປຏິຄ຺ຄຫເຓ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາມິສປຣິໂຠເຄເນວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ອຸຄ຺ຄຫິຕເກຫິ ກຕໍ ອນຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ, ພາຫິຣປຣິໂຠເຄ ວຏ຺ຏຕິ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ເຕລກຣຓຕ຺ຖາຍ ສາສປມຘຸກເອຣຓ຺ຑກຏ຺ຐີນິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຕເຕລໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ, ທຸຕິຍທິວເສ ກຕໍ ຉາຫໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຕິຍທິວເສ ກຕໍ ປຎ຺ຈາຫໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຈຕຸຕ຺ຖ, ປຎ຺ຈມ, ຉຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕມທິວເສ ກຕໍ ຕທເຫວ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ຍາວ ອຣຸຓສ຺ສ ອຸຄ຺ຄມນາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ອຏ຺ຐມທິວເສ ກຕໍ ອນຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ, ອນິສ຺ສຄ຺ຄິຍຕ຺ຕາ ປນ ພາຫິຣປຣິໂຠເຄ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈປິ ນ ກໂຣຕິ, ເຕລຕ຺ຖາຍ ຄຫິຕສາສປາທີນໍ ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ທຸກ຺ກຏເມວ. ປາຬິຍໍ ປນ ອນາຄຕານິ ອຎ຺ຎານິປິ ນາຬິເກຣນິມ຺ພໂກສມ຺ພກຣມນ຺ທາທີນໍ ເຕລານິ ອຕ຺ຖິ, ຕານິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕິ. ອຍເມເຕສຸ ວິເສໂສ – ເສສໍ ຍາວກາລິກວຕ຺ຖຸໍ ຍາວຊີວິກວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສາມໍປາກສວຕ຺ຖຸກປຸເຣຠຕ຺ຕປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕປຏິຄ຺ຄຫິຕອຸຄ຺ຄຫິຕວຕ຺ຖຸວິຘານໍ ສພ຺ພໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ວສາເຕລໍ ນາມ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ວສານິ ອຈ຺ຉວສໍ ມຈ຺ຉວສໍ ສຸສຸກາວສໍ ສູກຣວສໍ ຄທ຺ຣຠວສ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໒) ເອວໍ ອນຸຎ຺ຎາຕວສານໍ ເຕລໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອຈ຺ຉວສ’’ນ຺ຕິ ວຈເນນ ຐເປຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສວສໍ ສພ຺ເພສໍ ອກປ຺ປິຍມໍສານໍ ວສາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ. ມຈ຺ຉຄ຺ຄຫເຓນ ຈ ສຸສຸກາປິ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ວາຬມຈ຺ຉຕ຺ຕາ ປນ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຈ຺ຉາທິຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກປ຺ປິຍມໍສານໍ ວສາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ. ມໍເສສຸ ຫິ ທສ ມນຸສ຺ສຫຕ຺ຖິອສ຺ສສຸນຂອຫິສີຫພ຺ຍຄ຺ຆທີປິອຈ຺ຉຕຣຈ຺ຉານໍ ມໍສານິ ອກປ຺ປິຍານິ, ວສາສຸ ເອກາ ມນຸສ຺ສວສາ. ຂີຣາທີສຸ ອກປ຺ປິຍໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນຫິ ກຕໍ ນິພ຺ພຏ຺ຏິຕໍ ວສາເຕລໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ສຸຂຸມຣຊສທິສໍ ມໍສໍ ວາ ນ຺ຫາຣຸ ວາ ອຏ຺ຐິ ວາ ໂລຫິຕໍ ວາ ໂຫຕິ, ຕໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ. ສເຈ ປນ ວສໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຍໍ ກໂຣຕິ, ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຈິຕ຺ວາ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາມິສປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ນິຣາມິສປຣິໂຠຄຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາເລ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ກາເລ ນິປ຺ປກ຺ກໍ ກາເລ ສໍສຏ຺ຐໍ ເຕລປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໒). ຕຕ຺ຣາປິ ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກເມວ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ວາ ກາຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ວິກາເລ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ວິກາເລ ນິປ຺ປກ຺ກໍ ວິກາເລ ສໍສຏ຺ຐໍ, ຕໍ ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸກ຺ກຏານໍ. ກາເລ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ວິກາເລ ນິປ຺ປກ຺ກໍ ວິກາເລ ສໍສຏ຺ຐໍ, ຕໍ ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏານໍ. ກາເລ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ກາເລ ນິປ຺ປກ຺ກໍ ວິກາເລ ສໍສຏ຺ຐໍ, ຕໍ ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາເລ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ກາເລ ນິປ຺ປກ຺ກໍ ກາເລ ສໍສຏ຺ຐໍ, ຕໍ ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໒).

ອຸປຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣໍ ປນ ອນ຺ເຕວາສິກາ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສປ຺ປິນວນີຕວສານິ ເອກໂຕ ປຈິຕ຺ວາ ນິພ຺ພຏ຺ຏິຕານິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ເຖໂຣ ກິເຣຕ຺ຖ ປກ຺ກເຕລກສເຏ ວິຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍຕິ. ຕໂຕ ນໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ນວນີເຕ ທຘິຄຸຬິກາ ວາ ຕກ຺ກພິນ຺ທຸ ວາ ໂຫຕິ, ເອຕໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ, ອາວຸໂສ, ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ນໍ ອາຫໍສຸ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອກໂຕ ປຈິຕ຺ວາ ເອກໂຕ ສໍສຏ຺ຐານິ ເຕຊວນ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ໂຣຄໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘາວຸໂສ’’ຕິ ເຖໂຣ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ ‘‘ກປ຺ປິຍມໍສວສາວ ສາມິສປຣິໂຠເຄ ວຏ຺ຏຕິ, ອິຕຣາ ນິຣາມິສປຣິໂຠເຄ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ອິທໍ ກິ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ນນຸ ວາຕາພາຘິກາ ຠິກ຺ຂູ ປຎ຺ຈມູລກສາວຍາຄຸຍໍ ອຈ຺ຉສູກຣເຕລາທີນິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປິວນ຺ຕິ, ສາ ເຕຊຸສ຺ສທຕ຺ຕາ ໂຣຄໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ.

໙໗. ມຘຸ ນາມ ມຘຸກຣີຫິ ມຘຸມກ຺ຂິກາຫິ ຂຸທ຺ທກມກ຺ຂິກາຫິ ຠມຣມກ຺ຂິກາຫິ ຈ ກຕໍ ມຘຸ. ຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສປຣິໂຠຄມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາມິສປຣິໂຠຄເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ສເຈ ສິເລສສທິສໍ ມຫາມຘຸໍ ຂຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕໍ, ອິຕຣໍ ວາ ນານາຠາຊເນສຸ, ວຕ຺ຖຸຄຓນາຍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ. ສເຈ ເອກເມວ ຂຓ຺ຑໍ, ເອກຠາຊເນ ວາ ອິຕຣໍ, ເອກເມວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອຸຄ຺ຄຫິຕກໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ, ອຣຸມກ຺ຂນາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ມຘຸປຏລໍ ວາ ມຘຸສິຕ຺ຖກໍ ວາ ສເຈ ມຘຸນາ ອມກ຺ຂິຕໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ, ຍາວຊີວິກໍ, ມຘຸມກ຺ຂິຕໍ ປນ ມຘຸຄຕິກເມວ. ຈີຣິກາ ນາມ ສປກ຺ຂາ ທີຆມກ຺ຂິກາ ຕຸມ຺ພຬນາມິກາ ຈ ອຏ຺ຐິປກ຺ຂິກາ ກາຬມຫາຠມຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອາສເຍສຸ ນິຍ຺ຍາສສທິສໍ ມຘຸ ໂຫຕິ, ຕໍ ຍາວຊີວິກໍ.

໙໘. ຜາຓິຕໍ ນາມ ອຸຈ຺ຉຸຣສໍ ອຸປາທາຍ ອປກ຺ກາ ວາ ອວຕ຺ຖຸກປກ຺ກາ ວາ ສພ຺ພາປິ ອວຕ຺ຖຸກາ ອຸຈ຺ຉຸວິກຕິ. ຕໍ ຜາຓິຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ວຕ຺ຖຸຄຓນາຍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ພຫູ ປິຓ຺ຑາ ຈຸຓ຺ເຓ ກຕ຺ວາ ເອກຠາຊເນ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຆນສນ຺ນິເວສາ, ເອກເມວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອຸຄ຺ຄຫິຕກໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຆຣຘູປນາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ອປຣິສ຺ສາວິຕອຸຈ຺ຉຸຣເສນ ກຕຜາຓິຕໍ ສເຈ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ກຕໍ, ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ສຍໍກຕໍ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ສວຕ຺ຖຸກປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອນຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ອປຣິສ຺ສາວິຕປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ກຕມ຺ປິ ອນຊ຺ໂຌຫຣຓີຍເມວ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ອຸຈ຺ຉຸໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຕຜາຓິເຕປິ. ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປນ ປຣິສ຺ສາວິຕປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ກຕໍ ສເຈ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ກຕໍ, ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາມິສເມວ. ສຍໍກຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕມ຺ປິ ນິຣາມິສເມວ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປຣິສ຺ສາວິຕປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ກຕໍ ປນ ນິຣາມິສເມວ ສຕ຺ຕາຫໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຄ຺ຄຫິຕກຕໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ‘‘ຌາມອຸຈ຺ຉຸຜາຓິຕໍ ວາ ໂກຏ຺ຏິຕອຸຈ຺ຉຸຜາຓິຕໍ ວາ ປຸເຣຠຕ຺ຕເມວ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ເອຕໍ ສວຕ຺ຖຸກປກ຺ກໍ ວຏ຺ຏຕິ, ໂນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຸຈ຺ຉຸຜາຓິຕໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ໂນ ວຏ຺ຏນກໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ສີໂຕທເກນ ກຕໍ ມຘຸກປຸປ຺ຜຜາຓິຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາມິສເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ວຕ຺ຖຸຄຓນາຍ ທຸກ຺ກຏໍ, ຂີຣໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕໍ ມຘຸກຜາຓິຕໍ ຍາວກາລິກໍ. ຂຓ຺ຑສກ຺ຂຣໍ ປນ ຂີຣຊລ຺ລິກໍ ອປເນຕ຺ວາ ໂສເຘນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຏ຺ຏຕິ.

໙໙. ມຘຸກປຸປ຺ຜໍ ປນ ປຸເຣຠຕ຺ຕມ຺ປິ ອລ຺ລໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠຊ຺ຊິຕມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ຠຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິລາທີຫິ ມິສ຺ສໍ ວາ ອມິສ຺ສໍ ວາ ກຕ຺ວາ ໂກຏ຺ຏິຕໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍທິ ປນ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເມຣຍຕ຺ຖາຍ ໂຍເຊນ຺ຕິ, ໂຍຊິຕໍ ພີຊໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ກທລີຂຊ຺ຊູຣີອມ຺ພລພຸຊປນສຈິຎ຺ຈາທີນໍ ສພ຺ເພສໍ ຍາວກາລິກຜລານໍ ຜາຓິຕໍ ຍາວກາລິກເມວ. ມຣິຈປກ຺ເກຫິ ຜາຓິຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ຍາວຊີວິກໍ. ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕານິ ສຕ຺ຕາຫກາລິການິ ສປ຺ປິອາທີນິ ປຎ຺ຈ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເຠສຊ຺ຊານີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໐) ເຠສຊ຺ຊນາເມນ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ເຠສຊ຺ຊກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕຸ ວາ ມາ ວາ, ອາຫາຣຕ຺ຖໍ ຜຣິຕຸໍ ສມຕ຺ຖານິປິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕທຫຸປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ຍຖາສຸຂໍ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສຕ຺ຕາຫໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພານິ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ປນ ເຠສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປເທນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈປິ ສາສປມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ສກິໍ ວາ ອງ຺ຄຸລິຍາ ຄເຫຕ຺ວາ ຊິວ຺ຫາຍ ສາຍນມຕ຺ຕໍ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພເມວ ປາຈິຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ເທເສຕພ຺ພໍ. ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ນ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕພ຺ພໍ, ນ ກາຍິເກນ ປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ກາໂຍ ວາ ກາເຍ ອຣຸ ວາ ນ ມກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ເຕຫິ ມກ຺ຂິຕານິ ກາສາວກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິອຸປາຫນປາທກຐລິກມຎ຺ຈປີຐາທີນິປິ ອປຣິໂຠຄານິ. ‘‘ທ຺ວາຣວາຕປານກວາເຏສຸປິ ຫຕ຺ເຖນ ຄຫຓຏ຺ຐານໍ ນ ມກ຺ເຂຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກສາເວ ປນ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣວາຕປານກວາຏານິ ມກ຺ເຂຕພ຺ພານີ’’ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປທີເປ ວາ ກາຬວຓ຺ເຓ ວາ ອຸປເນຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ເຎນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ກາຍິເກນ ປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ນ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ອນ຺ໂຕສຕ຺ຕາຫໍ ອຘິຏ຺ເຐຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໖໒໕) ວຈນໂຕ ປນ ສຕ຺ຕາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສປ຺ປິຎ຺ຈ ເຕລຎ຺ຈ ວສຎ຺ຈ ມຸທ຺ຘນິ ເຕລໍ ວາ ອພ຺ຠຎ຺ຊນໍ ວາ ມຘຸໍ ອຣຸມກ຺ຂນໍ ຜາຓິຕໍ ຆຣຘູປນໍ ອຘິຏ຺ເຐຕິ ອນາປຕ຺ຕິ, ເນວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ສເຈ ອຘິຏ຺ຐິຕເຕລໍ ອນຘິຏ຺ຐິຕເຕລຠາຊເນ ອາກິຣິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຠາຊເນ ເຈ ສຸຂຸມໍ ຉິທ຺ທໍ, ປວິຏ຺ຐໍ ປວິຏ຺ຐໍ ເຕລໍ ປຸຣາຓເຕເລນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣີຍຕິ, ປຸນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ອຖ ມຫາມຸຂໍ ໂຫຕິ, ສຫສາວ ພຫຸ ເຕລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຸຣາຓເຕລໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຕິ, ປຸນ ອຘິຏ຺ຐານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ອຘິຏ຺ຐິຕຄຕິກເມວ ຫິ ຕໍ ໂຫຕິ. ເອເຕນ ນເຍນ ອຘິຏ຺ຐິຕເຕລຠາຊເນ ອນຘິຏ຺ຐິຕເຕລອາກິຣຓມ຺ປິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປນ ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ເທຕິ, ປຸນ ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ຫິ ໂສ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ວາ ອນຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ວາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນຕ຺ຖຸກມ຺ມຕ຺ຖໍ ທເທຍ຺ຍ, ຄເຫຕ຺ວາ ນຕ຺ຖຸກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ພາໂລ ໂຫຕິ, ທາຕຸໍ ນ ຊານາຕິ, ອຎ຺ເຎນ ຠິກ຺ຂຸນາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ອຕ຺ຖິ ເຕ ສາມເຓຣ ເຕລ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອາຫຣ ເຖຣສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສາມາຕິ. ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສນ຺ຕກໍ ເອເກນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ອວິຠຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອນາປຕ຺ຕິ, ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ເຍນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ, ໂສ ອິຕຣໍ ຠຓຕິ ‘‘ອາວຸໂສ, ອິມໍ ເຕລໍ ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ, ໂສ ຈ ປຣິໂຠຄໍ ນ ກໂຣຕິ, ກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ? ນ ກສ຺ສຈິ. ກສ຺ມາ? ເຍນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ, ເຕນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ, ອິຕຣສ຺ສ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ.

໑໐໐. ອິເມສຸ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໐໕) ປນ ຈຕູສຸ ກາລິເກສຸ ຍາວກາລິກໍ ຍາມກາລິກນ຺ຕິ ອິທເມວ ທ຺ວຍໍ ອນ຺ໂຕວຸຕ຺ຖກຎ຺ເຈວ ສນ຺ນິຘິກາຣກຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຕາຫກາລິກຎ຺ຈ ຍາວຊີວິກຎ຺ຈ ອກປ຺ປິຍກຸຏິຍໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ສນ຺ນິຘິມ຺ປິ ນ ຊເນຕິ. ຍາວກາລິກໍ ປນ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ຠິນ຺ນຣສານິ ຕີຓິປິ ຍາມກາລິກາທີນິ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ອຸປເນຕິ. ຍາມກາລິກໍ ທ຺ເວປິ ສຕ຺ຕາຫກາລິກາທີນິ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ອຸປເນຕິ, ສຕ຺ຕາຫກາລິກມ຺ປິ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ຍາວຊີວິກໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວຎ຺ເຎວ ອຸປເນຕິ, ຕສ຺ມາ ຍາວກາລິເກນ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ສມ຺ຠິນ຺ນຣສໍ ເສສກາລິກຕ຺ຕຍໍ ຕທຫຸປຸເຣຠຕ຺ຕເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາມກາລິເກນ ສໍສຏ຺ຐໍ ປນ ອິຕຣທ຺ວຍໍ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ ວຏ຺ຏຕິ. ສຕ຺ຕາຫກາລິເກນ ປນ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ວາ ປຸເຣປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ວາ ຍາວຊີວິກໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ກປ຺ປຕິ. ທ຺ວີຫປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ຉາຫໍ. ຕີຫປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ປຎ຺ຈາຫໍ…ເປ… ສຕ຺ຕາຫປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ຕທເຫວ ກປ຺ປຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກາລຍາມສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມສຸ ເຈຕ຺ຖ ວິກາລໂຠຊນສນ຺ນິຘິເຠສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທານໍ ວເສນ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສເຈ ປນ ເອກໂຕ ປຏິຄ຺ຄຫິຕານິປິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກາລິການິ ສມ຺ຠິນ຺ນຣສານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ກາລສ຺ສ ວເສນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ສເຈ ຫິ ຉລ຺ລິມ຺ປິ ອນປເນຕ຺ວາ ສກເລເນວ ນາຬິເກຣຜເລນ ສທ຺ຘິໍ ອມ຺ພປານາທິປານກໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ, ນາຬິເກຣໍ ອປເນຕ຺ວາ ຕໍ ວິກາເລປິ ກປ຺ປຕິ. ອຸປຣິ ສປ຺ປິປິຓ຺ຑໍ ຐເປຕ຺ວາ ສີຕລປາຍາສໍ ເທນ຺ຕິ, ຍໍ ປາຍາເສນ ອສໍສຏ຺ຐໍ ສປ຺ປິ, ຕໍ ອປເນຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຖທ຺ຘມຘຸຜາຓິຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕກ຺ໂກລຊາຕິຜລາທີຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ເທນ຺ຕິ, ຕານິ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ໂຘວິຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພານິ. ຍາຄຸຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທິນ຺ນສິງ຺ຄິເວຣາທີສຸປິ ເຕລາທີສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທິນ຺ນລຏ຺ຐິມຘຸກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ຍໍ ຍໍ ອສມ຺ຠິນ຺ນຣສໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ເອກໂຕ ປຏິຄ຺ຄຫິຕມ຺ປິ ຍຖາ ສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ໂຘວິຕ຺ວາ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກາລສ຺ສ ວເສນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ສມ຺ຠິນ຺ນຣສໍ ໂຫຕິ ສໍສຏ຺ຐໍ, ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ອິຕິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນຍວິນິຈ຺ຉຍສງ຺ຄເຫ

ກາລິກວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ສມຕ຺ຕາ.