໑໓. ທານລກ຺ຂຓາທິວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໖໙. ທານວິສ຺ສາສຄ຺ຄາເຫຫິ ລາຠສ຺ສ ປຣິຓາມນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາວ ທານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກສ຺ສ ຈີວຣາທິປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທີສຸ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ທານໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ທານລກ຺ຂຓໍ – ‘‘ອິທໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ເທມິ ທທາມິ ທຊ຺ຊາມິ ໂອໂຓເຊມິ ປຣິຈ຺ຈຊາມິ ວິສ຺ສຊ຺ຊາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ເທມິ…ເປ… ວິສ຺ສຊ຺ຊາມີ’’ຕິ ວາ ວທຕິ, ສມ຺ມຸຂາປິ ປຣມ຺ມຸຂາປິ ທິນ຺ນໍເຍວ ໂຫຕິ. ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ວທຕິ, ສຸທິນ຺ນໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ. ‘‘ຕວ ສນ຺ຕກໍ ກໂຣຫິ, ຕວ ສນ຺ຕກໍ ໂຫຕຸ, ຕວ ສນ຺ຕກໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ມມ ສນ຺ຕກໍ ກໂຣມິ, ມມ ສນ຺ຕກໍ ໂຫຕຸ, ມມ ສນ຺ຕກໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທຕິ, ທຸທິນ຺ນໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ. ເນວ ທາຕາ ທາຕຸໍ ຊານາຕິ, ນ ອິຕໂຣ ຄເຫຕຸໍ, ສເຈ ປນ ‘‘ຕວ ສນ຺ຕກໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ. ສເຈ ປນ ເອໂກ ‘‘ອິທໍ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ວທຕິ, ອິຕໂຣ ‘‘ນ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ວທຕິ, ປຸນ ໂສ ‘‘ທິນ຺ນໍ ມຍາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ວທຕິ, ອິຕໂຣປິ ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ອິມິນາ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວທຕິ, ຕໂຕ ປຸຣິໂມປິ ‘‘ມຍາ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ທສາຫໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ປຈ຺ຉິໂມປິ ‘‘ມຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ, ກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕີຕິ? ນ ກສ຺ສຈິ. ຍສ຺ສ ປນ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ເຕນ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ ຍາວ ປຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ຕາວ ໂຍ ປຫິຓຕິ, ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຕກໍ, ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ ປນ ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ. ຕສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ອິທໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ໂຍ ປຫິຓຕິ, ຕສ຺ສ ວິສ຺ສາສາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ. ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ສ ວິສ຺ສາສາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ.

ຠິກ຺ຂຸ (ມຫາວ. ໓໗໘-໓໗໙) ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສຸຓາຕິ ‘‘ໂຍ ປຫິຓຕິ, ໂສ ກາລກໂຕ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ມຕກຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ. ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ສ ວິສ຺ສາສາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ. ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສຸຓາຕິ ‘‘ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ໂສ ກາລກໂຕ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ມຕກຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ທ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ. ໂຍ ປຫິຓຕິ, ຕສ຺ສ ວິສ຺ສາສາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ. ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສຸຓາຕິ ‘‘ອຸໂຠ ກາລກຕາ’’ຕິ, ໂຍ ປຫິຓຕິ, ຕສ຺ສ ມຕກຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ. ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ສ ມຕກຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ທ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ. ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ໂຍ ປຫິຓຕິ, ຕສ຺ສ ວິສ຺ສາສາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ. ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ສ ວິສ຺ສາສາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ. ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສຸຓາຕິ ‘‘ໂຍ ປຫິຓຕິ, ໂສ ກາລກໂຕ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ມຕກຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ທ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ. ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ສ ວິສ຺ສາສາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ. ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສຸຓາຕິ ‘‘ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ໂສ ກາລກໂຕ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ມຕກຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ. ໂຍ ປຫິຓຕິ, ຕສ຺ສ ວິສ຺ສາສາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ. ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຈີວຣໍ ປຫິຓຕິ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສຸຓາຕິ ‘‘ອຸໂຠ ກາລກຕາ’’ຕິ. ໂຍ ປຫິຓຕິ, ຕສ຺ສ ມຕກຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ທ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ. ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ສ ມຕກຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ.

ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ປຸນ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ກຸປິໂຕ ອາຫຣາເປຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ອຕ຺ຕນາ ທິນ຺ນມ຺ປິ ຫິ ຈີວຣໍ ສກສຎ຺ຎາຍ ອຈ຺ຉິນ຺ທໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນ຺ຕມໂສ ສູຈິມ຺ປິ ອຈ຺ຉິນ຺ທໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ປນ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ອິທໍ ສາຣຸປ຺ປ’’ນ຺ຕິ ສຍເມວ ເທຕິ, ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຖ ປນ ‘‘ອາວຸໂສ, ມຍໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ‘ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ອຸປຊ຺ຌໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ, ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓິສ຺ສຕີ’ຕິ ຈີວຣໍ ອທມ຺ຫາ, ໂສ ທານິ ຕ຺ວໍ ນ ວຕ຺ຕໍ ກໂຣສິ, ນ ອຸປຊ຺ຌໍ ຄຓ຺ຫາສິ, ນ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາສີ’’ຕິ ເອວມາທີນິ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ມຎ຺ເຎ ຠຓຖ, ອິທໍ ໂວ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ທິສາປກ຺ກມນ຺ຕໍ ວາ ປນ ທຫຣໍ ‘‘ນິວຕ຺ເຕຖ ນ’’ນ຺ຕິ ຠຓຕິ, ໂສ ນ ນິວຕ຺ຕຕິ, ຈີວເຣ ຄເຫຕ຺ວາ ນິຣຸນ຺ຘຖາຕິ, ເອວຎ຺ເຈ ນິວຕ຺ຕຕິ, ສາຘຸ. ສເຈ ‘‘ປຕ຺ຕຈີວຣຕ຺ຖາຍ ມຎ຺ເຎ ຕຸມ຺ເຫ ຠຓຖ, ຄຓ຺ຫຖ ນ’’ນ຺ຕິ ເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ວິພ຺ຠມນ຺ຕໍ ວາ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ‘ວຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຕີ’ຕິ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອທມ຺ຫາ, ໂສ ທານິ ຕ຺ວໍ ວິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ຈຣສີ’’ຕິ ວທຕິ, ອິຕໂຣ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ມມ ສນ຺ຕິເກ ອຸປຊ຺ຌໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ເສວ ເທມິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ນ ເທມິ, ວຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ເທມິ, ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນ ເທມິ, ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕສ຺ເສວ ເທມິ, ອປຣິຍາປຸຓນ຺ຕສ຺ສ ນ ເທມິ, ອວິພ຺ຠມນ຺ຕສ຺ເສວ ເທມິ, ວິພ຺ຠມນ຺ຕສ຺ສ ນ ເທມີ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ທທໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ, ອາຫຣາເປຕຸໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ, ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຠຓ຺ຑຄ຺ເຆນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ຕາວ ທາເນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໗໐. ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາຫລກ຺ຂຓໍ ປນ ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ຊານິຕພ຺ພໍ –

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ວິສ຺ສາສໍ ຄເຫຕຸໍ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ ຈ ໂຫຕິ, ສມ຺ຠຕ຺ໂຕ ຈ, ອາລປິໂຕ ຈ, ຊີວຕິ ຈ, ຄຫິເຕ ຈ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໓໕໖).

ຕຕ຺ຖ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໓໑) ສນ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕກມິຕ຺ໂຕ. ສມ຺ຠຕ຺ໂຕຕິ ທຬ຺ຫມິຕ຺ໂຕ. ອາລປິໂຕຕິ ‘‘ມມ ສນ຺ຕກໍ ຍໍ ອິຈ຺ຉສິ, ຕໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາສິ, ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຊີວຕີຕິ ອນຸຏ຺ຐານເສຍ຺ຍາຍ ສຍິໂຕປິ ຍາວຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ຄຫິເຕ ຈ ອຕ຺ຕມໂນຕິ ຄຫິເຕ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ‘‘ເອວຣູປສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ຄຫິເຕ ເມ ອຕ຺ຕມໂນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຊານນ຺ເຕນ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອນວເສສປຣິຍາທານວເສນ ເຈຕານິ ປຎ຺ຈງ຺ຄານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາໂຫ ປນ ຕີຫິ ອງ຺ເຄຫິ ຣຸຫຕິ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ, ຊີວຕິ, ຄຫິເຕ ອຕ຺ຕມໂນ, ສມ຺ຠຕ຺ໂຕ, ຊີວຕິ, ຄຫິເຕ ອຕ຺ຕມໂນ, ອາລປິໂຕ, ຊີວຕິ, ຄຫິເຕ ອຕ຺ຕມໂນຕິ. ໂຍ ປນ ນ ຊີວຕິ, ນ ຈ ຄຫິເຕ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາເຫນ ຄຫິຕມ຺ປິ ປຸນ ທາຕພ຺ພໍ. ທທມາເນນ ຈ ມຕກຘນໍ ຕາວ ເຍ ຕສ຺ສ ຘເນ ອິສ຺ສຣາ ຄຫຏ຺ຐາ ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ວາ, ເຕສໍ ທາຕພ຺ພໍ. ອນຕ຺ຕມນສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ຕສ຺ເສວ ທາຕພ຺ພໍ, ໂຍ ປນ ປຐມໍເຍວ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ກຕໍ ຕຍາ ມມ ສນ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນາ’’ຕິ ວຈີເຠເທນ ວາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕນ ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ກຸປິໂຕ, ປຈ຺ຈາຫຣາເປຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ໂຍປິ ອທາຕຸກາໂມ, ຈິຕ຺ເຕນ ປນ ອຘິວາເສຕິ, ນ ກິຎ຺ຈິ ວທຕິ, ໂສປິ ປຸນ ປຈ຺ຈາຫຣາເປຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ໂຍ ປນ ‘‘ມຍາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕກໍ ຄຫິຕໍ ວາ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຄຫິຕໍ ວາ ໂຫຕຸ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ວາ, ມຍາ ປນ ຕໍ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຐປິຕໍ, ຕໍ ປາກຕິກໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວທຕິ, ອຍໍ ປຈ຺ຈາຫຣາເປຕຸໍ ລຠຕິ. ອຍໍ ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາເຫ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໗໑. ລາຠສ຺ສ ປຣິຓາມນນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ອຎ຺ເຎສໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຓຕລາຠສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ປຣິຓາມນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໕໙-໖໖໐) – ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ສຫຘມ຺ມິການໍ ວາ ຄິຫີນໍ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ມາຕຸສນ຺ຕກມ຺ປິ ‘‘ອິທໍ ມຍ຺ຫໍ ເທຫີ’’ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາເມຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ‘‘ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເທຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ປຣິຓາເມນ຺ຕສ຺ສ ສຸທ຺ຘິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕສ຺ມາ ໂຍປິ ວສ຺ສິກສາຏິກສມເຍ ມາຕຸຆເຣປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ຎຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາເມຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ປຣສ຺ສ ປຣິຓາເມຕິ, ສຸທ຺ຘິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສປ຺ປິເຕລາທີນິ ອາຫຣນ຺ຕິ, ຄິລາໂນ ເຈປິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ຍາຈຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ. ສເຈ ປນ ໂສ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ສປ຺ປິອາທີນິ ອາຠຕານິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອາມ, ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ມຍ຺ຫມ຺ປິ ເທຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຖາປິ ນໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕໍ ອຸປາສກາ ວທນ຺ຕິ ‘‘ສງ຺ໂຆປິ ອມ຺ເຫຫິ ທິນ຺ນເມວ ລຠຕິ, ຄຓ຺ຫຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ, ເອວມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎວິຫາຣໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ວິຫາເຣ ສງ຺ຆສ຺ສ ເທຖາ’’ຕິ ປຣິຓາເມຕິ, ‘‘ກິໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາເນນ, ເຈຕິຍສ຺ສ ປູຊໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ເອວໍ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ເຈຕິຍສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕິ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ນິຍເມຕ຺ວາ ອຎ຺ຎເຈຕິຍສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ໂຣປິຕມາລາວຈ຺ຉໂຕ ອຎ຺ຎເຈຕິຍມ຺ຫິ ປຸປ຺ຜມ຺ປິ ອາໂຣເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເອກສ຺ສ ເຈຕິຍສ຺ສ ປນ ຉຕ຺ຕໍ ວາ ປຏາກໍ ວາ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ເສສໍ ອຎ຺ຎເຈຕິຍສ຺ສ ທາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອນ຺ຕມໂສ ສຸນຂສ຺ສປິ ປຣິຓຕໍ ‘‘ອິມສ຺ສ ສຸນຂສ຺ສ ມາ ເທຫິ, ເອຕສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓາເມຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ປນ ທາຍກາ ‘‘ມຍໍ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ກາຕຸກາມາ, ເຈຕິຍປູຊໍ ກາຕຸກາມາ, ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ທາຕຸກາມາ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣຸຈິຍາ ທສ຺ສາມ, ຠຓຖ ກຕ຺ຖ ເທມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ຍຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉຖ, ຕຕ຺ຖ ເທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ສເຈ ປນ ເກວລໍ ‘‘ກຕ຺ຖ ເທມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ‘‘ຍຕ຺ຖ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ປຣິໂຠຄໍ ວາ ລເຠຍ຺ຍ, ປຏິສງ຺ຂາຣໍ ວາ ລເຠຍ຺ຍ, ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ວາ ອສ຺ສ, ຍຕ຺ຖ ວາ ປນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ຕຕ຺ຖ ເທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອິຕິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນຍວິນິຈ຺ຉຍສງ຺ຄເຫ

ທານລກ຺ຂຓາທິວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ສມຕ຺ຕາ.