໓໐. ຄຣຸຠຓ຺ຑວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໒໒໗. ເອວໍ ກຖິນວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ຄຣຸຠຓ຺ຑາທິວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຄຣຸຠຓ຺ຑານີຕິ ເອຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຄຣູຕິ –

‘‘ປຸເມ ອາຈຣິຍາທິມ຺ຫິ, ຄຣຸ ມາຕາປິຕູສຸປິ;

ຄຣຸ ຕີສຸ ມຫນ຺ເຕ ຈ, ທຸຊ຺ຊຣາລຫຸເກສຸ ຈາ’’ຕິ. –

ວຸຕ຺ເຕສຸ ອເນກຕ຺ເຖສຸ ອລຫຸກວາຈໂກ. ຠຓ຺ຑ-ສທ຺ໂທ ‘‘ຠາຊນາທິປຣິກ຺ຂາເຣ, ຠຓ຺ຑໍ ມູລຘເນປິ ຈາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາຊນາທິປຣິກ຺ຂາຣຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ວຈນຕ຺ໂຖ ປນ ຄຣນ຺ຕິ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອຸຄ຺ຄຕາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຄຣູນິ, ຠຑິຕພ຺ພານິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພານີຕິ ຠຓ຺ຑານິ, ຄຣູນິ ຈ ຕານິ ຠຓ຺ຑານິ ຈາຕິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ, ອາຣາມາທີນິ ວຕ຺ຖູນິ. ອິຕິ ອາທິນາ ນເຍນ ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ຠຄວຕາ ທສ຺ສິຕານິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖູນິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ ນາມາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ມຎ຺ເຈສຸ ມສາຣໂກຕິ ມຎ຺ຈປາເທ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຏນິໂຍ ປເວເສຕ຺ວາ ກໂຕ. ພຸນ຺ທິກາພທ຺ໂຘຕິ ອຏນີຫິ ມຎ຺ຈປາເທ ຑໍສາເປຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ກສງ຺ເຂເປນ ກໂຕ. ກຸຬີຣປາທໂກຕິ ອສ຺ສເມຓ຺ຑກາທີນໍ ປາທສທິເສຫິ ປາເທຫິ ກໂຕ. ໂຍ ວາ ປນ ໂກຈິ ວງ຺ກປາທໂກ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ກຸຬີຣປາທໂກ’’ຕິ. ອາຫຈ຺ຈປາທໂກຕິ ອຍໍ ປນ ‘‘ອາຫຈ຺ຈປາທໂກ ນາມ ມຎ຺ໂຈ ອງ຺ເຄ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຣໂຕ ປາຬິຍໍເຍວ (ປາຈິ. ໑໓໑) ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ອຏນິໂຍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປາທສິຂໍ ປເວເສຕ຺ວາ ອຸປຣິ ອາຓິໍ ທຕ຺ວາ ກຕມຎ຺ໂຈ ອາຫຈ຺ຈປາທໂກຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປີເຐປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອຸຓ຺ຓຠິສິອາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕຣາຕິ ອຸຓ຺ຓຠິສິ ໂຈຬຠິສິ ວາກຠິສິ ຕິຓຠິສິ ປຓ຺ຓຠິສີຕິ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິສີນໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ປຎ຺ຈ ຠິສິໂຍຕິ ປຎ຺ຈຫິ ອຸຓ຺ຓາທີຫິ ປູຣິຕຠິສິໂຍ. ຕູລຄຓນາຍ ຫິ ເອຕາສໍ ຄຓນາ. ຕຕ຺ຖ ອຸຓ຺ຓຄ຺ຄຫເຓນ ນ ເກວລໍ ເອຬກໂລມເມວ ຄຫິຕໍ, ຐເປຕ຺ວາ ປນ ມນຸສ຺ສໂລມໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍມໍສຊາຕີນໍ ປກ຺ຂິຈຕຸປ຺ປທານໍ ໂລມໍ, ສພ຺ພໍ ອິຘ ອຸຓ຺ຓຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕໍ, ຕສ຺ມາ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ, ຉນ຺ນໍ ອນຸໂລມຈີວຣານຎ຺ຈ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຠິສິຈ຺ຉວິໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຠິສິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອຬກໂລມານິ ປນ ອປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກມ຺ພລເມວ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ວາ ປຎ຺ຈຄຸຓໍ ວາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕາປິ ອຸຓ຺ຓຠິສິສງ຺ຂເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂຈຬຠິສິອາທີສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ນວໂຈຬໍ ວາ ປຸຣາຓໂຈຬໍ ວາ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ວາ ອນ຺ໂຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວາ ກຕາ ໂຈຬຠິສິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວາກໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕາ ວາກຠິສິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຕິຓໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕາ ຕິຓຠິສິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸທ຺ຘຕມາລປຕ຺ຕໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຓ຺ຓໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕາ ປຓ຺ຓຠິສີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕມາລປຕ຺ຕໍ ປນ ອຎ຺ເຎນ ມິສ຺ສເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິສິຍາ ປມາຓນິຍໂມ ນຕ຺ຖິ, ມຎ຺ຈຠິສິ ປີຐຠິສິ ຠູມຕ຺ຖຣຓຠິສິ ຈງ຺ກມນຠິສິ ປາທປຸຎ຺ຉນຠິສີຕິ ເອຕາສໍ ອນຸຣູປໂຕ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິວເສນ ປມາຓໍ ກາຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປເນຕໍ ອຸຓ຺ຓາທິປຎ຺ຈວິຘຕູລມ຺ປິ ຠິສິຍໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໍ ມສູຣເກປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມສູຣເກຕິ ຈມ຺ມມຍຠິສິຍໍ. ເອເຕນ ມສູຣກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ.

ພິມ຺ໂພຫເນ ຕີຓິ ຕູລານິ ຣຸກ຺ຂຕູລໍ ລຕາຕູລໍ ໂປຏກີຕູລນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂຕູລນ຺ຕິ ສິມ຺ພລິຣຸກ຺ຂາທີນໍ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຣຸກ຺ຂານໍ ຕູລໍ. ລຕາຕູລນ຺ຕິ ຂີຣວລ຺ລິອາທີນໍ ຍາສໍ ກາສຎ຺ຈິ ລຕານໍ ຕູລໍ. ໂປຏກີຕູລນ຺ຕິ ໂປຏກີຕິຓາທີນໍ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຕິຓຊາຕິການໍ ອນ຺ຕມໂສ ອຸຈ຺ຉຸນຬາທີນມ຺ປິ ຕູລໍ. ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໒໙໗) ປນ ‘‘ໂປຏກີຕູລນ຺ຕິ ເອຣກຕິຓຕູລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອເຕຫິ ຕີຫິ ສພ຺ພຠູຕຄາມາ ສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຣຸກ຺ຂວລ຺ລິຕິຓຊາຕິໂຍ ຫິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ຠູຕຄາໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຠູຕຄາມສ຺ສ ຕູລໍ ພິມ຺ໂພຫເນ ວຏ຺ຏຕິ, ຠິສິໍ ປນ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ‘‘ອກປ຺ປິຍຕູລ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ນ ເກວລຎ຺ຈ ພິມ຺ໂພຫເນ ເອຕໍ ຕູລເມວ, ຫໍສໂມຣາທີນໍ ສພ຺ພສກຸຓານໍ, ສີຫາທີນໍ ສພ຺ພຈຕຸປ຺ປທານຎ຺ຈ ໂລມມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ປິຍງ຺ຄຸປຸປ຺ຜພກຸຬປຸປ຺ຜາທິ ປນ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕມາລປຕ຺ຕໍ ສຸທ຺ຘເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ມິສ຺ສກໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ, ຠິສີນໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ປຎ຺ຈວິຘໍ ອຸຓ຺ຓາທິຕູລມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອທ຺ຘກາຍິການິ ປນ ພິມ຺ໂພຫນານິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ອທ຺ຘກາຍິການີຕິ ອຸປຑ຺ຒກາຍປ຺ປມາຓານິ, ເຍສຸ ກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສີສໍ ອຸປທຫນ຺ຕິ ຐເປນ຺ຕິ. ສີສປ຺ປມາຓໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ, ສີສປ຺ປມາຓໍ ນາມ ຍສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຕີສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຓ຺ຓານໍ ອນ຺ຕຣໍ ມິນິຍມານໍ ວິທຕ຺ຖິ ເຈວ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໍ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕິ, ທີຆໂຕ ປນ ທິຍຑ຺ຒຣຕນໍ ວາ ທ຺ວິຣຕນໍ ວາຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ສີສປ຺ປມາຓສ຺ສ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉໂທ, ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ປນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໙໗) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕີສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຓ຺ຓານ’’ນ຺ຕິ ປາຐໍ ອຸປນິຘາຍ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ຐເປຕພ຺ພໂຈຬກໍ ຕິໂກຓເມວ ກໂຣນ຺ຕິ ເອກຈ຺ເຈ. ‘‘ອິທຎ຺ຈ ຐານໍ ຄຓ຺ຐິຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໒.໒໙໗) ປນ ‘‘ສີສປ຺ປມາຓໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຄີວາຍ ສຫ ສກລໍ ສີສໍ ຐເປຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ສ ຈ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ວິຕ຺ຖາຣປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ວິຕ຺ຖາຣໂຕ’ຕິອາທິມາຫ. ອິທຎ຺ຈ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ຐເປຕພ຺ພໂຈຬປ຺ປມາຓທສ຺ສນໍ, ຕສ຺ສ ວເສນ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣປ຺ປມາຓໍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ວຏ຺ຏໍ ວາ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ວາ ກຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕໍ ຍຖາ ໂກຏິໂຕ ໂກຏິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປຸຖຸລຏ຺ຐານໍ ມຸຏ຺ຐິຣຕນປ຺ປມາຓໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສິພ຺ພິຕພ຺ພໍ, ອິໂຕ ອຘິກໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໍ ປນ ອນ຺ເຕສຸ ຐປິຕໂຈຬໍ ໂກຏິຍາ ໂກຏິໍ ອາຫຈ຺ຈ ທິຄຸຓໍ ກຕໍ ຕິກຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ເຕສຸ ຕີສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຓ຺ຓານໍ ອນ຺ຕຣໍ ວິທຕ຺ຖິຈຕຸຣງ຺ຄຸລໍ ໂຫຕິ, ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໍ ໂກຏິໂຕ ໂກຏິໍ ອາຫຈ຺ຈ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕິ, ອິທມສ຺ສ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ຐເປຕພ຺ພໂຈຬກໍ ປກຕິຍາເຍວ ຕິກຓ຺ຓໍ ນ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ໂກຏິຍາ ໂກຏິໍ ອາຫຈ຺ຈ ທິຄຸຓກຕກາເລເຍວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ໂຈຬກໍ ວຏ຺ຏໍ ວາ ໂຫຕຸ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ວາ, ທິຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ມິນິຍມານໍ ຕິກຓ຺ຓເມວ ໂຫຕິ, ທ຺ວິນ຺ນຎ຺ຈ ກຓ຺ຓານໍ ອນ຺ຕຣໍ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລາຘິກວິທຕ຺ຖິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ໂຈຬກສ຺ສ ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໍ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ເສວ ໂຈຬກສ຺ສ ປມາເຓນ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ມຊ຺ຌຏ຺ຐານມ຺ປິ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ.

‘‘ກມ຺ພລເມວ…ເປ… ອຸຓ຺ຓຠິສິສງ຺ຂເມວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ໂຄນກາທິອກປ຺ປິຍມ຺ປິ ອຸຓ຺ຓມຍຕ຺ຖຣຓໍ ຠິສິຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຍິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ມສູຣເກຕິ ຈມ຺ມມຍຠິສິຍໍ, ຈມ຺ມມຍໍ ປນ ພິມ຺ໂພຫນໍ ຕູລປຸຓ຺ຓມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈ ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໒.໒໙໗) ວຸຕ຺ຕໍ. ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໒໙໗) ປນ ‘‘ສີສປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ຄລວາຏກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພສີສໍ ອຸປທຫນ຺ຕິ, ຕໍ ສີສປ຺ປມາຓໍ ໂຫຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ຕິຣິຍໍ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ຍຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຕີສຸ ກຓ຺ເຓສູ’ຕິອາທິມາຫ. ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໍ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕີຕິ ພິມ຺ໂພຫນສ຺ສ ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໍ ຕິຣິຍໂຕ ມຸຏ຺ຐິຣຕນປ຺ປມາຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣຎ຺ຊໂຣຕິ ພຫຸອຸທກຄຓ຺ຫນກາ ມຫາຈາຏິ. ຊລໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ອລນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຊໂຣ, ວຏ຺ຏຈາຏິ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຖກໍ ທີຆມຸໂຂ ມຊ຺ເຌ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກໂຕຕິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍນ຺ຕິ ອຊ຺ຌາຫາຣສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ທ຺ວິສງ຺ຄຫານິ ທ຺ເວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທ຺ເວ ປຐມທຸຕິຍອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍານິ ‘‘ອາຣາໂມ ອາຣາມວຕ຺ຖູ’’ຕິ ຈ ‘‘ວິຫາໂຣ ວິຫາຣວຕ຺ຖູ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕທ຺ເວທ຺ເວວຕ຺ຖຸສງ຺ຄຫານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍໍ ‘‘ມຎ຺ໂຈ ປີຐໍ ຠິສິ ພິມ຺ໂພຫນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຈຕຸວຕ຺ຖຸສງ຺ຄຫໍ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍໍ ‘‘ໂລຫກຸມ຺ຠີ ໂລຫຠາຓກໍ ໂລຫວາຣໂກ ໂລຫກຏາຫໍ ວາສິ ຜຣສຸ ກຸຐາຣີ ກຸທາໂລ ນິຂາທນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນວໂກຏ຺ຐາສວນ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຈມໍ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍໍ ‘‘ວລ຺ລິ ເວຬຸ ມຸຎ຺ຊໍ ປພ຺ພຊໍ ຕິຓໍ ມຕ຺ຕິກາ ທາຣຸຠຓ຺ຑໍ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕອຏ຺ຐເຠທນໍ ອຏ຺ຐປເຠທວນ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປຎ຺ຈນິມ຺ມລໂລຈໂນຕິ ມໍສຈກ຺ຂຸທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຘມ຺ມຈກ຺ຂຸພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸສມນ຺ຕຈກ຺ຂູນໍ ວເສນ ນິມ຺ມລປຎ຺ຈໂລຈໂນ.

ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍໍ ກີຏາຄິຣິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອເວຠງ຺ຄິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ຄາມກາວາສວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍໍ ກີຏາຄິຣິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອເວຠງ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ວຕ຺ຖູນໍ ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ອາຄຕຕ຺ຕາ. ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກຕິ ອຍໍ ສາມຎ຺ຎາຘາໂຣ. ຄາມກາວາສວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກີຏາຄິຣິວຕ຺ຖຸສ຺ມິນ຺ຕິ ວິເສສາຘາໂຣ. ອຍມຕ຺ໂຖ ປາຬິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈຕພ຺ໂພ. ເຕເນວ ຫິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ‘‘ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຘາຕິ ອິມິນາ ຄາມກາວາສວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສຕິ, ກີຏາຄິຣິວຕ຺ຖຸ ປນ ສຣູປໂຕ ທສ຺ສິຕເມວ. ສາມຎ຺ຎາຘາໂຣ ປນ ຕໍສໍວຓ຺ຓນາຠາວໂຕ ອວຸຕ຺ໂຕປິ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.

໒໒໘. ຖາວເຣນ ຈ ຖາວຣໍ, ຄຣຸຠຓ຺ເຑນ ຈ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ປຸຣິມທ຺ວຍໍ ຖາວຣໍ, ປຈ຺ຉິມຕ຺ຕຍໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສມກເມວ ເທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອູນກໍ ເທນ຺ຕມ຺ປິ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸສາມນ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທູຣຕຣໍ ທຸກ຺ຂໂຄປໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ຠິກ຺ຂູນຎ຺ເຈ ມຫຄ຺ຆຕຣໍ…ເປ… ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຊານາເປຕ຺ວາຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຊານາເປຕ຺ວາ, ອປໂລເກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ພຫຸຕຣໍ ຣຸກ຺ຂາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທໍ ສາມິເກສຸ ອຕ຺ຕໂນ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ມຫຄ຺ຆຕໍ ອຊານິຕ຺ວາ ເທນ຺ເຕສຸ ຕໍ ຎຕ຺ວາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຄຓ຺ຫໂຕ ອວຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຫາເຣນ ວິຫາໂຣ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພຕິ ສວຕ຺ຖຸເກນ ອຎ຺ເຎສໍ ຠູມິຍໍ ກຕປາສາທາທິນາ, ອວຕ຺ຖຸເກນ ວາ ສວຕ຺ຖຸກໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ, ອວຕ຺ຖຸກໍ ປນ ອວຕ຺ຖຸເກເນວ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ ເກວລໍ ປາສາທສ຺ສ ຠູມິໂຕ ອຖາວຣຕ຺ຕາ. ເອວໍ ຖາວເຣສຸປິ ຖາວຣວິຠາຄໍ ຎຕ຺ວາວ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ.

‘‘ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພາຕິ ອິມິນາ ສຸວຓ຺ຓາທິວິຈິຕ຺ຕໍ ອກປ຺ປິຍມຎ຺ຈໍ ‘ສງ຺ຆສ຺ສາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘ວິຫາຣສ຺ສ ເທມາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເຂຕ຺ຕາທິ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໒.໓໒໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬ຺ວຄ຺ຄ ໓.໓໒໑) ປນ ‘‘ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພາຕິ ‘ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’ຕິ ທິນ຺ນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ‘ວິຫາຣສ຺ສ ເທມາ’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຍາທິອກປ຺ປິຍມຎ຺ເຈປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ເກວລໍ…ເປ… ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ອຖາວເຣນ ຖາວຣມ຺ປິ ອຖາວຣມ຺ປິ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຖາວເຣນ ອຖາວຣເມວ ຫິ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອກປ຺ປິຍໍ ວາ ມຫຄ຺ຆໍ ກປ຺ປິຍໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອກປ຺ປິຍໍ ນາມ ສຸວຓ຺ຓມຍມຎ຺ຈາທິ ອກປ຺ປິຍຠິສິພິມ຺ໂພຫນານິ ຈ. ມຫຄ຺ຆໍ ກປ຺ປິຍໍ ນາມ ທນ຺ຕມຍມຎ຺ຈາທິ, ປາວາຣາທິກປ຺ປິຍອຕ຺ຖຣຓາທີນິ ຈາ’’ຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ ປນ ‘‘ອກປ຺ປິຍໍ ວາຕິ ອາສນ຺ທິອາທິ, ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ພິມ຺ໂພຫນາທິ ຈ. ມຫຄ຺ຆໍ ກປ຺ປິຍໍ ວາຕິ ສຸວຓ຺ຓາທິວິຈິຕ຺ຕໍ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໒໙. ‘‘ກາຬໂລຫ …ເປ… ຠາເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏກໍສໂລຫມຍມ຺ປິ ຠາຊນໍ ປຸຄ຺ຄລິກມ຺ປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸມ຺ປິ ປຣິຫຣິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ ປຸຄ຺ຄລານໍ ປຣິຫຣິຕພ຺ພສ຺ເສວ ຠາເຊຕພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ອຸປຣິ ‘‘ກໍສໂລຫວຏ຺ຏໂລຫຠາຊນວິກຕິ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ວາ ຄິຫິວິກຏາ ວາ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິອາທິເກນ ມຫາປຈ຺ຈຣິວຈເນນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອິມສ຺ສ ຫິ ‘‘ວຏ຺ຏໂລຫກໍສໂລຫານໍ ເຍນ ເກນຈິ ກໂຕ ສີຫຬທີເປ ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນໂກ ຠາເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ມຫາອຏ຺ຐກຖາວຈນສ຺ສ ປຏິກ຺ເຂປາຍ ຕໍ ມຫາປຈ຺ຈຣິວຈນໍ ປຈ຺ຉາ ທສ຺ສິຕໍ, ຕສ຺ມາ ວຏ຺ຏໂລຫກໍສໂລຫມຍໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປາທຄ຺ຄຓ຺ຫນກວາຣກມ຺ປິ ອຸປາທາຍ ອຠາຊນີຍເມວ, ຄິຫີຫິ ທີຍມານມ຺ປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຣິຫາຣິຍໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ປຕ຺ຕາທິປຣິກ຺ຂາຣໍ ວິຍ ສຍເມວ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຄິຫິສນ຺ຕກໍ ວິຍ ອາຣາມິກາທໂຍ ເຈ ສຍເມວ ໂຄເປຕ຺ວາ ວິນິໂຍຄກາເລ ອາເນຕ຺ວາ ປຏິເທນ຺ຕິ, ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ປຏິສາເມຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

ປຓ຺ຓສູຈິ ນາມ ເລຂນີຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘານິປີຕິອາທິນາ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ປຣິໂຠໂຄວ ອາປຕ຺ຕິກໂຣຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ອຸປຣິ ຠາຊນີຍວາສິອາທີສຸ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກສຸປິ.

ອນາມາສມ຺ປີຕິ ສຸວຓ຺ຓາທິມຍມ຺ປິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ອາມສິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຸປກ຺ຂເຣຕິ ອຸປກຣເຓ. ສິຂຣໍ ນາມ ເຍນ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕາ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ. ປຕ຺ຕພນ຺ຘໂກ ນາມ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຄຓ຺ຐິອາທິກາຣໂກ. ‘‘ປຏິມານໍ ສຸວຓ຺ຓາທິປຕ຺ຕກາຣໂກ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ອຑ຺ຒພາຫູຕິ ກປ຺ປຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອໍສກູຏ’’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຑ຺ຒພາຫຸ ນາມ ວິທຕ຺ຖິຈຕຸຣງ຺ຄຸລນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໒.໓໒໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ວຊິຣພຸທ຺ຘິຏີກາຍມ຺ປິ (ວຊິຣ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓໒໑) ‘‘ອຑ຺ຒພາຫູຕິ ກປ຺ປຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອໍສກູຏນ຺ຕິ ລິຂິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໒.໓໒໑) ປນ ‘‘ອຑ຺ຒພາຫຸປ຺ປມາຓາ ນາມ ອຑ຺ຒພາຫຸມຕ຺ຕາ, ອຑ຺ຒພ຺ຍາມມຕ຺ຕາຕິປິ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍຕ຺ຕານີຕິ ຈມ຺ມຣຊ຺ຊຸກາ. ຕຕ຺ຖຊາຕກາຕິ ສງ຺ຆິກຠູມິຍໍ ຊາຕາ.

‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕຕິ ທີຆໂສ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕ ປຣິຓາຫໂຕ ປຓ຺ຓສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕ’’ຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ.. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໓໒໑) ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ ປນ (ວິ. ວິ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໒.໓໒໑) ‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕຕິ ສຣທຓ຺ຑາທິສູຈິອາກາຣຕນຸທຓ຺ຑກມຕ຺ໂຕປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓຕິ ທີຆໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓ. ຣິຕ຺ຕໂປຕ຺ຖໂກປີຕິ ອລິຂິຕໂປຕ຺ຖໂກປິ, ອິທຎ຺ຈ ປຓ຺ຓປ຺ປສງ຺ເຄນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາສນ຺ທິໂກຕິ ຈຕຸຣສ຺ສປີຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ອຸຈ຺ຈກມ຺ປິ ອາສນ຺ທິກ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໒໙໗) ວຈນໂຕ. ເອກໂຕຠາເຄນ ທີຆປີຐເມວ ຫິ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປາທກໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຈຕຸຣສ຺ສາສນ຺ທິໂກ ປນ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ໂຕປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຕ຺ຕງ຺ໂຄ ນາມ ຕີສຸ ທິສາສຸ ອປສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ ກຕມຎ຺ໂຈ, ອຍມ຺ປິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ໂຕປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຠທ຺ທປີຐນ຺ຕິ ເວຕ຺ຕມຍໍ ປີຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປີຐິກາຕິ ປິໂລຕິກພນ຺ຘໍ ປີຐເມວ. ເອຬກປາທປີຐໍ ນາມ ທາຣຸປຏິກາຍ ອຸປຣິປາເທ ຐເປຕ຺ວາ ໂຠຊນຜລກໍ ວິຍ ກຕປີຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາມຓ຺ຑກວຓ຺ຏກປີຐໍ ນາມ ອາມລກາກາເຣນ ໂຍຊິຕພຫອຸປາທປີຐໍ. ອິມານິ ຕາວ ປາຬິຍໍ ອາຄຕປີຐານິ. ທາຣຸມຍໍ ປນ ສພ຺ພມ຺ປິ ປີຐໍ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ຆຏ຺ຏນຜລກໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ຣຊິຕຈີວຣໍ ຫຕ຺ເຖນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕິ. ຆຏ຺ຏນມຸຄ຺ຄໂຣ ນາມ ອນຸວາຕາທິຆຏ຺ຏນຕ຺ຖໍ ກໂຕຕິ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໓໒໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໒.໓໒໑) ‘‘ຆຏ຺ຏນຜລກໍ ຆຏ຺ຏນມຸຄ຺ຄໂຣຕິ ອິທໍ ຣຊິຕຈີວຣໍ ເອກສ຺ມິໍ ມຏ຺ເຐ ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄເຣ ເວເຐຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ມຏ຺ຐຜລກສ຺ສ ອຸປຣິ ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ອປເຣນ ມຏ຺ຐຜລເກນ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອໂກ ອຸປຣິ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ທ຺ເວ ຊນາ ອຸປຣິຜລກໍ ທ຺ວີສຸ ໂກຏີສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ອາກຑ຺ຒນວິກຑ຺ຒນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫຕ຺ເຖ ຐປາເປຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ປຫຣຓໍ ປນ ນິຏ຺ຐິຕຣຊນສ຺ສ ຈີວຣສ຺ສ ອລ຺ລກາເລ ກາຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ປນ ຜລກມຸຄ຺ຄເຣຫິ ຆຏ຺ຏນໍ ສຸກ຺ຂກາເລ ຖທ຺ຘຠາວວິໂມຈນຕ຺ຖນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອມ຺ພຓນ຺ຕິ ຜລເກຫິ ໂປກ຺ຂຣຓີສທິສກຕປານີຍຠາຊນໍ. ຣຊນໂທຓີຕິ ຍຕ຺ຖ ປກ຺ກຣຊນໍ ອາກິຣິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕີ’’ຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ. ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ ປນ ‘‘ອມ຺ພຓນ຺ຕິ ເອກໂທຓິກນາວາຜລເກຫິ ໂປກ຺ຂຣຓີສທິສໍ ກຕໍ. ປານີຍຠາຊນນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຣຊນໂທຓີຕິ ເອກທາຣຸນາວ ກຕໍ ຣຊນຠາຊນໍ. ອຸທກໂທຓີຕິ ເອກທາຣຸນາວ ກຕໍ ອຸທກຠາຊນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຄຕິກນ຺ຕິ ອິມິນາ ມຎ຺ຈປີເຐປິ ອຕ຺ຖຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ປາວາຣາທິປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ເອເກ. ໂນຕິ ອປເຣ, ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໓໒໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ວຊິຣພຸທ຺ຘິຏີກາຍໍ (ວຊິຣ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓໒໑) ປນ ‘‘ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄໂຣ ນາມ ‘ເຍນ ຣຊິຕຈີວຣໍ ໂປເຖນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ‘ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຄຕິກ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ອປິ-ສທ຺ເທນ ປາວາຣາທິປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ສພ຺ພໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອເຕເນວ ສຸຕ຺ເຕນ ອຎ຺ຎຖາ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ວາ ປາວາຣາທິປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ນ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ, ຠາຊນີຍເມວ, ເສນາສນຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓເມວ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໒.໓໒໑) ປນ ‘‘ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຠູມຕ຺ຖຣຓສງ຺ເຂເປນ ສຍິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຄຕິກນ຺ຕິ ອິມິນາ ມຎ຺ຈາທີສຸ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ ມຫາຈມ຺ມໍ ເອຬກຈມ຺ມໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຉຕ຺ຕມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓນ຺ຕິ ຕາລປຓ຺ຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຕ຺ຕກຏາຫນ຺ຕິ ປຕ຺ຕປຈນກຏາຫໍ. ຄຓ຺ຐິກາຕິ ຈີວຣຄຓ຺ຐິກາ. ວິໂຘຕິ ກາຍພນ຺ຘນວິໂຘ.

ອິທານິ ວິນຍຕ຺ຖມຎ຺ຊູສາຍໍ (ກງ຺ຂາ. ອຠິ. ຏີ. ທຸພ຺ພລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ອາຄຕນໂຍ ວຸຈ຺ຈເຕ – ອາຣາໂມ ນາມ ປຸປ຺ຜາຣາໂມ ວາ ຜລາຣາໂມ ວາ. ອາຣາມວຕ຺ຖຸ ນາມ ເຕສໍເຍວ ອາຣາມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐປິໂຕກາໂສ. ເຕສຸ ວາ ອາຣາເມສຸ ວິນຏ຺ເຐສຸ ເຕສໍ ໂປຣາຓກຠູມິຠາໂຄ. ວິຫາໂຣ ນາມ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປາສາທາທິເສນາສນໍ. ວິຫາຣວຕ຺ຖຸ ນາມ ຕສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາໂນກາໂສ. ມຎ຺ໂຈ ນາມ ມສາຣໂກ ພຸນ຺ທິກາພທ຺ໂຘ ກຸຬີຣປາທໂກ ອາຫຈ຺ຈປາທໂກຕິ ອິເມສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຎ຺ຈານໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ. ປີຐໍ ນາມ ມສາຣກາທີນໍເຍວ ຈຕຸນ຺ນໍ ປີຐານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ຠິສິ ນາມ ອຸຓ຺ຓຠິສິອາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິສີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ພິມ຺ໂພຫນໍ ນາມ ຣຸກ຺ຂຕູລລຕາຕູລໂປຏກີຕູລານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ປຸຓ຺ຓໍ. ໂລຫກຸມ຺ຠີ ນາມ ກາຬໂລເຫນ ວາ ຕມ຺ພໂລເຫນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ກຕກຸມ຺ຠີ. ໂລຫຠາຓກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ຠາຓກນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຊໂຣ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວາຣໂກຕິ ຆໂຏ. ກຏາຫໍ ກຏາຫເມວ. ວາສິອາທີສຸ ວລ຺ລິອາທີສຸ ຈ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ…ເປ….

ຕຕ຺ຖ ຖາວເຣນ ຖາວຣນ຺ຕິ ວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖຸນາ ອາຣາມອາຣາມວຕ຺ຖຸໍ ວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖຸໍ. ອິຕເຣນາຕິ ອຖາວເຣນ, ປຈ຺ຉິມຣາສິຕ຺ຕເຍນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອກປ຺ປິເຍນາຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍມຎ຺ຈາທິນາ ເຈວ ອກປ຺ປິຍຠິສິພິມ຺ໂພຫເນຫິ ຈ. ມຫຄ຺ຆກປ຺ປິເຍນາຕິ ທນ຺ຕມຍມຎ຺ຈາທິນາ ເຈວ ປາວາຣາທິນາ ຈ. ອິຕຣນ຺ຕິ ອຖາວຣໍ. ກປ຺ປິຍປຣິວຕ຺ຕເນນ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸນ຺ຕິ ຍຖາ ອກປ຺ປິຍໍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ…ເປ… ເອວໍ ຕາວ ຖາວເຣນ ຖາວຣປຣິວຕ຺ຕນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິຕເຣນ ອິຕຣປຣິວຕ຺ຕເນ ປນ ມຎ຺ຈປີຐໍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕຸ, ຂຸທ຺ທກໍ ວາ, ອນ຺ຕມໂສ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປາທກໍ ຄາມທາຣເກຫິ ປໍສ຺ວາຄາຣເກສຸ ກີຬນ຺ເຕຫິ ກຕມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ…ເປ… ສຕຄ຺ຆນເກນ ວາ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນເກນ ວາ ມຎ຺ເຈນ ອຎ຺ຎໍ ມຎ຺ຈສຕມ຺ປິ ລຠຕິ, ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ເກວລໍ ມຎ຺ເຈນ ມຎ຺ໂຈເຍວ, ອາຣາມອາຣາມວຕ຺ຖຸວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖຸປີຐຠິສິພິມ຺ໂພຫນານິປິ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ປີຐຠິສິພິມ຺ໂພຫເນສຸປິ.

ກາຬໂລຫຕມ຺ພໂລຫກໍສໂລຫວຏ຺ຏໂລຫານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກໍສໂລຫໍ ວຏ຺ຏໂລຫຎ຺ຈ ກິຕ຺ຕິມໂລຫໍ. ຕີຓິ ຫິ ກິຕ຺ຕິມໂລຫານິ ກໍສໂລຫໍ ວຏ຺ຏໂລຫໍ ຫາຣກູຏນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິປຸຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ກໍສໂລຫໍ. ສີສຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ວຏ຺ຏໂລຫໍ. ຣສຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ຫາຣກູຏໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກໍສໂລຫໍ ວຏ຺ຏໂລຫຎ຺ຈ ກິຕ຺ຕິມໂລຫ’’ນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອຕິເຣກນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຕິເຣກຄຓ຺ຫນໂກ. ສາຣໂກຕິ ມຊ຺ເຌ ມກຸຬໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມຸຂວຏ຺ຏິວິຕ຺ຖຕໍ ກຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໂຕ ນາເມຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ ເອກໍ ຠາຊນໍ. ສຣາວນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກຎ຺ຈນກາທີນໍ ຄິຫິອຸປກຣຓານໍ ຄຫຓໍ. ຕານິ ຫິ ຂຸທ຺ທການິປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑາເນວ ຄິຫິອຸປກຣຓຕ຺ຕາ. ປິ-ສທ຺ເທນ ປເຄວ ມຫນ຺ຕານີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ອິມານິ ປນ ຠາຊນີຍານິ ຠິກ຺ຂຸປກຣຓຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຖາ ຈ ເອຕານິ, ເອວໍ ກຸຓ຺ຑິກາປິ ຠາຊນີຍາ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ຍຖາ ຈ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ເຑ, ເອວໍ ໂລຫຠຓ຺ເຑປິ ກຸຓ຺ຑິກາ ຠາຊນີຍໂກຏ຺ຐາສເມວ ຠຊຕີ’’ຕິ. ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນາຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ວຸຑ຺ຒຕຣານໍ ທຕ຺ວາ ປຣິໂຠເຄນ. ຄິຫິວິກຏາຕິ ຄິຫີຫິ ວິກຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ ສນ຺ຕກກຣເຓນ ວິຣູປໍ ກຕາ. ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ອທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ວິຍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປິປ຺ຜລິໂກຕິ ກຕ຺ຕຣິ. ອາຣກຓ຺ຏກໍ ສູຈິເວຘກໍ. ຕາຬໍ ຍນ຺ຕໍ. ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິເວຘໂກ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິວລຍໍ. ຍຖາ ຕຖາ ຆນກຕໍ ໂລຫນ຺ຕິ ໂລຫວຏ຺ຏິ ໂລຫຄຸໂຬ ໂລຫປິຓ຺ຑິ ໂລຫຈກ຺ກລິກນ຺ຕິ ເອວໍ ຆນກຕໍ ໂລຫໍ. ຂີຣປາສາຓມຍານີຕິ ມຸທຸກຂີຣວຓ຺ຓປາສາຓມຍານິ.

ຄິຫິວິກຏານິປິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ ອນາມາສຕ຺ຕາ. ປິ-ສທ຺ເທນ ປເຄວ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ວາ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເສນາສນປຣິໂຠໂຄ ປນ ສພ຺ພກປ຺ປິໂຍ, ຕສ຺ມາ ຊາຕຣູປາທິມຍາ ສພ຺ພາປິ ເສນາສນປຣິກ຺ຂາຣາ ອາມາສາ. ເຕນາຫ ‘‘ເສນາສນປຣິໂຠເຄ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ເສສາຕິ ຕໂຕ ມຫຕ຺ຕຣີ ວາສິ. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ກຸຐາຣີ ປນ. ກຸທາໂລ ອນ຺ຕມໂສ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ. ນິຂາທນໍ ຈຕຸຣສ຺ສມຸຂໍ ວາ ໂຫຕຸ ໂທຓິມຸຂໍ ວາ ວງ຺ກໍ ວາ ອຸຊຸກໍ ວາ, ອນ຺ຕມໂສ ສມ຺ມຸຎ຺ຊນີທຓ຺ຑເວຘນມ຺ປິ, ທຓ຺ຑພນ຺ຘຎ຺ເຈ, ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ. ເຕນາຫ ‘‘ກຸທາໂລ ທຓ຺ຑພນ຺ຘນິຂາທນໍ ວາ ອຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ສິປາຏິກາ ນາມ ຂຸຣໂກໂສ, ສິຂຣໍ ປນ ທຓ຺ຑພນ຺ຘນິຂາທນໍ ອນຸໂລເມຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສິຂຣມ຺ປິ ນິຂາທເນເນວ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ວາສິ ອທຓ຺ຑກໍ ຜລມຕ຺ຕໍ, ຠາຊນີຍໍ. ອຸປກ຺ຂເຣຕິ ວາສິອາທິຠຓ຺ເຑ.

ປຕ຺ຕພນ຺ຘໂກ ນາມ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຄຓ຺ຐິກາທິກາຣໂກ. ‘‘ປຏິມານໍ ສຸວຓ຺ຓາທິປຕ຺ຕກາຣໂກ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຕິປຸຈ຺ເຉທນກສຕ຺ຖໍ ສຸວຓ຺ຓຈ຺ເຉທນກສຕ຺ຖໍ ກຕປຣິກມ຺ມຈມ຺ມຈ຺ຉິນ຺ທນກຂຸທ຺ທກສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິມານິ ເຈຕ຺ຖ ຕີຓິ ປິປ຺ຜລິກໍ ອນຸໂລມນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ’’ຕິອາທິ. ອິຕຣານີຕິ ມຫາກຕ຺ຕຣິອາທີນິ.

ອຑ຺ຒພາຫຸປ຺ປມາຓາຕິ ກປ຺ປຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອໍສກູຏປ຺ປມາຓາ, ວິທຕ຺ຖິຈຕຸຣງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖຊາຕກາຕິ ສງ຺ຆິກຠູມິຍໍ ຊາຕາ, ອາຣກ຺ຂສໍວິຘາເນນ ຣກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ຣກ຺ຂິຕາ ຈ ສາ ມຎ຺ຊູສາທີສຸ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິຍ ຍຖາ ຕໍ ນ ນສ຺ສຕິ, ເອວໍ ໂຄປນໂຕ ໂຄປິຕາ ຈາຕິ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕາ. ຕຕ຺ຖຊາຕກາປິ ປນ ອຣກ຺ຂິຕາ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ ນ ໂຫຕິ. ສງ຺ຆກມ຺ເມ ຈ ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ກເຕຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຆສນ຺ຕເກນ ເຈຕິຍສນ຺ຕກໍ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕຸຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ສຸຕ຺ຕໍ ປນາຕິ ວຏ຺ຏິຕຎ຺ເຈວ ອວຏ຺ຏິຕຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ.

ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕຕິ ອນ຺ຕມໂສ ທີຆໂສ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕ ປຣິຓາຫໂຕ ສີຫຬ-ປຓ຺ຓສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເວຬຸຠຓ຺ເຑ. ທຑ຺ຒໍ ເຄຫໍ ເຍສໍ ເຕຕິ ທຑ຺ຒເຄຫາ. ນ ວາເຣຕພ຺ພາຕິ ‘‘ມາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ນ ນິເສເຘຕພ຺ພາ. ເທສນ຺ຕຣຄເຕນ ສມ຺ປຕ຺ຕວິຫາເຣ ສງ຺ຆິກາວາເສ ຐເປຕພ຺ພາ.

ອວເສສຎ຺ຈ ຉທນຕິຓນ຺ຕິ ມຸຎ຺ຊປພ຺ພເຊຫິ ອວເສສໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຉທນຕິຓໍ. ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓປີຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓ. ລິຂິຕໂປຕ຺ຖໂກ ປນ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ນ ໂຫຕິ. ກປ຺ປິຍຈມ຺ມານີຕິ ມິຄາທີນໍ ຈມ຺ມານິ. ສພ຺ພໍ ຈກ຺ກຍຸຕ຺ຕຍານນ຺ຕິ ຣຖສກຏາທິກໍ ສພ຺ພໍ ຈກ຺ກຍຸຕ຺ຕຍານໍ. ວິສງ຺ຂຕຈກ຺ກໍ ປນ ຍານໍ ຠາຊນີຍໍ. ອນຸຎ຺ຎາຕວາສິ ນາມ ຍາ ສິປາຏິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິຫຣິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓໍ ຕາລປຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ມຸຏ຺ຐິນາ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຫຣນ຺ຕີຕິ ‘‘ມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓນ຺ຕິ ຉຕ຺ຕຈ຺ຉທປຓ຺ຓເມວາ’’ຕິ ເກຈິ. ອຣຓີສຫິຕນ຺ຕິ ອຣຓີຍຸຄຬໍ, ອຸຕ຺ຕຣາຣຓີ ອຘຣາຣຓີຕິ ອຣຓີທ຺ວຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຜາຕິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຕໍອຄ຺ຆນກວາລິກາຍປິ ຖາວຣໍ ວຑ຺ຒິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ. ກຸຓ຺ຑິກາຕິ ອຍກຸຓ຺ຑິກາ ເຈວ ຕມ຺ພໂລຫກຸຓ຺ຑິກາ ຈ. ຠາຊນີຍໂກຏ຺ຐາສເມວ ຠຊຕີຕິ ຠາຊນີຍປກ຺ຂເມວ ເສວຕິ, ນ ຕຸ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຎ຺ຈນໂກ ປນ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິຕິ ວິນຍສງ຺ຄຫສໍວຓ຺ຓນາຠູເຕ ວິນຍາລງ຺ກາເຣ

ຄຣຸຠຓ຺ຑວິນິຈ຺ຉຍກຖາລງ຺ກາໂຣ ນາມ

ຕິໍສຕິໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.