໒໗. ອຸປຊ຺ຌາຍາທິວຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕກຖາວຓນາ

໑໘໓. ເອວໍ ວສ຺ສູປນາຍິກວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕາທິວຕ຺ຕກຖໍ ກເຖຕຸໍ ‘‘ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຕ຺ຕໍ, ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທີຫິ ອຸປຊ຺ຌາຍາທີສຸ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ ອາຠິສມາຈາຣິກສີລໍ. ຕໍ ກຕິວິຘນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວຕ຺ຕໍ ນາເມຕໍ…ເປ… ພຫຸວິຘ’’ນ຺ຕິ. ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທ຺ຍຕ຺ໂຖ. ເຕນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກວຕ຺ຕອນ຺ເຕວາສິກວຕ຺ຕອນຸໂມທນວຕ຺ຕານິ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ‘‘ຈຸທ຺ທສ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານີ’’ຕິ. ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໓໕໖) ຈ ປາຬິຍໍ ອາຄຕເມວ, ຕຕ຺ຖ ປນ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາຄຕໍ, ອິຘ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໂຕ. ອິໂຕ ອຎ຺ຎານິປິ ປຎ຺ຈສຕ຺ຕຕິ ເສຂິຍວຕ຺ຕານິ ທ຺ເວອສີຕິ ມຫາວຕ຺ຕານິ ຈ ວຕ຺ຕເມວ. ເຕສຸ ປນ ເສຂິຍວຕ຺ຕານິ ມຫາວິຠງ຺ເຄ ອາຄຕານິ, ມຫາວຕ຺ຕານິ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກສຸ (ຈູຬວ. ໗໕ ອາທໂຍ), ຕສ຺ມາ ອິຘ ຈຸທ຺ທສ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານິເຍວ ທສ຺ສິຕານິ. ເຕສຸ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ ຕາວ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ໂກ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ, ເກນຏ຺ເຐນ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ, ກຖໍ ຄຫິໂຕ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ, ເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ, ກຕມໍ ຕໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຕຕ຺ຖ ໂກ ອຸປຊ຺ຌາໂຍຕິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ທສວສ຺ເສນ ວາ ອຕິເຣກທສວສ຺ເສນ ວາ ອຸປສມ຺ປາເທຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ (ມຫາວ. ໗໖) ພ຺ຍຕ຺ຕິພລສມ຺ປນ຺ໂນ ອຸປສມ຺ປທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສວສ຺ໂສ ວາ ອຕິເຣກທສວສ຺ໂສ ວາ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ. ເກນຏ຺ເຐນ ອຸປຊ຺ຌາໂຍຕິ ວຊ຺ຊາວຊ຺ຊໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕີຕິ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ, ສທ຺ຘິວິຫາຣິການໍ ຂຸທ຺ທກໍ ວຊ຺ຊໍ ວາ ມຫນ຺ຕໍ ວຊ຺ຊໍ ວາ ຠຸໂສ ຈິນ຺ເຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖໍ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ ອຸປຊ຺ຌາໂຍຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ໂຫຫີ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຸຕ຺ເຕ ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ‘‘ສາຫູ’’ຕິ ວາ ‘‘ລຫູ’’ຕິ ວາ ‘‘ໂອປາຍິກ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ປຕິຣູປ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ປາສາທິເກນ ສມ຺ປາເທຫີ’’ຕິ ວາ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ປເທສຸ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ປທສ຺ສ ວເສນ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ກາຍວາຈາຫິ ວາ ‘‘ຄຫິໂຕ ຕຍາ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ’’ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍຄ຺ຄຫຓໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ. ຕຕ຺ຖ ສາຫູຕິ ສາຘຸ. ລຫູຕິ ອຄຣຸ, ສຸຠຣຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອປາຍິກນ຺ຕິ ອຸປາຍປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊນໍ ນິຕ຺ຖຣຓຸປາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິຣູປນ຺ຕິ ສາມີຈິກມ຺ມມິທນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາສາທິເກນາຕິ ປສາທາວເຫນ ກາຍວຈີປໂຍເຄນ ສມ຺ປາເທຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄຫິຕອຸປຊ຺ຌາເຍນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ກຕມໍ ຕໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ອາຄຕເມວ, ຕຕ຺ຖ ກາລສ຺ເສວ ອຸຏ຺ຐາຍ ອຸປາຫນາ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ສຈສ຺ສ ປຈ຺ຈູສກາເລ ຈງ຺ກມນຕ຺ຖາຍ ວາ ໂຘຕປາທປຣິຫຣຓຕ຺ຖາຍ ວາ ປຏິມຸກ຺ກາ ອຸປາຫນາ ປາທຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕາ ກາລສ຺ເສວ ອຸຏ຺ຐາຍ ອປເນຕ຺ວາ. ຕາທິສເມວ ມຸຂໂຘວໂນທກໍ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຸຕຸມ຺ປິ ສຣີຣສຠາເວ ຈ ເອກາກາເຣ ຕາທິສເມວ ທາຕພ຺ພໍ.

ສຄຸຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ສງ຺ຆາຏິຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວ ຈີວຣານິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຕາ ທ຺ເວປິ ສງ຺ຆາຏິໂຍ ທາຕພ຺ພາ. ສພ຺ພຎ຺ຫິ ຈີວຣໍ ສງ຺ຆຏິຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຆາຏີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສງ຺ຆາຏິໂຍ ທາຕພ຺ພາ’’ຕິ. ປທວີຕິຫາເຣຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ປທໍ ວີຕິຫຣຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປທວີຕິຫາໂຣ, ປທວີຕິຫາຣຏ຺ຐານໍ. ທຸຕວິລມ຺ພິຕໍ ອກຕ຺ວາ ສມຄມເນນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ອນ຺ຕເຣ ມຸຏ຺ຐິຣຕນມຕ຺ຕໍ. ປທານໍ ວາ ວີຕິຫຣຓໍ ອຠິມຸຂໍ ຫຣິຕ຺ວາ ນິກ຺ເຂໂປ ປທວີຕິຫາໂຣຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ຠຓມານສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຖາ ໂອປາເຕຕພ຺ພາຕິ ອນ຺ຕຣຆເຣ ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວາ ຠຓມານສ຺ສ ອນິຏ຺ຐິເຕ ຕສ຺ສ ວຈເນ ອຎ຺ຎາ ກຖາ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ພາ. ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ‘‘ນ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ຠຓມານສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ນ-ກາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ເຕນ ນາຕິທູເຣຕິອາທີສຸ ນ-ກາຣປຏິສິທ຺ເຘສຸ ອາປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕີຕິ ອາປທາອຸມ຺ມຕ຺ຕຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕເວທນາຏ຺ຏຕາທີຫິ ວິນາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ອຊານິຕ຺ວາປິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ຄິລານສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອາປທາສຸ ຫິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຖາ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເອວມຎ຺ເຎສຸ ນ-ກາຣປຏິສິທ຺ເຘສຸ ອີທິເສສຸ, ອິຕເຣສຸ ປນ ຄິລາໂນປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ‘‘ອີທິເສສຸ ຄິລາໂນປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ ອນາທຣິເຍນ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອຄິລານສ຺ສ ວຕ຺ຕເຠເທ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏເມວ, ເຕເນວ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ອຄິລາເນນ ຫິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນ ສຏ຺ຐິວສ຺ເສນປິ ສພ຺ພໍ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ, ອນາທຣິເຍນ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕເຠເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ນ-ກາຣປຏິສໍຍຸຕ຺ເຕສຸ ປນ ປເທສຸ ຄິລານສ຺ສປິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕກິຣິຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວາ’’ຕິ. ອາປຕ຺ຕິສາມນ຺ຕາ ຠຓມາໂນຕິ ປທໂສຘມ຺ມ(ປາຈິ. ໔໔ ອາທໂຍ)-ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາທິວເສນ (ປາຣາ. ໒໘໓) ອາປຕ຺ຕິຍາ ອາສນ຺ນວາຈໍ ຠຓມາໂນ. ອາປຕ຺ຕິຍາ ອາສນ຺ນວາຈນ຺ຕິ ຈ ອາປຕ຺ຕິຊນກເມວ ວຈນໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຍາຍ ຫິ ວາຈາຍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສາ ວາຈາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອາສນ຺ນາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຈີວເຣນ ປຕ຺ຕໍ ເວເຐຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄສ຺ສ ເອເກນ ກຓ຺ເຓນ ເວເຐຕ຺ວາ’’ຕິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຫຏ຺ຐາປີຐໍ ວາ ປຣາມສິຕ຺ວາຕິ ອິທໍ ປຸພ຺ເພ ຕຕ຺ຖ ຐປິຕປຕ຺ຕາທິນາ ອສງ຺ຆຏ຺ຏນຕ຺ຖາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸນາ ໂອໂລເກຕ຺ວາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ອຠາວໍ ຎຕ຺ວາປິ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ຈຕຸຣງ຺ຄຸລໍ ກຓ຺ຓໍ ອຸສ຺ສາເຣຕ຺ວາຕິ ກຓ຺ຓໍ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓໍ ອຕິເຣກໍ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ຈີວຣໍ ສງ຺ຆຣິຕພ຺ພໍ. ໂອໂຠເຄ ກາຍພນ຺ຘນໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ກາຍພນ຺ຘນໍ ສງ຺ຆຣິຕ຺ວາ ຈີວຣໂຠເຄ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຍ ຄາເມເຍວ ວາ ອນ຺ຕຣຆເຣ ວາ ປຏິກ຺ກມເນ ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ປິຓ຺ຑໍ ວາ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ສ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ນ ໂຫຕິ, ຄາເມ ອຠຸຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ລທ຺ຘຠິກ຺ຂສ຺ສ ວາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສເຈ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຄາເມຕິ ຄາມປຣິຍາປນ຺ເນ ຕາທິເສ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ປເທເສ. ອນ຺ຕຣຆເຣຕິ ອນ຺ໂຕເຄເຫ. ປຏິກ຺ກມເນຕິ ອາສນສາລາຍໍ. ສເຈປິ ຕສ຺ສ ນ ໂຫຕິ, ຠຸຎ຺ຊິຕຸກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ອຸທກໍ ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘໂຕປິ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ອຸປເນຕພ຺ໂພ. ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປານີເຍນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອາທິມ຺ຫິ ມຊ຺ເຌ ອນ຺ເຕຕິ ເອວໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປກຏ຺ໂຐຕິ ອາສນ຺ໂນ. ໂຘຕວາລິກາຍາຕິ ອຸທເກນ ຄຕຏ຺ຐາເນ ນິຣຊາຍ ປຣິສຸທ຺ຘວາລິກາຍ.

ນິທ຺ຘູເມຕິ ຊນ຺ຕາຆເຣ ຊລມານອຄ຺ຄິຘູມຣຫິເຕ. ຊນ຺ຕາຆຣຎ຺ຫິ ນາມ ຫິມປາຕພຫຸເກສຸ ເທເສສຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍໂຣຄປີຬາທິນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ສຣີຣເສທຕາປນຏ຺ຐານໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຣ ອນ຺ຘກາຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕາຍ ພຫູປິ ເອກໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິຕາປປຣິຫາຣາຍ ມຕ຺ຕິກາຍ ມຸຂໍ ລິມ຺ປິຕ຺ວາ ສຣີຣໍ ຍາວທຕ຺ຖໍ ເສເທຕ຺ວາ ຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ອຸພ຺ພຏ຺ເຏຕ຺ວາ ນຫາຍນ຺ຕິ. ເຕເນວ ປາຬິຍໍ (ມຫາວ. ໖໖) ‘‘ຈຸຓ຺ຓໍ ສນ຺ເນຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ອຸສ຺ສຫຕີຕິ ສເຈ ປໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕິ ‘‘ເກນຈິ ເຄລຎ຺ເຎນ ອນຠິຠູໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອປຏິຆໍສນ຺ເຕນາຕິ ຠູມິຍໍ ອປຏິຆໍສນ຺ເຕນ. ກວາຏປີຐນ຺ຕິ ກວາຏປີຐຎ຺ຈ ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຕຎ຺ຈ ອຈ຺ຉຸປນ຺ເຕນ. ສນ຺ຕານກນ຺ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກີຏກຸລາວກມກ຺ກຏກສຸຕ຺ຕາທິ. ອຸລ຺ໂລກາ ປຐມໍ ໂອຫາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຸລ຺ໂລກໂຕ ປຐມໍ ອຸລ຺ໂລກໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອວຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸລ຺ໂລກນ຺ຕິ ຈ ອຸທ຺ຘໍ ໂອໂລກນຏ຺ຐານໍ, ອຸປຣິຠາຄນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາໂລກສນ຺ຘິກຓ຺ຓຠາຄາຕິ ອາໂລກສນ຺ຘິຠາຄາ ຈ ກຓ຺ຓຠາຄາ ຈ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣພາຫິຣວາຕປານກວາຏການິ ຈ ຄພ຺ຠສ຺ສ ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂກຓາ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ເນຕພ຺ໂພຕິ ຍຕ຺ຖ ວິຫາຣໂຕ ສາສເນ ອນຠິຣຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ເນຕພ຺ໂພ. ນ ຈ ອຈ຺ຉິນ຺ເນ ເຖເວ ປກ຺ກມິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຣຊິຕຈີວຣໂຕ ຍາວ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ຣຊນໍ ຄຬຕິ, ນ ຕາວ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ນ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຕ຺ໂຕ ທາຕພ຺ໂພຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ວິສຠາຄປຸຄ຺ຄລານໍ ວເສນ ກຖິຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິສຠາຄປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ລຊ຺ຊິໂນ ວາ ອລຊ຺ຊິໂນ ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ອວຑ຺ຒິກາເມ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ອລຊ຺ຊີ ໂອວາທມ຺ປິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ລຊ຺ຊິໂນ ຈ ເອຕສ຺ສ ວິສຠາຄາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ວິຫາຍ ລຊ຺ຊີເຫວ ສທ຺ຘິໍ ອາມິສາທິປຣິໂຠໂຄ ກາຕພ຺ໂພ. ອຸປຊ຺ຌາຍາທິຠາໂວ ເຫຕ຺ຖ ນປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຣິເວຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຣິເວຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ສຸສານນ຺ຕິ ອິທໍ ອຸປລກ຺ຂຓໍ. ອຸປຈາຣສີມໂຕ ພຫິ ຄນ຺ຕຸກາເມນ ອນາປຸຈ຺ຉາ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວຸຏ຺ຐານມສ຺ສ ອາຄເມຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຄລຎ຺ຎໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ອສ຺ສ ອາຄເມຕພ຺ພໍ.

ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາຈຣິຍວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໘໔. ອາຈຣິຍວຕ຺ຕກຖາຍໍ ໂກ ອາຈຣິໂຍ, ເກນຏ຺ເຐນ ອາຈຣິໂຍ, ກຕິວິໂຘ ອາຈຣິໂຍ, ກຖໍ ຄຫິໂຕ ອາຈຣິໂຍ, ເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ອາຈຣິຍວຕ຺ຕໍ, ກຕມໍ ຕໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຕຕ຺ຖ ໂກ ອາຈຣິໂຍຕິ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສວສ຺ສໍ ນິສ຺ສາຍ ວຕ຺ຖຸໍ ທສວສ຺ເສນ ນິສ຺ສຍໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ (ມຫາວ. ໗໗) ພ຺ຍຕ຺ຕິພລສມ຺ປນ຺ໂນ ທສວສ຺ໂສ ວາ ອຕິເຣກທສວສ຺ໂສ ວາ ຠິກ຺ຂຸ ອາຈຣິໂຍ. ເກນຏ຺ເຐນ ອາຈຣິໂຍຕິ ອນ຺ເຕວາສິເກນ ອາຠຸໂສ ຈຣິຕພ຺ໂພຕິ ອາຈຣິໂຍ, ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕິວິໂຘ ອາຈຣິໂຍຕິ ນິສ຺ສຍາຈຣິຍປພ຺ພຊ຺ຊາຈຣິຍອຸປສມ຺ປທາຈຣິຍຘມ຺ມາຈຣິຍວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ວຕ຺ຖພ຺ໂພ ນິສ຺ສຍາຈຣິໂຍ. ປພ຺ພຊິຕກາເລ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພສິກ຺ຂາປໂກ ປພ຺ພຊ຺ຊາຈຣິໂຍ. ອຸປສມ຺ປທກາເລ ກມ຺ມວາຈານຸສ຺ສາວໂກ ອຸປສມ຺ປທາຈຣິໂຍ. ພຸທ຺ຘວຈນສິກ຺ຂາປໂກ ຘມ຺ມາຈຣິໂຍ ນາມ. ກຖໍ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ ອາຈຣິໂຍຕິ ອນ຺ເຕວາສິເກນ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອາຈຣິໂຍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ໂຫຫິ, ອາຍສ຺ມໂຕ ນິສ຺ສາຍ ວຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຈຣິໂຍ ‘‘ສາຫູ’’ຕິ ວາ ‘‘ລຫູ’’ຕິ ວາ ‘‘ໂອປາຍິກ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ປຕິຣູປ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ປາສາທິເກນ ສມ຺ປາເທຫີ’’ຕິ ວາ ກາເຍນ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ກາຍວາຈາຫິ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ ອາຈຣິໂຍ.

ເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ອາຈຣິຍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອນ຺ເຕວາສິເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ອາຈຣິຍວຕ຺ຕໍ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຎ຺ຈ ວສ຺ສານິ ນິສ຺ສາຍ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ອພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຍາວຊີວໍ. ເອຕ຺ຖ ສຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ວຸຑ຺ຒຕຣໍ ອາຈຣິຍໍ ນ ລຠຕິ, ອຸປສມ຺ປທາຍ ສຏ຺ຐິວສ຺ໂສ ວາ ສຕ຺ຕຕິວສ຺ໂສ ວາ ໂຫຕິ, ນວກຕຣສ຺ສປິ ພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອາຈຣິໂຍ ເມ, ອາວຸໂສ, ໂຫຫິ, ອາຍສ຺ມໂຕ ນິສ຺ສາຍ ວຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ເອວໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ວາ ນິສ຺ສໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຄາມປ຺ປເວສນໍ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ເຕນປິ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຄາມປ຺ປເວສນໍ ອາປຸຈ຺ຉາມິ ອາຈຣິຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພອາປຸຈ຺ຉເນສຸ. ກຕມໍ ຕໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ອິທເມວ ຈ…ເປ… ອາຈຣິຍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ນນຸ ອຸປຊ຺ຌາຈຣິຍາ ຠິນ຺ນປທຕ຺ຖາ, ອຖ ກສ຺ມາ ອິທເມວ ‘‘ອາຈຣິຍວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອາຈຣິຍສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຍຖາ ເອໂກປິ ຠິກ຺ຂຸ ມາຕຸຠາຕາຠູຕຕ຺ຕາ ‘‘ມາຕຸໂລ’’ຕິ ຈ ຘມ຺ເມ ສິກ຺ຂາປກຕ຺ຕາ ‘‘ອາຈຣິໂຍ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ເອກເມວ ວຕ຺ຕໍ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ອາຈຣິຍສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອາຈຣິຍວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ນາເມ ຠິນ຺ເນ ອຕ຺ໂຖ ຠິນ຺ໂນ ສິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ນາມມຕ຺ຕເມວ ເຫຕ຺ຖ ນານ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາ ‘‘ອິນ຺ໂທ ສກ຺ໂກ’’ຕິອາທີສຸ ນາມມຕ຺ຕເມວ ຠິນ຺ນໍ, ນ ອຕ຺ໂຖ, ເອວເມຕ຺ຖາປີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ.

ອິທານິ ຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ເຕ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິການໍ ວເສນ ລພ຺ຠມານໍ ກຎ຺ຈິ ວິເສສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍາວ ຈີວຣຣຊນ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິມາຫ. ຕໂຕ ອຸປຊ຺ຌາຍາຈຣິຍານໍ ວເສນ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸປຊ຺ຌາເຍ’’ຕ຺ຍາທິມາຫ. ເຕສຸ ວຕ຺ຕໍ ສາທິຍນ຺ເຕສຸ ອາປຕ຺ຕິ, ອສາທິຍນ຺ເຕສຸ ອນາປຕ຺ຕິ, ເຕສຸ ອຊານນ຺ເຕສຸ, ເອກສ຺ສ ຠາຣກຣເຓປິ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑຕ຺ໂຖ. ອິທານິ ອນ຺ເຕວາສິກວິເສສວເສນ ລພ຺ຠມານວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິ.

ອາຈຣິຍວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສທ຺ຘິວິຫາຣິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

ສທ຺ຘິວິຫາຣິກວຕ຺ເຕ ໂກ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ, ເກນຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ, ເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກວຕ຺ຕໍ, ກຕມໍ ຕໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຕຕ຺ຖ ໂກ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ວາ ໂຫຕຸ ສາມເຓໂຣ ວາ, ໂຍ ອຸປຊ຺ຌໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ນາມ. ເກນຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາໂຣ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກຕິ ອຕ຺ເຖນ. ເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໓໗໘) ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຊ຺ຌາຍານໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກສຸ ວຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ, ຍຖາ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກສຸ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ກຕມໍ ຕໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທານິ ປກຣຓາຄຕໍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປກຣເຓ ສງ຺ເຂປຣຸຈິຕ຺ຕາ, ອາຈຣິຍສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິກວຕ຺ຕານຎ຺ຈ ສມານຕ຺ຕາ ທ຺ເວປິ ເອກໂຕ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຖາປິ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ວິສຸໍ ວິສຸໍເຍວ ກຖຍາມ.

ສງ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອຸທ຺ເທສາທີຫິສ຺ສ ສງ຺ຄໂຫ ຈ ອນຸຄ຺ຄໂຫ ຈ ກາຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທໂສຕິ ປາຬິວຈນໍ. ປຣິປຸຈ຺ຉາຕິ ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ. ໂອວາໂທຕິ ອໂນຕິຓ຺ເຓ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ‘‘ອິທໍ ກໂຣຫິ, ອິທໍ ມາ ກຣິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຈນໍ. ອນຸສາສນີຕິ ໂອຕິຓ຺ເຓ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ. ອປິຈ ໂອຕິຓ຺ເຓ ວາ ອໂນຕິຓ຺ເຓ ວາ ປຐມໍ ວຈນໍ ໂອວາໂທ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຈນໍ ອນຸສາສນີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ສເຈ ອຕິເຣກປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ປຣິກ຺ຂາໂຣຕິ ອຎ຺ໂຎປິ ສມຓປຣິກ຺ຂາໂຣ. ອິຘ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ນາມ ຘມ຺ມິເຍນ ນເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານອຸປາຍປຣິເຍສນໍ. ອິໂຕ ປຣໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐທານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອາຈມນກຸມ຺ຠິຍາ ອຸທກສິຎ຺ຈນປຣິໂຍສານໍ ວຕ຺ຕໍ ຄິລານສ຺ເສວ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ກາຕພ຺ພໍ. ອນຠິຣຕິວູປກາສນາທິ ປນ ອຄິລານສ຺ສປິ ກຕ຺ຕພ຺ພເມວ. ຈີວຣໍ ຣຊນ຺ເຕນາຕິ ‘‘ເອວໍ ຣເຊຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍໂຕ ອຸປາຍໍ ສຸຕ຺ວາ ຣຊນ຺ເຕນ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສງ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພຕິອາທີສຸ ອນາທຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຘມ຺ມາມິເສຫິ ອສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ທຸກ຺ກຏໍ ວຕ຺ຕເຠທຕ຺ຕາ. ເຕເນວ ປຣິວາເຣປິ (ປຣິ. ໓໒໒) ‘‘ນ ເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ສທ຺ຘິວິຫາຣິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອນ຺ເຕວາສິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

ອນ຺ເຕວາສິກວຕ຺ເຕ ໂກ ອນ຺ເຕວາສິໂກ, ເກນຏ຺ເຐນ ອນ຺ເຕວາສິໂກ, ກຕິວິຘາ ອນ຺ເຕວາສິກາ, ເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ອນ຺ເຕວາສິກວຕ຺ຕໍ, ກຕມໍ ຕໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຕຕ຺ຖ ໂກ ອນ຺ເຕວາສິໂກຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ວາ ໂຫຕຸ ສາມເຓໂຣ ວາ, ໂຍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສ຺ສຍໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂຍ ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ໂອວາທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປພ຺ພຊຕິ, ໂຍ ວາ ເຕນານຸສ຺ສາວິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂຍ ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ, ໂສ ສພ຺ໂພ ອນ຺ເຕວາສິໂກຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ປຐໂມ ນິສ຺ສຍນ຺ເຕວາສິໂກ ນາມ, ທຸຕິໂຍ ປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ເຕວາສິໂກ ນາມ, ຕຕິໂຍ ອຸປສມ຺ປທນ຺ເຕວາສິໂກ ນາມ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ມນ຺ເຕວາສິໂກ ນາມ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ສິປ຺ປນ຺ເຕວາສິໂກປິ ອາຄໂຕ, ໂສ ອິຘ ນາຘິປ຺ເປໂຕ. ເກນຏ຺ເຐນ ອນ຺ເຕວາສິໂກຕິ ອນ຺ເຕ ວສຕີຕິ ອນ຺ເຕວາສິໂກ ອລຸຕ຺ຕສມາສວເສນ. ກຕິວິຘາ ອນ຺ເຕວາສິກາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ອນ຺ເຕວາສິກາ.

ເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ອນ຺ເຕວາສິກວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘຫິ ອາຈຣິເຍຫິ ອນ຺ເຕວາສິເກສຸ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ຍຖາຫ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໓໘໒) ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຈຣິຍານໍ ອນ຺ເຕວາສິເກສຸ ວຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ, ຍຖາ ອາຈຣິເຍຫິ ອນ຺ເຕວາສິເກສຸ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ກຕມໍ ຕໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍ ຠຄວຕາ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຘ ຈ ສງ຺ເຂເປນ ທສ຺ສິຕໍ, ຕໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິຘ ປນ ອຕ຺ໂຖ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກວຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ເອເຕສຸ ປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ເຕວາສິໂກ ຈ ອຸປສມ຺ປທນ຺ເຕວາສິໂກ ຈ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຍາວຊີວໍ ຠາໂຣ, ນິສ຺ສຍນ຺ເຕວາສິໂກ ຈ ຘມ຺ມນ຺ເຕວາສິໂກ ຈ ຍາວ ສມີເປ ວສນ຺ຕິ, ຕາວເທວ, ຕສ຺ມາ ອາຈຣິເຍຫິປິ ເຕສຸ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ອາຈຣິຍນ຺ເຕວາສິເກສຸ ຫິ ໂຍ ໂຍ ນ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອນ຺ເຕວາສິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໘໕. ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ເຕ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຄນ຺ຕຸໂກ, ເຕນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິທານິ ອາຣາມໍ ປວິສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸປຈາຣສີມາສມີປໍ ທສ຺ເສຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປຈາຣສີມາສມີປໍ ປຕ຺ວາ ອຸປາຫນາໂອມຸຎ຺ຈນາທິ ສພ຺ພໍ ກາຕພ຺ພໍ. ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຸປາຫນທຓ຺ຑເກນ ຄເຫຕ຺ວາ. ອຸປາຫນປຸຎ຺ຉນໂຈຬກໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຸປາຫນາ ປຸຎ຺ຉິຕພ຺ພາຕິ ‘‘ກຕຣສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຸປາຫນປຸຎ຺ຉນໂຈຬກ’’ນ຺ຕິ ອາວາສິເກ ຠິກ຺ຂູ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ປຕ຺ຖຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສຸກ຺ຂາປນຕ຺ຖາຍ ອາຕເປ ປຕ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນວໂກ ໂຫຕິ, ອຠິວາທາເປຕພ຺ໂພຕິ ຕສ຺ສ ວສ຺ເສ ປຸຈ຺ຉິເຕ ຍທິ ທຫໂຣ ໂຫຕິ, ສຍເມວ ວນ຺ທິສ຺ສຕິ, ຕທາ ອິມິນາ ວນ຺ທາປິໂຕ ໂຫຕິ. ນິລ຺ໂລເກຕພ຺ໂພຕິ ໂອໂລເກຕພ຺ໂພ. ພຫິ ຐິເຕນາຕິ ພຫິ ນິກ຺ຂມນ຺ຕສ຺ສ ອຫິໂນ ວາ ອມນຸສ຺ສສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ຐຕ຺ວາ ຐິເຕນ ນິລ຺ໂລເກຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາວາສິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໘໖. ອາວາສິກວຕ຺ເຕ ອາວສຕີຕິ ອາວາສິໂກ, ເຕນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາວາສິກວຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອາວາສິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອາຄນ຺ຕຸກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ວຸຑ຺ຒຕຣໍ ທິສ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພນ຺ຕິອາທິ ປາຬິຍໍ (ຈູຬວ. ໓໕໙) ອາຄຕຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕຎ຺ຈ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໙) ຄເຫຕພ຺ພໍ, ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາກຏເມວ, ອຸປາຫນປຸຎ຺ຉນໍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິວເສນ ກາຕພ຺ພໍ. ເຕເນວ ເຫຕ຺ຖ ‘‘ສເຈ ອຸສ຺ສຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອຸປາຫນາ ອປຸຎ຺ຉນ຺ຕສ຺ສປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກຕ຺ຖ ມຍ຺ຫໍ ເສນາສນໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕນ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພໍ, ‘‘ເອຕໍ ເສນາສນໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ປຕ຺ຖຣິຕຸໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ເອເຕນ ມຎ຺ຈປີຐາທິໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ທຕ຺ວາ ທານມ຺ປິ ເສນາສນປຎ຺ຎາປນເມວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມຫາອາວາເສປິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ສມ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ອກາຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ເສສໍ ປຸຣິມສທິສເມວ.

ອາວາສິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຄມິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໘໗. ຄມິກວຕ຺ເຕ ຄນ຺ຕຸໍ ຠພ຺ໂພຕິ ຄມິໂກ, ເຕນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຄມິກວຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ – ທາຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໓໒໒) ວຸຕ຺ຕໍ ມຎ຺ຈປີຐາທິ. ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ຑມ຺ປິ ຣຊນຠາຊນາທິ ສພ຺ພໍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠທເມວ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຄ຺ຄິສາລາຍໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ຄຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ອໂນວສ຺ສເກ ປພ຺ຠາເຣປິ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເສນາສນໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ປາສາຓປິຏ຺ຐິຍໍ ວາ ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ເຠສຸ ວາ ກຕເສນາສນໍ, ຍຕ຺ຖ ອຸປຈິກາ ນາໂຣຫນ຺ຕິ, ຕໍ ອນາປຸຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ຈຕູສຸ ປາສາເຓສູຕິອາທິ ອຸປຈິການໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ປຓ຺ຓສາລາທິເສນາສເນ ກຕ຺ຕພ຺ພາກາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອງ຺ຄານິປິ ເສເສຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຍໍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ຐປິຕມ຺ຫິ ອານິສໍໂສ. ໂອວສ຺ສກເຄເຫ ປນ ຕິເຓສຸ ຈ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ເຑສຸ ຈ ອຸປຣິ ປຕນ຺ເຕສຸ ມຎ຺ຈປີຐານໍ ອງ຺ຄານິປິ ວິນສ຺ສນ຺ຕິ.

ຄມິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠຕ຺ຕຄ຺ຄວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໘໘. ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອນຸໂມທນວຕ຺ຕໍ ອາຄຕໍ, ຕໂຕ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄວຕ຺ຕໍ. ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍຎ຺ຈ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໓໗໓-໓໗໔) ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໓໕໖) ອາຄຕານິ ອາຄນ຺ຕຸກາວາສິກຄມິຍານຸໂມທນຠຕ຺ຕຄ຺ຄປິຓ຺ຑຈາຣິກາຣຎ຺ຎິກເສນາສນຊນ຺ຕາຆຣວຈ຺ຈກຸຏິອຸປຊ຺ຌາຍາຈຣິຍສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິກວຕ຺ຕານິ ຈຸທ຺ທສ ມຫາວຕ຺ຕານິ ນາມາ’’ຕິ ອນຸກ຺ກໂມ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິຘ ປນ ວິນຍສງ຺ຄຫປ຺ປກຣເຓ ຄມິກວຕ຺ຕໂຕ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄວຕ຺ຕໍ ອາຄຕໍ, ອນຸໂມທນວຕ຺ຕໍ ປນ ວິສຸໍ ອວຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄວຕ຺ເຕເຍວ ອນ຺ໂຕຄຘໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຕ຺ເຕ ຠຸຕ຺ເຕເຍວ ອນຸໂມທນາກຣຓໂຕ, ປາຬິຍຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎສຸ ວຕ຺ເຕສຸ ວິຍ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອນຸໂມທນວຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິສຸໍ ວຕ຺ຕຠາເວນ ອນາຄຕຕ຺ຕາ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄວຕ຺ເຕເຍວ ອນ຺ໂຕຄຘນ຺ຕິ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ ສິຍາ. ອິມສ຺ສ ຈ ວິນຍາລງ຺ກາຣປກຣຓສ຺ສ ຕສ຺ສາ ວຓ຺ຓນາຠູຕຕ຺ຕາ ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພກ຺ກເມເນວ ສໍວຓ຺ຓນໍ ກຖຍິສ຺ສາມ.

ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕໍ. ອຊຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຄ຺ຄໍ. ‘‘ອາທິໂກຏ຺ຐາສໂກຏີສຸ, ປຸຣໂຕຄ຺ຄໍ ວເຣ ຕີສູ’’ຕິ ອຠິຘານປ຺ປທີປິກາຍໍ ອາຄເຕປິ ‘‘ຣາຊຄ຺ຄນ຺ຕິ ຣາຊາຣຫໍ, ສລາກຄ຺ຄນ຺ຕິ ສລາກຄ຺ຄຫຓຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕ຺ເຖສຸປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄໍ, ຠຕ຺ຕປຣິວິສນຏ຺ຐານໍ, ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄວຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ຕຕ຺ຖ ອາຣາເມ ກາໂລ ອາໂຣຈິໂຕ ໂຫຕີຕິ ‘‘ກາໂລ ຠນ຺ເຕ, ນິຏ຺ຐິຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາໂຣຈິໂຕ ໂຫຕິ. ຕິມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ເຕນາຕິ ທ຺ເວ ຊາຓຸມຓ຺ຑລານິ ນາຠິມຓ຺ຑລຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ເຕນ. ປຣິມຓ຺ຑລໍ ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ມຓ຺ຑລໍ ນິວາເສຕ຺ວາ. ອຸທ຺ຘໍ ນາຠິມຓ຺ຑລໍ, ອໂຘ ຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ເຕນ ຊາຓຸມຓ຺ຑລສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ຊງ຺ຆຏ຺ຐິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ນິວາສນໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ນິວາເສຕພ຺ພໍ, ຕໂຕ ປຣໍ ໂອຕາເຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍຖານິສິນ຺ນສ຺ສ ຊາຓຸມຓ຺ຑລໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ໂຫຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ສ ນິວາສນສ຺ສ ອຸປຣິ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກາຍພນ຺ຘເນນ ຄາໂມ ປວິສິຕພ຺ໂພ, ໂຍ ປວິເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໒໗໘) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສຄຸຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ອິທໍ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕເມວ. ‘‘ຄຓ຺ຐິກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ປາສເກ ຄຓ຺ຐິກໍ ປເວເສຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຄາໂມ ວາ ໂຫຕຸ ວິຫາໂຣ ວາ, ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິວິສນຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄມນເມວ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິວິສນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣປິ ມນຸສ຺ສາ ສປຸຕ຺ຕທາຣາ ອາວສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ເນຕ຺ວາ ໂຠເຊນ຺ຕິ.

ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນນາຕິ ນ ສສີສໍ ປາຣຸເຕນ, ອຖ ໂຂ ຄຓ຺ຐິກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອນຸວາຕນ຺ເຕນ ຄີວໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຸໂຠ ກຓ຺ເຓ ສມໍ ກຕ຺ວາ ປຏິສໍຫຣິຕ຺ວາ ຍາວ ມຓິພນ຺ຘາ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ເຕນ. ສຸສໍວຸເຕນາຕິ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ອກີຬາເປນ຺ເຕນ, ສຸວິນີເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸນາຕິ ເຫຏ຺ຐາຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ. ໂຍ ອນາທຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຫໍ ຕຫໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ ຕໍ ຕໍ ທິສາຠາຄໍ ປາສາທໍ ກູຏາຄາຣໍ ວີຖິໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ເອກສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິປຣິສ຺ສຍາຠາວໍ ໂອໂລເກຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອປ຺ປສທ຺ເທນາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຕ຺ຕາວຕາ ອປ຺ປສທ຺ໂທ ໂຫຕິ? ທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖ ເຄເຫ ອາທິມ຺ຫິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ມຊ຺ເຌ ທຸຕິຍຕ຺ເຖໂຣ ອນ຺ເຕ ຕຕິຍຕ຺ເຖໂຣຕິ ເອວໍ ນິສິນ຺ເນສຸ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ທຸຕິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕຕິ, ທຸຕິຍຕ຺ເຖໂຣ ຕສ຺ສ ສທ຺ທຎ຺ເຈວ ສຸຓາຕິ, ກຖຎ຺ຈ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ຕຕິຍຕ຺ເຖໂຣ ປນ ສທ຺ທເມວ ສຸຓາຕິ, ກຖໍ ນ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ອປ຺ປສທ຺ໂທ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ຕຕິຍຕ຺ເຖໂຣ ກຖໍ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ມຫາສທ຺ໂທ ນາມ ໂຫຕິ.

ນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກາຍາຕິ ນ ອຸກ຺ເຂເປນ, ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂເຓ ກຣຓວຈນໍ, ເອກໂຕ ວາ ອຸຠໂຕ ວາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຈີວໂຣ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນ຺ໂຕອິນ຺ທຂີລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ເອວໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ນິສິນ຺ນກາເລ ປນ ຘມກຣຓໍ ນີຫຣນ຺ເຕນປິ ຈີວຣໍ ອນຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາວ ນີຫຣິຕພ຺ພໍ. ນ ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆິກາຍາຕິ ນ ມຫາຫສິຕໍ ຫສນ຺ໂຕ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນເວຕ຺ຖ ກຣຓວຈນໍ. ນ ກາຍປ຺ປຈາລກນ຺ຕິ ກາຍໍ ອຈາເລຕ຺ວາ ກາຍໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈລໍ ກຕ຺ວາ ອຸຊຸເກນ ກາເຍນ ສເມນ ອິຣິຍາປເຖນ. ນ ພາຫຸປ຺ປຈາລກນ຺ຕິ ພາຫຸໍ ອຈາເລຕ຺ວາ ພາຫຸໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈລໍ ກຕ຺ວາ. ນ ສີສປ຺ປຈາລກນ຺ຕິ ສີສໍ ອຈາເລຕ຺ວາ ສີສໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈລໍ ອຸຊຸໍ ຐເປຕ຺ວາ. ນ ຂມ຺ຠກໂຕຕິ ຂມ຺ຠກໂຕ ນາມ ກຏິຍໍ ຫຕ຺ຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ກຕຂມ຺ໂຠ. ນ ອຸກ຺ກຸຏິກາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸກ຺ກຸຏິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຓ຺ຫິໂຍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄປາເທຫິ ວາ ອຄ຺ຄປາເທ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຓ຺ເຫຫິເຍວ ວາ ຠູມິໍ ຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ຄມນໍ. ກຣຓວຈນໍ ປເນຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວ. ນ ໂອຄຸຓ຺ຐິເຕນາຕິ ສສີສໍ ປາຣຸເຕນ. ນ ປລ຺ລຕ຺ຖິກາຍາຕິ ນ ທຸສ຺ສປລ຺ລຕ຺ຖິກາຍ. ເອຕ຺ຖ ອາໂຍຄປລ຺ລຕ຺ຖິກາປິ ທຸສ຺ສປລ຺ລຕ຺ຖິກາ ເອວ. ນ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອນຸປຂຊ຺ຊາຕິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຕິອລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ນ ສງ຺ຆາຏິໍ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາຕິ ນ ສງ຺ຆາຏິໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ.

ສກ຺ກຈ຺ຈນ຺ຕິ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ. ປຕ຺ຕສຎ຺ຎີຕິ ປຕ຺ເຕ ສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ. ສມສູປໂກ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຠາຄປ຺ປມາໂຓ ສູໂປ ໂຫຕິ. ສມຕິຕ຺ຖິກນ຺ຕິ ສມປຸຓ຺ຓໍ ສມຠຣິຕໍ. ຖູປີກຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຖູປີກໂຕ ນາມ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕມຸຂວຏ຺ຏິເລຂໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ກໂຕ, ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຠຣິໂຕ ປູຣິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ກຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕມຸຂວຏ຺ຏິເລຂາສມປ຺ປມາໂຓ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ‘‘ຍໍ ກຎ຺ຈິ ຍາຄຸໍ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຜລາຜລໍ ວາ ອາມິສຊາຕິກໍ ສມຕິຕ຺ຖິກເມວ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຘິຏ຺ຐານຸປເຄນ ປຕ຺ເຕນ, ອິຕເຣນ ປນ ຖູປີກຕມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຍາມກາລິກສຕ຺ຕາຫກາລິກຍາວຊີວິການິ ປນ ອຘິຏ຺ຐານຸປຄປຕ຺ເຕ ຖູປີກຕານິປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ທ຺ວີສຸ ປຕ຺ເຕສຸ ຠຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ປູເຣຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ເປເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຍມານໍ ປູວອຸຈ຺ຉຸຂຓ຺ຑຜລາຜລາທິ ເຫຏ຺ຐາ ໂອໂຣຫຕິ, ຕໍ ຖູປີກຕໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ປູວວຏໍສກໍ ຐເປຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ເທນ຺ຕິ, ຖູປີກຕເມວ ໂຫຕິ. ປຸປ຺ຜວຏໍສກຕກ຺ໂກລກຏຸກຜລາທິວຏໍສເກ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ຖູປີກຕໍ ນ ໂຫຕິ. ຠຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ຖາລກໍ ວາ ປຕ຺ຕໍ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ປູເຣຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຖູປີກຕໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຖາລເກ ວາ ປຕ຺ເຕ ວາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕໍ ປຕ຺ຕມຕ຺ຖເກ ຐເປຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ປາເຏກ຺ກຠາຊນໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິຘ ອນາປຕ຺ຕິຍໍ ຄິລາໂນ ນ ອາຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ຄິລານສ຺ສປິ ຖູປີກຕໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ປນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ປນ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ.

‘‘ສກ຺ກຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ປຕ຺ຕສຎ຺ຎີ’’ຕິ ຈ ອຸຠຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ສປທານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ໂອຘິໍ ອກຕ຺ວາ ອນຸປຏິປາຏິຍາ. ສມສູປເກ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຖູປກໂຕຕິ ມຕ຺ຖກໂຕ, ເວມຊ຺ຌໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ສູປໍ ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ວາຕິອາທິ ປາກຏເມວ. ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎີສິກ຺ຂາປເທປິ ຄິລາໂນ ນ ມຸຎ຺ຈຕິ. ນາຕິມຫນ຺ໂຕ ກພໂຬຕິ ມຍູຣຓ຺ຑໍ ອຕິມຫນ຺ຕໍ, ກຸກ຺ກຸຏຓ຺ຑໍ ອຕິຂຸທ຺ທກໍ, ເຕສໍ ເວມຊ຺ຌປ຺ປມາໂຓ. ປຣິມຓ຺ຑລໍ ອາໂລໂປຕິ ນາຕິທີໂຆ ອາໂລໂປ. ອນາຫເຏຕິ ອນາຫຣິເຕ, ມຸຂທ຺ວາຣໍ ອສມ຺ປາປິເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ໂພ ຫຕ຺ໂຖຕິ ເອຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖສທ຺ໂທ ຕເທກເທເສສຸ ອງ຺ຄຸລີສຸ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ‘‘ຫຕ຺ຖມຸທ຺ໂທ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ສມຸທາເຍ ປວຕ຺ຕໂວຫາຣສ຺ສ ອວຍເວ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ເອກງ຺ຄຸລິມ຺ປິ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ສກພເຬນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຫຣີຕກໍ ວາ ລຏ຺ຐິມຘຸກໍ ວາ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກເຖຕິ, ຍຕ຺ຕເກນ ວຈນໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຕເກ ມຸຂມ຺ຫິ ສນ຺ເຕ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ປິຓ຺ຑຸກ຺ເຂປກນ຺ຕິ ປິຓ຺ຑໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ກພຬາວຈ຺ເຉທກນ຺ຕິ ກພຬໍ ອວຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອວຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ອວຄຓ຺ຑກາຣກນ຺ຕິ ມກ຺ກໂຏ ວິຍ ຄຓ຺ເຑ ກຕ຺ວາ ກຕ຺ວາ. ຫຕ຺ຖນິທ຺ຘຸນກນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖໍ ນິທ຺ຘຸນິຕ຺ວາ ນິທ຺ຘຸນິຕ຺ວາ. ສິຕ຺ຖາວກາຣກນ຺ຕິ ສິຕ຺ຖານິ ອວກິຣິຕ຺ວາ ອວກິຣິຕ຺ວາ. ຊິວ຺ຫານິຈ຺ຉາຣກນ຺ຕິ ຊິວ຺ຫໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ. ຈປຸຈປຸກາຣກນ຺ຕິ ‘‘ຈປຸຈປູ’’ຕິ ເອວໍ ສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ກຕ຺ວາ. ສຸຣຸສຸຣຸກາຣກນ຺ຕິ ‘‘ສຸຣຸສຸຣູ’’ຕິ ເອວໍ ສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ກຕ຺ວາ. ຫຕ຺ຖນິລ຺ເລຫກນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖໍ ນິລ຺ເລຫິຕ຺ວາ ນິລ຺ເລຫິຕ຺ວາ. ຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕນ ຫິ ອງ຺ຄຸລິມຕ຺ຕມ຺ປິ ນິລ຺ເລຫິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຆນຍາຄຸຜາຓິຕປາຍາສາທິເກ ປນ ອງ຺ຄຸລີຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ມຸເຂ ປເວເສຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຕ຺ຕນິລ຺ເລຫກໂອຏ຺ຐນິລ຺ເລຫເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ, ຕສ຺ມາ ອງ຺ຄຸລິຍາປິ ປຕ຺ໂຕ ນ ນິລ຺ເລຫິຕພ຺ໂພ, ເອກໂອຏ຺ໂຐປິ ຊິວ຺ຫາຍ ນ ນິລ຺ເລຫິຕພ຺ໂພ, ໂອຏ຺ຐມໍເສຫິ ເອວ ປນ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ປເວເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ນ ສາມິເສນ ຫຕ຺ເຖນ ປານີຍຖາລໂກຕິ ເອຕໍ ປຏິກູລວເສນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ຆິກມ຺ປິ ປຸຄ຺ຄລິກມ຺ປິ ຄິຫິສນ຺ຕກມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກມ຺ປິ ສງ຺ຂມ຺ປິ ສຣາວມ຺ປິ ອາມິສມກ຺ຂິຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພເມວ, ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ສເຈ ປນ ຫຕ຺ຖສ຺ສ ເອກເທໂສ ອາມິສມກ຺ຂິໂຕ ນ ໂຫຕິ, ເຕນ ປເທເສນ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ສສິຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕໂຘວນໍ ອນ຺ຕຣຆເຣ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວາຕິ ສິຕ຺ຖານິ ເອກໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ອຸທກໍ ຉຑ຺ເຑຕິ. ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາ ອຸທກຄຕິການິ ກຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑຕິ, ປຏິຄ຺ຄເຫນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນໍ ປຏິຄ຺ຄເຫ ຉຑ຺ເຑຕິ, ພຫິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວາ ຉຑ຺ເຑຕິ, ເອວໍ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ນ ຕາວ ເຖເຣນ ອຸທກນ຺ຕິ ອິທໍ ຫຕ຺ຖໂຘວນອຸທກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນ຺ຕຣາ ປິປາສິເຕນ, ປນ ຄເລ ວິລຄ຺ຄາມິເສນ ວາ ປານີຍໍ ປິວິຕ຺ວາ ນ ໂຘວິຕພ຺ພາຕິ.

ຠຕ຺ຕຄ຺ຄວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອນຸໂມທນວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

ອນຸໂມທນວຕ຺ເຕ ອນຸ ປຸນປ຺ປຸນໍ ໂມທິຍເຕ ປໂມທິຍເຕຕິ ອນຸໂມທນາ. ກາ ສາ? ຘມ຺ມກຖາ. ອນຸໂມທນາຍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ ອນຸໂມທນວຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈເມ ນິສິນ຺ເນຕິ ອນຸໂມທນຕ຺ຖາຍ ນິສິນ຺ເນ. ອຸປນິສິນ຺ນກຖາ ນາມ ພຫູສຸ ສນ຺ນິປຕິເຕສຸ ປຣິກຖາກຖນໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອນຸໂມທນວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປິຓ຺ຑຈາຣິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໘໙. ປິຓ຺ຑຈາຣິກວຕ຺ເຕ ປິຓ຺ຑິຕພ຺ໂພ ສງ຺ຆຣິຕພ຺ໂພຕິ ປິຓ຺ໂຑ, ປິຓ຺ຑປາໂຕ. ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓໍ ສີລມສ຺ສາຕິ ປິຓ຺ຑຈາຣີ, ໂສ ເອວ ປິຓ຺ຑຈາຣິໂກ ສກຕ຺ເຖ ກປຈ຺ຈຍວເສນ. ປິຓ຺ຑຈາຣິເກນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑຈາຣິກວຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ – ນິເວສນໍ ນາມ ອິຕ຺ຖິກຸມາຣິກາທີນໍ ວສນຏ຺ຐານໍ. ຍສ຺ມາ ປວິສນນິກ຺ຂມນທ຺ວາຣໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສຫສາ ປວິສນ຺ໂຕ ວິສຠາຄາຣມ຺ມຓໍ ວາ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ປຣິສ຺ສໂຍ ວາ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນິເວສນໍ…ເປ… ປວິສິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕິທູເຣ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ວາ ຠເວຍ຺ຍ, ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ເຄເຫ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ວາ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ອປສ຺ສິຕພ຺ພໍ ວາ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ອສຸຓິຕພ຺ພໍ ວາ ສຸເຓຍ຺ຍ, ເຕນ ມນຸສ຺ສານໍ ອຄາຣໂວ ວາ ອປ຺ປສາໂທ ວາ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນາຕິທູເຣ ນາຈ຺ຈາສນ຺ເນ ຐາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕິຈິຣໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ອທາຕຸກາມານໍ ມໂນປໂທໂສ ຠເວຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂາ ຈ ປຣິກ຺ຂເຍຍ຺ຍ, ອຕິລຫຸກໍ ນິວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ທາຕຸກາມານໍ ປຸຎ຺ຎຫານິ ຈ ຠເວຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈ ຠິກ຺ຂາຍ ອສມ຺ປຊ຺ຊນໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນາຕິຈິຣໍ ຐາຕພ຺ພໍ, ນາຕິລຫຸກໍ ນິວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ, ຐິເຕນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສລ຺ລກ຺ຂຓາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສເຈ ກມ຺ມໍ ວາ ນິກ຺ຂິປຕີ’’ຕິອາທິນາ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ວາ ນິກ຺ຂິປຕີຕິ ກປ຺ປາສໍ ວາ ສຸປ຺ປໍ ວາ ມຸສລໍ ວາ ຍຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຐິຕາ ວາ ນິສິນ຺ນາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ນິກ຺ຂິປຕິ. ປຣາມສຕີຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຐເປຕິ ວາຕິ ‘‘ຕິຏ຺ຐຖ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕີ ຐເປຕິ ນາມ. ອວກ຺ກາຣປາຕີຕິ ອຕິເຣກປິຓ຺ຑປາຕໍ ອປເນຕ຺ວາ ຐປນຕ຺ຖາຍ ເອກາ ສມຸຄ຺ຄປາຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສມຸຄ຺ຄປາຕິ ນາມ ສມຸຄ຺ຄປຸຏສທິສາ ປາຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ປິຓ຺ຑຈາຣິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາຣຎ຺ຎິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໙໐. ອາຣຎ຺ຎິກວຕ຺ເຕ ນ ຣມນ຺ຕິ ຊນາ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຣຎ຺ຎໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ຣມຓີຍານິ ອຣຎ຺ຎານິ, ຍຕ຺ຖ ນ ຣມຕີ ຊໂນ;

ວີຕຣາຄາ ຣມິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ເຕ ກາມຄເວສິໂນ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໙໙);

ອຣຎ຺ເຎ ວສຕີຕິ ອາຣຎ຺ຎິໂກ, ເຕນ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ ອາຣຎ຺ຎິກວຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິເສສປທານມຕ຺ໂຖ – ກາລສ຺ເສວ ອຸຏ຺ຐາຍາຕິ ອຣຎ຺ຎເສນາສນສ຺ສ ຄາມໂຕ ທູຣຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕເນວ ກາຣເຓນ ‘‘ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຣິສ຺ສໂມ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຕ຺ຕໍ ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອໍເສ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ຂນ຺ເຘ ກຣິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎມຄ຺ໂຄ ນ ທຸສ຺ໂສຘໂນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ກຓ຺ຏກສຣີສປາທິປຣິສ຺ສຍວິໂມຈນຕ຺ຖໍ ອຸປາຫນາ ອາໂຣຫິຕ຺ວາ. ອຣຎ຺ຎໍ ນາມ ຍສ຺ມາ ໂຈຣາທີນໍ ວິຈຣຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທາຣຸຠຓ຺ຑໍ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ຑໍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ທ຺ວາຣວາຕປານໍ ຖເກຕ຺ວາ ວສນຏ຺ຐານໂຕ ນິກ຺ຂມິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິໂຕ ປຣານິ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄວຕ຺ຕປິຓ຺ຑຈາຣິກວຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວ. ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສເຈ ພຫິຄາເມ ອຸທກໍ ນຕ຺ຖິ, ອນ຺ໂຕຄາເມເຍວ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ, ອຖ ພຫິຄາເມ ອຕ຺ຖິ, ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ໂວທກໍ ກຕ຺ວາ ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ສງ຺ຆຣິຕ຺ວາ ອໍເສ ກຣິຕ຺ວາ ອຸປາຫນາ ອາໂຣຫິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ຠາຊນໍ ອລຠນ຺ເຕນາຕິອາທິ ອຣຎ຺ຎເສນາສນສ຺ສ ທຸລ຺ລຠທພ຺ພສມ຺ຠາຣຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຄ຺ຄິ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພຕິອາທິ ວາຬມິຄສຣີສປາທິພາຫິຣປຣິສ຺ສຍກາເລ ຈ ວາຕປິຕ຺ຕາທິອຊ຺ຌຕ຺ຕປອສ຺ສຍກາເລ ຈ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ພຫູນໍ ປນ ວສນຏ຺ຐາເນ ຕາທິສານິ ສຸລຠານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຄຓວາສິໂນ ປນ ເຕນ ວິນາປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ກຕ຺ຕຣທຓ຺ໂຑ ນາມ ປຣິສ຺ສຍວິໂນທໂນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ເຕນ ອວສ຺ສໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຕ຺ຕຣທຓ຺ໂຑ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ນກ຺ຂຕ຺ຕາເນວ ນກ຺ຂຕ຺ຕປທານິ. ໂຈຣາທີສຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ, ຠນ຺ເຕ, ເກນ ນກ຺ຂຕ຺ເຕນ ຈນ຺ໂທ ຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕສຸ ‘‘ນ ຊານາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນກ຺ຂຕ຺ຕປທານິ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພານິ ສກລານິ ວາ ເອກເທສານິ ວາ’’ຕິ, ຕຖາ ທິສາມູຬ຺ເຫສຸ ‘‘ກຕມາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕສຸ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທິສາກຸສເລນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ອາຣຎ຺ຎິກວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເສນາສນວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໙໑. ເສນາສນວຕ຺ເຕ ສຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ເສນໍ, ສຍນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາວສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອາສນໍ. ເສນຎ຺ຈ ອາສນຎ຺ຈ ເສນາສນໍ. ເສນາສເນສຸ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ ເສນາສນວຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕກຖາຍໍ (ວິ. ສງ຺ຄ. ອຏ຺ຐ. ໑໘໓ ) ວຸຕ຺ຕເມວ. ຕຕ຺ຖ ປນ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ວຸຕ຺ຖວິຫາໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິຘ ປນ ອຕ຺ຕນາ ວຸຕ຺ຖວິຫາໂຣຕິ ອຍເມວ ວິເສໂສ. ນ ວຸຑ຺ຒໍ ອນາປຸຈ຺ຉາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ໂອວຣເກ ຕທຸປຈາເຣ ຈ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂຠຊນສາລາທີສຸປິ ເອວເມວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຠຊນສາລາທີສຸປິ ອຸທ຺ເທສທານາທິ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເສນາສນວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຊນ຺ຕາຆຣວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໙໒. ຊນ຺ຕາຆຣວຕ຺ເຕ ຊາຍຕີຕິ ຊໍ, ກິໍ ຕໍ? ສຣີຣໍ. ຊໍ ຕາຍຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ຊນ຺ຕາ, ກາ ສາ? ຕິກິຈ຺ຉາ. ຄຍ຺ຫເຕຕິ ຆຣໍ, ກິໍ ຕໍ? ນິເວສນໍ, ຊນ຺ຕາຍ ສຣີຣຕິກິຈ຺ຉາຍ ກຕໍ ຆຣໍ ຊນ຺ຕາຆຣໍ, ຊນ຺ຕາຆເຣ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ ຊນ຺ຕາຆຣວຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຣິຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ພຫິຊຄຕິ. ເສສໍ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຊນ຺ຕາຆຣວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໙໓. ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ເຕ ວຈ຺ຈຍເຕ ອູຫທຍເຕຕິ ວຈ຺ຈໍ, ກຣີສໍ. ກຸຏີຍຕິ ຉິນ຺ທີຍຕິ ອາຕໂປ ເອຕາຍາຕິ ກຸຏິ, ວຈ຺ຈຕ຺ຖາຍ ກຕາ ກຸຏິ ວຈ຺ຈກຸຏິ, ວຈ຺ຈກຸຏິຍາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ຕໍ, ອິຘ ຈ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ ອາຈມນວຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ອາຄຕໍ, ປຈ຺ຉາ ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ຕໍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປກຣເຓ ປຐມໍ ວຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອາຈມຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ອາຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕທນຸກ຺ກເມນ ກຖຍິສ຺ສາມ. ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຂາທນ຺ເຕນາຕິ ອຍໍ ວຈ຺ຈກຸຏິຍາປິ ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ນິພທ຺ຘຄມນຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ຕນາ ນິພທ຺ຘຄມນຕ຺ຖາຍ. ປຸຄ຺ຄລິກຏ຺ຐານໍ ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວິຫາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ.

ວຈ຺ຈກຸຏິວຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຕິ ວິນຍສງ຺ຄຫສໍວຓ຺ຓນາຠູເຕ ວິນຍາລງ຺ກາເຣ

ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕາທິວຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉຍກຖາລງ຺ກາໂຣ ນາມ

ສຕ຺ຕວີສຕິໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.