໒໓. ນິສ຺ສຍວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໑໕໑. ເອວໍ ອຸປສມ຺ປທາວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ນິສ຺ສຍວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕຸໍ ‘‘ນິສ຺ສໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍນໍ ນິສ຺ສໂຍ, ເສວນໍ ຠຊນນ຺ຕ຺ຍຕ຺ໂຖ. ນິປຸພ຺ພສິ ເສວາຍນ຺ຕິ ຘາຕຸ ຠາວສາຘໂນ, ນ ‘‘ນິສ຺ສາຍ ນໍ ວສຕີຕິ ນິສ຺ສໂຍ’’ຕິ ອິຘ ວິຍ ອວຸຕ຺ຕກມ຺ມສາຘໂນ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ເສວິຕພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລ ລພ຺ຠຕິ, ອິຘ ປນ ເສວນກິຣິຍາຕິ. ອິທານິ ຕໍ ນິສ຺ສຍໍ ປຸຈ຺ຉາປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາຍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຐເປຕຸໍ ‘‘ເກນ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເກນ ທາຕພ຺ໂພ, ເກນ ນ ທາຕພ຺ໂພຕິ ນິສ຺ສຍທາຍກໍ ກຕ຺ຕາຣໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ກສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ, ກສ຺ສ ນ ທາຕພ຺ໂພຕິ ນິສ຺ສຍປຏິຄ຺ຄາຫກໍ ສມ຺ປທານໍ, ກຖໍ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ, ກຖໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕີຕິ ກາຣຓໍ, ນິສ຺ສາຍ ເກນ ວສິຕພ຺ພໍ, ເກນ ນ ວສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍປຏິປນ຺ນກໍ. ຕໂຕ ປຸຈ຺ຉານຸກ຺ກເມນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ’’ຕ຺ຍາທິມາຫ. ນ ເກວລໍ ເອຕ຺ເຖວ, ອຖ ໂຂ ນິສ຺ສຍມຸຈ຺ຈນງ຺ເຄປິ ‘‘ພ຺ຍຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ອາຄໂຕ.

ຕຕ຺ຖ ເອຕ຺ຖ ຈ ໂກ ວິເສໂສຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ພ຺ຍຕ຺ໂຕ’ຕິ ອິມິນາ ປຣິສຸປຏ຺ຐາປໂກ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ອິທານິ ປຣິສຸປຏ຺ຐາປກລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຣິສຸປຏ຺ຐາປເກນ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຠິວິນເຍຕິ ສກເລ ວິນຍປິຏເກ. ວິເນຕຸນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາເປຕຸໍ. ທ຺ເວ ວິຠງ຺ຄາ ປຄຸຓາ ວາຈຸຄ຺ຄຕາ ກາຕພ຺ພາຕິ ອິທໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາວເສນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອກສ຺ສ ປມຸຏ຺ຐໍ, ອິຕເຣສໍ ປຄຸຓໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ຕີຫິ ຊເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິວຕ຺ຕນກ຺ຂມາ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ. ອຠິຘມ຺ເມຕິ ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉເທ. ເຫຏ຺ຐິມາ ວາ ຕໂຍ ວຄ຺ຄາຕິ ມຫາວຄ຺ຄໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ສຄາຖາວຄ຺ໂຄ ນິທານວຄ຺ໂຄ ຂນ຺ຘວຄ຺ໂຄຕິ ອິເມ ຕໂຍ ວຄ຺ຄາ. ‘‘ຘມ຺ມປທມ຺ປິ ສຫ ວຕ຺ຖຸນາ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຊາຕກຠາຓເກນ ສາຏ຺ຐກຖໍ ຊາຕກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາປິ ຘມ຺ມປທໍ ສຫ ວຕ຺ຖຸນາ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພເມວ.

ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂເວ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄເຕນາຕິອາທີສຸ ນ ສາມເຓໂຣ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ຫຸຕ຺ວາ ສາມເຓໂຣ ນ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ. ອເສກ຺ເຂນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິ ອເສກ຺ຂສ຺ສ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘປິ ອເສກ຺ໂຂ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ. ອເສກ຺ຂສ຺ສ ອຍນ຺ຕິ ຫິ ອເສກ຺ໂຂ, ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓສ຺ສປິ ວເສນ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຍໍ ກຖາ. ອເສກ຺ຂສີລນ຺ຕິ ຈ ນ ອຄ຺ຄຜລສີລເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ອຖ ໂຂ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອເສກ຺ຂສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕສີລໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກສ຺ສ ສີລສ຺ສ ອິຘາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸປິ ວິມຸຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘປຣິໂຍສາເນສຸ ອຍເມວ ນໂຍ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘາ ໂລກິຍມິສ຺ສກາ ກຖິຕາ, ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ໂຘປີຕິ ຕທງ຺ຄວິມຸຕ຺ຕິອາທໂຍປິ ເວທິຕພ຺ພາ, ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິມຸຕ຺ຕິ ເອວ. ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ປນ ໂລກິຍເມວ. ເຕເນວ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ (ສໍ.ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໑໓໕) ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸຣິເມຫິ ຈຕູຫິ ປເທຫິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໂຍ ກຖິຕາ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ໂລກິຍເມວາ’’ຕິ.

ອສ຺ສທ຺ໂຘຕິອາທີສຸ ຕີສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ສທ຺ຘາ ເອຕສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ອສ຺ສທ຺ໂຘ. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ຫິຣີຕິ ອຫິຣິໂກ, ອກຸສລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຊິຄຸຈ຺ຉມານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ນ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕີຕິ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ, ອກຸສລສມາປຕ຺ຕິຍາ ນ ຠາຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກຸຈ຺ຉິຕໍ ສີທຕີຕິ ກຸສີໂຕ, ຫີນວີຣິຍສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອາຣທ຺ຘໍ ວີຣິຍໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ສມ຺ມປ຺ປຘານຍຸຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ມຸຏ຺ຐາ ສຕິ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີ, ນຏ຺ຐສ຺ສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕີ, ນິຈ຺ຈໍ ອາຣມ຺ມຓາຠິມຸຂປວຕ຺ຕສຕິສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ.

ອຘິສີເລ ສີລວິປນ຺ໂນ ຈ ອຊ຺ຌາຈາເຣ ອາຈາຣວິປນ຺ໂນ ຈ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອວຸຏ຺ຐິໂຕ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທສງ຺ຂາຕໍ ອນ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຄາຫຍຕີຕິ ວາ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ. ປຸຣິມານິ ທ຺ເວ ປທານີຕິ ‘‘ນ ປຏິພໂລ ໂຫຕິ ອນ຺ເຕວາສິໍ ວາ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໍ ວາ ຄິລານໍ ອຸປຏ຺ຐາຕຸໍ ວາ ອຸປຏ຺ຐາເປຕຸໍ ວາ, ອນຠິຣຕໍ ວູປກາເສຕຸໍ ວາ ວູປກາສາເປຕຸໍ ວາ’’ຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ປທານິ.

ອຠິ ວິສິຏ຺ໂຐ ອຸຕ຺ຕໂມ ສມາຈາໂຣ ອຠິສມາຈາໂຣ, ອຠິສມາຈາໂຣວ ອາຠິສມາຈາຣິໂກຕິ ຈ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໂຕ ສິກ຺ຂາຕິ ຈ ອາຠິສມາຈາຣິກສິກ຺ຂາ. ອຠິສມາຈາຣໍ ວາ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂາ ອາຠິສມາຈາຣິກສິກ຺ຂາ, ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນສິກ຺ຂາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ. ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິຠູຕາຕິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກາ, ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນສິກ຺ຂາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຕເນວ ‘‘ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນໍ ວາ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ, ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນໍ ອາຠິສມາຈາຣິກ’’ນ຺ຕິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໑) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ເສກ຺ຂປຓ຺ຓຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໂຕ ເສກ຺ຂາ, ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ, ສພ຺ພາປິ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນາ ສິກ຺ຂາປທປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ‘‘ເສກ຺ຂປຓ຺ຓຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຕເນວ ຄຓ຺ຐິປເທປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເສກ຺ຂປຓ຺ຓຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ປາຣາຊິກມາທິໍ ກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໓.໘໔).

ອຸປຊ຺ຌາຍາຈຣິຍກຖາຍໍ ນ ສາມເຓໂຣ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ປພ຺ພາເຊຕພ຺ໂພ. ອເສກ຺ຂສ຺ສ ອຍນ຺ຕິ ອເສກ຺ໂຂ, ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ. ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາຍາຕິ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທໂກຏ຺ຐາສຄ຺ຄາຫິກາຍ. ປຈ຺ຉິມານິ ທ຺ເວຕິ ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຫຕີຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ປຈ຺ຉິມານິ ຕີຓີຕິ ນ ປຏິພໂລ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໂຕ ວິໂນເທຕຸໍ, ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕິ, ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອິມານິ ຕີຓິ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ຫິ ປາຬິອຏ຺ຐກຖານຍສງ຺ຂາຕຘມ຺ມໂຕ ວິໂນເທຕຸໍ ອປ຺ປຏິພລຕາ ນາມ ອພ຺ຍຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ ໂຫຕີຕິ ສາປິ ອາປຕ຺ຕິອງ຺ຄເມວ ວຸຕ຺ຕາ.

ອຠິ ວິສິຏ຺ໂຐ ອຸຕ຺ຕໂມ ສມາຈາໂຣ ອຠິສມາຈາໂຣ, ວຕ຺ຕປ຺ປຏິປຕ຺ຕິສີລໍ, ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘກສິກ຺ຂາປທສງ຺ຂາຕາ ສິກ຺ຂາ ອາຠິສມາຈາຣິກາ. ສິກ຺ຂາປທມ຺ປິ ຫິ ຕທຕ຺ຖປຣິປູຣຓຕ຺ຖິເກຫິ ອຸຄ຺ຄຫຓາທິວເສນ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໂຕ ສິກ຺ຂາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິຠູຕາ ກາຣຓຠູຕາ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກາ, ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນສິກ຺ຂາປທໍ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄປິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໑) ‘‘ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ, ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນໍ ອາຠິສມາຈາຣິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ເສກ຺ຂປຓ຺ຓຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໂຕ ເສກ຺ຂາ, ຠຄວຕາວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ສພ຺ພາປິ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນາ ສິກ຺ຂາປທປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ‘‘ເສກ຺ຂປຓ຺ຓຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉເທຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸສລຕ຺ຕິກາທີຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ຊາຕິຠູມິປຸຄ຺ຄລສມ຺ປໂຍຄວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓກມ຺ມທ຺ວາຣລກ຺ຂຓຣສາທິເຠເທຫິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິຈຕຸພ຺ພິຘໍ ສນິພ຺ພານໍ ນາມໍ, ຠູໂຕປາທາຍເຠທໍ ຣູປຎ຺ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຊານນປຎ຺ຎາ, ຕປ຺ປກາສໂກ ຈ ຄນ຺ໂຖ ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາມ. ອິມິນາ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖກຸສເລນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສິກ຺ຂາເປຕຸນ຺ຕິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕຸນ຺ຕິ ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໒.໘໔) ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໕໓. ອາຍສ຺ມໂຕ ນິສ຺ສາຍ ວຈ຺ຉາມີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຍສ຺ມໂຕຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ, ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ວສິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໗໖) ‘‘ພ຺ຍຕ຺ໂຕ…ເປ… ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂໂຓເຍວາ’’ຕິ, ຕໍ ປຣິສູປຏ຺ຐາກພຫຸສ຺ສຸຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ປພ຺ພຊ຺ຊາອຸປສມ຺ປທຘມ຺ມນ຺ເຕວາສິເກຫິ ປນ…ເປ… ຕາວ ວຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຈຣິຍອຸປສມ຺ປທາຈຣິຍຘມ຺ມາຈຣິຍານໍ ເອເຕຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕວຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍນ ສິກ຺ຂາປທານິ ທິນ຺ນານິ, ອຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຈຣິໂຍ. ເຍນ ອຸປສມ຺ປທກມ຺ມວາຈາ ວຸຕ຺ຕາ, ອຍໍ ອຸປສມ຺ປທາຈຣິໂຍ. ໂຍ ອຸທ຺ເທສໍ ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉໍ ວາ ເທຕິ, ອຍໍ ຘມ຺ມາຈຣິໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໕໔. ນິສ຺ສຍປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິກຖາຍໍ ທິສໍ ຄໂຕຕິ ປຸນ ອາຄນ຺ຕຸກາໂມ, ອນາຄນ຺ຕຸກາໂມ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ວາສຕ຺ຖາຍ ກຎ຺ຈິ ທິສໍ ຄໂຕ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສຠາຄຕນ຺ຕິ ເປສລຠາວໍ. ໂອໂລເກຕ຺ວາຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ. ວິພ຺ຠນ຺ເຕ…ເປ… ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສເຈ ເກນຈິ ກຣຓີເຍນ ຕທເຫວ ຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ‘ກຕິປາເຫນ ຄມິສ຺ສາມີ’ຕິ ຄມເນ ສອຸສ຺ສາໂຫ ໂຫຕິ, ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ມາ ອິຘ ປຏິກ຺ກມີຕິ ມາ ອິຘ ປວິສິ. ຕຕ຺ເຣວ ວສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ນິສ຺ສຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວສິຕພ຺ພໍ. ຕໍເຍວ ວິຫາຣໍ…ເປ… ວສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປຊ຺ຌາຍສໂມຘານປຣິຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຸປຊ຺ຌາຍສໂມຘານຄຕສ຺ສປິ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຄຫິຕນິສ຺ສໂຍ ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ.

ອາຈຣິຍມ຺ຫາ ນິສ຺ສຍປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘີສຸ ອາຈຣິໂຍ ປກ຺ກນ຺ໂຕ ວາ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ທິສໍ ຄໂຕ’’ຕິອາທິນາ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປກ຺ກມເນ ໂຍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອິຘາປິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸນ຺ຕິ ຕໍ ອວຕ຺ວາ ‘‘ໂກຈິ ອາຈຣິໂຍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປກ຺ກມຕີ’’ຕິອາທິນາ ອຎ຺ໂຎເຍວ ນໂຍ ອາຣທ຺ໂຘ. ອຍຎ຺ຈ ນໂຍ ອຸປຊ຺ຌາຍປກ຺ກມເນປິ ເວທິຕພ຺ໂພເຍວ. ອີທິເສສຸ ຫິ ຐາເນສຸ ເອກຕ຺ຖວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສເຈ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕຕິ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອຕ຺ຕາວຕາ ທິສາປກ຺ກນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອນ຺ເຕວາສິເກ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸເຣປິ ນິສ຺ສໂຍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວສນ຺ຕີຕິ ພຫິອຸປຈາຣສີມາຍໍ ອນ຺ເຕວາສິກສທ຺ຘິວິຫາຣິການໍ ວສນຏ຺ຐານໂຕ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ເສນາສເນ ວສນ຺ຕິ, ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣສີມາຍໍ ປນ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາປິ ວສໂຕ ນິສ຺ສໂຍ ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ‘‘ສເຈປິ ອາຈຣິໂຍ ມຸຎ຺ຈິຕຸກາໂມວ ຫຸຕ຺ວາ ນິສ຺ສຍປຓາມນາຍ ປຓາເມຕີ’’ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໓.໘໓) ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໕໓. ສາຫູຕິ ສາຘຸ ສຸນ຺ທຣໍ. ລຫູຕິ ອຄຣຸ, ສຸຠຣຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອປາຍິກນ຺ຕິ ອຸປາຍປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊນໍ ນິຕ຺ຖຣຓຸປາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິຣູປນ຺ຕິ ສາມີຈິກມ຺ມມິທນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາສາທິເກນາຕິ ປສາທາວເຫນ, ກາຍວຈີປໂຍເຄນ ສມ຺ປາເທຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາເຍນາຕິ ເອຕທຕ຺ຖວິຎ຺ຎາປກໍ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາທິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ກາເຍນ ວິຎ຺ຎາເປຕິ. ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ‘‘ສາຫູ’’ຕິອາທີສຸ ວຸຕ຺ເຕສຸ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນວຈນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກາເຍນ ວິຎ຺ຎາເປຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອາຍາຈນທານມຕ຺ເຕນາຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ປຐມໍ ອາຍາຈນມຕ຺ເຕນ, ຕໂຕ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ຈ ‘‘ສາຫູ’’ຕິອາທິນາ ວຈນມຕ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສ຺ສຍຄ຺ຄຫເຓ ອາຍສ຺ມໂຕ ນິສ຺ສາຍ ວຈ຺ຉາມີຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ວສິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໕໔. ນິສ຺ສຍປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິກຖາຍໍ ໂຍ ວາ ເອກສມ຺ໂຠຄປຣິໂຠໂຄ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສ຺ສໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອິມິນາ ລຊ຺ຊີສຸ ເອວ ນິສ຺ສຍຄ຺ຄຫຓໍ ນິໂຍເຊຕິ ອລຊ຺ຊີສຸ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຣິໂຠຄສທ຺ເທນ ເອກກມ຺ມາທິໂກ ສໍວາໂສ ຄຫິໂຕ ປຈ຺ຈຍປຣິໂຠຄສ຺ສ ສມ຺ໂຠຄສທ຺ເທນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ເອເຕນ ຈ ສມ຺ໂຠຄສໍວາສານໍ ອລຊ຺ຊີຫິ ສທ຺ຘິໍ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຣິຫາໂຣ ນຕ຺ຖີຕິ ອາປຕ຺ຕິປຣິຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ. ຕາທິໂສຕິ ຍຕ຺ຖ ນິສ຺ສໂຍ ຄຫິຕປຸພ຺ໂພ, ໂຍ ຈ ເອກສມ຺ໂຠຄປຣິໂຠໂຄ, ຕາທິໂສ. ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ລຫຸໍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ທິວສານີຕິ ອິທໍ ອຸປລກ຺ຂຓມຕ຺ຕໍ. ຍທິ ເອກາຫທ຺ວີເຫນ ສຠາຄຕາ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຎາຕທິວເສ ຄເຫຕພ຺ໂພວ. ອຖາປິ ຈຕຸປຎ຺ຈາເຫນປິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຍຕ຺ຕເກຫິ ທິວເສຫິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕຕ຺ຕການິ ອຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພານິ. ສຠາຄຕໍ ໂອໂລເກມີຕິ ປນ ເລໂສ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ທຫຣາ ສຸຓນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອສຸຕ຺ວາປິ ‘‘ອາຄມິສ຺ສຕິ, ເກນຈິ ອນ຺ຕຣາເຍນ ຈິຣາຍນ຺ຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ສຕິປິ ລພ຺ຠເຕວ ປຣິຫາໂຣ. ເຕນາຫ ‘‘ອິເຘວາຫໍ ວສິສ຺ສາມີຕິ ປຫິຓຕິ, ປຣິຫາໂຣ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເອກທິວສມ຺ປິ ປຣິຫາໂຣ ນຕ຺ຖີຕິ ຄມເນ ນິຣຸສ຺ສາຫໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ສອຸສ຺ສາຫສ຺ສ ປນ ເສນາສນປຏິສາມນາທິວເສນ ກຕິປາເຫ ຄເຕປິ ນ ໂທໂສ.

ຕຕ຺ເຣວ ວສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕຕ຺ຣ ສຠາຄຏ຺ຐາເນ ເອວ ນິສ຺ສຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວສິຕພ຺ພໍ. ຕໍເຍວ ວິຫາຣໍ…ເປ… ວສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອິມິນາ ອຸປຊ຺ຌາເຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ເຕເຍວ ຕໍສໂມຘາເນ ນິສ຺ສຍປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມິໍ ປນ ໂກເຘນ ວາ ຄຓນິຣເປກ຺ຂຕາຍ ວາ ອສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ເຕ ອຎ຺ເຎສຸ ຄຫິໂຕ ນິສ຺ສໂຍ ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອາຈຣິຍມ຺ຫາ ນິສ຺ສຍປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ໂກຈິ ອາຈຣິໂຍ’’ຕິອາທິໂກ ນໂຍ ອຸປຊ຺ຌາຍປກ຺ກມນາທີສຸປິ ເນຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ ອິຘາປິ ເນຕ຺ວາ ຍຖາຣຫໍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວສນ຺ຕີຕິ ອຸປຈາຣສີມໂຕ ພຫິ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອນ຺ເຕວາສິກາທີນໍ ວສນຏ຺ຐານໂຕ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວສນ຺ຕິ. ເຕນ ພຫິອຸປຈາເຣປິ ອນ຺ເຕວາສິກາທີນໍ ວສນຏ຺ຐານໂຕ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເລຑ຺ຑຸປາຕານໍ ອນ຺ຕເຣ ອາສນ຺ເນ ປເທເສ ວສຕິ, ນິສ຺ສໂຍ ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣສີມາຍໍ ປນ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວສໂຕ ນິສ຺ສໂຍ ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠເຕວາຕິ ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໒.໘໓) ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິຕິ ວິນຍສງ຺ຄຫສໍວຓ຺ຓນາຠູເຕ ວິນຍາລງ຺ກາເຣ

ນິສ຺ສຍວິນິຈ຺ຉຍກຖາລງ຺ກາໂຣ ນາມ

ເຕວີສຕິໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.