໑໓. ທານລກ຺ຂຓາທິວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໖໙. ເອວໍ ຣູປິຍາທິປຏິຄ຺ຄຫຓວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ທານວິສ຺ສາສຄ຺ຄາຫລາຠປຣິຓາມນວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕຸໍ ‘‘ທານວິສ຺ສາສຄ຺ຄາເຫຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທີຍເຕ ທານໍ, ຈີວຣາທິວຕ຺ຖຸໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ ອໂລຠປ຺ປຘາໂນ ກາມາວຈຣກຸສລກິຣິຍຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ. ສສນໍ ສາໂສ, ສສຸ ຫິໍສາຍນ຺ຕິ ຘາຕຸ, ຫິໍສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ວິຄໂຕ ສາໂສ ເອຕສ຺ມາ ຄາຫາຕິ ວິສ຺ສາໂສ. ຄຫຓໍ ຄາໂຫ, ວິສ຺ສາເສນ ຄາໂຫ ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາໂຫ. ວິເສສເນ ເຈຕ຺ຖ ກຣຓວຈນໍ, ວິສ຺ສາສວເສນ ຄາໂຫ, ນ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລຈ຺ຉເຕຕິ ລາໂຠ, ຈີວຣາທິວຕ຺ຖຸ, ຕສ຺ສ ລາຠສ຺ສ. ປຣິຓມິຍເຕ ປຣິຓາມນໍ, ອຎ຺ເຎສໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຓຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ປຣິຓາມນໍ, ທາປນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທານວິສ຺ສາສຄ຺ຄາເຫຫິ ລາຠສ຺ສ ປຣິຓາມນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທເສ ສມຠິນິວິຏ຺ຐສ຺ສ ‘‘ທານ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ ຕາວ ປຐມໍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກສ຺ສ ຈີວຣາທິປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ທານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈີຕິ ສມ຺ປທານນິທ຺ເທໂສ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍທິທໍ ‘‘ທານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ກິໍ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຣິທໍ ທານລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອິທໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ເທມີ’’ຕິ ວທຕີຕິ ອິທໍ ຕິວງ຺ຄສມ຺ປນ຺ນໍ ທານລກ຺ຂຓໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ອິທນ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມນິທສ຺ສນໍ. ຕຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ປຏິຄ຺ຄາຫກນິທສ຺ສນໍ. ເທມີຕິ ທາຍກນິທສ຺ສນໍ. ທທາມີຕິອາທີນິ ປນ ປຣິຍາຍວຈນານິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ເທຍ຺ຍທາຍກປຏິຄ຺ຄາຫກາ ວິຍ ທານສ຺ສາ’’ຕິ, ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສມ຺ມຸຂີຠາວາ ກຸສລໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ. ‘‘ວຕ຺ຖຸປຣິຈ຺ຈາຄລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ທານສ຺ສາ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ເອກເທສລກ຺ຂຓກຖນເມວ, ກິໍ ເອວໍ ທີຍມານໍ ສມ຺ມຸຂາເຍວ ທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ອຸທາຫຸ ປຣມ຺ມຸຂາປີຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ມຸຂາປິ ປຣມ຺ມຸຂາປິ ທິນ຺ນໍເຍວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຸຍ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິອາທີສຸ ອຍມຕ຺ໂຖ – ‘‘ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເທມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສທິສໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ມຸຂ຺ຍໂຕ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສຸທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ‘‘ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ມຸຂ຺ຍໂຕ ຄຫຓໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ອິມານິ ປນ ປຏິຄ຺ຄາຫກປຏິພນ຺ຘຕາກຣເຓ ວຈນານິ. ຕວ ສນ຺ຕກໍ ກໂຣຫີຕິອາທີນິ ປນ ປຣິຍາຍໂຕ ທານຄ຺ຄຫຓານິ, ຕສ຺ມາ ທຸທິນ຺ນໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ໂລເກ ຫິ ອປຣິຈ຺ຈຊິຕຸກາມາປິ ປຸນ ຄຓ຺ຫິຕຸກາມາປິ ‘‘ຕວ ສນ຺ຕກໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ຕິ ຍຖາ ຕໍ ກຸສຣຎ຺ໂຎ ມາຕຸ ຣຊ຺ຊນິຍ຺ຍາຕນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເນວ ທາຕາ ທາຕຸໍ ຊານາຕິ, ນ ອິຕໂຣ ຄເຫຕຸ’’ນ຺ຕິ. ສເຈ ປນາຕິອາທີສຸ ປນ ທາຍເກນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ອໂກວິທຕາຍ ປຣິຍາຍວຈເນ ວຸຕ຺ເຕປິ ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ໂກວິທຕາຍ ມຸຂ຺ຍວຈເນນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຸຄ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສເຈ ປນ ເອໂກຕິອາທີສຸ ປນ ທາຍໂກ ມຸຂ຺ຍວຈເນນ ເທຕິ, ປຏິຄ຺ຄາຫໂກປິ ມຸຂ຺ຍວຈເນນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕສ຺ມາ ທາຍກສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອຘິຏ຺ຐິຕມ຺ປິ ຈີວຣໍ ທານວເສນ ອຘິຏ຺ຐານໍ ວິຊຫຕິ, ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອສນ຺ຕກຕ຺ຕາ ອຕິເຣກຈີວຣມ຺ປິ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ທສາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອາປຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ. ປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສປິ ນ ປຏິກ຺ຂິປິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອາປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ. ຍສ຺ສ ປນ ຣຸຈ຺ຈຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອິມສ຺ສ ຈີວຣສ຺ສ ອສ຺ສາມິກຕ຺ຕາ ປໍສຸກູລຏ຺ຐາເນ ຐິຕຕ຺ຕາ ຍສ຺ສ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ເຕນ ປໍສຸກູລຠາເວນ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕນ ປນ ທາຍເກນ ປຸພ຺ພອຘິຏ຺ຐິຕມ຺ປິ ທານວເສນ ອຘິຏ຺ຐານສ຺ສ ວິຊຫິຕຕ຺ຕາ ປຸນ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ອິຕເຣນ ປຸພ຺ເພ ອນຘິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ເທຫີຕິອາທີສຸ ປນ ອາຓຕ຺ຍຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕາຍ ປຎ຺ຈມີວິຠຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຓຕ຺ເຕນ ປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສ ທິນ຺ນກາເລເຍວ ປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ, ປຸພ຺ເພ ປນ ອາຓາປກສ຺ເສວ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂຍ ປຫິຓຕິ, ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີຕິ ປນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕາຍ ວຕ຺ຕມານວິຠຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ເສວ ສນ຺ຕກໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຍສ຺ສ ປຫີຍຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາຕິ ອິມິນາ ອາຍສ຺ມຕາ ເຣວຕຕ຺ເຖເຣນ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈີວຣເປສນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຠຄວຕາ ເທສິເຕສຸ ອຘິຏ຺ຐາເນສຸ ອິຘ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ອສມ຺ໂມຫໂຕ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕຕ຺ຖ ທ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ, ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ຈ ນ ຕິຈີວຣາຘິຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ໂຂ ສາມິເກ ຊີວນ຺ເຕ ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາຫຈີວຣຠາເວນ ຈ ສາມິເກ ມເຕ ມຕກຈີວຣຠາເວນ ຈ ຄຫຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໂຕ ປນ ທສາເຫ ອນຕິກ຺ກນ຺ເຕເຍວ ຕິຈີວຣາຘິຏ຺ຐານໍ ວາ ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬາຘິຏ຺ຐານໍ ວາ ວິກປ຺ປນໍ ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ໂຍ ປຫິຓຕີຕິ ທາຍກໍ ສນ຺ຘາຍາຫ, ຍສ຺ສ ປຫີຍຕີຕິ ປຏິຄ຺ຄາຫກໍ.

ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ…ເປ… ນ ລຠຕິ, ອາຫຣາເປນ຺ໂຕ ຠຓ຺ຑຄ຺ເຆນ ກາເຣຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕນາ…ເປ… ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຣສນ຺ຕກຠູຕຕ຺ຕໍ ຊານນ຺ໂຕ ເຖຍ຺ຍປສຍ຺ຫວເສນ ອຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂປຣາຓຏີກາຍໍ ປນ ‘‘ສກສຎ຺ຎາຍ ວິນາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຠຓ຺ຑໍ ອຄ຺ຆາເປຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສກສຎ຺ຎາຍ ວິນາປິ ຕາວກາລິກປໍສຸກູລສຎ຺ຎາທິວເສນ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິຍາ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ປສຍ຺ຫາກາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຈ຺ຉິນ຺ທໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ. ສເຈ ປນ…ເປ… ວຏ຺ຏຕີຕິ ຕຸຏ຺ຐທານໍ ອາຫ, ອຖ ປນາຕິອາທິນາ ກຸປິຕທານໍ. ອຸຠຍຖາປິ ສຍໍ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏຕິ, ຄຫເຓ ອາປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມມ ສນ຺ຕິເກ…ເປ… ເອວໍ ປນ ທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຕ຺ຖຸປຣິຈ຺ຈາຄລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ທານສ຺ສ ເອວໍ ທທນ຺ໂຕ ອປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ທານໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໂຕ ເອວ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕິ. ອາຫຣາເປຕຸໍ ປນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ປຸພ຺ເພ ‘‘ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນ ເທມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ຕອຸປຊ຺ຌາຍຄ຺ຄຫຓາທີນິ ອກໂຣນ຺ເຕ ອາຈຣິຍສ຺ເສວ ສນ຺ຕກໍ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ກໂຣນ຺ເຕ ປນ ອນ຺ເຕວາສິກສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ຠເວຍ຺ຍ ສພ຺ພໂສ ອປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ. ສກສຎ຺ຎາຍ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ‘‘ອາຫຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ຏີກາຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໖໓໕) ປນ ‘‘ເອວໍ ທິນ຺ນໍ ຠຕິສທິສຕ຺ຕາ ອາຫຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຕິສທິເສ ສຕິປິ ກມ຺ເມ ກເຕ ຠຕິ ລທ຺ຘພ຺ພາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອາໂຣເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ. ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ໑.໖໓໕) ປນ ‘‘ອາຫຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ກມ຺ເມ ອກເຕ ຠຕິສທິສຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕນ ກມ຺ເມ ກເຕ ອາຫຣາເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ອຸປຊ຺ຌໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕີຕິ ສາມເຓຣສ຺ສ ທານໍ ທີເປຕິ, ເຕນ ຈ ສາມເຓຣກາເລ ທຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ນກາເລ ອຈ຺ຉິນ຺ທໂຕປິ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ທີເປຕິ. ອຍໍ ຕາວ ທາເນ ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ ອິມິນາ ທານວິນິຈ຺ຉຍາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວິນິຈ຺ຉຍານໍ ເອກປຣິຈ຺ເຉທກຕຠາວໍ ທີເປຕິ.

ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາຫລກ຺ຂຓວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໗໐. ອນຸຏ຺ຐານເສຍ຺ຍາ ນາມ ຍາຍ ເສຍ຺ຍາຍ ສຍິໂຕ ຍາວ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ຕາວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທທມາເນນ ຈ ມຕກຘນໍ ຕາວ ເຍ ຕສ຺ສ ຘເນ ອິສ຺ສຣາ ຄຫຏ຺ຐາ ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ວາ, ເຕສໍ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເກ ຄຫຏ຺ຐາ ເກ ປພ຺ພຊິຕາ ເກນ ກາຣເຓນ ຕສ຺ສ ຘເນ ອິສ຺ສຣາຕິ? ຄຫຏ຺ຐາ ຕາວ ຄິລານຸປຏ຺ຐາກຠູຕາ ເຕນ ກາຣເຓນ ຄິລານຸປຏ຺ຐາກຠາຄຠູເຕ ຕສ຺ສ ຘເນ ອິສ຺ສຣາ, ເຍສຎ຺ຈ ວາຓິຊານໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ກປ຺ປິຍກາຣເກນ ປຕ຺ຕາທິປຣິກ຺ຂາໂຣ ຄາຫາປິໂຕ, ເຕສໍ ຍໍ ທາຕພ຺ພມູລໍ, ເຕ ຈ ຕສ຺ສ ຘເນ ອິສ຺ສຣາ, ເຍສຎ຺ຈ ມາຕາປິຕູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວຕ຺ຖານິ ຐປິຕານິ, ເຕປິ ຕສ຺ສ ຘນສ຺ສ ອິສ຺ສຣາ. ເອວມາທິນາ ເຍນ ເຍນ ກາຣເຓນ ຍໍ ຍໍ ປຣິກ຺ຂາຣຘນໍ ເຍຫິ ເຍຫິ ຄຫຏ຺ເຐຫິ ລຠິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ເຕນ ກາຣເຓນ ເຕ ເຕ ຄຫຏ຺ຐາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຘນສ຺ສ ອິສ຺ສຣາ.

ປພ຺ພຊິຕາ ປນ ພາຫິຣກາ ຕເຖວ ສຕິ ກາຣເຓ ອິສ຺ສຣາ. ປຎ຺ຈສຸ ປນ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ຠິກ຺ຂູ ສາມເຓຣາ ຈ ມຕານໍ ຠິກ຺ຂຸສາມເຓຣານໍ ຘນໍ ວິນາປິ ກາຣເຓນ ທາຍາທຠາເວນ ລຠນ຺ຕິ, ນ ອິຕຣາ. ຠິກ຺ຂຸນີສິກ຺ຂມານສາມເຓຣີນມ຺ປິ ຘນໍ ຕາເຍວ ລຠນ຺ຕິ, ນ ອິຕເຣ. ຕໍ ປນ ມຕກຘນຠາຊນໍ ຈຕຸປຈ຺ຈຍຠາຊນວິນິຈ຺ຉເຍ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ, ພຫູ ປນ ວິນຍຘຣຕ຺ເຖຣາ ‘‘ເຍ ຕສ຺ສ ຘນສ຺ສ ອິສ຺ສຣາ ຄຫຏ຺ຐາ ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ວາ’’ຕິ ປາຐໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ມຕຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຘນໍ ຄຫຏ຺ຐຠູຕາ ຎາຕກາ ລຠນ຺ຕີ’’ຕິ ວິນິຈ຺ຉິນນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ຕສ຺ສ ຈ ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕຠາວໍ ຕຕ຺ເຖວ ວກ຺ຂາມ.

ອນຕ຺ຕມນສ຺ສ ສນ຺ຕກນ຺ຕິ ‘‘ທຸຏ຺ຐຸ ກຕໍ ຕຍາ ມຍາ ອທິນ຺ນໍ ມມ ສນ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນາ’’ຕິ ວຈີເຠເທນ ວາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕນ ວາ ໂທມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ. ໂຍ ປນ ປຐມໍເຍວ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ກຕໍ ຕຍາ ມມ ສນ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນາ’’ຕິ ວຈີເຠເທນ ວາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕນ ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ກຸປິໂຕ, ປຈ຺ຈາຫຣາເປຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ໂຍປິ ອທາຕຸກາໂມ, ຈິຕ຺ເຕນ ປນ ອຘິວາເສຕິ, ນ ກິຎ຺ຈິ ວທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຸ ໂປຣາຓຏີກາຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໑໓໑) ‘‘ຈິຕ຺ເຕນ ປນ ອຘິວາເສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘ນ ກິຎ຺ຈິ ວທຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສຕິ ‘‘ຈິຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ອິທໍ ອຘິວາສນກິຣິຍາຍ ກຣຓໍ ໂຫຕິ. ອທາຕຸກາໂມຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຕເມວ ກຣຓໍ ສິຍາ, ຕໂຕ ‘‘ຈິຕ຺ເຕນ ອທາຕຸກາໂມ, ຈິຕ຺ເຕນ ອຘິວາເສຕີ’’ຕິວຈນໍ ໂອຈິຕ຺ຍສມ຺ໂປສກໍ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອທາຕຸກາໂມ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກາເຍນາຕິ ວາ ວາຈາຍາຕິ ວາ ອຎ຺ຎໍ ກຣຓມ຺ປິ ນ ສມ຺ຠວຕິ, ຕທສມ຺ຠເວ ສຕິ ວິເສສຕ຺ຖວາຈໂກ ປນ-ສທ຺ໂທປິ ນິຣຕ຺ຖໂກ. ນ ກິຎ຺ຈິ ວທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຸ ວທນກິຣິຍາຍ ກຣຓໍ ‘‘ວາຈາຍາ’’ຕິ ປທໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ອຎ຺ຎໍ ອຘິວາສນກິຣິຍາຍ ກຣຓໍ, ອຎ຺ຎໍ ວທນກິຣິຍາຍ ກຣຓໍ, ອຎ຺ຎາ ອຘິວາສນກິຣິຍາ, ອຎ຺ຎາ ວທນກິຣິຍາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ອຣຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍປິ ຈິຕ຺ເຕນ ອທາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ປນ ຕຖາປິ ວາຈາຍ ອຘິວາເສຕິ, ນ ກິຎ຺ຈິ ວທຕີຕິ ໂຍຊນໍ ກຕ຺ວາ ປນ ‘‘ອຘິວາເສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ປກາເສຕຸໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ວທຕີຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸມຣຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຕຸ ປນ-ສທ຺ໂທ ອຣຸຈິລກ຺ຂຓສູຈນຕ຺ໂຖ. ‘‘ຈິຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ອິທໍ ອທາຕຸກາມກິຣິຍາຍ ກຣຓໍ, ‘‘ວາຈາຍາ’’ຕິ ອຘິວາສນກິຣິຍາຍ ອວທນກິຣິຍາຍ ຈ ກຣຓໍ. ອຘິວາສນກິຣິຍາ ຈ ອວທນກິຣິຍາເຍວ. ‘‘ອຘິວາເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອວທນກິຣິຍາຍ ອປາກຏຠາວໂຕ ຕໍ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ນ ກິຎ຺ຈິ ວທຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ຄຍ຺ຫມາເນ ປຸພ຺ພາປຣວຈນຕ຺ໂຖ ໂອຈິຕ຺ຍສມ຺ໂປສໂກ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຕກວິວເຣຫິ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ.

ລາຠປຣິຓາມນວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໗໑. ລາຠປຣິຓາມນວິນິຈ຺ຉເຍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສປ຺ປິອາທີນິ ອາຠຕານີຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຕ຺ຖາຍ ອາຠຕານິ ສປ຺ປິອາທີນິ. ປຣິຓຕຠາວໍ ຊານິຕ຺ວາປິ ວຸຕ຺ຕວິຘິນາ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ເຕນ ເຕສໍ ສນ຺ຕກເມວ ວິຎ຺ຎາປິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ມຍ຺ຫມ຺ປິ ເທຖາຕິ ວທຕິ, ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ.

‘‘ປຸປ຺ຜມ຺ປິ ອາໂຣເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອິທໍ ປຣິຓຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ສເຈ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ເຈຕິເຍ ປູຊິຕໍ ປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ເຈຕິເຍ ປູເຊຕິ, ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໖໖໐) ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໖໐) ປນ ນິຍເມຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ເຈຕິຍສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ໂຣປິຕມາລາວຈ຺ຉໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ເກວລໍ ປຣິຓຕຠາໂວເຍວ ກຖິໂຕ, ອຖ ໂຂ ນິຍເມຕ຺ວາ ໂຣປິຕຠາໂວປິ. ປຸປ຺ຜມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ກຸໂຕ ມາລາວຈ຺ຉນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ໑.໖໖໐) ປນ ‘‘ໂຣປິຕມາລາວຈ຺ຉໂຕຕິ ເກນຈິ ນິຍເມຕ຺ວາ ໂຣປິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອໂນຈິຕໍ ມິລາຍມານໍ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ປູເຊຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຐິຕໍ ທິສ຺ວາຕິ ເສສກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ. ອິມສ຺ສ ສຸນຂສ຺ສ ມາ ເທຫິ, ເອຕສ຺ສ ເທຫີຕິ ອິທໍ ປຣິຓເຕເຍວ, ຕິຣຈ຺ຉານຄຕສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ທິນ຺ເນ ປນ ຕໍ ປລາເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຠຸຎ຺ຊາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກຕ຺ຖ ເທມາຕິອາທິນາ ເອເກນາກາເຣນ ອນາປຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ. ເອວໍ ປນ ອປຸຈ຺ຉິເຕປິ ‘ອປຣິຓຕໍ ອິທ’ນ຺ຕິ ຊານນ຺ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ຍຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ທາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕີສຸປິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉຖ, ຕຕ຺ຖ ເທຖາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣຸຈິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຍຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ທາເປຕຸໍ ລຠຕິ.

ປຣິວາເຣ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໙) ປນ ນວ ອຘມ຺ມິການິ ທານານີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕິ, ເຈຕິຍສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕິ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ອຎ຺ຎປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ປຣິຓາເມຕີຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ນວ ປຏິຄ຺ຄຫາ ປຣິໂຠຄາ ຈາຕິ ເອເຕສໍເຍວ ທານານໍ ປຏິຄ຺ຄຫາ ຈ ປຣິໂຠຄາ ຈ. ຕີຓິ ຘມ຺ມິການິ ທານານີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິນ຺ນໍ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ເທຕິ, ເຈຕິຍສ຺ສ ນິນ຺ນໍ ເຈຕິຍສ຺ເສວ ເທຕິ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ເທຕີຕິ ອິມານິ ຕີຓິ. ປຏິຄ຺ຄຫປຏິໂຠຄາປິ ເຕສໍເຍວ ປຏິຄ຺ຄຫາ ຈ ປຣິໂຠຄາ ຈາຕິ ອາຄຕໍ.

ອິຕິ ວິນຍສງ຺ຄຫສໍວຓ຺ຓນາຠູເຕ ວິນຍາລງ຺ກາເຣ

ທານລກ຺ຂຓາທິວິນິຈ຺ຉຍກຖາລງ຺ກາໂຣ ນາມ

ເຕຣສໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.