໑໐. ຠຓ຺ຑປຏິສາມນວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໕໓. ເອວໍ ຈີວຣວິປ຺ປວາສວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ຠຓ຺ຑປຏິສາມນວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕຸໍ ‘‘ຠຓ຺ຑສ຺ສ ປຏິສາມນ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຠຑິຕພ຺ພໍ ຠາເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑໍ, ຠຑິຕພ຺ພໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວາ ຠຓ຺ຑໍ, ຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ປຣິຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ເອເຕນາຕິ ວາ ຠຓ຺ຑໍ, ມູລຘນໍ, ປຣິກ຺ຂາໂຣ ວາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ອຠິຘານປ຺ປທີປິກາຍໍ –

‘‘ຠາຊນາທິປຣິກ຺ຂາເຣ, ຠຓ຺ຑໍ ມູລຘເນປິ ຈາ’’ຕິ.

ຕສ຺ສ ຠຓ຺ຑສ຺ສ, ປຏິສາມິຍເຕ ປຏິສາມນໍ, ຣກ຺ຂຓໍ ໂຄປນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ປເຣສໍ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ໂຄປນ’’ນ຺ຕິ. ມາຕຸ ກຓ຺ຓປິຬນ຺ຘນໍ ຕາລປຓ຺ຓມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວນຕ຺ໂຖ. ເຕນ ປເຄວ ອຎ຺ຎາຕການໍ ສນ຺ຕກນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຄິຫິສນ຺ຕກນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫຘມ຺ມິການໍ ສນ຺ຕກໍ ປຏິສາເມຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສີເສນາຕິ ເອເຕນ ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາຫາທິນາ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິສາເມນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິສາເມຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຉນ຺ເທນປິ ຠເຍນປີຕິ ວຑ຺ຒກີອາທີສຸ ຉນ຺ເທນ, ຣາຊວລ຺ລຠາທີສຸ ຠເຍນ ພລກ຺ກາເຣນ ປາເຕຕ຺ວາ ຄເຕສຸ ຈ ປຏິສາເມຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ສງ຺ໂຄປນຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ເຖ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ຄຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປຏິສາມນປໂຍຄໍ ວິນາ ‘‘ນາຫໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິອາທິນາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປໂຍເຄ ອກເຕ ຣຊ຺ຊສງ຺ໂຂຠາທິກາເລ ‘‘ນ ທານິ ຕສ຺ສ ທສ຺ສາມິ, ນ ມຍ຺ຫໍ ທານິ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸໂຠຫິປິ ສກສກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ຘຸຣນິກ຺ເຂເປ ກເຕປິ ອວຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ. ເກຈິ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ປາຣາຊິກເມວ ປຏິສາມນປໂຍຄສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ, ນ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ. ປຏິສາມນກາເລ ຫິສ຺ສ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ‘‘ນ ທານິ ຕສ຺ສ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ຈ ສາມິໂນ ຘຸຣນິກ຺ເຂປຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕຸຠູໂຕ ກາຍວຈີປໂຍໂຄ ນຕ຺ຖິ, ເຍນ ໂສ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ນ ຫິ ອກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານາ ອຍໍ ອາປຕ຺ຕີຕິ. ທາເນ ສອຸສ຺ສາໂຫ, ຣກ຺ຂຕິ ຕາວາຕິ ອວຫາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ນາຫໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິອາທິນາ ມຸສາວາທກຣເຓ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ ໂຫຕິ, ນ ທຸກ຺ກຏໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕາຠາເວນ ສຫປໂຍຄສ຺ສປິ ອຠາວໂຕຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ຍທິປິ ມຸເຂນ ທສ຺ສາມີຕິ ວທຕິ…ເປ… ປາຣາຊິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຕຣປໂຍເຄນ ອາປຕ຺ຕິ, ນ ຕາວ ປຐເມນ ຠຓ຺ຑປຏິສາມນປໂຍເຄນ ຕທາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕຠາວາ, ນາປິ ‘‘ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຖນປໂຍເຄນ ຕທາ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕ ວິຊ຺ຊມາເນປິ ປໂຍຄສ຺ສ ກປ຺ປິຍຕ຺ຕາຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ສາມິນາ ‘‘ເທຫີ’’ຕິ ພຫຸໂສ ຍາຈິຍມາໂນປິ ອທຕ຺ວາ ເຍນ ປໂຍເຄນ ອຕ຺ຕໂນ ອທາຕຸກາມຕໍ ສາມິກສ຺ສ ຎາເປສິ, ເຍນ ຈ ໂສ ອທາຕຸກາໂມ ອຍໍ ວິກ຺ຂິປຕີຕິ ຎຕ຺ວາ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ເຕເນວ ປໂຍເຄນສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ. ນ ເຫຕ຺ຖ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕຠຓ຺ເຑ ປຣິຍາເຍນ ມຸຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ. ອທາຕຸກາມຕາຍ ຫິ ‘‘ກທາ ເຕ ທິນ຺ນໍ, ກຕ຺ຖ ເຕ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິປຣິຍາຍວຈເນນປິ ສາມິກສ຺ສ ຘຸເຣນິກ຺ຂິປາປິເຕ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ເຕເນວ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກິໍ ຕຸມ຺ເຫ ຠຓຖ…ເປ… ອຸຠິນ຺ນໍ ຘຸຣນິກ຺ເຂເປນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຣາຊິກ’’ນ຺ຕິ. ປຣສນ຺ຕກສ຺ສ ປເຣຫິ ຄຓ຺ຫາປເນ ເອວ ຫິ ປຣິຍາຍໂຕ ມຸຕ຺ຕິ, ນ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ເຖ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ເຖ ສາມິນາ ທິນ຺ນຕາຍ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກຏ຺ຐາເນ ຐິຕຕ຺ຕາ ຈ ຐານາຈາວເນປິ ນຕ຺ຖິ ອວຫາໂຣ, ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ປນ ຄຫເຓ ທຸກ຺ກຏໂຕ ນ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ອວຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ຠຓ຺ຑເທຍ຺ຍໍ ປນ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໕໔. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຫຘມ຺ມິການນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີສິກ຺ຂມານສາມເຓຣສາມເຓຣີນໍ. ເອເຕນ ນ ເກວລໍ ຄິຫີນໍ ເອວ, ອຖ ໂຂ ຕາປສປຣິພ຺ພາຊກາທີນມ຺ປິ ສນ຺ຕກໍ ປຏິສາເມຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນຏ຺ເຐປິ ຄີວາ ນ ໂຫຕິ, ກສ຺ມາ? ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉາປິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິເຍ ເອເສວ ນໂຍຕິ ຄີວາ ນ ໂຫຕິ, ກສ຺ມາ? ອຊານິຕຕ຺ຕາ. ຕຕິເຍ ຈ ເອເສວ ນໂຍຕິ ຄີວາ ນ ໂຫຕິ, ກສ຺ມາ? ປຏິກ຺ຂິປິຕຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ຈິຕ຺ເຕນ ວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕປິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕເຍວ ນາມ ໂຫຕິ.

ຕສ຺ເສວ ຄີວາ ໂຫຕິ, ນ ເສສຠິກ຺ຂູນໍ, ກສ຺ມາ? ຕສ຺ເສວ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສ຺ສ ຠຓ຺ຑາຄາເຣ ອິສ຺ສຣຠາວໂຕ. ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສ຺ສ ຄີວາ ນ ໂຫຕິ ອລສຊາຕິກສ຺ເສວ ປມາເທນ ຫຣິຕຕ຺ຕາ. ທຸຕິເຍ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສ຺ສ ຄີວາ ນ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ອນາໂຣຈິຕຕ຺ຕາ. ນຏ຺ເຐ ຕສ຺ສ ຄີວາ ເຕນ ຐປິຕຕ຺ຕາ. ຕສ຺ເສວ ຄີວາ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ ເຕນ ຠຓ຺ຑາຄາຣິເກນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ຐປິຕຕ຺ຕາ ຈ. ນຕ຺ຖິ ຄີວາ ເຕນ ປຏິກ຺ຂິປິຕຕ຺ຕາ. ນຏ຺ຐໍ ສຸນຏ຺ຐເມວ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສ຺ສ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉາປນໂຕ. ນຏ຺ເຐ ຄີວາ ເຕນ ຐປິຕຕ຺ຕາ. ສພ຺ພໍ ຕສ຺ສ ຄີວາ ຕສ຺ສ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສ຺ສ ປມາເທນ ຫຣຓໂຕ. ຕຕ຺ເຖວ ອຸປຈາເຣ ວິຊ຺ຊມາເນຕິ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສ຺ສ ສມີເປເຍວ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວຏ຺ຐາເນ ວິຊ຺ຊມາເນ.

໕໕. ມຍິ ຈ ມເຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ເສນາສເນ ວິນຏ຺ເຐຕິ ເອຕ຺ຖ ເກວລໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ເສນາສນໍ ມາ ວິນສ຺ສີຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວິວຣິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ຕໍ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກ ວຸຕ຺ເຕປິ ວິວຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ‘‘ຄິລານປກ຺ເຂ ຐິຕຕ຺ຕາ ອວິສໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ມຣຓໂຕ ຫິ ປຣໍ ເຄລຎ຺ຎໍ ອວິສຍຕ຺ຕຎ຺ຈ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ທ຺ວາຣໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກ ວຸຕ຺ເຕປິ ວິວຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ສຫາເຍຫິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຕຫິປິ ຠິກ຺ຂາຈາຣາທີຫິ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ສາມີຈີຕິ ຠຓ຺ຑາຄາເຣ ວສນ຺ຕານໍ ອິທໍ ວຕ຺ຕໍ. ໂລລມຫາເຖໂຣຕິ ມນ຺ໂທ ໂມມູໂຫ ອາກິຓ຺ຓວິຫາຣີ ສທາ ກີຬາປສຸໂຕ ວາ ມຫາເຖໂຣ.

໕໖. ອິຕເຣຫີຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຄພ຺ເຠ ວສນ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ວິຫາຣຣກ຺ຂຓວາເຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫາຣວາຣິໂກ, ວຸຑ຺ຒປຏິປາຏິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ວາເຣ ວິຫາຣຣກ຺ຂຓໂກ. ນິວາປນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕເວຕນໍ. ໂຈຣານໍ ປຏິປຖໍ ຄເຕສູຕິ ໂຈຣານໍ ອາຄມນໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ປຐມຕຣໍເຍວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສທ຺ທໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ໂຈຣານໍ ອຠິມຸຂໍ ຄເຕສຸ. ‘‘ໂຈເຣຫິ ຫຏຠຓ຺ຑໍ ອາຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເຕສໍ ອນຸປຖໍ ຄເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນິພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ອສຸກກຸເລ ຍາຄຸຠຕ຺ຕໍ ວິຫາຣວາຣິການໍເຍວາ’’ຕິ ເອວໍ ນິຍມນໍ ກຕ຺ວາ. ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ຍາຄຸສລາກາ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ສລາກຠຕ຺ຕານິ ຈ ລຠມາໂນວາຕິ ອິທໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ, ຕໂຕ ອູນໍ ວາ ໂຫຕຸ ອຘິກໍ ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣສ຺ສ ຈ ຍາປນມຕ຺ຕໍ ລຠນເມວ ປມາຓນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນິສ຺ສິຕເກ ຊຄ຺ຄາເປນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ນິສ຺ສິຕເກ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍາຍ ໂປເສນ຺ຕາ ນິສ຺ສິຕເກຫິ ວິຫາຣໍ ຊຄ຺ຄາເປນ຺ຕິ. ອສຫາຍສ຺ສາຕິ ສຫາຍຣຫິຕສ຺ສ. ‘‘ອສຫາຍສ຺ສ ອທຸຕິຍສ຺ສາ’’ຕິ ປາໂຐ ຍຸຕ຺ໂຕ. ປຈ຺ຉິມໍ ປຸຣິມສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອສຫາຍສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຕທຸຕິຍສ຺ສ ວາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປາເຐ ເອເກນ ອານີຕໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນປ຺ປໂຫຕີຕິ ອຕ຺ຕທຸຕິຍສ຺ສປິ ວາໂຣ ນິວາຣິໂຕຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ‘‘ຍສ຺ສ ສຠາໂຄ ຠິກ຺ຂຸ ຠຕ຺ຕໍ ອາເນຕ຺ວາ ທາຕາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິມິນາ ນ ສເມຕິ, ວີມໍສິຕພ຺ພໍ. ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ໑.໑໑໒) ປນ ‘‘ອຕ຺ຕທຸຕິຍສ຺ສາຕິ ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສ. ອຕ຺ຕາສຣີຣເມວ ທຸຕິໂຍ, ນ ອຎ຺ໂຎຕິ ຫິ ອຕ຺ຕທຸຕິໂຍ, ຕທຸຠຍສ຺ສປິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຠາວນໍ ‘ຍສ຺ສາ’ຕິອາທິ. ເອເຕນ ສພ຺ເພນ ເອເກກສ຺ສ ວາໂຣ ນ ປາເປຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປາກວຕ຺ຕຕ຺ຖາຍາຕິ ນິຈ຺ຈໍ ປຈິຕພ຺ພຍາຄຸຠຕ຺ຕສງ຺ຂາຕວຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ. ຐເປນ຺ຕີຕິ ທາຍກາ ຐເປນ຺ຕິ. ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຕໍ ອາຣາມິກາທີຫິ ທີຍມານໍ ຠາຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ອຸປຊີວນ຺ເຕນ ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອພ຺ໂຠກາສິກຣຸກ຺ຂມູລິເກນປິ ປາກວຕ຺ຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຊີວນ຺ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ວິຫາຣວາເຣ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ຐາຕພ຺ພໍ. ນ ຄາຫາເປຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ອພ຺ໂຠກາສິກສ຺ສປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິກປຣິກ຺ຂາໂຣ ເຈ ຐປິໂຕ ອຕ຺ຖິ, ຈີວຣາທິສງ຺ຆິກຠາເຄປິ ອາລໂຍ ອຕ຺ຖິ, ໂສປິ ຄາຫາເປຕພ຺ໂພ. ປຣິປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ອຏ຺ຐກຖໍ ວາ. ທິຄຸຓນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ລພ຺ຠມານໂຕ ທ຺ວິຄຸຓໍ. ປກ຺ຂວາເຣນາຕິ ອຑ຺ຒມາສວາເຣນ.

ອິຕິ ວິນຍສງ຺ຄຫສໍວຓ຺ຓນາຠູເຕ ວິນຍາລງ຺ກາເຣ

ຠຓ຺ຑປຏິສາມນວິນິຈ຺ຉຍກຖາລງ຺ກາໂຣ ນາມ

ທສໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.