໔. ໂຠຊນວຄ຺ໂຄ

໑. ອາວສຖປິຓ຺ຑສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໐໖. ຈຕຸຕ຺ຖວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ອິເມສໍເຍວາຕິ ອິເມສໍ ປາສຓ຺ຑານໍເຍວ. ເອຕ຺ຕການນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປາສຓ຺ເຑ ເອຕ຺ຕການໍ.

໒໐໘. ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວາ’’ຕິ ອິທໍ ອທ຺ຘໂຍຊນວເສນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ເຎ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູສຸ ອປ຺ປສນ຺ເນຫິ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ສາມຎ຺ຎໂຕປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ອາວສຖປິຓ຺ຑຕາ, ອຄິລານຕາ, ອນຸວສິຕ຺ວາ ໂຠຊນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ອາວສຖປິຓ຺ຑສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໐໙. ທຸຕິເຍ ອຠິມາເຣຕິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ປໂຍຊິເຕ ຘນຸຘເຣ. ນນຸ ‘‘ຣາຊານມ຺ປິ ມາຣາເປສີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໂນ ກາເລ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ສິທ຺ຘໍ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ປາຬິຍໍ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ…ເປ… ຎາຕິສາໂລຫິໂຕ ອາຊີວເກສຸ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ພິມ຺ພິສາຣໍ ເອຕທໂວຈາ’’ຕິອາທິ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ? ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ກິຣ ອາຊີວໂກ ພິມ຺ພິສາຣກາລໂຕ ປຠຸຕິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຠິກ຺ຂູ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທານໍ ເທນ຺ໂຕ ອຊາຕສຕ຺ຕຸກາເລປິ ສິກ຺ຂາປເທ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ, ຠິກ຺ຂູ ຈ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນິວາເຣສຸໍ. ຕສ຺ມາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໑໕. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິສທິສໍ ຣຊ຺ຊໍ ວິຣຊ຺ຊໍ, ວິຣຊ຺ຊໂຕ ອາຄຕາ ເວຣຊ຺ຊກາ. ເຕ ຈ ຍສ຺ມາ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕາທິໂຕ ນານາວິຘາ, ຕສ຺ມາ ນານາເວຣຊ຺ຊເກຕິປິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໑໗-໘. ອິມສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ວຕ຺ຖຸວເສເນວ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ຄຓໂຠຊນຕ຺ຖຕາ ສິທ຺ຘາຕິ ຕໍ ອວຕ຺ວາ ປທຠາຊເນ ອສິທ຺ຘເມວ ນິມນ຺ຕນໂຕ ຄຓໂຠຊນໍ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ທ຺ວີຫາກາເຣຫີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ເຍນ ເກນຈິ ເວວຈເນນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂຠຊນໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິອາທິສາມຎ຺ຎນາເມນາປິ ຄຓໂຠຊນໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ປນ ປາຬິຍໍ ອທ຺ຘານຄມນາທິວຕ຺ຖູສຸ ‘‘ອິເຘວ ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນສ຺ສ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນໍ, ຕມ຺ປິ ໂອທນາທິນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເອກໂຕ ຐຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ.

‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຠຕ຺ຕໍ ເທຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາຬິ (ວຓ຺ຓນາ) ຍໍ ‘‘ຕ຺ວໍ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠຕ຺ຕໍ ເທຫີ’’ຕິອາທິໂນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ໂຠຊນນາເມນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕເມວ ຄຓໂຠຊນໍ ໂຫຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕມ຺ປິ ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິສຸໍ ຄຫິຕໍ ປນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊໂຕ ປຓີຕໂຠຊນາທິສິກ຺ຂາປເທຫິ ອາປຕ຺ຕິ ເອວ.

ອາຄນ຺ຕຸກປຏ຺ຏນ຺ຕິ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນ຺ວາຘິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ກຣຓຈີວຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຐເປຕີຕິ ເອກໍ ອນ຺ຕໍ ຈີວເຣ ພນ຺ຘນວເສນ ຐເປຕິ. ປຈ຺ຈາຄຕໍ ສິພ຺ພຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ທຸຕິຍອນ຺ຕໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອາຫຕໍ ສິພ຺ພຕິ. ອາຄນ຺ຕຸກປຏ຺ຏໍ ພນ຺ຘຕີຕິ ຈີວເຣນ ລຄ຺ຄໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ເຕນ ພນ຺ຘຕິ. ຆຏ຺ເຏຕີຕິ ປມາເຓນ ຄເຫຕ຺ວາ ທຓ຺ຑາທີຫິ ຆຏ຺ເຏຕິ. ສຸຕ຺ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ຄຸຓາທິຠາເວນ ວຏ຺ເຏຕິ. ວເລຕີຕິ ອເນກຄຸຓສຸຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ຈກ຺ກທຓ຺ເຑນ ວາ ວຏ຺ເຏຕິ ເອກຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ປຣິວຕ຺ຕນໍ ກໂຣຕີຕິ ປຣິວຕ຺ຕນທຓ຺ຑຍນ຺ຕກໍ ກໂຣຕິ, ຍສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ຕຄຸຬໍ ປເວເສຕ຺ວາ ເວຬຸນາຬິກາທີສຸ ຐເປຕ຺ວາ ປຣິພ຺ຠມາເປຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕໂກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕິ.

໒໒໐. ອນິມນ຺ຕິຕຈຕຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ອນິມນ຺ຕິໂຕ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸຈຕຸກ຺ກສ຺ສ, ຕໍ ອນິມນ຺ຕິຕຈຕຸຕ຺ຖໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການ’’ນ຺ຕິ. ສມ຺ປເວເສຕ຺ວາຕິ ເຕຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ. ຄໂຓ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ນິມນ຺ຕິຕສງ຺ໂຆ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຘິວາເສຕ຺ວາ ຄເຕສູຕິ ເອຕ຺ຖ ອກປ຺ປິຍນິມນ຺ຕນາຘິວາສນກ຺ຂເຓ ປຸພ຺ພປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ປສວເນ ປນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ອິຕຣສິກ຺ຂາປເທຫິ ທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນິມນ຺ຕນໍ ສາທິຍຖາຕິ ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫຖ. ຕານິ ຈາຕິ ກຸມ຺ມາສາທີນິ ຈ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອເກນ ປຈ຺ຉາ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ເອກໂຕ ນ ຄຫິຕານິ.

‘‘ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສເກນ ປຓ຺ຑິເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ…ເປ… ໂມເຈຕພ຺ພາ’’ຕິ ເອເຕນ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສເກນ ອກປ຺ປິຍນິມນ຺ຕເນ ສາທິເຕ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສາທິຕໍ ໂຫຕິ. ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ຄຓໂຠຊນາປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ທູຕສ຺ສ ທ຺ວາເຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຈນຠເຍນ ‘‘ຄາມທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄຓໂຠຊນຕາ, ສມຍາຠາໂວ, ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໒໑. ຕຕິເຍ ປາຬິຍໍ ຠຕ຺ຕປຏິປາຏິ ອຏ຺ຐິຕາຕິ ກຸລປຏິປາຏິຍາ ທາຕພ຺ພາ ຠຕ຺ຕປຏິປາຏິ ອຏ຺ຐິຕາ ນ ຐິຕາ, ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນາ ນິຣນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພທຣຜລານິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປກ຺ກຍາຄຸອາທິກໍ ‘‘ພທຣສາຬວ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ປາຬິຍໍ ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນຕິ ເຍນ ປຐມໍ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ຕສ຺ສ ໂຠຊນໂຕ ປຣສ຺ສ ໂຠຊນສ຺ສ ຠຸຎ຺ຊເນ. ວິກປ຺ປນາວ ອິຘ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ມາຕິກາຍໍ ອນາໂຣປິຕາປິ ປຣິວາເຣ ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ (ປຣິ. ໘໖) ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ຄຓິຕາ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ມຫາປຈ຺ຈຣິວາທສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ກຖເນນ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ປຕິຏ຺ຐປິຕາ, ຕຖາປິ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາປິ ຄເຫຕພ຺ພາວ. ເຕເນວ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ ‘‘ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຈສຸ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ‘ມຍ຺ຫໍ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທມ຺ມີ’ຕິ ວາ ‘ວິກປ຺ເປມີ’ຕິ ວາ ເອວໍ ສມ຺ມຸຂາ’’ຕິອາທິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໒໙. ຂີຣໍ ວາ ຣສໍ ວາຕິ ປຎ຺ຈໂຠຊນາມິສໍ ຠຕ຺ຕໂຕ ອຸປຣິ ຐິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ອໂຠຊນຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ປິວໂຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕນາ’’ຕິອາທິ.

ວິກປ຺ປນາຍ ອກຣຓໂຕ ອກິຣິຍາວເສນ ອິທໍ ວາຈາຍປິ ສມຸຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວຈີກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ປຣມ຺ປຣໂຠຊນຕາ, ສມຍາຠາໂວ, ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ກາຓມາຕາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໓໑. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປາຬິຍໍ ປຏິຍາໂລກນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິມທິສໍ, ປຈ຺ຉາທິສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປາເຖຍ຺ຍາທິອຕ຺ຖາຍ ປຏິຍາທິຕນ຺ຕິສຎ຺ຎາຍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສາປິ ອາປຕ຺ຕິ ເອວ ອຈິຕ຺ຕກຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ‘‘ອິມສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ເທຫີ’’ຕິ ວຈເນນາປິ ອາປຊ຺ຊນໂຕ ‘‘ວຈີກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓປູວມນ຺ຖຕາ, ອເສສກຕາ, ອປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຄມນຕາ, ອຎ຺ຎາຕກາທິຕາ, ອຕິເຣກປຏິຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ.

ກາຓມາຕາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຐມປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໓໗. ປຎ຺ຈເມ ‘‘ຕິ-ກາຣໍ ອວຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ກາຕພ຺ພສທ຺ທສາມຕ຺ຖິຍາ ລທ຺ຘໍ ອິຕິ-ປທໍ ກຕກາເລ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິຘ ປນ ອຊານນ຺ເຕຫິ ອິຕິ-ສທ຺ເທ ປຍຸຕ຺ເຕປິ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກຕເມວ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໒໓໘-໙. ‘‘ປວາຣິໂຕ’’ຕິ ອິທຎ຺ຈ ກຕ຺ຕຸອຕ຺ເຖ ນິປ຺ຜນ຺ນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຕປວາຣໂຓ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຸຕ຺ຕາວີ-ປທສ຺ສ ນິຣຕ຺ຖກຠາວເມວ ສາເຘຕຸໍ ‘‘ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕາຫີຕິ ປຸຖຸກາຫິ. ສຕ຺ຕຸໂມທໂກຕິ ສຕ຺ຕຸໍ ເຕເມຕ຺ວາ ກໂຕ ອປກ຺ໂກ. ສຕ຺ຕຸໍ ປນ ປິສິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ເຕເມຕ຺ວາ ປູວໍ ກຕ຺ວາ ປຈນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ປວາເຣຕິ. ‘‘ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພຏ຺ຐາເນ ຐິຕເມວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຍໍ ຍໍ ອລຊ຺ຊິສນ຺ຕກໍ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອປາປຸຓກສງ຺ຆິກາທິໍ ວາ ປຏິກ຺ເຂປໂຕ ປວາຣຓາ ນ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອາສນ຺ນຕຣໍ ອງ຺ຄນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖປາສໂຕ ພຫິ ຐຕ຺ວາ ໂອນມິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕສ຺ສ ສີສໍ ອາສນ຺ນຕຣໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ໂອຣິມນ຺ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ພໍ.

ອປນາເມຕ຺ວາຕິ ອຠິມຸຂໍ ຫຣິຕ຺ວາ. ‘‘ອິມໍ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ວທຕີຕິ ກິຎ຺ຈິ ອນາເມຕ຺ວາ ວທຕິ. ເກວລໍ ວາຈາຠິຫາຣສ຺ສ ອນຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ຄເຫຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ ກຏຈ຺ຉຸນາ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕມ຺ປິ ປຸພ຺ເພປິ ເອວໍ ອຠິຫຏຕ຺ຕາ ປວາຣຓາ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອຠິຫຏາວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸທ຺ຘຏມຕ຺ເຕຕິ ຠາຊນໂຕ ວິໂຍຊິຕມຕ຺ເຕ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ສມຠາເຣປີຕິ ປຣິເວສກສ຺ສ ຈ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຉິຠາຊນວຫເນ ສມເກປີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຣສໍ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ເກວລໍ ມໍສຣສສ຺ສ ອປວາຣຓາຊນກສ຺ສ ນາເມນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປໂຕ ປວາຣຓາ ນ ໂຫຕິ. ມຈ຺ຉຣສນ຺ຕິອາທີສຸ ມຈ຺ໂຉ ຈ ຣສຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ ວຕ຺ຖຸໂນປິ ຕາທິສຕ຺ຕາ ປວາຣຓາ ໂຫຕິ, ‘‘ອິທໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິປິ ອວຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ ອຠິຫຏໍ ປຏິກ຺ຂິປໂຕປິ ໂຫຕິ ເອວ. ກຣມ຺ພໂກຕິ ມິສ຺ສກາຘິວຈນເມຕໍ. ຍຎ຺ຫິ ພຫູຫິ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂສ ‘‘ກຣມ຺ພໂກ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸໂນ ກປ຺ປິຍຕ຺ຕາ ‘‘ປວາຣິໂຕວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ເຈ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕເມວ ໂຫຕິ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ນຕ຺ຖິ. ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍຕິ ‘‘ເຍນາປຸຈ຺ຉິໂຕ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ກາຣຓໍ ປເນຕ຺ຖ ທຸທ຺ທສນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ພຫຸຕຣຠາເວນ ປວາຣຓາສມ຺ຠວກາຣຓໍ ທຸທ຺ທສໍ, ອຎ຺ຎຖາ ກຣມ຺ພເກປິ ມຈ຺ຉາທິພຫຸຠາເວ ປວາຣຓາ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ທຸທ຺ທສໍ, ເອວໍ ປຣໂຕ ‘‘ມິສ຺ສກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ກາຣຓໍ ທຸທ຺ທສເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍຎ຺ຈ ‘‘ອິທໍ ປນ ຠຕ຺ຕມິສ຺ສກເມວາ’’ຕິອາທິ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ‘‘ອປ຺ປຕຣໍ ນ ປວາເຣຕີ’’ຕິ ວຈເນນ ນ ສເມຕິ. ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ເທຕີຕິ ‘‘ຣສໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິອາທິນາ ວາຈາຍ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ນ ປນ ກາເຍນ ຣສາທິໍ ວິໂຍເຊຕ຺ວາຕິ. ຕຖາ ອວິໂຍຊິເຕປິ ປຏິກ຺ຂິປໂຕ ປວາຣຓາຍ ອສມ຺ຠວໂຕ ອປ຺ປວາຣຓາປໂຫຓກສ຺ສ ນາເມນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຠຕ຺ຕມິສ຺ສກຍາຄຸໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ຍາຄຸໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐານາທີສຸ ວິຍ, ອຎ຺ຎຖາ ວາ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ປຸພ຺ພາປຣໍ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕຖາ ອຘິປ຺ປາໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ນາວາ ວາ ເສຕຸ ວາຕິອາທິມ຺ຫິ ນາວາທິອຠິຣຸຫນາທິກ຺ຂເຓ ກິຎ຺ຈິ ຐຕ຺ວາປິ ອຠິຣຸຫນາທິກາຕພ຺ພຕ຺ເຕປິ ຄມນຕປ຺ປຣຕາຍ ຐານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຊນສມ຺ມທ຺ເທນ ປນ ອໂນກາສາທິຠາເວນ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຈາເລຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ປເທເສ ວາ ອຸທ຺ຘໍ ວາ ອເປເສຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ເອວ ປນ ຐາເນ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ລຠຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເຍນ ປສ຺ເສນາ’’ຕິອາທິ.

ອກປ຺ປິຍໂຠຊນໍ ວາຕິ ກຸລທູສນາທິນາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ‘‘ອກປ຺ປິຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ເຕນ ມິສ຺ສໍ ໂອທນາທິ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ເອວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ອກປ຺ປກຕໍ ກນ຺ທຜລາທິ, ຕໍ ອປເນຕ຺ວາ ເສສໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພເມວ.

ໂສ ປຸນ ກາຕຸໍ ນ ລຠຕີຕິ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຠາຊເນ ກຣິຍມານໍ ປຐມກເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກຕໍ ໂຫຕີຕິ ປຸນ ໂສ ເອວ ກາຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ອຎ຺ໂຎ ລຠຕິ. ອຎ຺ເຎນ ຫິ ກຕໂຕ ອຎ຺ໂຎ ປຸນ ກາຕຸໍ ລຠຕິ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປນ ຠາຊເນ ເຕນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເຍນ ອກຕໍ, ເຕນ ກາຕພ຺ພໍ, ຍຎ຺ຈ ອກຕໍ, ຕໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ກຕນ຺ຕິ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຠາຊເນ ກຕໍ. ສເຈ ປນ ອາມິສສໍສຏ຺ຐານີຕິ ເອຕ຺ຖ ມຸຂາທີສຸ ລຄ຺ຄມ຺ປິ ອາມິສໍ ໂສເຘຕ຺ວາວ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໔໑. ວາຈາຍ ອາຓາເປຕ຺ວາ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ອກາຣາປນໂຕ ອກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປວາຣິຕຠາໂວ, ອາມິສສ຺ສ ອນຕິຣິຕ຺ຕຕາ, ກາເລ ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ປຐມປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ທຸຕິຍປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໔໓. ຉຏ຺ເຐ ‘‘ຠຸຕ຺ຕສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ມາຕິກາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ໂຠຊນປຣິໂຍສາເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ປວາຣິຕຕາ, ຕຖາສຎ຺ຎິຕາ, ອາສາທນາເປກ຺ຂຕາ, ອນຕິຣິຕ຺ເຕນ ອຠິຫຏປວາຣຓາ, ໂຠຊນປອໂຍສານນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ.

ທຸຕິຍປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ວິກາລໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໔໗. ສຕ຺ຕເມ ນຏານໍ ນາຏກາຕິ ນຏນາຏກາ, ສີຕາຫຣຓາທີນິ.

໒໔໘-໙. ຂາທນີເຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖນ຺ຕິ ປູວາທິຂາທນີເຍ ວິຊ຺ຊມານຂາທນີຍກິຈ຺ຈໍ ຂາທນີເຍຫິ ກາຕພ຺ພໍ ຊິຆຈ຺ຉາຫຣຓສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ປໂຍຊນໍ ເນວ ຜຣນ຺ຕິ ນ ນິປ຺ຜາເທນ຺ຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ເທເສ ອາຫາຣກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ຕໍ ວາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ເທເສ ອຸຏ຺ຐິຕຠູມິຣສາທິເຠເທນ ອາຫາຣກິຈ຺ຈໍ ອສາເຘນ຺ຕມ຺ປິ ວາ ສມ຺ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສູ’’ຕິອາທິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ຊນປເທ ອາຫາຣກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ຕໍ ເສສຊນປເທສຸປິ ວິກາເລ ນ ກປ຺ປຕິ ເອວາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍກຓ຺ຑ ໓.໒໔໘-໒໔໙) ວທນ຺ຕິ. ປກຕິອາຫາຣວເສນາຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ຍາວກາລິເກຫິ ອໂຍຊິຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປກຕິຍາວ ອາຫາຣກິຈ຺ຈກຣຓວເສນ. ສມ຺ໂມໂຫເຍວ ໂຫຕີຕິ ອເນກຕ຺ຖານໍ ນາມານໍ, ອປ຺ປສິທ຺ຘານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວໂຕ ສມ຺ໂມໂຫ ເອວ ສິຍາ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ມຍມ຺ປິ ມູລກມູລາທີນໍ ປຣິຍາຍນ຺ຕຣທສ຺ສເນນ ອທສ຺ສນໍ ກຣິມ຺ຫ ອຸປເທສໂຕວ ຄເຫຕພ຺ພໂຕ.

ຍນ຺ຕິ ວຏ຺ຏກນ຺ທໍ. ມຸຬາລນ຺ຕິ ຖູລຕຣຸຓມູລເມວ, ຣຸກ຺ຂວລ຺ລິອາທີນໍ ມຕ຺ຖໂກຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຈ຺ຉິວາທີນໍ ອປຣິປກ຺ກາເນວ ຜລານິ ຍາວຊີວິການີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປຣິປກ຺ການີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫຣີຕກາທີນໍ ອຏ຺ຐີນີຕິ ເອຕ຺ຖ ມິຎ຺ຊໍ ຍາວກາລິກນ຺ຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ຫິງ຺ຄຸຣຸກ຺ຂໂຕ ປຄ຺ຆຣິຕນິຍ຺ຍາໂສ ຫິງ຺ຄຸ ນາມ. ຫິງ຺ຄຸຊຕຸອາທໂຍ ຈ ຫິງ຺ຄຸວິກຕິໂຍວ. ຕຕ຺ຖ ຫິງ຺ຄຸຊຕຸ ນາມ ຫິງ຺ຄຸຣຸກ຺ຂສ຺ສ ທຓ຺ຑປຕ຺ຕານິ ປຈິຕ຺ວາ ກຕນິຍ຺ຍາໂສ. ຫິງ຺ຄຸສິປາຏິກາ ນາມ ຫິງ຺ຄຸປຕ຺ຕານິ ປຈິຕ຺ວາ ກຕນິຍ຺ຍາໂສ. ອຎ຺ເຎນ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກໂຕຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຕກນ຺ຕິ ອຄ຺ຄໂກຏິຍາ ນິກ຺ຂນ຺ຕສິເລໂສ. ຕກປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ປຕ຺ຕໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕສິເລໂສ. ຕກປຓ຺ຓິນ຺ຕິ ປລາເສ ຠຊ຺ຊິຕ຺ວາ ກຕສິເລໂສ. ທຓ຺ຑໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕສິເລໂສຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ວິກາລຕາ, ຍາວກາລິກຕາ, ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ວິກາລໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ສນ຺ນິຘິກາຣກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໕໒-໓. ອຏ຺ຐເມ ຕາທິສນ຺ຕິ ອສູປພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ຍາວກາລິກໍ ວາ ຍາມກາລິກໍ ວາ…ເປ… ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ປາຬິຍໍ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍປເທຫິ ຍາວກາລິກເມວ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ນ ຍາມກາລິກໍ. ຕຖາປິ ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ຍາມກາລິກໍ ຍາເມ ນິທຫິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ ອິຘ ເຈວ –

‘‘ຍາມກາລິເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ…ເປ… ຍາວຊີວິກໍ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ຍາເມ ກປ຺ປຕິ, ຍາມາຕິກ຺ກນ຺ເຕ ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໓໐໕) –

ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ‘‘ຍາມກາລິກ’’ນ຺ຕິ ວຈນສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ຈ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາຍຎ຺ຎູຫິ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ ຍາມກາລິກໍ ສນ຺ນິຘິກາຣກກຕໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍວຕ຺ຖຸເມວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍນ຺ຕິ ປຕ຺ຕໍ, ຆໍສນກິຣິຍາເປກ຺ຂາຍ ເຈຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ອງ຺ຄຸລິເລຂາ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ສິເນຫາຠາເວປິ ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຈ຺ຉວິຕາຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຍນ຺ຕິ ຍາວກາລິກໍ, ຍາມກາລິກຎ຺ຈ. ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕເມວາຕິ ນິຣເປກ຺ຂຕາຍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອທິນ຺ນໍ, ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ຈ ຍາວກາລິກາທິວຕ຺ຖຸເມວ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ, ນ ປນ ຕຄ຺ຄຕປຏິຄ຺ຄຫຓໍ. ນ ຫິ ວຕ຺ຖຸໍ ອປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖຄຕປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ນ ຈ ຕາທິສໍ ວຈນມຕ຺ຖິ. ຍທິ ຠເວຍ຺ຍ, ‘‘ສເຈ ປຕ຺ໂຕ ທຸທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ ວິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ນ ຫິ ໂຘວເນນ ອາມິສໍ ອປເນຕຸໍ ວາຍມນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ອເປກ຺ຂາ ວຕ຺ຕຕິ. ເຍນ ປຸນທິວເສ ຠຸຎ຺ຊໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ຊເນຍ຺ຍ, ປຕ຺ເຕ ປນ ວຕ຺ຕມານາ ອເປກ຺ຂາ ຕຄ຺ຄຕິເກ ອາມິເສປິ ວຕ຺ຕຕິ ເອວນາມາຕິ ອາມິເສ ອນເປກ຺ຂຕາ ເອຕ຺ຖ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕໂຕ ອາມິເສ ອວິຊຫິຕປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ປຸນທິວເສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ຊເນຕີຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ມຕໍ ‘‘ຍທຄ຺ເຄເນຕ຺ຖ ອາມິສານເປກ຺ຂຕາ ນ ລພ຺ຠຕິ. ຕທຄ຺ເຄນ ປຏິຄ຺ຄຫຓານເປກ຺ຂາປິ ນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ຕຖາ ສຕິ ຍຕ຺ຖ ອາມິສາເປກ຺ຂາ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ປຏິຄ຺ຄຫຓາເປກ຺ຂາປິ ນ ວິຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາປນ຺ນໍ, ເອວຎ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ອນເປກ຺ຂວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວິສຸໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ເຈຕມ຺ປິ ປຏິຄ຺ຄຫຓວິຊຫນກາຣຓຕ຺ເຕນ ອຠິມຕໍ ສິຍາ, ອິທໍ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ກຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຈີວຣາເປກ຺ຂາຍ ວຕ຺ຕມານາຍປິ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາເຣນ ອຘິຏ຺ຐານວິຊຫນໍ ວິຍ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຈ ອຸປາເຍ ສຕິ ຄຓ຺ຐິກາຫຕປຕ຺ເຕສຸ ອວຏ຺ຏນຕາ ນາມ ນ ສິຍາຕິ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ ‘‘ຍໍ ປຣສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ອທິນ຺ນມ຺ປິ ສເຈ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ນິຣເປກ຺ຂນິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ວິຊຫິຕປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ໂຫຕິ, ຕມ຺ປິ ທຸຕິຍທິວເສ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິອາທິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍກຓ຺ຑ ໓.໒໕໒-໒໕໓), ຕໍ ນ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ.

ປກຕິອາມິເສຕິ ໂອທນາທິກປ຺ປິຍຍາວກາລິເກ. ທ຺ເວຕິ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ຍາມກາລິກໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິເສນ ມຸເຂນ ຠຸຎ຺ຊໂຕ ສນ຺ນິຘິປຈ຺ຈຍາ ເອກໍ, ຍາມກາລິກສໍສຏ຺ຐຕາຍ ຍາວກາລິກຕ຺ຕຠຊເນນ ອນຕິຣິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ເອກນ຺ຕິ ທ຺ເວ ປາຈິຕ຺ຕິຍານິ. ວິກປ຺ປທ຺ວເຍຕິ ສາມິສນິຣາມິສປກ຺ຂທ຺ວເຍ. ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈາຕິ ມນຸສ຺ສມໍເສ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ເສເສສຸ ທຸກ຺ກຏໍ. ຍາວກາລິກຍາມກາລິກຕາ, ສນ຺ນິຘິຠາໂວ, ຕສ຺ສ ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ສນ຺ນິຘິກາຣກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ປຓີຕໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໕໙. ນວເມ ປຓີຕສໍສຏ຺ຐານິ ໂຠຊນານິ ປຓີຕໂຠຊນານີຕິ ປາຬິຍໍ ປນ ໂຠຊນານິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາກຏານີຕິ ອທສ຺ສິຕານິ, ຕາທິເສຫິ ປຓີເຕຫິ ມິສ຺ສຕ຺ຕາ ປຓີຕໂຠຊນານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສໍ ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖິທໍ ສປ຺ປິ ນວນີຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສປ຺ປິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ສປ຺ປິນາ ສໍສຏ຺ຐໍ ຠຕ຺ຕໍ, ສປ຺ປິ ຈ ຠຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ສາລິຠຕ຺ຕໍ ວິຍ ສປ຺ປິຠຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ສກ຺ກາ ອຎ຺ຎໍ ວຕ຺ຖຸໍ. ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ ເອວ ຫິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ປມາຓໍ.

ມູລນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິສງ຺ເກເຕນ ປາຈິຕ຺ຕິຍາຠາເວປິ ສູໂປທນທຸກ຺ກຏາ ນ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ກປ຺ປິຍສປ຺ປິນາ, ອກປ຺ປິຍສປ຺ປິນາ’’ຕິ ຈ ອິທໍ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍມໍສສຕ຺ຕານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໖໑. ມຫານາມສິກ຺ຂາປທໍ ນາມ ອຸປຣິ ຈາຕຸມາສປຈ຺ຈຍປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທໍ (ປາຈິ. ໓໐໓ ອາທໂຍ). ອຄິລາໂນ ຫິ ອປ຺ປວາຣິຕຏ຺ຐາເນ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕປິ ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ, ເຠສຊ຺ຊປຣິຈ຺ເຉທໍ ວາ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຆວເສນ ປວາຣິຕຏ຺ຐານໂຕ ຕທຸຕ຺ຕຣິ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ເຕນ, ປຣິຈ຺ເຉທພ຺ຠນ຺ຕເຣປິ ນ ເຠສຊ຺ຊກຣຓີເຍນ ໂຣເຄນ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ເຕນ ຈ ສໂມ ໂຫຕີຕິ ‘‘ມຫານາມສິກ຺ຂາປເທນ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຓີຕໂຠຊນຕາ, ອຄິລານຕາ, ອກຕວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປຏິລາໂຠ, ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ປຓີຕໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໖໓. ທສເມ ຆນພທ຺ໂຘຕິ ຆນມໍເສນ ສມ຺ພທ຺ໂຘ, ກຖິນສໍຫຕສຣີໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໖໔. ມຸຂທ຺ວາຣນ຺ຕິ ມຸຂໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ທ຺ວາຣໍ ມຸຂທ຺ວາຣໍ, ຄລນາຬິກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈ ນາສິກາຍ ປວິຏ຺ຐມ຺ປິ ມຸຂທ຺ວາຣໍ ປວິຏ຺ຐເມວ ໂຫຕິ, ມຸເຂ ປກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ຕຎ຺ຈ ອປ຺ປວິຏ຺ຐໍ. ອາຫາຣນ຺ຕິ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕພ຺ພໍ ກາລິກໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ນ ອຸທກໍ. ຕຎ຺ຫິ ເຠສຊ຺ຊສງ຺ຄຫິຕມ຺ປິ ອກາລິກເມວ ປຏິຄ຺ຄຫິຕສ຺ເສວ ກາລິກຕ຺ຕາ. ອຸທເກ ຫິ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ຣຸຫຕິ. ເຕເນວ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕາປິເຕນ ອຸທເກນ ຈິຣປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ ຈ ອກປ຺ປິຍກຸຏິຍໍ ວຸຕ຺ເຖນ ຈ ສຫ ອາມິສໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາປິ ສາມປາກາທິໂທໂສ ນ ໂຫຕິ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ຍາຄຸອຕ຺ຖາຍ…ເປ… ອຸທກໍ ຕາເປຕິ, ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິອາທິ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒໖໕). ຠິກ຺ຂູ ປນ ເອຕໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຕທາ ນ ຊານິໍສຸ. ເຕນາຫ ‘‘ສມ຺ມາ ອຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ.

໒໖໕. ຣຖເຣຓຸມ຺ປີຕິ ຣເຖ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ອຸຏ຺ຐຫນເຣຓຸສທິສເຣຓຸໍ. ເຕນ ຕໂຕ ສຸຂຸມໍ ອາກາເສ ປຣິພ຺ຠມນກໍ ທິສ຺ສມານມ຺ປິ ອພ຺ໂພຫາຣິກນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອກລ຺ລໂກຕິ ຄິລາໂນ.

‘‘ຄເຫຕຸໍ ວາ…ເປ… ຕສ຺ສ ໂອຣິມນ຺ເຕນາ’’ຕິ ອິມິນາ ອາກາເສ ອຸຊຸໍ ຐຕ຺ວາ ປເຣນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສາປິ ອາສນ຺ນງ຺ຄຠູຕປາທຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫຕ຺ຖປາໂສ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ, ນ ປນ ສີສນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ໂອຣິມນ຺ເຕນາ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອາສນສ຺ສ ປຈ຺ຉິມນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິອາທິນາ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒໓໘-໒໓໙) ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ອາສນ຺ນງ຺ຄສ຺ສ ປາຣິມນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ອິຘາປິ ອາກາເສ ຐິຕສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສ ອາສນ຺ນງ຺ຄຠູຕປາທງ຺ຄຸລສ຺ສ ປາຣິມນ຺ຕຠູຕໂຕ ປຓ຺ຫິປຣິຍນ຺ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ, ທາຍກສ຺ສ ປນ ໂອຣິມນ຺ຕຠູຕໂຕ ປາທງ຺ຄຸລສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫຕ຺ຖປາໂສ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອິມິນາວ ນເຍນ ຠູມິຍໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸສ຺ສີເສ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສປິ ອາສນ຺ນສີສງ຺ຄສ຺ສ ປາຣິມນ຺ຕຠູຕໂຕ ຄີວນ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາເຍວ ຫຕ຺ຖປາໂສ ມິນິຕພ຺ໂພ, ນ ປາທຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ເອວໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທາເນປິ ຍຖານຸຣູປໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ຍໍ ອາສນ຺ນຕຣໍ ອງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຏິຄ຺ຄຫຓສຎ຺ຎາຍາຕິ ‘‘ມຎ຺ຈາທິນາ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປ຺ປາທິຕສຎ຺ຎາຍ. ອິມິນາ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ວາຈາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ, ປເທເສສຸ ວາ. ອສໍຫາຣິເມ ຜລເກຕິ ຖາມມຊ຺ຌິເມນ ປຸຣິເສນ ອສໍຫາຣິເຍ. ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ປຸຎ຺ຉິເຕປິ ຣຊນຈຸຓ຺ຓສງ຺ກາຍ ສຕິ ປຏິຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນາສຕິ. ຕໍ ປນາຕິ ປຕິຕຣຊໍ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຄຫິຕປິຓ຺ຑປາຕໍ. ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທຸຣຸປຈິຓ຺ຓາທິໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິປິ ວິນຍທຸກ຺ກຏປຣິຫາຣາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ອກຕ຺ວາ ຄຫິເຕປິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວ. ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ປຸຣິມາໂຠຄານຸຄຸຓຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຈຣຸເກນາຕິ ຂຸທ຺ທກຠາຊເນນ. ອຠິຫຏຕ຺ຕາຕິ ທິຍ຺ຍມານກ຺ຂຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຕ຺ວາ ອປນຍນກາເລ ປນ ຉາຣິກາ ວາ ພິນ຺ທູນິ ວາ ປຕນ຺ຕິ, ປຸນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ອຠິຫາຣສ຺ສ ວິຄຕຕ຺ຕາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ຍຖາ ນ ປຕຕິ, ຕຖາ ອປເນສ຺ສາມີຕິ ປຣິຫຣນ຺ເຕ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປກຕິສຎ຺ຎາຍ ອປເນນ຺ເຕ ອຠິຫາໂຣ ນ ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ມຸຂວຏ຺ຏິຍາປິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຠິຫຣິຍມານສ຺ສ ປຕ຺ຕສ຺ສ ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ອຸປຣິຠາເຄ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ຜຸສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ປາເທນ ເປລ຺ເລຕ຺ວາຕິ ‘‘ປາເທນ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິສຎ຺ຎາຍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ. ເກຈີຕິ ອຠຍຄິຣິວາສິໂນ. ວຈນມຕ຺ຕເມວາຕິ ປຏິພທ຺ຘປ຺ປຏິພທ຺ຘນ຺ຕິ ສທ຺ທມຕ຺ຕເມວ ນານໍ, ກາຍປຏິພທ຺ຘເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ວຈນໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເຕນ ອາຫຣາເປຕຸນ຺ຕິ ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິກໍ ຄຕໍ, ຕໍ ອິຘ ອາເນຫີຕິ ອາຓາເປຕ຺ວາ ເຕນ ອາຫຣາເປຕຸໍ ອິຕຣສ຺ສ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຕໂຕ ປຣນ຺ຕິ ຕທເຫວ ສາມໍ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທເຫວ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ປນ ປຸນທິວສາທີສຸ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຂິຍ຺ຍນ຺ຕີຕິ ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຈຸຓ຺ເຓຫິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓາປຕ຺ຕິໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ນວສມຸຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ເອເຕເນວ ອຸຈ຺ຉຸອາທີສຸ ອຠິນວລຄ຺ຄຕ຺ຕາ ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ສນ຺ນິຘິໂທສາທິໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເຕນ ຈ ປຏິຄ຺ຄຫຓງ຺ເຄສຸ ປຎ຺ຈສຸປິ ສມິທ຺ເຘສຸ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸກາມຕາຍ ຄຫິຕເມວ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕພ຺ເພສຸ ເອວ ປຏິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຖາ ພາຫິຣປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐປິຕເຕລາທິໍ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸກາມຕາຍ ສຕິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ເກສຎ຺ຈີຕິອາທີສຸ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນານໍ ອຕ຺ຖາຍ ກຕ຺ຖຈິ ຐປິຍມານມ຺ປິ ຫຕ຺ຖໂຕ ມຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ເອວ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ວິຊຫຕິ, ອຖ ໂຂ ຠາຊເນ ປຕິຕເມວ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ວິຊຫຕິ. ຠາຊນຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຸນທິວສຕ຺ຖາຍ ອເປກ຺ຂິຕເມວາຕິ ຕຄ຺ຄຕມ຺ປິ ອາມິສໍ ທຸທ຺ໂຘຕປຕ຺ຕຄຕໍ ວິຍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ວິຊຫຕີຕິ ອາສງ຺ກາຍ ‘‘ສາມເຓຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອີທິເສສຸ ຫິ ຍຸຕ຺ຕິ ນ ຄເວສິຕພ຺ພາ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ‘‘ປຕ຺ຕຄຕາ ຍາຄູ’’ຕິ ອິມິນາ ປຕ຺ຕມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ຜຸຏ຺ເຐປິ ກູເຏ ຍາຄຸ ປຏິຄ຺ຄຫິຕາ, ອຸຄ຺ຄຫິຕາ ວາ ນ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນິຈ຺ຉາຍ ຜຸຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອາໂຣເປຕີຕິ ຫຕ຺ຖໍ ຜຸສາເປຕິ. ປຏິຄ຺ຄຫຓູປຄໍ ຠາຣໍ ນາມ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຸກ຺ເຂປາຣຫໍ. ນ ປິທຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖໂຕ ມຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຫຕ຺ຖຄຕໍ ປນ ອິຕເຣນ ຫຕ຺ເຖນ ປິທຫໂຕ, ຫຕ຺ຖໂຕ ມຸຕ຺ຕມ຺ປິ ວາ ອຜຸສິຕ຺ວາ ອຸປຣິປິຘານໍ ປາເຕນ຺ຕສ຺ສ ນ ໂທໂສ.

ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຉາຍຕ຺ຖາຍ ອຸປຣິ ຘາຣຍມານາ ມຫາສາຂາ ເຍນ ເກນຈິ ຉິຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຖ ລຄ຺ຄຣຊໍ ມຸເຂ ປາເຕຍ຺ຍ ຈາຕິ ກປ຺ປິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ກຸຓ຺ຑເກຕິ ມຫາຆເຏ. ຕສ຺ມິມ຺ປີຕິ ຈາຏິຆເຏປິ. ຄາຫາເປຕ຺ວາຕິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ກາລິກໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ.

ທຸຕິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສາຕິ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ມຍ຺ຫໍ ເທຖາ’’ຕິ ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຈ຺ຈຊາເປຕ຺ວາ ທຸຕິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ເທຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນາຕິ ປຕ຺ຕປຣິວຕ຺ຕເນ. ກາຣຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ‘‘ສາມເຓຣາ ອິໂຕ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ເທນ຺ຕີ’’ຕິ ວິຕກ຺ໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ຕຖາຕິ ກາຣຓໍ ວທນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ສ ປນ ຕາທິໂສ ວິຕກ຺ໂກ ນຕ຺ຖິ, ເຕນ ອປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາປິ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ນິຈ຺ຈາເລຕຸນ຺ຕິ ຈາເລຕ຺ວາ ປາສາຓສກ຺ຂຣາທິອປນຍໍ ກາຕຸໍ. ອຸທ຺ຘນໍ ອາໂຣເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ອນຄ຺ຄິກໍ ອຸທ຺ຘນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸທ຺ຘເນ ປຈ຺ຈມານສ຺ສ ອາລຸຬເນ ອຸປຣິ ອປກ຺ກຕຓ຺ຑຸລາ ເຫຏ຺ຐາ ປວິສິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສາມໍປາກຎ຺ເຈວ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອາຘາຣເກ ປຕ຺ໂຕ ຐປິໂຕຕິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕາມິໂສ ປຕ຺ໂຕ ປຸນ ປຏິຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ຐປິໂຕ. ເອກຄ຺ຄຫເຓເນວາຕິ ສາມເຓຣານໍ ຄຫິຕສ຺ສ ປຸນ ອຈ຺ຉຑ຺ຑນວເສນ ຄຫເຓນ. ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຘູມວຏ຺ຏິຍາ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຕ຺ຕຸຄ຺ຄາໂຣຕິອາທິ ອພ຺ໂພຫາຣິກປ຺ປສງ຺ເຄນ ວິກາລໂຠຊນວິນິຈ຺ຉຍທສ຺ສນໍ. ສມຸທ຺ໂທທເກນາຕິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິເຕນ. ຫິມກຣກາ ນາມ ກທາຈິ ວສ຺ໂສທເກນ ສຫ ປຕນກາ ປາສາຓເລຂາ ວິຍ ຆນີຠູຕອຸທກວິເສສາ, ເຕສຸ ປຏິຄ຺ຄຫຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸທກຄຕິກາ ເອວາ’’ຕິ. ປຸເຣຠຕ຺ຕເມວ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕາປຕ຺ຕີຫິ ອພ຺ໂພຫາຣິກມ຺ປິ ວິກາລໂຠຊນາປຕ຺ຕີຫິ ສພ຺ໂພຫາຣິກນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ລຄ຺ຄຕີຕິ ມຸເຂ ຈ ຫຕ຺ເຖ ຈ ມຕ຺ຕິກາວຓ຺ຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ພຫລນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖມຸເຂສຸ ອລຄ຺ຄນກມ຺ປິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ວາສມຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຣຓຸຂີຣາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອາກິຣຕິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຸປ຺ຜຣສສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ.

ມຫາຠູເຕສູຕິ ປາຓສຣີຣສນ຺ນິສ຺ສິເຕສຸ ປຖວີອາທິມຫາຠູເຕສຸ. ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ, ປເຣສຎ຺ຈ ສຣີຣນິສ຺ສິຕໍ ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອກປ຺ປິຍມໍສານຸໂລມຕາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາທິໍ ນ ຊເນຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຕຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣໂຕ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຕຕິ. ‘‘ຣຸກ຺ຂໂຕ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຕ຺ຕິກຕ຺ຖາຍ ປຖວິໍ ຂຓິຕຸໍ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ມູລປຓ຺ຓາທິວິສເຠສຊ຺ຊໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຉາຣິກໍ ອກຕ຺ວາປິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕມ຺ປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕາ, ອນນຸຎ຺ຎາຕຕາ, ຘູມາທິອພ຺ໂພຫາຣິກຕາຠາໂວ, ອຊ຺ໂຌຫຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ໂຠຊນວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.