໑. ປຐມອນິຍຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໔໓. ປຸຕ຺ຕສທ຺ເທນ ສາມຎ຺ຎນິທ຺ເທສໂຕ, ເອກເສສນເຍນ ວາ ປຸຕ຺ຕີປິ ຄຫິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ພຫູ ຘີຕໂຣ ຈາ’’ຕິ. ຕທນນ຺ຕຣນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂຠຊນານນ຺ຕຣໍ.

໔໔໔-໕. ຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຕໍ ເມຖຸນາທິອຊ຺ຌາຈາຣກມ຺ມໍ. ປາຬິຍໍ ‘‘ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫ’’ຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸປຣິ ສິກ຺ຂາປເທ ‘‘ນ ເຫວ ໂຂ ປນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໔໕໔) ເອຕສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ວິສຍໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ອລຎ຺ຈ ໂຂ ໂຫຕິ ມາຕຸຄາມໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຫິ ວາຈາຫິ ໂອຠາສິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວິສຍນ຺ຕຣຠູຕໂສຕຣຫສ຺ສ ວິສຸໍ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ, ອິຘ ປນ ຈກ຺ຂຸຣໂຫວ ອຘິປ຺ເປໂຕ ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ, ‘‘ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈາປີ’’ຕິອາທິ. ປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ຣໂຫນິສຊ຺ຊາປຕ຺ຕິຍາ ວວຕ຺ຖານໍ.

ອິທານິ ຈກ຺ຂຸຣເຫເນວ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສເຈປິ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ປິຫິຕກວາຏສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໂຕ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣໂຫວ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ນ ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອປິຫິຕກວາຏສ຺ສ…ເປ… ອນາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ. ນ ຫິ ກວາຏປິທຫເນນ ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣໂຫ ເອວ ປນ ວິຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ອນ຺ໂຕທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖປີ’’ຕິ ອິທໍ ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປເທ ອາຄຕໂສຕສ຺ສ ຣເຫນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພຖາ ອນາປຕ຺ຕິຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໂຕ ພຫິ ນິສິນ຺ໂນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ໂສຕສ຺ສ ຣຫສພ຺ຠາວໂຕ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາປຕ຺ຕິຍາ ອນາປຕ຺ຕິໍ ນ ກໂຣຕິ, ຕຖາ ຈ ‘‘ອນາປຕ຺ຕິໍ ນ ກໂຣຕີ’’ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ‘‘ເມຖຸນກາຍສໍສຄ຺ຄາປຕ຺ຕີຫິ ອນາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຠເວຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ຕຖາ ຕໍ ອວຕ຺ວາ ສພ຺ພຖາ ອນາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸເມວ ‘‘ທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຍທິ ຫິ ຈກ຺ຂຸສ຺ເສວ ຣຫຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທຍ຺ຍ, ‘‘ອນ຺ໂຕທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖ’’ຕິ ນ ວເທຍ຺ຍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ຕໂຕ ທູເຣ ນິສິນ຺ເນປິ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣຫາສມ຺ຠວໂຕ. ຍສ຺ມາ ນິສີທິຕ຺ວາ ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕ ກປິມິທ຺ຘປເຣໂຕ ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ຈກ຺ຂູນິ ອຸມ຺ມີເລຕິ, ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ນິມ຺ມີເລຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕປິ ອນາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຏິລທ຺ຘໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາຕິ ອນ຺ຕິມປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິສຊ຺ຊໍ ປຏິຊານມາໂນຕິ ເມຖຸນກາຍສໍສຄ຺ຄາທິວເສນ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊໍ ປຏິຊານມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ປາຣາຊິເກນ ວາ’’ຕິອາທິ. ນ ອປ຺ປຏິຊານມາໂນຕິ ອລຊ຺ຊີປິ ອປ຺ປຏິຊານມາໂນ ອາປຕ຺ຕິຍາ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພວ. ໂສ ຫິ ຍາວ ໂທສໍ ນ ປຏິຊານາຕິ, ຕາວ ‘‘ເນວ ສຸທ຺ໂຘ, ນາສຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ວຕ຺ຕານຸສນ຺ຘິນາ ປນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ປຏິຎ຺ຎາ ລຊ຺ຊີສຸ ກຕາ, ອລຊ຺ຊີສຸ ເອວໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ພຫຸມ຺ປິ ອລຊ຺ຊີ ຠາເສຍ຺ຍ, ວຕ຺ຕານຸສນ຺ຘິເຕນ ກາຣເຍ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໕໙);

ນິສຊ຺ຊາທີສຸ…ເປ… ປຏິຊານມາໂນວ ເຕນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ກາເຣຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິຊານມາໂນຕິ ປາຬິຍໍ ອນາຄຕມ຺ປິ ອຘິກາຣໂຕ ອາຄຕເມວາຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວທາເປຖາຕິ ຕສ຺ສ ອິທ຺ຘິຍາ ວິຄຕາສງ຺ໂກປິ ຕໍ ໂອວທນ຺ໂຕ ອາຫ, ອນຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ອເທເສ ນິສິນ຺ນາ ‘‘ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາສເນ ເຖໂຣ ຣໂຫ ນິສິນ຺ໂນ’’ຕິ ເອວໍ ມາທິເສຫິປິ ຕຸມ຺ເຫ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອວຓ຺ຓໍ ວທາເປຖ ກຖາປຍິຕ຺ຖ, ມາ ປຸນ ເອວໍ ກຣິຕ຺ຖາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວມກາສິນ຺ຕິ ນິຄູຫິຕພ຺ພມ຺ປິ ອິມໍ ວິເສສາຘິຄມໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ຕໍ ສທ຺ຘາເປຕຸເມວ ເອວມກາສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣກ຺ເຂຍ຺ຍາສິມນ຺ຕິ ອິມໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ ອຎ຺ເຎສໍ ມາ ປກາສຍິ.

໔໕໑. ນິສຊ຺ຊາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຣໂຫນິສຊ຺ຊສ຺ສາເທ ວຕ຺ຕມາເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ໂສ ຣໂຫນິສຊ຺ຊສ຺ສາທໍ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານມນສິກາຣາທິນາ ອຎ຺ຎວິຫິໂຕ, ນິທ຺ທູປຄໂຕ ວາ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວ. ເຕນາຫ ‘‘ອສ຺ສາເທ ອຸປ຺ປນ຺ເນ’’ຕິ. ‘‘ນິສິນ຺ນາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ນິສີທນກ຺ຂເຓ ອສ຺ສາທາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍທິ ຫິ ນິສີທນກ຺ຂເຓ ອສ຺ສາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເຕນ ອຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ອິຕຣຖາ ອາປຕ຺ຕິ ເອວ ອິຕ຺ຖິຍາ ອຸຏ຺ຐາຍຸຏ຺ຐາຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິສີທເນ ວິຍ, ຕຕ຺ຖາປິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອຸຏ຺ຐຫໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ, ເຕນ ຣໂຫນິສຊ຺ຊາປຕ຺ຕິ ອກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານາປິ ໂຫຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ອິທໍ ປນ ອນິຍຕສິກ຺ຂາປທໍ, ອນນ຺ຕຣຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວປິ ວິສຸໍ ອາປຕ຺ຕິປຎ຺ຎາປນວເສນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ ຣໂຫນິສຊ຺ຊາທີສຸ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສິກ຺ຂາປທນ຺ຕເຣສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ປາຣາຊິກາທິອາປຕ຺ຕີຫິ ປນ ເກນຈິ ໂຈທິຕສ຺ສ ອນຸວິຊ຺ຊເກຫິ ວິນິຈ຺ຉຍກາຣຓນຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເອວໍ ວຕ຺ຖຸວເສນ ທ຺ວິຘາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ, ອິມາເນວ ຈ ຍສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸນີນມ຺ປິ ວິນິຈ຺ຉຍນຍຄ຺ຄຫຓາຍ ອລໍ, ຕສ຺ມາ ຕາສໍ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ວເສເນຕ຺ຖ ອງ຺ຄເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕເນວ ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ອນິຍໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິຘ ອນິຍຕວເສນ ວຸຕ຺ຕານໍ ປາຣາຊິກສງ຺ຆາທິເສສປາຈິຕ຺ຕິຍານໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສທິສສມຸຏ຺ຐານາທິຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມປາຣາຊິກສທິສາເນວາ’’ຕິ.

ປຐມອນິຍຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.