໖. ກຸຏິກາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໓໔໒. ຉຏ຺ເຐ ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ທາຣຸອາທິນາ. ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນປ຺ປມາຓາໂຍຕິ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນທາຣຸອາທິປມາຓາໂຍ. ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍາຕິ ປຣສນ຺ຕກຠາວໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ສນ຺ຕກກຣຓວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ຍາຈໂຕ ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິທຸກ຺ກຏຎ຺ເຈວ ທາສປຏິຄ຺ຄຫຓທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ໂຫຕິ ‘‘ທາສິທາສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໐, ໑໙໔) ວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສກກມ຺ມນ຺ຕິ ປາຓວຘກມ຺ມໍ. ອິທຎ຺ຈ ປາຓາຕິປາຕໂທສປຣິຫາຣາຍ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປຣິຫາຣາຍ. ອນິຍເມຕ຺ວາປິ ນ ຍາຈິຕພ຺ພາຕິ ສາມີຈິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ປນ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍທິຈ຺ຉກໍ ກາຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ‘‘ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ຍາຈາມິ, ເທຖາ’’ຕິອາທິນາ ອຍາຈິຕ຺ວາປິ ວຏ຺ຏຕິ. ສກິຈ຺ຈປສຸຕມ຺ປິ ເອວໍ ກາຣາເປນ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ ເອວ, ສາມີຈິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສພ຺ພກປ຺ປິຍຠາວທີປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ກປ຺ປິຍຠາວທີປນຕ຺ຖໍ. ມູລໍ ເທຖາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ‘‘ມູລໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວາ ມູລນ຺ຕິ ວຈນສ຺ສ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸສາມຎ຺ຎວຈນຕ຺ເຕປິ ນິຏ຺ຐິຕຠຕິກິຈ຺ຈານໍ ທາປນໂຕ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸສາທິຍນໍ ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖກນ຺ຕິ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ.

ມຎ຺ຈ…ເປ… ຈີວຣາທີນິ ກາຣາເປຕຸກາເມນາປີຕິອາທີສຸ ຈີວຣໍ ກາຣາເປຕຸກາມສ຺ສ ອຎ຺ຎາຕກອປ຺ປວາຣິຕຕນ຺ຕວາເຍຫິ ຫຕ຺ຖກມ຺ມຍາຈນວເສນ ວາຍາປເນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏາຠາເວປິ ຈີວຣວາຍາປນສິກ຺ຂາປເທນ ຍຖາຣຫໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍທຸກ຺ກຏານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອກປ຺ປິຍກຫາປຓາທິ ນ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍມຸເຂນ ລທ຺ຘມ຺ປິ ຫຕ຺ຖກມ຺ມກຣຓຕ຺ຖາຍ ອິມສ຺ສ ກຫາປຓໍ ເທຫີຕິ ວຕ຺ວາ ທານໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ເພ ກຕກມ຺ມສ຺ສ ທາປເນ ກິຎ຺ຈາປິ ໂທໂສ ນ ທິສ຺ສຕິ, ຕຖາປິ ອສາຣຸປ຺ປເມວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ກຕກມ຺ມຕ຺ຖາຍປິ ກາຕພ຺ພກມ຺ມຕ຺ຖາຍປິ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ປຣິຍາຍໂຕ ຠຕິໍ ທາເປນ຺ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ໂທໂສ. ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈາຣິຕ຺ຕໍ, ອາປຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ກປ຺ປິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພານີຕິ ສາຂາຍ ມກ຺ຂິກພີຊເນນ ປຓ຺ຓາທິຈ຺ເຉເທ ພີຊຄາມໂກປນສ຺ສ ເຈວ ຕຕ຺ຖ ລຄ຺ຄຣຊາທິອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕສ຺ສ ຈ ປຣິຫາຣຕ຺ຖາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທຸຠຍາສງ຺ກາຍ ອສຕິ ຕຖາ ອກຣເຓ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ນທີຍາທີສຸ ອຸທກສ຺ສ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕຕາຍ ‘‘ອາຫຣາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ນ ອາຫຏໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອາປນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏໍ ເທເສຕ຺ວາປິ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປຸນ ປຣິໂຠເຄ ທຸກ຺ກຏເມວ, ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ສຫຘມ຺ມິການໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ອລຊ຺ຊີຫິ ປນ ຠິກ຺ຂູຫິ ວາ ສາມເຓເຣຫິ ວາ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ນ ກາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ກາເຣຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ປນ ອລຊ຺ຊີ ນິວາຣິຍມາໂນປິ ພີຊນາທິໍ ກໂຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ເຈຕິຍກມ຺ມາທີນິ ປນ ເຕຫິ ກາຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອລຊ຺ຊີຫິ ສາມເຓເຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິ (ປຣິ. ໓໕໙) ອລຊ຺ຊີລກ຺ຂຓໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນ ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປລກ຺ຂຓໂຕ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕໍລກ຺ຂຓວິຣຫິຕານໍ ສາມເຓຣາທີນໍ ລິງ຺ຄຕ຺ເຖນກໂຄຕ຺ຣຠຸປຣິໂຍສານານໍ ຠິກ຺ຂຸປຏິຎ຺ຎານໍ ທຸສ຺ສີລານມ຺ປິ ສາຘາຣຓວເສນ ອລຊ຺ຊິຕາລກ຺ຂຓໍ ຍຖາວິຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອຕິຏ຺ຐນເມວາຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ອາຫຣາເປນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ, ປຏິລາຠກ຺ຂເຓ ໂຄຓານໍ ສາທິຍນປຈ຺ຈຍາ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ. ໂຄຓຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ລທ຺ຘມ຺ປິ ສາທິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ ‘‘ຫຕ຺ຖິຄວສ຺ສວຬວປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໐, ໑໙໔) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຎາຕິປວາຣິຕຏ຺ຐານໂຕປິ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ ຍາຈິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິທຸກ຺ກຏາຠາເວປິ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸຍາຈເນປິ ປຏິຄ຺ຄຫເຓປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ຣກ຺ຂິຕ຺ວາຕິ ໂຈຣາທິອຸປທ຺ທວໂຕ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ. ຊຄ຺ຄິຕ຺ວາຕິ ຕິຓທານາທີຫິ ໂປເສຕ຺ວາ.

ຎາຕິປວາຣິຕຏ຺ຐາເນ ປນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສກຏສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊວເສນ ຍາຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕາວກາລິກໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວາສິອາທີນິ ປຸຄ຺ຄລິການິປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອສ ນໂຍ ວາສີ’’ຕິອາທິ. ວລ຺ລິອາທີສຸ ຈ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິເຕສຸ ຈ ເອເສວ ນໂຍຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ຄຣຸຠຓ຺ຑປ຺ປໂຫນເກສຸເຍວາ’’ຕິ ອິທໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອທິນ຺ນາທາເນ ປນ ຕິຓສລາກໍ ອຸປາທາຍ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ຄຓ຺ຫໂຕ ອວຫາໂຣ ເອວ, ຠຓ຺ຑຄ຺ເຆນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ວລ຺ລິອາທີສູຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ປາຬິອາຄຕານໍ (ປາຣາ. ໓໔໙) ເວຬຸອາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ປເທເສ ຫຣິຕາລຊາຕິຫິງ຺ຄຸລາທິ ອປ຺ປກມ຺ປິ ມຫຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕໍ ຕາລປກ຺ກປມາຓໂຕ ອູນມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ, ວິຎ຺ຎາເປຕຸຎ຺ຈ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ສາຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ປຣິກຖາທີສຸ ‘‘ເສນາສນໍ ສມ຺ພາຘ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໙) ປຣິຍາເຍນ ກຖນໍ ປຣິກຖາ ນາມ. ອຸຊຸກເມວ ອກເຖຕ຺ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂູນໍ ກິໍ ປາສາໂທ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິອາທິນາ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໙) ອຘິປ຺ປາໂຍ ຍຖາວິຠູໂຕ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຠາສນໍ ໂອຠາໂສ ນາມ. ເສນາສນາທິອຕ຺ຖໍ ຠູມິປຣິກມ຺ມາທິກຣຓວເສນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປາທາຍ ນິມິຕ຺ຕກຣຓໍ ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ນາມ. ອຸກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໓໔໔. ມຓິ ກຓ຺ເຐ ອສ຺ສາຕິ ມຓິກຓ຺ໂຐ. ເທວວຓ຺ຓນ຺ຕິ ເທວຕ຺ຕຠາວໍ.

໓໔໕. ປາຬິຍໍ ປຕ຺ເຕນ ເມ ອຕ຺ໂຖຕິ (ປາຣາ. ໓໔໕) ອນຕ຺ຖິກມ຺ປິ ປຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອວໍ ວທາເປນ຺ໂຕ ຠຄວາ ໂສຕ຺ຖິຍາ ມນ຺ຕປທວເສນ ວທາເປສິ. ໂສປິ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວຕາ ອາຓຕ຺ຕວຈນໍ ວເທມີຕິ ອໂວຈ, ເຕນສ຺ສ ມຸສາ ນ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ‘‘ປຕ຺ເຕນ ເມ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ປຕ຺ຕໍ ທທນ຺ຕູ’’ຕິ ອິມິນາ ສມານຕ຺ຖນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ມຓິນາ ເມ ອຕ຺ໂຖຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ຕສ຺ມາ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ເອວຣູປໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ, ກຖາເປນ຺ຕສ຺ສ ຈ ວຈນໂທໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

໓໔໙. ອຸທ຺ຘໍມຸຂໍ ລິຕ຺ຕາ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາ, ຉທນສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ລິມ຺ປນ຺ຕາ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອຸທ຺ຘໍມຸຂາ ລິມ຺ປນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອນ຺ໂຕລິຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອໂຘມຸຂໍ ລິຕ຺ຕາ ອວລິຕ຺ຕາ. ພຫິ ລິມ຺ປນ຺ຕາ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອໂຘມຸຂາ ລິມ຺ປນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ພຫິລິຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ວິໂລມິຕໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ຍສ຺ມາ ‘‘ກາຣຍມາເນນາ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ເຫຕຸກຕ຺ຕຸວຈນສ຺ສ ‘‘ກໂຣນ຺ເຕນາ’’ຕິ ອິທໍ ສຸທ຺ຘກຕ຺ຕຸວຈນໍ ປຣິຍາຍວຈນໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກໂຣນ຺ເຕນ ວາ ກາຣາເປນ຺ເຕນ ວາ’’ຕິ ກາຣຍມາເນນາຕິ ພຫຸອຸທ຺ເທສປທານຸຄຸຓໍ ກຣຓວຈເນເນວ ປທຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ເທເສ ກເຕ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ວິຣຸທ຺ຘໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຕຖາ ປນ ປທຕ຺ຖວເສນ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ສິທ຺ຘເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວເສນ ‘‘ກໂຣນ຺ໂຕ ວາ ກາຣາເປນ຺ໂຕ ວາ’’ຕິ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຖມຕ຺ຕເມວາ’’ຕິອາທິ. ປທຕ຺ຖໂຕ, ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ຈ ລພ຺ຠມານໍ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຎ຺ຫິ ກາຣຍມາເນນ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕນາປິ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພເມວາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອຸທ຺ເທໂສຕິ ສາມິຠາເວນ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ເສຕກມ຺ມນ຺ຕິ ເສຕວຓ຺ຓກຣຓຕ຺ຖໍ ເສຕວຓ຺ຓມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ສຸຘາຍ ວາ ກຕຕນຸກເລໂປ, ເຕນ ປນ ສຫ ມິນິຍມາເນ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ສງ຺ການິວາຣຓຕ຺ຖໍ ອາຫ ‘‘ອພ຺ໂພຫາຣິກ’’ນ຺ຕິ. ເຕນ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໂວຫາຣໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ ກຸຏິຍາ ອນງ຺ຄຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນຍໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ‘‘ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາຍາມໂຕ ຈ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອາຍາມໂຕ ວາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວາ’’ຕິ ວິກປ຺ປຕ຺ຖສ຺ສ ວາ-ສທ຺ທສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອກໂຕຠາເຄ ວຑ຺ຒິເຕປິ ອາປຕ຺ຕີຕິ ປກາສິຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕິຫຕ຺ຖາຕິ ປກຕິຫຕ຺ເຖນ ຕິຫຕ຺ຖາ, ‘‘ວຑ຺ຒກີຫຕ຺ເຖນາ’’ຕິປິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໓໔໘-໓໔໙) ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ‘‘ຍຕ຺ຖ…ເປ… ອຍໍ ກຸຏີຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ ວຑ຺ຒກີຫຕ຺ເຖນ ຕິຫຕ຺ຖາຍປິ ກຸຏິຍາ ປມາຓຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ມຎ຺ຈສ຺ສ ສຸເຂນ ປຣິວຕ຺ຕນໂຕ. ‘‘ອູນກຈຕຸຫຕ຺ຖາ ວາ’’ຕິ ອິທຎ຺ຈ ປຈ຺ຉິມປ຺ປມາຓຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ມຎ຺ຈສ຺ສ ອປຣິວຕ຺ຕນາຣຫໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ຫິ ປກຕິຫຕ຺ເຖນ ຈຕຸຫຕ຺ຖາຍປິ ກຸຏິຍາ ປມາຓຍຸຕ຺ໂຕ ມຎ຺ໂຈ ນ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ສາ ອກຸຏີເຍວ, ຕສ຺ມາ ມຎ຺ຈປຣິວຕ຺ຕນມຕ຺ເຕເນວ ປມາຓນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປມາຓຍຸຕ຺ໂຕ ມຎ຺ໂຈຕິ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມປ຺ປມາຓຍຸຕ຺ໂຕ ມຎ຺ໂຈ. ໂສ ຫິ ປກຕິວິທຕ຺ຖິຍາ ນວວິທຕ຺ຖິໂກ, ອຏ຺ຐວິທຕ຺ຖິໂກ ວາ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ຂຸທ຺ທໂກ ມຎ຺ໂຈ ສີສູປຘານໍ ຐເປຕ຺ວາ ປາທໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ປໂຫຕິ. ປມາຓໂຕ ອູນຕຣມ຺ປີຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປ຺ປມາຓໂຕ ອູນຕຣມ຺ປິ, ອິທຎ຺ຈ ເຫຏ຺ຐິມປ຺ປມາຓຍຸຕ຺ຕາຍປິ ວຕ຺ຖຸເທສນາ ກາຕພ຺ພາ, ນ ວາຕິ ສນ຺ເທຫນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກລລເລໂປຕິ ເກນຈິ ສິເລເສນ ກຕເລໂປ, ເສຕຣຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓກຣຓຕ຺ຖໍ ກຕຕມ຺ພມຕ຺ຕິກາທິກລລເລໂປ ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ອເລໂປ ເອວາ’’ຕິ. ເຕນ ຕຬາກາທີສຸ ຆເນນ ກລເລນ ກຕພຫລເລໂປ ມຕ຺ຕິກາເລປເນ ເອວ ປວິສຕິ ເລປໂວຫາຣຄມນໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປິຏ຺ຐສງ຺ຆາໂຏ ນາມ ທ຺ວາຣພາຫສງ຺ຂາໂຕ ຈຕຸຣສ຺ສທາຣຸສງ຺ຆາໂຏ, ຍຕ຺ຖ ສອຸຕ຺ຕຣປາສໍ ກວາຏໍ ອປສ຺ສາຍ ທ຺ວາຣໍ ປິທຫນ຺ຕິ.

ໂອໂລເກຕ຺ວາປີຕິ ອປໂລເກຕ຺ວາປິ, ອປໂລກນກມ຺ມວເສນາປີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອປສທ຺ທສ຺ສາປິ ໂອອາເທໂສ ກໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໓໕໓. ນິພທ຺ຘໂຄຈຣຏ຺ຐານມ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມນ຺ຕານໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ນິພທ຺ຘຄມນມຄ຺ໂຄປິ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ. ເອເຕສນ຺ຕິ ສີຫາທີນໍ. ໂຄຈຣຠູມີຕິ ອາມິສຄ຺ຄຫຓຏ຺ຐານໍ. ນ ຄຫິຕາຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພຠາເວນ ນ ຄຫິຕາ, ນ ວາຣິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີຫາທີນຎ຺ຫິ ໂຄຈຣຄ຺ຄຫຓຏ຺ຐານໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ວິຍ ນິພທ຺ຘໍ ນ ໂຫຕິ, ຍຕ຺ຖ ປນ ໂຄມຫິໍສາທິປາຓກາ ສນ຺ຕິ, ທູຣມ຺ປິ ຕໍ ຐານໍ ສີຆໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຄຈຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ຕໍ ນ ວາຣິຕໍ, ນິພທ຺ຘຄມນມຄ຺ໂຄວ ວາຣິໂຕ ອາສຍໂຕ ຄມນມຄ຺ຄສ຺ສ ນິພທ຺ຘຕ຺ຕາ. ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ວາຬານນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຎມຫິໍສາທີນໍ. ອາໂຣຄ຺ຍຕ຺ຖາຍາຕິ ນິຣຸປທ຺ທວາຍ. ເສສານີຕິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓນິສ຺ສິຕາທີນິ ໂສຬສ. ຕານິ ຈ ຊນສມ຺ມທ຺ທມຫາສມ຺ມທ຺ທກຸຏິວິໂລປສຣີຣປີຬາທິອຸປທ຺ທເວຫິ ສອຸປທ຺ທວານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຠິຫນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອພ຺ຠາຆາຕໍ. ‘‘ເວຣິຆຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ໂຈຣານໍ ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຘມ຺ມຄນ຺ຘິກາຕິ ຘມ຺ເມນ ທຓ຺ຑນີຕິຍາ ຫຕ຺ຖປາທາທິຈ຺ຉິນ຺ທນຄນ຺ຘິກາ. ຄນ຺ຘິກາຕິ ຈ ຍສ຺ສ ອຸປຣິ ຫຕ຺ຖາທິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ຕາທິສໍ ທາຣຸຂຓ຺ຑຜລກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕນ ຈ ອຸປລກ຺ຂິຕໍ ຐານໍ. ປາຬິຍໍ ຣຈ຺ຉານິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຣຖິການິສ຺ສິຕໍ. ຈຈ຺ຈຣນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣຖິການໍ ສນ຺ຘິນິສ຺ສິຕໍ. ສກເຏນາຕິ ອິຏ຺ຐກສຸຘາທິຠຓ຺ຑາຫຣຓສກເຏນ.

ປາຈິນນ຺ຕິ ເສນາສນສ຺ສ ຠູມິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຕລາວສານໍ ຈິນິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸກໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ, ຍສ຺ສ ອຸປຣິ ຠິຕ຺ຕິຖມ຺ຠາທີນິ ຈ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິອາທິ. ກິຎ຺ຈາປິ ອິຘ ປຸພ຺ພປໂຍຄສຫປໂຍຄານໍ ອທິນ຺ນາທາເນ ວິຍ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ເຕສໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ສນໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາ ປຸນ ກາຕພ຺ພາຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸຏິຍາ ເຠເທນ ປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ກຕໍ. ຕທຕ຺ຖາຍາຕິ ຕຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ. ເອວໍ ກຕນ຺ຕິ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກໍ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ວາ ກຕໍ. ປຓ຺ຓສາລນ຺ຕິ ປຓ຺ຓກຸຏິຍາ ຕິຓປຓ຺ຓຈຸຓ຺ຓສ຺ສ ອປຣິປຕນຕ຺ຖາຍ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ລິມ຺ປນ຺ຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ປຓ຺ຓສາລໍ ລິມ຺ປຕີ’’ຕິ.

ອນ຺ໂຕເລເປເນວ ນິຏ຺ຐາເປຕຸກາມໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອນ຺ໂຕເລເປ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ພຫິເລເປ ວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ທ຺ວາຣພນ຺ເຘ ວາ ວາຕປາເນ ວາ ຐປິເຕຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ໂສກາສນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ທ຺ວາຣພນ຺ຘາທິສ຺ສ ໂອກາສຠູຕໍ ຉິທ຺ທໍ. ປຸນ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາຕິ ປຸພ຺ເພ ຐປິໂຕກາສໍ ຂຸທ຺ທກໍ ເຈ, ຕໍ ທ຺ວາຣວາຕປານຈ຺ຉິທ຺ທເຠທເນນ ປຸນ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ. ຐປິເຕຕິ ທ຺ວາຣພນ຺ເຘ ວາ ຄວກ຺ຂສງ຺ຆາເຏ ວາ ອາເນຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ວຑ຺ຒິເຕ ວາ ອວຑ຺ຒິເຕ ວາ ຉິທ຺ເທ ປຕິຏ຺ຐາປິເຕ. ເລໂປ ນ ຆຏີຍຕີຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ທິນ຺ໂນ ເລໂປ ຕຖາ ຐປິເຕນ ທ຺ວາຣພນ຺ຘເນນ ວາ ວາຕປາເນນ ວາ ສທ຺ຘິໍ ນ ຆຏີຍຕິ, ເອກາພທ຺ຘໍ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕນ຺ຕິ ທ຺ວາຣພນ຺ຘໍ ວາ ວາຕປານໍ ວາ. ປຐມເມວ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ເຕສໍ ສມນ຺ຕໂຕ ປຸພ຺ເພວ ເລປສ຺ສ ຆເຏຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ທ຺ວາຣພນ຺ຘວາຕປານານໍ ຐປນໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ເລປຆຏເນເນວາຕິ ອິຏ຺ຐກາຫິ ກຕວາຕປານາທີນິ ວິນາ ສມນ຺ຕາ ເລປຆຏເນເນວ ອາປຕ຺ຕິ ວາຕປານາທີນໍ ອເລໂປກາສຕ຺ຕາ, ອິຏ຺ຐກາຫິ ກຕຕ຺ຕາ ວາ, ວາຕປານາທີສຸປິ ເລປສ຺ສ ຠິຕ຺ຕິເລເປນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏເນເນວາຕິປິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຓ຺ຓສາລາຍໍ. ອາໂລກຕ຺ຖາຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ລິມ຺ປຕີຕິ ທາຣຸກຸຏ຺ຏສ຺ສ ທາຣູນມນ຺ຕຣາ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ວິວຣໍ ຍາວ ລິມ຺ປຕິ, ຕາວ ອາໂລກຕ຺ຖາຍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ສກຸຏ຺ຏຈ຺ຉທນໍ ລິມ຺ປຕິ, ປຈ຺ຉາ ເອຕໍ ວິວຣໍ ລິມ຺ປິສ຺ສາມີຕິ ເອວໍ ຐປເນ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສເຈ ປນ ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ສພ຺ພທາປິ ອາໂລກຕ຺ຖາຍ ວາຕປານວເສນ ຐເປຕິ, ວາຕປານທ຺ວາຣສງ຺ຆາເຏ ຆຏິເຕ ເລໂປ ຈ ຆຏີຍຕິ, ປຐມເມວ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສເຈ’’ຕິອາທິ. ມຕ຺ຕິກາກຸຏ຺ຏເມວ ມຕ຺ຕິກາເລປສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສເຈ ມຕ຺ຕິກາຍ ກຸຏ຺ຏໍ ກໂຣຕິ, ຉທນເລເປນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏເນ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ອຸຠິນ຺ນໍ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ປຸຣິມສ຺ສ ເລປສ຺ສ ອຆຏິຕຕ຺ຕາ ທຸຕິຍສ຺ສ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກຕາຍ ອສມ຺ຠວໂຕ.

໓໕໔. ອາປຕ຺ຕິເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ສາຣມ຺ເຠ ຈ ອປຣິກ຺ກມເນ ຈ ທຸກ຺ກຏໍ ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກຕາຍ, ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕຕາຍ ຈ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິເຍວ ວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖໍ.

໓໖໑. ອນິຏ຺ຐິເຕ ກຸຏິກມ຺ເມຕິ ເລປປຣິໂຍສາເນ ກຸຏິກມ຺ເມ ເອກປິຓ຺ຑມຕ຺ເຕນປິ ອນິຏ຺ຐິເຕ. ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ’’ຕິ ອິທໍ ມູລຏ຺ຐສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍນ ປນ ລທ຺ຘໍ, ຕສ຺ສາປິ ຕໍ ນິຏ຺ຐາເປນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ປເຣຫິ ວິປ຺ປກຕໍ ອຕ຺ຕນາ ປຣິໂຍສາເປຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ປາຣາ. ໓໖໓) ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ປຸພ຺ເພ ກຕກມ຺ມມ຺ປິ ລທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາເຍວ ກຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕນາປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ສາມເຓຣາທີນໍ ວາ ທຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ’’ຕິ ອິທໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ເກຈິ ປນ ‘‘ປຣໂຕ ລທ຺ຘາຍ ກຸຏິຍາ ນິຏ຺ຐາປເນ ອນາປຕ຺ຕິອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ອກຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອປຈິນິຕພ຺ພາຕິ ຍາວ ປາຈິນາ ວິທ຺ຘໍເສຕພ຺ພາ. ຠູມິສມໍ ກຕ຺ວາຕິ ປາຈິນຕລາວສານໍ ກຕ຺ວາ.

໓໖໔. ເລຓນ຺ຕິ ປພ຺ພຕເລຓໍ. ນ ເຫຕ຺ຖ ເລໂປ ຆຏີຍຕີຕິ ຉທນເລປສ຺ສ ອຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິສຸໍ ເອວ ວາ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ. ສເຈ ເລຓສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອຸປຣິຠາເຄ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທິກຣຓຕ຺ຖໍ ເລປໍ ເທນ຺ຕິ, ອຸລ຺ລິຕ຺ຕກຸຏິສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ອິຏ຺ຐກາທີຫິ ກຕໍ ຈຕຸຣສ຺ສກູຏາຄາຣສຓ຺ຐານໍ ເອກກຓ຺ຓິກາພທ຺ຘໍ ນາຕິອຸຈ຺ຈໍ ປຏິສ຺ສຍວິເສສໍ ‘‘ຄຸຫາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕາທິສໍ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ຠູມິຄຸຫນ຺ຕິ ອຸມງ຺ຄຄຸຫໍ.

ອຏ຺ຐກຖາສູຕິ ກຸກ຺ກຸຏຈ຺ຉິກເຄຫນ຺ຕິອາທີສຸ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ຕິຓກຸຏິກາ ກຸກ຺ກຸຏຈ຺ຉິກເຄຫນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ວິວຣນ຺ເຕຫິ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ ຉທນໍ ທຓ຺ຑເກຫິ…ເປ… ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ທຓ຺ຑເກຫິ ຊາລພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາຕິ ທີຆໂຕ, ຕິຣິຍໂຕ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ວລ຺ລິຍາທີຫິ ພທ຺ຘທຓ຺ຑເກຫິ ຊາລໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ. ໂສ ຈາຕິ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາທິຠາໂວ. ຉທນເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ຉທນສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ລິມ຺ປນເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ມຕ຺ຕິກາກຸຏ຺ເຏ ຠິຕ຺ຕິເລປໍ ວິນາປິ ຠິຕ຺ຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຉທນເລປສ຺ສ ຆຏນມຕ຺ເຕນາປິ ອາປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ຉທນເລໂປວ ປຘານນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ເອວໍ, ອຖ ໂຂ ‘‘ອຸປຈິກາໂມຈນຕ຺ຖເມວ ເຫຏ຺ຐາ ປາສາຓກຸຏ຺ຏໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ອລິມ຺ປິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ລິມ຺ປຕິ, ເລໂປ ນ ຆຏີຍຕິ ນາມ, ອນາປຕ຺ຕິເຍວາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ປນ ຉທນເລປຆຏນຕ຺ຖໍ ສກລາຍປິ ຠິຕ຺ຕິຍາ ເລໂປ ອວສ຺ສໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພວ ຕສ຺ສາ ເອກເທສສ຺ສ ອເລເປປິ ຉທນເລປສ຺ສ ອຆຏນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ເລໂປ ນ ຆຏີຍຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕິຓກຸຏິກາຍໍ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ຕິຓກຸຏິກາຍໍ ເອວ, ເລຓຄຸຫາທີສຸປິ ສາຣມ຺ຠາປຣິກ຺ກມນປຈ຺ຈຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວ, ອິມິນາ ປນ ນເຍນ ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸຏິໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິຠາໂວ ອຕ຺ຖໂຕ ທສ຺ສິໂຕ ເອວ ໂຫຕີຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປາຬິວິໂຣຘໍ ປຣິຫຣິຕຸໍ ‘‘ຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາຍາທິໂນ ອຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວ, ຍໍ ປນ ປາຬິຍໍ ‘‘ອາປຕ຺ຕິກາຣຸການໍ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸກ຺ກຏານ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໍ, ຕໍ ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ, ນ ສາຣມ຺ຠາທິປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ຈຣຫິ ຍຖາສມາທິຏ຺ຐາຍ ກຸຏິຍາ ອກຣຓປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາສມາທິຏ຺ຐາຍາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ສມາທິສິຕ຺ວາ ປກ຺ກມຕິ, ‘ກຸຏິໍ ເມ ກໂຣຖາ’ຕິ ສມາທິສຕິ ຈ, ເທສິຕວຕ຺ຖຸກາ ຈ ໂຫຕຸ ອນາຣມ຺ຠາ ຈ ສປຣິກ຺ກມນາ ຈາ’’ຕິ ເອວໍ ກາຣາປເກນ ອາຓຕ຺ຕິກ຺ກມໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ກຣຓປຈ຺ຈຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກຕ຺ຖຈິ ປນ ໂປຕ຺ຖເກ ‘‘ກຸຏິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕມ຺ປິ ກຸຏິໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ…ເປ… ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ປາຐສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ‘‘ຍໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິ ກາຣຸການ’’ນ຺ຕິອາທິປາໂຐ ທິສ຺ສຕິ, ໂສວ ຍຸຕ຺ຕຕໂຣ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຕຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ປາກໂຏ ໂຫຕິ.

ອນາປຕ຺ຕີຕິ ວຕ຺ວາຕິ ວາສາຄາຣຕ຺ຖາຍ ເອວ ອນິຍມິຕຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ວຕ຺ວາ. ອເທສາເປຕ຺ວາ ກໂຣໂຕຕິ ປມາຓຍຸຕ຺ຕມ຺ປິ ກໂຣໂຕ. ອຈິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິອຊານນຈິຕ຺ເຕນ ອຈິຕ຺ຕກໍ. ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣຕາ, ເຫຏ຺ຐິມປ຺ປມາຓສມ຺ຠໂວ, ອເທສິຕວຕ຺ຖຸກຕາ, ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕຕາ, ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກຕາ, ວາສາຄາຣຕາ, ເລປຆຏນາຕິ ສຕ຺ຕ ວາ ປມາຓຍຸຕ຺ຕງ຺ຄາທີສຸ ຉ ວາ ອງ຺ຄານິ.

ກຸຏິກາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.