໓. ຕຕິຍສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໘໗. ຠທ຺ທາກາປິລານີ ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ ປຸຣາຓທຸຕິຍາ ກິຣ. ຎາຕີນໍ ກຸລໍ ຍສ຺ມິໍ ຄາມເກ, ຕເທຕໍ ຄາມກໍ ຎາຕິກຸລໍ, ກຸລສນ຺ນິຫິຕໍ ຄາມກໍ ອຄມາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຊໍ ຄາມໍ ເນຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ວາ ທ຺ວິກມ຺ມິກໍ ກຕ຺ວາ ຄາມກໍ ອຄມາສິ ຎາຕິກຸລໍ ອຄມາສີຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

໖໙໒. ‘‘ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາ’’ຕິ ວຈເນນປິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ວິກາລຄາມປ຺ປເວສເນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເລຑ຺ຑຸປາຕານໍເຍວ ວເສນ ອຸປຈາໂຣ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ, ອິຕຣຖາ ຍຖາ ເອຕ຺ຖ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໍ ປຣິກ຺ເຂປໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖາປິ ‘‘ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕຕ຺ຖ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ເອໂກ ເລຑ຺ຑຸປາໂຕ ອຸປຈາໂຣຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕທຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖໍ ‘‘ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໍເຍວ ‘ອຸປຈາຣ’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຣິກ຺ເຂປປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານານໍ ນິນ຺ນານາກາຣຓທີປນຕ຺ຖໍ ‘ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ປາຬິວິເສສມສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາວ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອິຘ ອຸປຈາໂຣ ປຣິກ຺ເຂໂປ ຍຖາ ຠເວຍ຺ຍ, ຕໍ ອຸປຈາຣໍ ປຐມໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ທຸຕິຍໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພເມວ ປາຬິຍາ ວິເສສສພ຺ຠາວໂຕຕິ. ‘‘ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕິຍາຕິປິ ເອກຈ຺ເຈສຸ ທິສ຺ສຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອປເຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປາຬິວິເສສມສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິ ທຸວຸຕ຺ຕໍ, ກສ຺ມາ? ວິກາລຄາມປ຺ປເວສນສິກ຺ຂາປເທປິ ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ອຸປຈາຣໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ປາໂຐ ທິສ຺ສຕີຕິ, ໂສ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາປາຐໂຕ ຄຫິໂຕຕິ ອາຈຣິໂຍ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຈາໂຣກ຺ກມນເມວ ປາໂຐ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ນ ອຕິກ຺ກມນໍ. ກສ຺ມາ? ພຫູສຸ ຐາເນສຸ ປາຬິຍາ ອຏ຺ຐກຖາຫິ ວິຣຸຊ຺ຌນໂຕ, ອິມສ຺ມິໍ ວາປິ ສິກ຺ຂາປເທ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ກຖໍ? ຄຓມ຺ຫາ ໂອຫີຍມານາຍ ອຣຎ຺ເຎ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ນ ຄາເມ. ອຖ ຈ ປນ ນິທສ຺ສນມ຺ປິ ‘‘ສິກ຺ຂາປທາ ພຸທ຺ຘວເຣນາ’’ຕິ (ປຣິ. ໔໗໙) ຄາຖາ ທສ຺ສິຕາ, ຕສ຺ມາ ອຸປຈາໂຣກ຺ກມນປຣິຍາປນ຺ນນທິໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາ ໂຫຕິ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຈຕສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ, ຐິຕສ຺ສ ຈາປິ ຕຕ຺ຕກາຕິອາທີນໍ (ປຣິ. ໔໗໕) ປຣິວາຣຄາຖານໍ ອຏ຺ຐກຖາຫິ ອຸປຈາໂຣກ຺ກມນເມວ ປາໂຐຕິ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ສຸຏ຺ຐຸ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ.

‘‘ປທສາ ຄມນເມວ ຫິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ, ເຕເນວ ປຐມໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິກາລຄາມປ຺ປເວສນສິກ຺ຂາປທາທີສຸ ຕທຠາວາ ຍາເນນ ວາ ອິທ຺ຘິຍາ ວາ ປວິສໂຕ, ອທ຺ຘານໍ ຄຈ຺ຉໂຕ ຈ ອາປຕ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ຕຕ຺ຖ ອສາຣຸປ຺ປຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິໂມກ຺ໂຂ ນຕ຺ຖີຕິ ເອເກ, ວິຈາເຣຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠິກ຺ຂຸນີວິຫາຣຠູມິ ‘‘ຄາມນ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ນ ວຸຈ຺ຈຕິ ຄາມນ຺ຕຣປຣິຍາປນ຺ນາຍປິ ກປ຺ປິຍຠູມິຕ຺ຕາ. ‘‘ປຣໂຕ ‘ສເຈ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ມຫາໂພຘິຍງ຺ຄຓໍ ປວິສນ຺ຕີສຸ ເອກາ ພຫິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕີ’ຕິອາທິວຈນໂຕ ຠິກ຺ຂຸວິຫາໂຣ ນ ກປ຺ປິຍຠູມີຕິ ສິທ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ກຎ຺ຈິນຄເຣ ຂນ຺ຘຘມ຺ມວິຫາໂຣ ວິຍ, ກາວີຣປຏ຺ຏເນ ສາຣີຘມ຺ມວິຫາໂຣ ວິຍ ຈ ອຎ຺ໂຎປິ ໂສ ວິຫາໂຣ, ຕສ຺ມາ ສີມພທ຺ຘສຸຂຕ຺ຖໍ ຄາມນ຺ຕຣຠາເວ ນິຣນ຺ຕຣາ ອຘິຏ຺ຐານຕ຺ຖໍ ປວິສນ຺ຕິຍາ, ນິກ຺ຂມນ຺ຕິຍາປິ ຄາມນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອປເຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸຄາມສາຘາຣຓຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວໍວິເຘ ວິຫາເຣ ສີມໍ ພນ຺ຘນ຺ເຕຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ເຕ ຄາມາ ໂສເຘຕພ຺ພາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ມາຕຸຄາເມນ ວາ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ເຖນ ວາ ສທ຺ຘິໍ ຕໍ ວິຫາຣໍ ໂອກ຺ກມນ຺ຕິຍາ ຈຕສ຺ໂສ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເອກໂຕວ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ຄາມນ຺ຕເຣ ຄາມນ຺ຕເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເອເກ.

ທຸຕິຍປາທຸທ຺ຘາເຣ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ທຸຕິໂຍ ປາທຸທ຺ຘາໂຣ ກປ຺ປິຍຠູມິຍໍ ໂຫຕິ, ນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ອກປ຺ປິຍຠູມິຍໍ ເອວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ‘‘ອຸຠຍຕີເຣສຸ ວິຈຣນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ສນູປຈາຣສ຺ເສຕ຺ຖ ສມ຺ຠວາ’’ຕິ ລິຂິຕໍ, ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ສວນູປຈາໂຣ ເຫຕ຺ຖ ນທີປາເຣ, ຄາມນ຺ຕເຣ ວາ ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ. ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ປຣຕີຣໂຕ ນທິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສນູປຈາຣໂຕ ທາຣູນິ, ປຓ຺ຓານິວາ ມຄ຺ຄິຕ຺ວາ ອາເນຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ຕິຈີວຣານິ ປຣຕີເຣ ໂອຕາເປຕິ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂອຣິມຕີຣເມວ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ອຕິກ຺ກມິຕຸກາມຕາຍ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ນ຺ຫາຍນາທິກິຈ຺ເຈນ ປວິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ເຖວາລຍສມ຺ຠວາ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄາມນ຺ຕເຣ ປມາຓນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປຣຕີຣໂຕ ນທິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສນູປຈາຣໂຕ ທາຣູນິ ປຓ຺ຓານິ ສກຄາມໂຕ ໂຖກມ຺ປິ ຕຣຓວາເຣນ ນ ວຏ຺ຏຕິ ກິຣ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປວິສິຕຸໍ.

ອຄາມເກ ອຣຎ຺ເຎຕິ ອຄາມລກ຺ຂເຓ ອຣຎ຺ເຎຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ອາປຕ຺ຕິເຂຕ຺ຕໍ ທສ຺ສິຕໍ. ຍສ຺ມາ ອິທໍ ອາປຕ຺ຕິເຂຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຍາ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໂຕ ຄາມສ຺ສ ອິນ຺ທຂີລໍ ອຕິກ຺ກມຕິ, ສາ ອສນ຺ເຕ ຄາເມ ຄຓມ຺ຫາ ໂອຫີຍນາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ທສ຺ສນສວນູປຈາຣາຠາເວປິ ປເຄວ ຄາເມ ອິນ຺ທຂີລາຕິກ຺ກມນກ຺ຂເຓເຍວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ຕຕ຺ຖ ເອກາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສາ ທສ຺ສນສວນູປຈາຣາຕິກ຺ກມນກ຺ຂເຓ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຣຎ຺ຎມຄ຺ຄຄມນກາເລ ເອວາຍໍ ວິຘີຕິ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຄາມໂຕ ປນ ນິກ຺ຂມນ຺ຕີ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຄາມກໍ ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອາຣາຘິກາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ສງ຺ຄາຫິກາ ລຊ຺ຊິນິໂຍ, ຕາ ໂກເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຄຈ຺ຉຕິ ເຈ, ຄາມນ຺ຕຣນທີປາຣຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວາສຄຓມ຺ຫາ ໂອຫີຍນາປຕ຺ຕີຫິ ນ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຄຓມ຺ຫາ ໂອຫີຍນາປຕ຺ຕິ ສກິໍເຍວາປຊ຺ຊຕິ. ອິຕຣາ ຄາເມ ຄາເມ ປາເຣ ປາເຣ ອຣຸເຓ ອຣຸເຓ ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ອສາຘການິ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ‘‘ມຫາໂພຘິຍງ຺ຄຓນ຺ຕິອາທິ ເອວໍ ຄາມສ຺ສ ອາສນ຺ນຏ຺ຐາເນປິ ອິມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ.

ຕຕິຍສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.