ປຐມຄາຖາສງ຺ຄຓິກວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕນຄເຣສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໓໓໕. ວຈນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຕ຺ເຖ ວາ ນິປາໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຑ຺ຒຸຑ຺ຒສຕານີຕິ ຕີຓິ ສຕານິ, ປຎ຺ຎາສານິ ຈ. ວິຄ຺ຄຫນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫໍ. ອຕິເຣກໍ ວາຕິ ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ. ກາຬກນ຺ຕິ ‘‘ສຸທ຺ຘກາຬການ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໕໕໒-໕໕໔) ວຸຕ຺ຕກາຬກໍ. ຠູຕນ຺ຕິ ຠູຕາໂຣຈນໍ. ປຣມ຺ປຣຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ. ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ຈ ອກ຺ໂກໂສຕິ ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸໍ ອກ຺ໂກເສຍ຺ຍ ວາ ປຣິຠາເສຍ຺ຍ ວາ (ປາຈິ. ໑໐໒໙). ອນ຺ຕຣວາສກນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓໍ. ຣູປິຍນ຺ຕິ ຣູປິຍສພ຺ໂພຫາຣໍ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສາມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕນ຺ຕວາເຍຫິ. ອຸຊ຺ຌາປນເກຕິ ອຸຊ຺ຌາປນເກ ຂີຍນເກ. ປາຈິຕປິຓ຺ຑນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີປອປາຈິຕປິຓ຺ຑປາຕໍ. ຈາຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ສນ຺ຕໍ. ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາຕິ ສມຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ. ໂວສາສນ຺ຕີຕິ ຠິກ຺ຂູ ປເນວ ກຸເລສຸ ນິມນ຺ຕິຕາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໕໕໘), ຕຕ຺ຖ ເຈສາ. ຄິຣຄ຺ຄຈຣິຍາຕິ ‘‘ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ນຈ຺ຈໍ ວາ ຄີຕໍ ວາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໘໓໔) ຈ, ‘‘ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ຈາຣິກໍ ຈເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໙໗໐) ຈ ວຸຕ຺ຕທ຺ວຍໍ. ຉນ຺ທທາເນນາຕິ ປາຣິວາສິກຉນ຺ທທາເນນ ສິກ຺ຂມານໍ ວຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ (ປາຈິ. ໑໑໖໗). ປາຣາຊິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສຎ຺ຎາຈິກກຸຏິຎ຺ຈ ໂກສິຍມິສ຺ສສນ຺ຖຕຎ຺ຈ ເສຍ຺ຍາ ຈ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສຫ ປຖວີຂຓນໍ. ຄຈ຺ຉ ເທວເຕຕິ ຠູຕຄາມປາຕພ຺ຍຕາ ສປ຺ປາຓກອຸທກສິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາວິຫາໂຣຕິ ມຫລ຺ລກວິຫາໂຣ. ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຎ຺ຎວາທກໍ. ທ຺ວາຣນ຺ຕິ ຍາວທ຺ວາຣໂກສາ. ‘‘ອນາທຣິຍປາຈິຕ຺ຕີຕິ ຈ ສຫຘມ຺ມິກໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ’’ຕິ ປາໂຐ. ປໂຍປານນ຺ຕິ ສຸຣຸສຸຣຸກາຣກໍ. ເອຬກໂລມານິ ປຕ຺ໂຕ ຈາຕິ ເອຬກໂລມໂຘວາປນຎ຺ຈ ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘນປຕ຺ໂຕ ຈ. ໂອວາໂທ ເຈວ ເຠສຊ຺ຊນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ໂອວາໂທ ຕທຸຕ຺ຕຣິເຠສຊ຺ຊວິຎ຺ຎາປນຎ຺ຈ. ສູຈິ ອຣຎ຺ຎໂກຕິ ‘‘ອຏ຺ຐິມຍໍ ວາ ທນ຺ຕມຍໍ ວາ ວິສາຓມຍໍ ວາ ສູຈິຆຣ’’ນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໕໑໗) ຈ ‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ອາຣຎ຺ຎການິ ເສນາສນານິ ສາສງ຺ກ…ເປ… ປຏິເທເສຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໕໗໐) ຈ. ໂອວາໂທຕິ ຍາ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີ ໂອວາທາຍ ວາ ສໍວາສາຍ ວາ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ (ປາຈິ. ໑໐໕໕). ປາຣາຊິການິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິອາທິ ທ຺ວີສຸ ນຄເຣສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສມ຺ປິຓ຺ຑນໍ.

ຈຕຸວິປຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ

໓໓໖. ເອກຕິໍສາ ເຍ ຄຣຸກາຕິ ອຸຠໂຕ ອຏ຺ຐ ປາຣາຊິກາ, ຠິກ຺ຂູນໍ ເຕຣສ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ທສ ຈ ສງ຺ຆາທິເສສາ. ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓວເສນ ອຏ຺ຐ ອນວເສສາ ນາມ ປາຣາຊິການິ. ຕເທວາຕິ ສີລວິປຕ຺ຕິໍເຍວ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປາຣາຊິກ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອປຸຈ຺ຉິຕເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈາຍໍ, ອກ຺ໂກສຕິ ຫສາຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ ປາໂຐ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວິຠາວນວເສນາຄຕວິປຕ຺ຕິໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາປຏິປາຏິຍາ ຍາວຕຕິຍກປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕຸມາຣຠິ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຏ຺ຐ ຍາວຕຕິຍກສງ຺ຆາທິເສສາ ອິຘ ປຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ອນນ຺ຕຣປຎ຺ຫາ ນາມ ຊາຕາ.

ເຉທນກາທິວຓ຺ຓນາ

໓໓໗. ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕມຎ຺ຈນິສີທນກຓ຺ຑຸປຏິຈ຺ຉາທິວສ຺ສິກສາຏິກາສຸຄຕຈີວຣປ຺ປມາຓໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຸທກສາຏິກາຕິ ຉ ເຉທນການິ. ຈີວຣວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິອາທໂຍ ຈຕສ຺ໂສ ສມ຺ມຸຕິໂຍ. ‘‘ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີ’’ຕິ ເອວໍ ອາຄຕາ ສຕ຺ຕ ສາມີຈິໂຍ.

ອສາຘາຣຓາທິວຓ຺ຓນາ

໓໓໘. ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕຈຸທ຺ທສປຣມາເນວ ອນ຺ຕຣປຎ຺ເຫ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຸຣິມປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ. ໂຘວນຎ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄໂຫຕິ ຄາຖາ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍານໍ. ທ຺ເວ ໂລມານິ ເອຬກໂລມຕິໂຍຊນປຣມານິ.

ທ຺ເວວີສຕິ ຂຸທ຺ທກາຕິ –

‘‘ສກໂລ ຠິກ຺ຂຸນິວຄ຺ໂຄ, ປຣມ຺ປຣຎ຺ຈ ໂຠຊນໍ;

ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ອຠິຫຏໍ, ປຓີຕຎ຺ຈ ອເຈລກໍ;

ຊານໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລຉາທນໍ.

‘‘ອູນໍ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ, ຍາ ຈ ອນິກ຺ຂນ຺ຕຣາຊເກ;

ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ, ວິກາເລ ຄາມປ຺ປເວສນໍ.

‘‘ນິສີທເນ ຈ ຍາ ສິກ຺ຂາ, ວສ຺ສິກາຍ ຈ ສາຏິກາ;

ທ຺ວາວີສຕິ ອິມາ ສິກ຺ຂາ, ຂຸທ຺ທເກສຸ ປກາສິຕາ’’ຕິ. –

ປາໂຐ. ‘‘ກຸເລສຸ ຈາຣິຕ຺ຕາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ປາໂຐ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ ສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ. ຉຈຕ຺ຕາຣີສາ ຈິເມຕິ ຉຈຕ຺ຕາຣີສ ອິເມ. ‘‘ປາຣາຊິການິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປເທ ເອວ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິຠຕ຺ຕິໂຍ ນາມ. ສາຘາຣຓນ຺ຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນມ຺ປິ ສາຘາຣຓໍ. ປາຣາຊິກຠູຕາ ວິຠຕ຺ຕິໂຍ ປາຣາຊິກວິຠຕ຺ຕິໂຍ. ສາຘາຣເຓ ສຕ຺ຕວຊ຺ໂຊ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຄຓ຺ຐິປເທ ‘‘ອຖ ວາ ‘ທ຺ເວ ອຸໂປສຖາ ທ຺ເວ ປວາຣຓາ ຈຕ຺ຕາຣິ ກມ຺ມານິ ປຎ຺ເຈວ ອຸທ຺ເທສາ ຈຕຸໂຣ ຠວນ຺ຕິ, ນຎ຺ຎຖາ’ຕິ ປາຬິໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘ຈຕ຺ຕາຣິ ກມ຺ມານີ’ຕິ ວິເສສາຠາວາ ອຸທ຺ຘຣິຕໂປຕ຺ຖກເມວ ສຸນ຺ທຣໍ, ປຸພ຺ເພປິ ວິຠຕ຺ຕິມຕ຺ຕທສ຺ສນວເສເນວ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘ນ ສມເຖຫິ ວູປສມນວເສນາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ກມ຺ມວິຠຊເນ ‘ສມເຖຫິ ວູປສມ຺ມຕີ’ຕິ ນ ວິເສສິຕໍ ອຸໂປສຖປ຺ປວາຣຓານໍເຍວ ວິຠາຄຕ຺ຕາ. ກສ຺ມາ? ເອຕ຺ຖາປິ ‘ອຸໂປສຖປ຺ປວາຣຓານໍເຍວ ວິເສເສຕ຺ວາ ນຍໍ ເທຖາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ອຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄາທິກມ຺ເມນ ອາປຕ຺ຕິໂຍປິ ວູປສມ຺ມນ຺ຕີຕິ ອາປຊ຺ຊນໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິຈາເຣຕພ຺ພໍ. ທ຺ວີຫິ ຈຕູຫິ ຕີຫິ ກິຈ຺ຈໍ ເອເກນາຕິ ທ຺ວີຫິ ວິວາທາຘິກຣຓໍ, ຈຕູຫິ ອນຸວາທາຘິກຣຓໍ, ຕີຫິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ, ເອເກນ ກິຈ຺ຈາຘິກຣຓໍ ສມ຺ມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປາຣາຊິກາທິອາປຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ

໓໓໙. ນິພ຺ພຈນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວວຈນມຕ຺ຕໍ. ເສເສຕິ ອາທິໂຕ ເສສາ ມຊ຺ຌນ຺ຕາ. ປທນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາປທໍ. ສທ຺ຘາຈິຕ຺ຕໍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ‘‘ສນ຺ຕາຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ. ອນາຬິຍນ຺ຕິ ທລິທ຺ທໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ອິທໍ ນິພ຺ພຈນໍ ‘‘ຄຣຸກໍ ລຫຸກຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິປຎ຺ເຫ ນຕ຺ຖິ, ‘‘ຫນ຺ທ ວາກ຺ຍໍ ສຸໂຓມ ເຕ’’ຕິ ອິມິນາ ປນ ວຈເນນ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອາກາໂສ ປກ຺ຂິນໍ ຄຕີ’’ຕິ ຈ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ຊາຕິວເສນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປກ຺ຂີນນ຺ຕິ ອຸຊຸກເມວ.

ປຐມຄາຖາສງ຺ຄຓິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.