໗. ກຖິນກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ

ກຖິນານຸຊານນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໖. ‘‘ກຖິນນ຺ຕິ ປຎ຺ຈານິສໍເສ ອນ຺ໂຕກຣຓສມຕ຺ຖຕາຍ ຖິຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ລິຂິຕໍ. ‘‘ປຎ຺ຈ ກປ຺ປນ຺ຕີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ກປ຺ປິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອນາຄຕວຈນໍ ‘‘ໂວ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ສາມິວຈນປກ຺ເຂ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເຕສໍ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອນຕ຺ຖຕກຖິນຕ຺ຕາ. ທ຺ວີສຸ ປເນເຕສຸ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປສຸ ປຈ຺ຉິໂມ ຍຸຕ຺ໂຕ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຕສໍ ປາເວຍ຺ຍການໍ ສພ຺ພຘຸຕງ຺ຄຘຣຕ຺ຕາ. ນິມນ຺ຕນໍ ສາທິຍນ຺ຕສ຺ເສວ ຫິ ອນາມນ຺ຕຈາໂຣ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ, ຕຖາ ຄຓໂຠຊນໍ. ອສມາທານຈາໂຣ ອນຘິຏ຺ຐິຕຕິຈີວຣສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ອເຕຈີວຣິກສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖຈີວຣຈຕຸຕ຺ຖາທິຈີວຣຄ຺ຄຫຓສມ຺ຠວໂຕ. ອິຕຣສ຺ສາປິ ອນຘິຏ຺ຐານມຸເຂນ ລພ຺ຠຕິ. ຈີວຣຸປ຺ປາໂທ ອປໍສຸກູລິກສ຺ເສວ. ‘‘ກຖິນຕ຺ຖຕສີມາຍ’’ນ຺ຕິ ອຸປຈາຣສີມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປຈາຣສີມຏ຺ຐສ຺ສ ມຕກຈີວຣາທິຠາຄິຍຕາຍ ພທ຺ຘສີມາຍ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທາຠາວໂຕ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມຕໍ ອຸປຈາຣສີມາເວຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ. ກຖິນຕ຺ຖາຣໍ ເກ ລຠນ຺ຕີຕິ ເກ ສາເຘນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຈ ຊນາ ສາເຘນ຺ຕິ. ກຖິນທຸສ຺ສສ຺ສ ຫິ ທາຍກາ ປຈ຺ຉິມໂກຏິຍາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຫນ຺ຕິ. ເອໂກ ປຏິຄ຺ຄາຫໂກຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຣ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ຈຕຸວຄ຺ໂຄ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຐເປຕ຺ວາ ຕີຓິ ກມ຺ມານິ ອຸປສມ຺ປທໍ ປວາຣຓໍ ອພ຺ຠານ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໘໘) ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ນ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ‘‘ຍສ຺ສ ສງ຺ໂຆ ກຖິນທຸສ຺ສໍ ເທຕິ, ຕໍ ຫຕ຺ຖປາເສ ອກຕ຺ວາປິ ພຫິສີມາຍ ຐິຕສ຺ສປິ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ຫຕ຺ຖປາເສ ກຕ຺ວາ ເອວ ທາຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ‘‘ຕສ຺ສ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາເທນ ຕຓ຺ຑຸລາທິນາ ວຕ຺ເຖສຸ ເຈຕາປິເຕສຸ ອຕ຺ຖຕກຖິນານເມວ ຕານິ ວຕ຺ຖານິ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ວຕ຺ເຖຫິ ປນ ຕຓ຺ຑຸລາທີສຸ ເຈຕາປິເຕສຸ ສພ຺ເພສໍ ຕານິ ປາປຸຓນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຐມປວາຣຓາຍ ປວາຣິຕາ ລຠນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໂກຏິຍາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນ຺ຕຣາເຍນ ອປ຺ປວາຣິຕານມ຺ປິ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສານໍ ກຖິນຕ຺ຖາຣສມ຺ຠວໂຕ ອິຕເຣ ຄຓປູຣເກ ກຕ຺ວາ ກຖິນໍ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ກຖໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ເຈ? ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນໍ ອຕ຺ຖາຣກສ຺ສ ຈ ອນຸໂມທກສ຺ສ ຈາ’’ຕິ (ປຣິ. ໔໐໓) ປຣິວາເຣ ເອກວຈນກຣຓໂຕ, ຕຕ຺ເຖວ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນໍ, ຄຓສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນ’’ນ຺ຕິ (ປຣິ. ໔໑໔) ວຈນໂຕ ຈ.

ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສາປິ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ກິໍ ເອກສີມສ຺ມິໍ, ອຸທາຫຸ ນານາສີມສ຺ມິນ຺ຕິ? ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ – ຍທິ ຕາວ ເອກສີມສ຺ມິໍ, ປຣໂຕ ‘‘ສເຈ ປນ ເອກສີມາຍ ພຫູ ວິຫາຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ເອກຕ຺ຖ ກຖິນໍ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ, ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອຕ຺ຖຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐກຖາວຈເນນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ວຈນໍ ສພ຺ເພສໍເຍວ ເອໂກ ກຖິນຕ຺ຖາໂຣຕິ ທີເປຕິ. ອຖ ນານາສີມສ຺ມິໍ, ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ເອກາຘິປ຺ປາຍທານານຸມຕິຍາ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ເທຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ເອກາຘິປ຺ປາຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໖໔). ອິທຎ຺ຫິ ວຈນໍ ທ຺ວີສຸປິ ອາວາເສສຸ ຕສ຺ສ ກຖິນຕ຺ຖາຣສິທ຺ຘິໍ ທີເປຕີຕິ. ອວິໂຣໂຘວ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ອປ຺ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ເອກສີມສ຺ມິໍ ວາ ນານາສີມສ຺ມິໍ ວາ ນານູປຈາເຣ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສາປິ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ປຈ຺ຉິມິກາຍ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ປຐມປວາຣຓາຍ ປວາເຣຕຸມ຺ປິ ລຠຕິ, ວສ຺ສິໂກ ຈ ໂຫຕິ ອານິສໍສຎ຺ຈ ລຠຕີຕິ ສາມເຓຣານໍ ວສ຺ສູປຄມນໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ໂຫຕິ, ສາມເຓຣາ ກຖິນານິສໍສໍ ລຠນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຕິຓ຺ຓໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣປ຺ປໂຫນກນ຺ຕິ ອິທໍ ‘‘ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຆາຏິຍາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ອນ຺ຕຣວາສເກນ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນ’’ນ຺ຕິ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ວິຣຸຊ຺ຌນໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ປາຬິ ຕິຓ຺ຓໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣວິຣເຫນາປິ ນ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນນ຺ຕິ ທີເປຕີຕິ ເຈ? ນ, ຕທຕ຺ຖຊານນໂຕ, ນ ຕິຓ຺ຓໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣວິຣເຫນ ນ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນນ຺ຕິ ຫິ ທີເປຕຸກາໂມ ຠຄວາ ຕໍ ປາຬິມາຫ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຆາຏິຍາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ອນ຺ຕຣວາສເກນາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ສິຍາຕິ ເຈ? ນ, ອຘິປ຺ປາຍຊານນໂຕວ. ໂຍ ສງ຺ຆາຏິຍາ ອຕ຺ຖຣິຕຸກາໂມ, ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຆາຏິຍາ ນ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ອິຕຣຕ຺ຖາປີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕເນວ ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ‘‘ສງ຺ຆາຏິຍາ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເອກເມວ ຈີວຣໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ‘‘ຈຕຸວີສຕິຍາ ອາກາເຣຫິ ອນຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນໍ, ສຕ຺ຕຣສຫິ ອາກາເຣຫິ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນ’’ນ຺ຕິ ຍຖາຣຫໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໂກຏິຍາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ກຓ຺ຫປກ຺ເຂ ອຸລ຺ລິຂິຕ…ເປ… ນິສ຺ສີມຏ຺ຐານຸໂມທນານໍ ຈຕຸວີສຕິຍາ ອາກາຣານໍ ສມ຺ຠວນ຺ຕານໍ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອຠາເວນປິ ນິມິຕ຺ຕກຕາທີນໍ ອສມ຺ຠວນ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕຣຠາເວນປິ ນ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນນ຺ຕິ ເອວມຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂປິ ອຫຕາຫຕກປ຺ປ…ເປ… ສີມຏ຺ຐານຸໂມທນານໍ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ ອາກາຣານໍ ສມ຺ຠວນ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕຣຠາເວນປິ ອິຕເຣສໍ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອຠາເວນປິ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນນ຺ຕິ ເອວມຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ຎຖາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິໂຣໂຘ, ຍຖາສມ຺ຠວໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ມຸຂມຕ຺ຕນິທສ຺ສນໍ – ກຓ຺ຫປກ຺ເຂ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຆາຏິຍາ ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນ຺ຕຣວາສເກນ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນ’’ນ຺ຕິ ວຈນປ຺ປມາຓໂຕ ຕໍ ກຖິນໍ ອນຕ຺ຖຕໍ ສິຍາ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ຈ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕກເຕນ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນ’’ນ຺ຕິ ວຈນປ຺ປມາຓໂຕ ອນິມິຕ຺ຕກເຕນ ກຖິເນ ອຕ຺ຖເຕ ຕຎ຺ເຈ ປຣິກຖາ ກຕໍ, ຕຖາປິ ອຕ຺ຖຕເມວ ກຖິນໍ ໂຫຕີຕິ ອຍໍ ທຸວິໂຘປິ ວິໂຣໂຘ. ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຘິປ຺ປາເຍ ຄຫິເຕ ປຣິຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ໂຍ ອານິສໍສໍ ພຫຸໍ ເທຕີຕິ ອິມິນາ ປຈ຺ຈຍໂລລຠາວໍ ວິຍ ທີເປຕິ, ຕຖາປິ ຠຄວຕາ ຍາວທຕ຺ຖຈີວຣປຣິເຍສນປຎ຺ຎາປນມຸເຂນ ທ຺ວາຣໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຆານຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ. ‘‘ອກາຕຸໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອນາທຣິເຍນ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ. ອນຸໂມທາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອນຸໂມທາມີ’’ຕິ ເອກເກນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິຕຣຖາ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ກິຣ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຖິນຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ສງ຺ຆາຏິຍາ ກຖິນໍ ອຕ຺ຖຣາມີ’’ຕິ ວາຈາຍ ຠິນ຺ນມຕ຺ຕາຍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ກມ຺ມວາຈາ ປນ ເອກາເຍວ ວຏ຺ຏຕີຕິ ກຖິນທຸສ຺ສສ຺ສ ເອວ ກມ຺ມວາຈາ, ເສສຈີວຣທາເນ ອປໂລກນເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ລິຂິຕໍ. ເອກສີມາຍາຕິ ເອກອຸປຈາຣສີມາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ພທ຺ຘສີມາ ອຘິປ຺ເປຕາ ເອກສີມາຍ ເອກຏ຺ຐາເນ ອຕ຺ຖຣິເຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ຖຣິຕໍ ໂຫຕິ ‘ສພ຺ເພ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ເຕຫິປິ ອນຸໂມທນ຺ເຕຫິ ອຕ຺ຖຣິຕເມວ ໂຫຕິ, ອຸປຈາຣປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ລທ຺ຘໍ ເຕຫິ ເຕຫິ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປວິຏ຺ເຐຫິປິ ລຠິຕພ຺ພໍ ສພ຺ເພຫິປິ ອຕ຺ຖຣິຕຕ຺ຕາ, ອຍໍ ວິເສໂສ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ ເອວເມວ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ວີມໍສິຕພ຺ພໍ.

໓໐໘. ຈຕຸວີສຕິ ອາກາຣວນ຺ຕຕາຍ ມຫາຠູມິກໍ. ‘‘ທີຆສິພ຺ພິຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາກຕສິພ຺ພນໍ, ໂອວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ສິພ຺ພນໍ ວາ’’ຕິ ລິຂິຕໍ. ກຓ຺ຑຸສໍ ນາມ ປຸພ຺ພພນ຺ຘນໍ. ປຐມຈິມິລິກາ ຆເຏຕ຺ວາ ຐປິຕາ ໂຫຕີຕິ ກຖິນທຸສ຺ສໍ ທຸພ຺ພລໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພລວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ປກຕິທຸສ຺ເສນ ສທ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ທຸປຏ຺ຏໍ ກຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕຸກາເມຫິ ກຖິນທຸສ຺ສໂຕ ປກຕິທຸສ຺ສສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕາຍ ປຐມໍ ຕປ຺ປມາຓານຸຣູປໍ ພນ຺ຘກຓ຺ຑຸເສ ຆເຏຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊຸເກຫິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກຖິນຈີວຣສ຺ສ ອປ຺ປຕາຍ ປຐມໍ ພທ຺ຘທຸສ຺ສໍ ກຸຈ຺ຉິຈິມິລິກາ ໂຫຕິ, ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ, ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕວຈນນິທສ຺ສນໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ເອວ ເຠໂທ, ອຕ຺ເຖ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອິມິນາ ກິໍ ທີເປຕີຕິ ເຈ? ຕຖາກຕໍ ທຸປຏ຺ຏຈີວຣໍ ປກຕິຈີວຣສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕາຍ ປກຕິຈີວຣສງ຺ຂ຺ຍເມວ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ກຖິນຈີວຣສງ຺ຂ຺ຍນ຺ຕິ ກສ຺ສຈິ ສິຍາ, ເນວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວໍ ກຸຈ຺ຉິຈິມິລິກຠາເວນ ຐິຕມ຺ປິ ກຖິນຈີວຣໍ. ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ຕໍ ປກຕິຈີວຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຖິນຈີວຣເມວາຕິ. ເຫຏ຺ຐິມໂກຏິຍາ ປຎ຺ຈກສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ກຖິນທຸສ຺ສໍ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑໍ ພຫຸຘາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕຸກາໂມ ກຖິນຈີວຣໂຕ ປຏ຺ຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອກຖິນຈີວເຣ ປຏ຺ຏມາໂຣເປຕີ’’ຕິ ລິຂິຕໍ. ອຖ ວາ ພຫູນິ ກຖິນທຸສ຺ສານິ ປໍສຸກູລານິ ຂຸທ຺ທກຂຸທ຺ທການິ ເອກຈີວຣຕ຺ຖາຍ, ມຫນ຺ຕານິ ຈ ອູນຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ. ກຖິນຈີວຣໂຕຕິ ຠິກ຺ຂຸ ເອກຈ຺ຈໂຕ ກຖິນຈີວຣໂຕ ປຏ຺ຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອາໂຣເປຕິ. ເອຕ຺ຖາຫ – ກິໍ ປໍສຸກູລານິ ກຖິນທຸສ຺ສານິ ວິກປ຺ປນຸປຄປຈ຺ຉິມານິ ທາຕພ຺ພານິ, ອຸທາຫຸ ຂຸທ຺ທການິປີຕິ? ເອຕ຺ຖ ອຈີວຣສງ຺ຂ຺ຍຕ຺ຕາ ຂຸທ຺ທການິ ທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ກມ຺ມວາຈາ ຕຕ຺ຖ ນ ຣຸຫຕີຕິ ເອເກ. ‘‘ປໍສຸກູເລນ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ນຍທານໂຕ ກຸຈ຺ຉິຈິມິລິກຠາເວນ ຐິຕສ຺ສ ກຖິນທຸສ຺ສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ ອນຘິຏ຺ຐານຸປຄສ຺ສ ປຸຣາຓຈີວຣຠາເວເນວ ອຘິຏ຺ຐານາຣຫສ຺ສປິ ກຖິນຈີວຣຠາວານຸມຕິມຸເຂນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປທານໂຕ ຈ ຂຸທ຺ທການິປິ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຎ຺ຫິ ກຖິນຕ຺ຖາຣໂກ ຆເຏຕ຺ວາ ກຖິນຈີວຣໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ກຕ຺ວາ ກປ຺ປຕີຕິ ເອເກ, ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ນິຈຍສນ຺ນິຘິ ສງ຺ຆາຍຕ຺ຕາ ສງ຺ເຆນ ກຕຕ຺ຕາ. ຣຕ຺ຕາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຎ຺ຈ ຂຓ຺ຑານິ ປຏ຺ຏານິ ປມາຓໍ ອສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈກໍ. ເຕນ ວາ ອຕິຣິຕ຺ເຕນ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕທເຫວ ສຎ຺ຉິນ຺ເນນາຕິ ສງ຺ເຆນ ກຖິນຕ຺ຖາຣກສ຺ສ ກມ຺ມວາຈໍ ວຕ຺ວາ ທິນ຺ເນເນວ ຕທເຫວ ສຎ຺ຉິນ຺ເນນ ສມຓ຺ຑລິກເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ທິນ຺ນໍເຍວ ຫິ ປຣິວາເຣ ‘‘ປຸພ຺ພກຣຓໍ ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ທາຍເກນ ທິຍ຺ຍມານໍ, ຕສ຺ມາ ປຣິນິຏ຺ຐິຕປຸພ຺ພກຣຓເມວ ເຈ ທາຍໂກ ສງ຺ຆສ຺ສ ເທຕິ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈາຍ ທາຕພ຺ພໍ. ເຕນ ຈ ຕສ຺ມິໍເຍວ ສີມາມຓ຺ຑເລ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສງ຺ໂຆ ອນຸໂມທາເປຕພ຺ໂພ ກຕປຸພ຺ພກຣຓສ຺ສ ປຸນ ກຕ຺ຕພ຺ພາຠາວໂຕ. ອຕ຺ຖາຣກສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄຕເມວ ຫິ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນ ອຸລ຺ລິຂິຕມຕ຺ເຕນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິນິຏ຺ຐິຕປຸພ຺ພກຣຓມ຺ປິ ປຸນ ໂຘວິຕ຺ວາ ວິສິພ຺ພິຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພເມວ ວຈນປມາຓໂຕຕິ ເຈ? ນ, ຉິນ຺ນສ຺ສ ປຸນ ເຉທາສມ຺ຠວໂຕ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຐາເນ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພເມວາຕິ ເຈ? ນ, ປພ຺ພຊ຺ຊາຘິກາເຣ ‘‘ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາຣາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈນປ຺ປມາຓໂຕ ມຸຓ຺ຑິກສ຺ສ ຉິນ຺ເນປິ ເກເສ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສິຣສ຺ມິໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຸນ ໂອຫາຣາເປຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊຕພ຺ພປ຺ປສງ຺ຄໂຕ, ນ ອິຘ ນ-ກາເຣນ ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ ເຈ? ນ, ‘‘ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຆາຏິຍາ’’ຕິ ນ-ກາເຣນ ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ອຕ຺ຖເຕ ອນຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕີຕິ ອນິຏ຺ຐປ຺ປສງ຺ຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ອຠິນິເວໂສ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ‘‘ພຫິອຸປຈາຣສີມາຍ ຐິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍວ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

໓໐໙. ອສນ຺ນິຘິກເຕນ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິໍ ກຖິນຕ຺ຖາຣມາເສເຍວ ທຸວິໂຘປິ ສນ຺ນິຘິ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ອຸທາຫຸ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພປິ, ທາຍເກນ ວາ ກທາ ທາຕພ຺ພໍ, ກິໍ ກຖິນຕ຺ຖາຣມາເສເຍວ, ອຸທາຫຸ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພປິ, ກຖິນຕ຺ຖາຣມາເສປິ ອສຸກສ຺ມິໍ ທິວເສເຍວ ອຕ຺ຖາຣຕ຺ຖາຍ ທມ຺ມີຕິ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອິທໍ ວິຈາເຣຕພ຺ພໍ. ກຖິນຕ຺ຖາຣມາເສ ເອວ ທຸວິໂຘປິ ສນ຺ນິຘິ. ທາຍເກນາປິ ວສ຺ສາວາສິກໍ ວິຍ ກຖິນຈີວຣໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ກສ຺ມາ? ‘‘ກຖິນທາຍກສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໐໖) ນເຍນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐມຕ຺ຕເມຕນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ‘‘ກຖິນໍ ນາມ ອຕິອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໐໘) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ນ ອາຄມນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ອິທມ຺ປິ ອາຄມນເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸພ຺ເພ ທິນ຺ນໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

໓໑໐. ກຖິນສ຺ສາຕິ ກຖິນຕ຺ຖາຣສ຺ສ. ອຸພ຺ຠາຣາຍາຕິ ວູປສມາຍ, ອປ຺ປວຕ຺ຕິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິມຕ຺ຖິຍໍ ອຸພ຺ຠາຣນິທສ຺ສນນ຺ຕິ ເຈ? ປຎ຺ຈຫິ ອນາປຕ຺ຕິກາລປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສເນນ ເຕສຸ ສໍວຣຸປ຺ປາທນຕ຺ຖໍ. ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ຈີວຣກາລສມໂຍ ນາມ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ມາໂສ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ປຎ຺ຈ ມາສາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໖໔໙) ວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາປກ຺ກມນນ຺ຕິກາທິອຸພ຺ຠາຣາຠາເວປິ ປຎ຺ຈຫິ ປຎ຺ຈສຸ ມາເສສຸ ອນາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ມິຈ຺ຉາຄາໂຫ ສິຍາ. ຕໂຕ ອາປຕ຺ຕິເຂຕ຺ເຕ ອນາປຕ຺ຕິເຂຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ຕໍ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອິຕເຣສຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ລາຠນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາທາຍສຕ຺ຕກກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໑໑. ສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິເກ ທ຺ເວປິ ປລິໂພຘາ ເອກໂຕ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິຘ, ປຣິວາຣຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ອິມິສ຺ສາ ຂນ຺ຘກປາຬິຍາ ສເມຕິ ເອກໂຕ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ. ‘‘ອິທໍ ພຫິສີມາຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ປຣິວາເຣ ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຖິນຸທ຺ຘາຣາ ສິຍາ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ອຸທ຺ຘຣິຍ຺ຍນ຺ຕິ, ສິຍາ ພຫິສີມາຍ ອຸທ຺ຘຣິຍ຺ຍນ຺ຕິ, ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິໂກ ສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິໂກ ນາສນນ຺ຕິໂກ ອາສາວຈ຺ເຉທິໂກ’ຕິ (ປຣິ. ໔໑໖). ຕຕ຺ຖ ພຫິສີມາຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິໂກ ອຸທ຺ຘຣິຍ຺ຍຕີຕິ ອິຘ ທສ຺ສິຕນໂຍວ. ກຖໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິໂກ? ອກຕຈີວຣມາທາຍ ‘ນ ປຈ຺ເຈສ຺ສ’ນ຺ຕິ ຄໂຕ, ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ຜາສຸວິຫາຣໍ ອລຠນ຺ໂຕ ຕເມວ ວິຫາຣໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ຈີວຣປລິໂພໂຘ ຐິໂຕ. ໂສ ຈ ‘ເນວິມໍ ຈີວຣໍ ກາເຣສ຺ສ’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນມຕ຺ເຕ ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ອຸທ຺ຘຣິຍ຺ຍຕິ, ຕສ຺ມາ ທຸວິໂຘ ສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິໂກ’’ຕິ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ລິຂິຕໍ, ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ‘‘ເນວິມໍ ຈີວຣໍ ກາເຣສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕອຸພ຺ຠາໂຣ ອິຕເຣສຸ ສໂມຘານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕິຣິຕ຺ໂຕ ສິຍາ. ສີມາຕິກ຺ກນ຺ຕິໂກຕິ ຈີວຣກາລສີມາຕິກ຺ກນ຺ຕິໂກ. ສອຸພ຺ຠາເຣ ຈີວຣປລິໂພໂຘ ປຐມໍ ຉິຊ຺ຊນ຺ໂຕ ວິຍ ຂາຍຕິ, ອຖ ໂຂ ສາເປກ຺ຂຕາຍ ຈີວຣກຣເຓ ສອຸສ຺ສາໂຫວ ໂຫຕີຕິ ເລສໍ ສນ຺ຘາຍ ປຣິວາຣວເສນ ‘‘ທ຺ເວ ປລິໂພຘາ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໑໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກຕຈີວໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ສມ຺ຠວຕິ.

໓໑໖. ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ອນວເສເສຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ໂຕ ‘‘ສມາທາຍ ປກ຺ກມຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ກຖິນຸທ຺ຘາເຣ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖິ. ປຸຄ຺ຄລາຘິປ຺ປາຍວິເສເສນ ເກວລໍ ວາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສມາທາຍວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ສພ຺ເພສຸ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ລິຂິຕໍ. ອິຘ ປນ ປຸຄ຺ຄລາຘິປ຺ປາເຍນ ປໂຍຊນໍ ວີມໍສິຕພ຺ພໍ. ປກ຺ກມນນ຺ຕິກສ຺ສ ອຠາວາ ‘‘ຍຖາສມ຺ຠວ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປ຺ປກເຕປິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປວເສນ ປກ຺ກມນນ຺ຕິກຕາ ສມ຺ຠວຕິ, ຕສ຺ມາ ປກ຺ກມນນ຺ຕິກວາໂຣປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ເຈ? ນ, ສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິກລກ຺ຂຓປ຺ປສງ຺ຄໂຕ. ອກຕຈີວຣສ຺ສ ນ ສວນນ຺ຕິກຕາ ຈ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວາຣວິຠາວນາ – ອາທາຍວາຣາ ສຕ຺ຕ, ຕຖາ ສມາທາຍວາຣາຕິ ທ຺ເວ ສຕ຺ຕກວາຣາ. ຕໂຕ ປກ຺ກມນນ຺ຕິກໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ວິປ຺ປກຕຈີວຣສ຺ສ ອາທາຍວາຣາ, ສມາທາຍວາຣາ ຈາຕິ ທ຺ເວ ຉກ຺ກວາຣາ. ຕໂຕ ປຣໍ ນິຏ຺ຐານສນ຺ນິຏ຺ຐານນາສນນ຺ຕິການໍ ວເສນ ຕີຓິ ຕິການິ ທສ຺ສິຕານິ, ຕຕ຺ຖ ປຐມຕ຺ຕິກໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ‘‘ນ ປຈ຺ເຈສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ວິຘິໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ພຫິສີມາຍໍ ເອວ ‘‘ນ ປຈ຺ເຈສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ປກ຺ກມນນ຺ຕິກສີມາຕິກ຺ກນ຺ຕິກສອຸພ຺ຠາຣາ ຕຕ຺ຖ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ. ‘‘ອາສາວຈ຺ເຉທິໂກ ສມ຺ຠວນ຺ໂຕປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕກາຣເຓນ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ທຸຕິຍຕ຺ຕິກໍ ອນ຺ໂຕສີມາຍ ‘ນ ປຈ຺ເຈສ຺ສ’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕໍ, ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ປກ຺ກມນນ຺ຕິໂກ ສມ຺ຠວຕິ, ຕຖາປິ ເຍຫິ ຈີວຣປລິໂພໂຘ ຉິຊ຺ຊຕິ, ເຕສໍເຍວາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ປນ຺ນຣສເກ ວິປ຺ປກຕຈີວຣສ຺ເສວາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາຕິ ຕກ຺ໂກ. ອຘິຏ຺ຐານຸປເຄ ຈ ວິປ຺ປກເຕ ສຕິ ນ ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິໂກ. ນິຏ຺ຐານາວເສເສ ສຕິ ນ ນາສນນ຺ຕິໂກຕິ ໂປຣາຓາ. ຕຕິຍຕ຺ຕິກໍ ອນຘິຏ຺ຐິຕ-ປເທນ ວິເສເສຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປຐມຕ຺ຕິເກນ ສເມຕິ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖທສ຺ສນປໂຍຊນໍ ກິຣ ຕໍ. ຍສ຺ມາ ອິເມ ຕໂຍ ອຕ຺ຖວິກປ຺ປາ ອິເມຫິ ເອວ ຕີຫິ ກຖິນຸທ຺ຘາເຣຫິ ສກ຺ກາ ທສ຺ເສຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ອິເມວ ໂຍຊິຕາ ເອກສມ຺ພນ຺ຘວເສນ, ອຎ຺ຎຖາ ປຐມຕ຺ຕິກໍ ຉກ຺ກໍ ຠເວຍ຺ຍ ອິມສ຺ສ ປນ຺ນຣສກສ຺ສ ອນ຺ເຕ ຉກ຺ກໍ ວິຍ. ຕຕິຍຕ຺ຕິການນ຺ຕຣໍ ຈຕຸຕ຺ຖຕ຺ຕິກໍ ສມ຺ຠວນ຺ຕໍ ‘‘ອນ຺ໂຕສີມາຍໍ ‘ປຈ຺ເຈສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ວຈນວິເສເສນ ສມ຺ຠວຕິ. ຕຖາ ຈ ໂຍຊິຍມານໍ ອິຕເຣຫິ ສວນນ຺ຕິກາທີຫິ ອວິຣຸທ຺ຘກ຺ກມໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຈຕຸຕ຺ຖຕ຺ຕິກໍ ອຫຸຕ຺ວາ ຉກ຺ກໍ ຊາຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ຕີຓິ ຕິການິ ເອກໍ ຉກ຺ກຎ຺ຈາຕິ ປຐມໍ ປນ຺ນຣສກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິທານິ ອິທເມວ ປນ຺ນຣສກໍ ອຸປສຄ຺ຄວິເສເສນ ທຸຕິຍໍ ສມາທາຍປນ຺ນຣສກໍ ນາມ ກຕໍ. ປຸນ ວິປ຺ປກຕຈີວຣໍ ອາທາຍາຕິ ຕຕິຍໍ ປນ຺ນຣສກໍ, ສມາທາຍາຕິ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປນ຺ນຣສກໍ ທສ຺ສິຕໍ. ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປນ຺ນຣສການິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມທຸຕິເຍສຸ ປນ຺ນຣສເກສຸ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອກຕຈີວຣໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ອິຕເຣສຸ ທ຺ວີສຸ ວິປ຺ປກຕນ຺ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ປຸພ຺ເພ ນິພທ຺ຘຏ຺ຐາເນ ຈີວຣາສາຍ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນາຍ ເຈ ຈີວຣາສາຍ ຈີວຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ນ ຕໍ ຈີວຣປລິໂພຘໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍສຸ ຕຕິຍກຖິເນ ອາຄຕຈີວຣປຈ຺ຈາສາ ອິຘ ຈີວຣາສາຕິ ຕກ຺ໂກ. ຍຕ຺ຖ ຈີວຣາສາ, ຕໍ ຐານໍ ອຘິກຣຓູປຈາເຣນ ‘‘ຈີວຣາສາ’’ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ຕໍ ຈີວຣາສໍ ປຍິຣຸປາສຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອນາສາຍ ລຠຕີຕິ ອນາສາຍິຕຏ຺ຐາເນ ລຠຕີຕິອາທິນາ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ນິຏ຺ຐານສນ຺ນິຏ຺ຐານນາສນອາສາວຈ຺ເຉທິກວເສນ ເອໂກ ວາໂຣຕິ ອິທເມກໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ຊາຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕານິ ຕີຓິ ຕິການິ ອາສາວຈ຺ເຉທິກາຘິການິ ຕີຓິ ຈຕຸກ຺ການີຕິ ເອກໍ ອນາສາຍທ຺ວາທສກນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕທນນ຺ຕເຣ ອາສາຍທ຺ວາທສເກ ກິຎ຺ຈາປິ ປຐມທ຺ວາທສກ຺ກໂມ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາປິ ຕໍ ນິພ຺ພິເສສນ຺ຕິ ຕເມກໍ ທ຺ວາທສກໍ ອວຸຕ຺ຕສິທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ວິເສສໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ອນ຺ໂຕສີມາຍ ປຈ຺ເຈສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ‘‘ໂສ ພຫິສີມຄໂຕ ສຸຓາຕີ’’ຕິອາທິວຈນສ຺ສ ຕຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ສວນນ຺ຕິກາທີນຎ຺ຈ ໂອກາສກຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ປນ ທ຺ວາທສກໍ ອນາສາຍ ວເສນ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ອິມິນາ ອວຸຕ຺ຕສິທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ນ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ທ຺ເວ ທ຺ວາທສການິ ອຸທ຺ຘຣິຕານິ. ກຣຓີຍທ຺ວາທສເກປິ ຍຖາທສ຺ສິຕອນາສາຍທ຺ວາທສກໍ, ອວຸຕ຺ຕສິທ຺ຘໍ ອາສາຍທ຺ວາທສກຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວ ທ຺ວາທສການິ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພານິ. ອິທານິ ທິສໍຄມິກນວກໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ທິສໍຄມິໂກ ປກ຺ກມຕີ’’ຕິ ວຈເນເນວ ‘‘ນ ປຈ຺ເຈສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອວຸຕ຺ຕສິທ຺ຘເມວ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອາວາສປລິໂພຘາຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ.

໓໒໑. ‘‘ຈີວຣປຏິວີສໍ ອປວິລາຍມາໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ຈີວຣປລິໂພຘສມງ຺ຄິຕມສ຺ສ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິວີໂສຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕພ຺ໂພ ຈີວຣຠາໂຄ. ອປວິລາຍມາໂນຕິ ອາກງ຺ຂມາໂນ. ຕສ຺ສ ຈີວຣລາເຠ ສຕິ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖາວາເສ ນິຏ຺ຐານສນ຺ນິຏ຺ຐານນາສນນ຺ຕິການໍ ວເສນ ເອກໍ ຕິກໍ, ເຕສໍເຍວ ວເສນ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເອກໍ, ຄຕຏ຺ຐາເນ ເອກນ຺ຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິການໍ ວເສນ ເອກໍ ນວກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ນິຏ຺ຐານສນ຺ນິຏ຺ຐານນາສນນ຺ຕິ ກສີມາຕິກ຺ກນ຺ຕິກສອຸພ຺ຠາຣານໍ ວເສນ ຜາສຸວິຫາຣປຎ຺ຈກໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ເສສກຖິນຸທ຺ຘາຣາສມ຺ຠໂວ ປາກໂຏວ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈເກ ວິເສໂສ – ສມາທາຍວາໂຣ ນ ສມ຺ຠວຕິ ‘‘ປຈ຺ເຈສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຈາຄມນາຘິປ຺ປາຍໂຕ.

໓໒໕. ທ຺ເວເມ ຠິກ຺ຂເວ ກຖິນສ຺ສ ປລິໂພຘາຕິ ກຖິນຕ຺ຖາຣສ຺ສ ອນຸປພນ຺ຘນປຈ຺ຈຍາຕິ.

ກຖິນກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.