໒. ທຸຕິຍາທິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໑໒໔. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐາຣສວສ຺ສາຍ ກຸມາຣິຠູຕາຍ…ເປ… ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິຘ ວຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ…ເປ… ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສາຍ ເອວ ຄິຫິຄຕາຍ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິ ທາຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄິຫິຄຕາຍ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິ ທາຕພ຺ພາຕິ ເອເກຕິ ກຕ຺ວາ ທສວສ຺ສາຍປິ ວຏ຺ຏຕິ. ກສ຺ມາ? ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ປຣິປຸຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ວຸຏ຺ຐາເປຕີ’ຕິ (ປາຈິ. ໑໐໙໓-໑໐໙໕) ຈ ‘ອນາປຕ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓທ຺ວາທສວສ຺ສໍ ຄິຫິຄຕໍ…ເປ… ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕີ’ຕິ (ປາຈິ. ໑໐໙໗-໑໑໐໑) ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິໍ ອິມິນາ ປຣິຫາເຣນ. ‘‘ທສວສ຺ສາຍ ຄິຫິຄຕາຍ ສິກ຺ຂາສມ຺ມຸຕິ ທາຕພ຺ພາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຄິຫິຄຕາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’ຕິ ສເຈ ວທນ຺ຕິ, ກມ຺ມໍ ກຸປ຺ປຕີ’’ຕິ ລິຂິຕໍ.

໑໑໔໖. ອຫເມວ ນູນ…ເປ… ອລຊ຺ຊິນີ, ຍາ ສງ຺ໂຆຕິ ເອຕ຺ຖ ຍາ ອຫເມວ ນູນ ພາລາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຍໍ ສງ຺ໂຆ’’ຕິປິ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍສ຺ມາ ເທຕິ, ຕສ຺ມາ ອຫເມວ ນູນ ພາລາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໑໕໙. ປຸຣິສສໍສຏ຺ຐາ ກຸມາຣກສໍສຏ຺ຐາ ຈຓ຺ຑີ ໂສກາວາສາວກຖໍ ສິກ຺ຂມານາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ປທຠາຊເນ ເອວ ຈາຍໍ ສິກ຺ຂມານາ ‘‘ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕສິກ຺ຂຕ຺ຕາ, ປຸພ຺ເພ ປຣິປຸຓ຺ຓສິກ຺ຂຕ຺ຕາ ຈ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໑໖໖-໗. ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສິກ຺ຂມານາຍ ຎາຕກາ ກິຣ ສມ຺ປາທຍິໍສຸ, ຕໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ເຕສໍ ຉນ຺ທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ຉນ຺ທທາຍເກ ຄຓໍ ກຕ຺ວາ ເສສານໍ ຉນ຺ທໍ ຉນ຺ທເມວ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຣາເປສີ’’ຕິ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ. ຉນ຺ທໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸຄຓ຺ຐິປເທ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິທໍ ກມ຺ມໍ ອຊ຺ຊ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘ຍຖາສຸຂ’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ໂກຈິ ມຸຂໂຣ, ພາໂລ ວາ ກິຎ຺ຈາປິ ‘ຍຖາສຸຂ’ນ຺ຕິ ວທຕິ, ເຖຣາຍຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປນ ເຖຣສ຺ສ ອນຸມຕິຍາ ສຕິຍາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ໂຫຕິ, ອສຕິຍາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາປິ ປຸນ ຉນ຺ທໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຍໍ ປໂຍໂຄ. ຄຫເຓ ປໂຍຊນໍ ປນ ນຕ຺ຖິ. ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ເຈ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ຉນ຺ທໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ກາຕພ຺ພໍ. ຉນ຺ທໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐິຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຘ ສມ຺ພາໂຘ, ‘ອມຸກມ຺ຫິ ຐາເນ ກຣິສ຺ສາມາ’ຕິ ຫຕ຺ຖປາສໍ ວິຊຫິຕ຺ວາປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຈ, ນຕ຺ຖິ ໂທໂສ. ກິຎ຺ຈາປິ ນຕ຺ຖິ, ຕາ ປນ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ປໂຍໂຄ’’ຕິ. ‘‘ຣຕ຺ຕິປາຣິວາສິເຍ ອຸໂປສຖປວາຣຓາວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອຎ຺ຎກມ຺ມໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸໂປສຖປວາຣຓາປິ ອນຸໂປສຖປວາຣຓທິວເສ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ອິຕຣໍ ສພ຺ພກາລໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣິສປາຣິວາສິເຍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ຄເຕສຸ ຈຕຸວຄ຺ຄກຣຓີເຍ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປຎ຺ຈສຸ ທສສຸ ວີສຕີສຸ ຄເຕສຸ ເສເສຫິ ວິສຸໍ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ປຸນ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຊ຺ຌາສຍປາຣິວາສິເຍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ ຍຖານິສິນ຺ນາວ ນິສິນ຺ນາ ເຈ, ປຸນ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ຫຕ຺ຖປາສສ຺ສ ອວິຊຫິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສໍ ໂປຣາຓານໍ ມເຕນ ຉນ຺ທປາຣິວາສິຍເມເວກໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາປນ຺ນງ຺ຄຎ຺ຈ ທສ຺ສິຕໍ, ອິຘາປິ ຕໍ ວິສຸໍ ນ ທສ຺ສິຕໍ ອສມ຺ຠວໂຕຕິ ເອເກ. ຉນ຺ທທາຍເກ ປຣິສໍ ປຕ຺ວາ ຄເຕ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຉນ຺ທທານໍ ຉນ຺ທປາຣິວາສິຍນ຺ຕິ ໂນ ຕກ຺ໂກຕິ ອາຈຣິໂຍ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ – ປຣິສປາຣິວາສິເຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຄຈ຺ຉາມາຕິ ຉນ຺ທໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາວ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ…ເປ… ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈເນ ຫຕ຺ຖປາສາ ວິຊຫນໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕານໍ ຫຕ຺ຖປາສສ຺ສ ອວິຊຫນເມວ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອປ຺ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເຈ? ນ, ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ກຖໍ? ຉນ຺ໂທ ນາມ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ເອກສີມາຍ ສນ຺ນິປຕິເຕສຸ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ນາສນ຺ນິປຕິເຕສຸ. ອິຘ ຫິ ‘‘ຉນ຺ທໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຉນ຺ທສ຺ສ ປນ ອວິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຊ຺ຌາສຍໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ອຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ອວິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ’’ຕິ ຈ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຉນ຺ທສ຺ສ ອວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕານໍ ຫຕ຺ຖປາສາວິຊຫເນເນວ ໂຫຕິ, ນ ວິຊຫເນຕິ ສິທ຺ຘໍ.

ໂຫຕິ ເຈຕ຺ຖ –

‘‘ຍໂຕ ອາຄມນໍ ຍສ຺ສ, ຕທຠາວສ຺ສ ນິຄ຺ຄເຫ;

ຕສ຺ມາ ສນ຺ນິປຕິເຕສຸ, ຠິກ຺ຂູສຸ ຕສ຺ສ ເຠທໂຕ’’ຕິ.

ຣຕ຺ຕິປາຣິວາສິຍຉນ຺ໂທ ວິຍ ຣຕ຺ຕິປາຣິວາສິຍປາຣິສຸທ຺ຘິປີຕິ ຕທນຸໂລເມນ ວຏ຺ຏຕິ ສ຺ວາຕນາຍ ຉນ຺ໂທ ວາ ປາຣິສຸທ຺ຘິ ວາ ປວາຣຓາ ວາ, ຕາຍ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸໂປສຖປວາຣຓາ ປນ ອນຸໂປສຖທິວເສ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອິຕຣໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປນ຺ນຣສິອຸໂປສຖໍ ຈາຕຸທ຺ທສິຍໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເຂຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ນ ຈາຕຸທ຺ທສິອຸໂປສຖໍ ປນ຺ນຣສິຍໍ ອເຂຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອນຸໂປສຖທິວສຕ຺ຕາ ປາຏິປທທິວສຕ຺ຕາຕິ ເອກຈ຺ເຈ ອາຈຣິຍາ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ມເຕນ ຈາຕຸທ຺ທສິອຸໂປສຖໍ ຕຕິຍໍ, ສຕ຺ຕມໍ ວາ ປນ຺ນຣສິຍໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສເຈ ຈາຕຸທ຺ທສິກໍ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສາມາຕິ ນິສິນ຺ນາ, ປນ຺ນຣໂສຕິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ‘‘ປນ຺ນຣສິຍເມວ ‘ຈາຕຸທ຺ທສິກໍ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສາມາ’ຕິ ນິສິນ຺ນາ ປຸນທິວເສ ອຕ຺ຕໂນ ຕໍ ອຸໂປສຖໍ ‘ປນ຺ນຣໂສ’ຕິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິຫຣນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມຕໍ ‘‘ຕຖາຣູປປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ຈາຕຸທ຺ທເສ ອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ນິທານວຓ຺ຓນາ) ອິມິນາ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາວຈເນນ ນ ສເມຕິ. ນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ປນ຺ນຣເສ ຈາຕຸທ຺ທສິກໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ‘‘ສກິໍ ປກ຺ຂສ຺ສ ຈາຕຸທ຺ທເສ ວາ ປນ຺ນຣເສ ວາ’’ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕທິວເສ ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ຉນ຺ນໍ ຈາຕຸທ຺ທສິການໍ ປຈ຺ຉິມາ ປນ຺ນຣສີ ອນຸໂປສຖທິວໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ສິທ຺ຘໍ, ອິມິນາ ປນ ‘‘ອາວາສິການໍ ປນ຺ນຣໂສ, ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຈາຕຸທ຺ທໂສ, ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ອາວາສິການໍ ສມສເມຫິ ວາ ອປ຺ປຕເຣຫິ ວາ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຈນເມຕ຺ຖ ນິຣຕ຺ຖກໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ທຸຕິຍາທິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກຸມາຣິຠູຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.