໒. ປາສາທກມ຺ປນວຄ຺ໂຄ

໑-໒. ປຸພ຺ພສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໘໒໓-໘໒໔. ປຣໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ປາສາທກມ຺ປນວຄ຺ເຄ ທສມສຸຕ຺ເຕ ອາວິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຉອຠິຎ຺ຎາປາທກາຕິ ຉນ຺ນໍ ອຠິຎ຺ຎານໍ ປາທກຠູຕາ ປຘານຠູຕາ. ຍຖາ ປຐມສຸຕ຺ເຕ, ຕຖາ ທຸຕິຍຕຕິຍສຸຕ຺ເຕສຸປິ ຈ ຉອຠິຎ຺ຎາປາທກາ ອິທ຺ຘິປາທາ ກຖິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓. ຉນ຺ທສມາຘິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໒໕. ໂຍ ສມາຘິສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູໂຕ ຉນ຺ໂທ, ໂສ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຉນ຺ທນ຺ຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ທ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ຈ ອຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ໂຐ ນິສ຺ສຍຏ຺ໂຐ, ນ ວິນາ ຕໍ ຉນ຺ທໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ອາຫ – ‘‘ນິສ຺ສາຍາຕິ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ, ອຘິປຕິໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ປຘານຠູຕາຕິ ເສຏ຺ຐຠູຕາ, ເສຏ຺ຐຠາໂວ ຈ ເອກສ຺ສປິ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ, ຕໂຕ ເອວ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ, ປຘານສງ຺ຂາຣຏ຺ເຐນ ປຘານສງ຺ຂຣຓໂຕ. ‘‘ຉນ຺ທໍ ເຈ ນິສ຺ສາຍ…ເປ… ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຉນ຺ທສມາຘີ’’ຕິ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ຉນ຺ທາຘິປຕິ ສມາຘິ ຉນ຺ທສມາຘີຕິ ອຘິປຕິສທ຺ທໂລປໍ ກຕ຺ວາ ສມາໂສ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ອຘິປຕິສທ຺ທຕ຺ຖທສ຺ສນວເສນ ວາ ຉນ຺ທເຫຕຸໂກ, ຉນ຺ທາຘິໂກ ວາ ສມາຘິ ຉນ຺ທສມາຘິ. ເຕນ ‘‘ຉນ຺ທສມາຘິນາ ເຈວ ປຘານສງ຺ຂາເຣຫິ ປຘານຠູຕສງ຺ຂາເຣຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ຕໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຘານຠູຕາຕິ ວີຣິຍຠູຕາ. ເກຈິ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ສງ຺ຂຕສງ຺ຂາຣາທິນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ປຘານຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຕໍ ຕໍ ວິເສສໍ ສງ຺ຂໂຣຕີຕິ ສງ຺ຂາໂຣ, ສພ຺ພມ຺ປິ ວີຣິຍໍ. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘກໂຕ ຕທຎ຺ຎສ຺ສ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ປຘານຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ. ຍຖາ ຉນ຺ໂທ ຉນ຺ທສມາຘິນາ ເຈວ ປຘານສງ຺ຂາເຣຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເອວໍ ຉນ຺ທສມາຘິ ຉນ຺ເທນ ເຈວ ປຘານສງ຺ຂາເຣຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ປຘານສງ຺ຂາຣາປິ ຉນ຺ເທນ ເຈວ ຉນ຺ທສມາຘິນາ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ຕີສຸປິ ປເທສຸ ສມນ຺ນາຄຕສທ຺ໂທ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຕໂຍປິ ຉນ຺ທາທໂຍ ເອກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທປຣິຍາປນ຺ນາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ…ເປ… ອິທ຺ຘິປາໂທ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເອວໍ ຉນ຺ທາທີນໍເຍວ ເຈຕ຺ຖ ອິທ຺ຘິປາທຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິຠງ຺ເຄ ປນ ເຕສໍ ອິທ຺ຘິຠາໂວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ອິທ຺ຘິປາທຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິທ຺ຘິປາທວິຠງ຺ເຄ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອິທານິ ເນສໍ ອິທ຺ຘິປາທຕາປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຎ຺ຫິ ຠາວຍໂຕ ປຘານໍ ກຕ຺ວາ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ຕຖາ ປວຕ຺ຕປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ອິຊ຺ຌມາໂນ ຉນ຺ໂທ ອິທ຺ຘິ ນາມ, ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູຕາ ປຘານສງ຺ຂາຣາ ອິທ຺ຘິປາໂທ ນາມ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຖາ ຠາວຍນ຺ຕສ຺ສ ມຸຂ຺ຍຕາມຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຊ຺ຌນຕ຺ໂຖ ປນ ສພ຺ເພສໍ ສມານນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ…ເປ… ອິຊ຺ຌນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ອາຫ.

ອິທ຺ຘິປາເທ ອສງ຺ກຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທາທໂຍຕິ ຉນ຺ທສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣາ. ເສສິທ຺ຘິປາເທສູຕິ ວີຣິຍິທ຺ຘິປາທາທີສຸ. ຕຕ຺ຖ ວີຣິຍສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວີຣິຍໍ ອາຄຕໍ, ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມໍ ສມາຘິວິເສສໍ, ວີຣິຍາຘິປຕິສມາຘິ ເອວ ວີຣິຍສມາຘີຕິ ທຸຕິຍໍ ສມນ຺ນາຄມງ຺ຄທສ຺ສນໍ. ທ຺ເວເຍວ ຫິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມນ຺ນາຄມງ຺ຄານິ ສມາຘິ ປຘານສງ຺ຂາໂຣ ຈ, ຉນ຺ທາທໂຍ ສມາຘິວິເສສນານິ, ປຘານສງ຺ຂາໂຣ ປນ ປຘານວຈເນເນວ ວິເສສິໂຕ, ນ ຉນ຺ທາທີຫີຕິ ນ ອິຘ ວີຣິຍາຘິປຕິຕາ ປຘານສງ຺ຂາຣສ຺ສ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ວີຣິຍຎ຺ຈ ສມາຘິໍ ວິເສເສຕ຺ວາ ຐິຕເມວ ສມນ຺ນາຄມງ຺ຄວເສນ ປຘານສງ຺ຂາຣວຈເນນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາປິ ທ຺ວີຫິ ວີຣິເຍຫິ ສມນ຺ນາຄໂມ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຉນ຺ທາທີຫິ ວິສິຏ຺ໂຐ ສມາຘິ, ຕຖາປິ ວິສິຏ຺ເຐເນວ ຈ ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ປຘານສງ຺ຂາໂຣ ເສສຘມ຺ມາ ຈ, ຕສ຺ມາ ສມາຘິວິເສສນານໍ ວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ວຸຕ຺ຕາ, ວິເສສນຠາໂວ ຈ ຉນ຺ທາທີນໍ ຕໍຕໍອວສ຺ສຍທສ຺ສນວເສນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຉນ຺ທສມາຘິ…ເປ… ອິທ຺ຘິປາໂທ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍຕ຺ເຖປິ ປາທ-ສທ຺ເທ ອຸປາທາຍຏ຺ເຐນ ຉນ຺ທາທີນໍ ອິທ຺ຘິປາທຕາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ເຕເນວ ອຠິຘມ຺ເມ ອຸຕ຺ຕຣຈູຬຠາຊນິເຍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ຉນ຺ທິທ຺ຘິປາໂທ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໔໕໗) ຉນ຺ທາທີນໍເຍວ ອິທ຺ຘິປາທຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉເກ ຈ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ທສມາຘີ’’ຕິອາທິນາວ (ວິຠ. ໔໓໑) ອຸທ຺ເທສໍ ກຕ຺ວາປິ ປຸນ ຉນ຺ທາທີນໍເຍວ ກຸສລາທິຠາໂວ ວິຠຕ຺ໂຕ. ອຸປາຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນຕ຺ຖເມວ ຫິ ນິສ຺ສຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນໍ ກຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ຈຕຸພ຺ພິຘຕາ ນ ໂຫຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ປາຬິວເສນ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປາຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນຕ຺ຖເມວາຕິ ຉນ຺ທາທິເກ ຘຸເຣ ເຊຏ຺ຐເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄເມ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕສມາຘິ ຉນ຺ທາຘິປຕິສມາຘີຕິ ຉນ຺ທາທີນໍ ອິທ຺ຘິຍາ ອຘິຄມູປາຍທສ຺ສນໍ ອຸປາຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນໍ, ຕທຕ຺ຖເມວ ‘‘ຕຖາຠູຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ນິສ຺ສຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນໍ ກຕໍ ຉນ຺ທາທິວິສິຏ຺ຐານໍເຍວ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎຖາ ເກວລໍ ອິທ຺ຘິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍເຍວ ຂນ຺ຘານໍ ວເສນ ອິທ຺ຘິປາທຠາເວ ຄຍ຺ຫມາເນ ເຕສໍ ຈຕຸພ຺ພິຘຕາ ນ ໂຫຕິ ວິເສສກາຣຓຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເກຈີຕິ ອຸຕ຺ຕຣວິຫາຣວາສິໂນ. ອນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ນ ສຠາວຘມ຺ໂມ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວາທມທ຺ທນຕ຺ຖາຍ ໂຫຕິ, ອຠິຘມ຺ເມ ຈ ອາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຈູຬວາໂຣຕິ ໂຍຊນາ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາຕິອາທິ ອຸຕ຺ຕຣຈູຬວາຣທສ຺ສນໍ. ອິເມ ປນ ອຸຕ຺ຕຣຈູຬວາເຣ ອາຄຕາ ອິທ຺ຘິປາທາ.

ຣຏ຺ຐປາລຕ຺ເຖໂຣ ຉນ຺ເທ ສຕິ ກຖໍ ນານຸຊານິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສຕ຺ຕາຫານິ ຠຕ຺ຕານິ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ມາຕາປິຕໂຣ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຉນ຺ທເມວ ນິສ຺ສາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີຕິ ອາຫ – ‘‘ຣຏ຺ຐປາລຕ຺ເຖໂຣ ຉນ຺ທໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສີ’’ຕິ. ໂສຓຕ຺ເຖໂຣຕິ ສຸຂຸມາລໂສຓຕ຺ເຖໂຣ. ໂສ ຫິ ອາຍສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຂຸມາລຠາວໍ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕິເວລໍ ຈງ຺ກມເນນ ປາເທສຸ ອຸຏ຺ຐິເຕສຸປິ ອຸສ຺ສາຫໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ວີຣິຍໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ສມ຺ຠຸຕຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ຈິຕ຺ຕວໂຕ ເຈ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ມຍ຺ຫໍ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍາຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ໂມຆຣາຊາ ‘‘ປຎ຺ຎວໂຕ ເຈ ມຄ຺ຄຠາວນາ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ມຍ຺ຫໍ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ປຎ຺ຎາຘຸຣໍ ປຎ຺ຎາເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີຕິ ອາຫ ‘‘ໂມຆຣາຊາ ວີມໍສໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສີ’’ຕິ. ອິທານິ ເນສໍ ອຣິຍານໍ ອຸປຏ຺ຐານຸສ຺ສາຫມນ຺ຕຊາຕິສມ຺ປທໍ ນິສ຺ສາຍ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ລທ຺ຘວິເສເສ ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ເຕ ນິທສ຺ສນຠາເວນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຉນ຺ທຸປ຺ປາທນໍ ໂຕສນໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ຉນ຺ທສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານສທິສຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ຖາມຠາວໂຕ ຈ ວີຣິຍສ຺ສ ສູຣຕ຺ຕສທິສຕາ, ຈິນ຺ຕນປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ມນ຺ຕສໍວິຘານສທິສຕາ, ໂຍນິໂສມນສິກາຣ-ສມ຺ຠູເຕສຸ ກຸສລຘມ຺ເມສຸ ປຎ຺ຎາ ເສຏ຺ຐາຕິ ວີມໍສາຍ ຊາຕິສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສຕາ ວຸຕ຺ຕາ.

໔. ໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໒໖. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈປກຕິກາຕິ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕສຠາວາ, ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນວຏ຺ຐິຕຕາຍ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ວິປ຺ຜນ຺ທມານຈິຕ຺ຕາ. ຕຸຈ຺ຉຕາຍ ນໂຬ ວິຍາຕິ ນໂຬ, ມາໂນ, ອຸຄ຺ຄໂຕ ນໂຬ ເອເຕສນ຺ຕິ ອຸນ຺ນຬາຕິ ອາຫ – ‘‘ອຸນ຺ນຬາຕິ…ເປ… ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຈປລາຕິ ຈາປລ຺ຍຕາ ນາມ ໂລລຠາໂວ. ມຸຣາຕິ ຂຣວຈນາ, ຜຣຸສວຈນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິກິຓ຺ຓວາຈາ ນາມ ສມ຺ຜປ຺ປລາປິໂນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອສໍຍຕວຈນາ’’ຕິອາທິ. ປຏິປຕ຺ຕິຘມ຺ເມ ປມຸຏ຺ຐາ ວິນຏ຺ຐາ ປຏິວິນຏ຺ຐາ ສຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ມຸຏ຺ຐສຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ນຏ຺ຐສ຺ສຕິໂນ’’ຕິ. ອຸພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາຕິ ສມາຘິໂນ ອຠາເວນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈເນວ ອຸປຣູປຣິ ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ. ປາກຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ ອຠາວິຕກາຍຕາຍ ຄາມທາຣກາ ວິຍ ປກຕິຠູຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ເນໂມ ວຸຈ຺ຈຕິ ຠູມິຍາ ພທ຺ຘຠາວນິມິຕ຺ຕປເທໂສ, ຄມ຺ຠີໂຣ ເນໂມ ເອຕສ຺ສາຕິ ຄມ຺ຠີຣເນໂມ. ສຸຏ຺ຐຸ ນິຂາໂຕຕິອາທິ ຕສ຺ສ ປາທສ຺ສ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວທສ຺ສນໍ.

໕. ອຸຓ຺ຓາຠພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໒໗. ປຫານຕ຺ຖນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປາທປຫານຕ຺ຖໍ.

໙. ອິທ຺ຘາທິເທສນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໓໑. ອຠິຎ຺ຎາປາທກໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ ‘‘ອິທ຺ຘິລາຠາຍ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ.

໑໐. ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໓໒. ຉນ຺ທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາຕິ ຠາວນາຉນ຺ທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ລີນາກາໂຣຕິ ຠາວນາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລຍາປຕ຺ຕິ. ໂກສຊ຺ເຊນ ໂວກິຓ຺ຓາປຊ຺ຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອວໍ ປສາທາຠາເວນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິກ຺ເຂປາປຕ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປສາທຸປ຺ປາທເນນ ຍໍ ສມ຺ປຫໍສນໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂສ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຄຸເຓ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ວຕ຺ຖຸກາເມ ອາຣພ຺ຠ ວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອຸປ຺ປຖໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ທຓ຺ຑນຏ຺ເຐນ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນຏ຺ເຐນ ສຸຕ຺ຕານິ ເອວ ທຓ຺ໂຑຕິ ສຸຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ, ເຕນ ສຸຕ຺ຕທຓ຺ເຑນ ຈິຕ຺ຕໍ ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ປຎ຺ຈກາມຄຸເຓ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕວິກ຺ເຂໂປ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸວິສໂຏ’’ຕິ.

ປຸເຣປຈ຺ຉາຠາໂວ ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ມນສິກາຣວເສນ ອຸຄ຺ຄຫວເສນ ວາຕິ ຕທຸຠຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຖ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕິລີນາທີສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສູຕິ ອຕິລີນາຕິປຄ຺ຄຫິຕສໍຂິຕ຺ຕອນຸວິກ຺ຂິຕ຺ຕສຎ຺ຎິເຕສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ. ຕຕ຺ຖ ຠາວນໍ ອນຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາວ ສງ຺ໂກໂຈ ອຕິລີນຕາ, ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ສງ຺ໂກໂຈ ສໍຂິຕ຺ຕຕາ, ອນ຺ໂຕສງ຺ເຂໂປ ອຕິປຄ຺ຄຫິຕຕາ, ອຈ຺ຈາຣທ຺ຘວີຣິຍຕາ ອນຸວິກ຺ຂິຕ຺ຕຕາ. ພຫິທ຺ຘາ ວິສມວິຕກ຺ການຸຠາວນໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣວເສນ ອຏ຺ຐິກສຎ຺ຎາວເສນ ວາ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ສຣີຣວເສນ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາ’’ຕິອາທິ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໗; ມ. ນິ. ໑.໑໑໐).

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສງ຺ກຣໂຕ ອາກິຣີຍນ຺ຕິ ປກາຣໂຕ ຐປີຍນ຺ຕີຕິ ອາກາຣາ, ຠາຄາຕິ ອາຫ – ‘‘ເຍຫິ ອາກາເຣຫີຕິ ເຍຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫີ’’ຕິ. ລິງ຺ຄີຍຕິ ສລ຺ລກ຺ຂີຍຕີຕິ ລິງ຺ຄໍ, ສຓ຺ຐານໍ. ນິມີຍຕິ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທີຍຕີຕິ ນິມິຕ຺ຕໍ, ອຸປຏ຺ຐານໍ. ໂຍ ຠິກ຺ຂູຕິອາທິ ອາໂລກສຎ຺ຎໍ ໂຍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ທສ຺ສນໍ. ອງ຺ຄເຓຕິ ວິວຏງ຺ຄເຓ. ອາໂລກສຎ຺ຎໍ ມນສິກໂຣຕິ ຣຕ຺ຕິຍໍ. ວີຣິຍາທີສຸປີຕິ ຍຖາ ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ’’ຕິ ຉນ຺ເທ ວິຕ຺ຖາຣນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ວີຣິຍາທີສຸປິ ເອໂສ ເອວ ວິຕ຺ຖາຣນໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

ປາສາທກມ຺ປນວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.