໗. ອິທ຺ຘິປາທສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ຈາປາລວຄ຺ໂຄ

໑. ອປາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໑໓. ຉນ຺ທໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ໂຕ ສມາຘີຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ທໍ ອຘິປຕິໍ ກຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສມາຘິ ຉນ຺ຘສມາຘິ. ປຘານສງ຺ຂາຣາຕິ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘກສ຺ສ ສມ຺ມປ຺ປຘານວີຣິຍສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຕຫີຕິ ຉນ຺ທສມາຘິປຘານສງ຺ຂາເຣຫິ. ອິທ຺ຘິຍາ ປາທນ຺ຕິ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິປຣິຍາເຍນ ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ, ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ ເອຕາຍ ສທ຺ຘາ ອິທ຺ຘາ ວຸທ຺ຘາ ອຸກ຺ກໍສຄຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ວາ ປຣິຍາເຍນ ‘‘ອິທ຺ຘີ’’ຕິ ສງ຺ຂາຕານໍ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານາທິກຸສລຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຉນ຺ທສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣານໍ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ປາທຠູຕໍ, ເສສຈິຕ຺ຕເຈຕສິກຣາສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາ ເອວ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕອິທ຺ຘິ ຍສ຺ມາ ເຫຏ຺ຐິມາ ເຫຏ຺ຐິມາ ອຸປຣິມາຍ ອຸປຣິມາຍ ປາທຠູຕາ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິທ຺ຘິຠູຕໍ ວາ ປາທນ຺ຕິ ອິທ຺ຘິປາທ’’ນ຺ຕິ. ເສເສສູຕິ ວີຣິຍສມາຘິອາທີສຸ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ວີຣິຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວີມໍສໍ ອຘິປຕິໍ ກຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສມາຘິ ວີມໍສາສມາຘີຕິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອິທ຺ຘິປາທສໍຍຸຕ຺ເຕ. ເອກປຣິຈ຺ເຉໂທວ ອຕ຺ຖນິທ຺ເທໂສ.

໕. ອິທ຺ຘິປເທສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໑໗. ອິທ຺ຘິປເທສນ຺ຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ເອກເທສໍ. ໂກ ປນ ໂສຕິ ອາຫ – ‘‘ຕໂຍ ຈ ມຄ຺ເຄ ຕີຓິ ຈ ຜລານີ’’ຕິ.

໖. ສມຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໑໘. ສມຕ຺ຕນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎສ຺ສ ສມໍ ອຕ຺ຕນໍ ອິຊ຺ຌນໍ ສມຕ຺ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ. ວິວຏ຺ຏປາທກາ ເອວ ອິທ຺ຘິປາທາ ກຖິຕາ ‘‘ອປາຣາ ປາຣໍ ຄມນາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ.

໑໐. ເຈຕິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໒໒. ອຸເທນຍກ຺ຂສ຺ສ ເຈຕິຍຏ຺ຐາເນຕິ ອຸເທນສ຺ສ ນາມ ຍກ຺ຂສ຺ສ ເທວາຍຕນສງ຺ເຂເປນ ອິຏ຺ຐກາຫິ ກເຕ ມຫາຊນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕີກຕຏ຺ຐາເນ. ກຕວິຫາໂຣຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ກຕວິຫາໂຣ. ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ປຸຣິມໂວຫາເຣນ ‘‘ອຸເທນເຈຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂຄຕມກາທີສຸປີຕິ ໂຄຕມກເຈຕິຍນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸປິ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ເຈຕິຍຏ຺ຐາເນ ກຕວິຫາຣຠາວໍ ອຕິທິສຕິ. ວຑ຺ຒິຕາຕິ ຠາວນາປາຣິປູຣິວເສນ ປຣິພ຺ຣູຫິຕາ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຕາຕິ ຠາວນາຍ ພຫຸລີກຣຓວເສນ ອປຣາປຣໍ ປວຕ຺ຕິຕາ ອານີຕາ. ຍຸຕ຺ຕຍານໍ ວິຍ ກຕາຕິ ຍຖາ ຍຸຕ຺ຕມາຊຎ຺ຎຍານໍ ເຉເກນ ສາຣຖິນາ ອຘິຏ຺ຐິຕໍ ຍຖາຣຸຈິ ປວຕ຺ຕິມຣຫຕິ, ເອວໍ ຍຖາຣຸຈິ ປວຕ຺ຕນາຣຫຕໍ ຄມິຕາ. ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນາຕິ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ. ວຕ຺ຖຸ ວິຍ ກຕາຕິ ສພ຺ພໂສ ອຸປກ຺ກິເລສວິໂສຘເນນ ອິທ຺ຘິວິເສສານໍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ສຸວິໂສຘິຕປຣິສ຺ສຍວຕ຺ຖຸ ວິຍ ກຕາ. ອຘິຏ຺ຐິຕາຕິ ປຏິປກ຺ຂທູຣີຠາວໂຕ ສຸຠາວິຕຠາເວນ ຕໍຕໍອຘິຏ຺ຐານໂຍຄ຺ຍຕາຍ ຐປິຕາ. ສມນ຺ຕໂຕ ຈິຕາຕິ ສພ຺ພຠາເຄນ ຠາວນຸປຈຍໍ ຄມິຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸວຑ຺ຒິຕາ’’ຕິ. ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຣທ຺ຘາຕິ ອິທ຺ຘິຠາວນາຍ ສິຂປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ມເທວ ສໍເສວິຕາ.

ອນິຍເມນາຕິ ‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈີ’’ຕິ ອນິຍຕວຈເນນ. ນິຍເມຕ຺ວາຕິ ‘‘ຕຖາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ ສຣູປຄ຺ຄຫເຓນ ນິຍເມຕ຺ວາ. ອາຍຸປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ປຣມາຍຸປ຺ປມາຓໍ ວທຕິ. ຕສ຺ເສວ ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ຈຣິມຠເວ ປຏິສນ຺ຘິທາຍິໂນ ກມ຺ມສ຺ສ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍາຍຸກຕາສໍວຕ຺ຕນສມຕ຺ຖຕໍ ຫທເຍ ຐເປຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘານໍ ອາຍຸສງ຺ຂາຣສ຺ສ ປຣິສ຺ສຍວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຕ຺ຖຕາ ປາຬິຍໍ ອາຄຕາ ເອວາຕິ ອິມໍ ຠທ຺ທກປ຺ປເມວ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ອໂວຈ.

ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທີຫິ ອຠິສຸຍ຺ຍຕີຕິ ເອເຕນ ຍຖາ ອິທ຺ຘິພເລນ ຊຣາຍ ນ ປຏິຆາໂຕ, ເອວໍ ເຕນ ມຣຓສ຺ສປິ ນ ປຏິຆາໂຕຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ອາປນ຺ນເມວາຕິ. ‘‘ກ຺ວ ສໂຣ ຂິຕ຺ໂຕ, ກ຺ວຈນິ ປຕິໂຕ’’ຕິ ອຎ຺ຎຖາ ວຸຏ຺ຐິເຕນປິ ເຖຣວາເທນ ອຏ຺ຐກຖາວຈນເມວ ສມຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສ ປນ ນ ຣຸຈ຺ຈຕິ…ເປ… ນິຍມິຕ’’ນ຺ຕິ.

ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ຍຖາ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ເອວໍ ອຠິຠູຕຈິຕ຺ໂຕ. ໂສ ປນ ອຠິຠໂວ ມຫຕາ ອຸທໂກເຆນ ອປ຺ປກສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຓໍ ວິຍ ອໂຫສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏຈິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອຎ຺ໂຎຕິ ເຖຣໂຕ, ອຣິເຍຫິ ວາ ອຎ຺ໂຎ ໂຍ ໂກຈິ ປໂຣ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ປຸຖຸຊ຺ຊນຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍຖາ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອປ຺ປຫີນວິປລ຺ລາໂສ ມາເຣນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວໍ ເຖໂຣ ຠຄວຕາ ກຕໍ ນິມິຕ຺ໂຕຠາສໍ ສພ຺ພໂສ ນ ສລ຺ລກ຺ເຂສີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເຕນາຫ ‘‘ມາໂຣ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິປລ຺ລາສາຕິ ອສຸເຠ ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາໂສ, ຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາໂສ, ທຸກ຺ເຂ ‘‘ສຸຂ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາໂສ, ຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາໂສຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິປລ຺ລາສາ. ເຕນາຕິ ຍທິປິ ອິຕເຣ ອຏ຺ຐ ວິປລ຺ລາສາ ປຫີນາ, ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວິປລ຺ລາສານໍ ອປ຺ປຫີນຠາເວນ. ອສ຺ສາຕິ ເຖຣສ຺ສ.

ມທ຺ທຕີຕິ ຜຸສນມຕ຺ເຕນ ມທ຺ທນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ເຕນ ມທ຺ທິເຕ ສຕ຺ຕານໍ ມຣຓເມວ ສິຍາ, ກິໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກສ຺ມາ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ? ນນຸ ເອສ ອຄ຺ຄສາວກສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກສ຺ສ ມຫານຸຠາວສ຺ສ ກຸຈ຺ຉິໍ ປວິຏ຺ໂຐຕິ? ສຈ຺ຈໍ ປວິຏ຺ໂຐ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຕ຺ຕໂນ ມຫານຸຠາວສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ນ ວິພາຘນາຘິປ຺ປາເຍນ. ວິພາຘນາຘິປ຺ປາເຍນ ປນ ອິຘ ‘‘ກິໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຫທຍມທ຺ທນສ຺ສ ອຘິກຕຕ຺ຕາ. ນິມິຕ຺ໂຕຠາສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຕິຏ຺ຐຕຸ ຠຄວາ ກປ຺ປ’’ນ຺ຕິ ສກລກປ຺ປໍ ອວຏ຺ຐານຍາຈນາຍ ‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ອານນ຺ທ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ຠາວິຕາ’’ຕິອາທິນາ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ອຕ຺ຕໂນ ຈຕຸຣິທ຺ຘິປາທຠາວນານຸຠາເວນ ກປ຺ປໍ ອວຏ຺ຐານສມຕ຺ຖຕາວເສນ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທນໍ ນິມິຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ປນ ປຣິຍາຍຄ຺ຄຫຓໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸຊຸກໍເຍວ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍວິຠາວນໍ ໂອຠາໂສ. ຊານນ຺ໂຕເຍວາຕິ ມາເຣນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຠາວໍ ຊານນ຺ໂຕ ເອວ. ອຕ຺ຕໂນ ອປຣາຘເຫຕຸໂກ ສຕ຺ຕານໍ ໂສໂກ ຕນຸໂກ ໂຫຕິ, ນ ພລວາຕິ ອາຫ – ‘‘ໂທສາໂຣປເນນ ໂສກຕນຸກຣຓຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ກິໍ ປນ ເຖໂຣ ມາເຣນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕກາເລ ປວຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຉາ ຊານາຕີຕິ? ນ ຊານາຕິ ສຠາເວນ, ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ປນ ຊານາຕິ.

ອນຕ຺ເຖ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ຄຸຓມາຣເຓນ ມາເຣຕິ, ວິຣາຄວິພນ຺ຘເນນ ວາ ຊາຕິນິມິຕ຺ຕຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຊາຕໍ ມາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ‘‘ມາເຣຕີຕິ ມາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕິປາປຕ຺ຕາ ປາປິມາ. ກຓ຺ຫຘມ຺ມສມນ຺ນາຄໂຕ ກຓ຺ໂຫ. ວິຣາຄາທິຄຸຓານໍ ອນ຺ຕກຣຓໂຕ ອນ຺ຕໂກ. ສຕ຺ຕານໍ ອນຕ຺ຖາວຫໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ນ ມຸຎ຺ຈຕີຕິ ນມຸຈິ. ອຕ຺ຕໂນ ມາຣປາເສນ ປມຕ຺ເຕ ພນ຺ຘຕິ, ປມຕ຺ຕາ ວາ ພນ຺ຘູ ເອຕສ຺ສາຕິ ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸ. ສຕ຺ຕມສຕ຺ຕາຫໂຕ ປຣໍ ສຕ຺ຕ ອຫານິ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ອຏ຺ຐເມ ສຕ຺ຕາເຫ’’ຕິ, ນ ປນ ປລ຺ລງ຺ກສຕ຺ຕາຫາທິ ວິຍ ນິຍຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ອຏ຺ຐມສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ນາມ ລພ຺ຠນໂຕ. ສຕ຺ຕມສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ຫິ ປຣໂຕ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣຘມູເລ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ສກ຺ກສ຺ສ ຈ ປຏິຎ຺ຎາຕຘມ຺ມເທສນໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ສຕ຺ເຕ ຘມ຺ມເທສນາຍ ມມ ວິສຍໍ ອຕິກ຺ກາເມສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຊາຕໂທມນສ຺ໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ, ‘‘ຫນ຺ທາຫໍ ທານິ ນໍ ອຸປາເຍນ ປຣິນິພ຺ພາເປສ຺ສາມິ, ເອວມສ຺ສ ມໂນຣໂຖ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ຄມິສ຺ສຕິ, ມມ ມໂນຣໂຖ ອິຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ – ‘‘ປຣິນິພ຺ພາຕຸ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ’’ຕິອາທິນາ ປຣິນິພ຺ພານໍ ຍາຈິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຏ຺ຐເມ ສຕ຺ຕາເຫ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຊາຕິ ອາຍຸສງ຺ຂາຣໂວສ຺ສຊ຺ຊນທິວສໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຠຄວາ ຈສ຺ສ ອຕິພນ຺ຘນາຘິປ຺ປາຍໍ ຊານນ຺ໂຕປິ ຕໍ ອນາວິກຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພານສ຺ສ ອກາລຠາວເມວ ປກາເສນ຺ໂຕ ຍາຈນໍ ປຏິກ຺ຂິປິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຕາວາຫ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ມຄ຺ຄວເສນ ພ຺ຍຕ຺ຕາຕິ ສຈ຺ຈປຏິເວຘເວຍ຺ຍຕ຺ຕິເຍນ ພ຺ຍຕ຺ຕາ. ຕເຖວ ວິນີຕາຕິ ມຄ຺ຄວເສນ ກິເລສານໍ ສມຸຈ຺ເຉທວິນເຍນ ວິນີຕາ. ຕຖາ ວິສາຣທາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄເມເນວ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິສາຣທາ, ສາຣຊ຺ຊກຣານໍ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາທິປາປຘມ຺ມານໍ ວິຄເມນ ວິສາຣທຠາວໍ ປຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ສ ສຸຕສ຺ສ ວເສນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ນິສ຺ສຣຓໍ ສມ຺ຠວຕິ, ຕໍ ອິຘ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສນ ‘‘ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຕປິຏກວເສນາ’’ຕິ. ຕິຓ຺ຓໍ ປິຏການໍ ສມູໂຫ ເຕປິຏກໍ, ຕີຓິ ວາ ປິຏການິ ຕິປິຏກໍ, ຕິປິຏກເມວ ເຕປິຏກໍ, ຕສ຺ສ ວເສນ. ຕເທວາຕິ ຍໍ ຕໍ ເຕປິຏກໍ ໂສຕພ຺ພຠາເວນ ສຸຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕເມວ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ. ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ສຸວຓ຺ຓຠາຊເນ ປກ຺ຂິຕ຺ຕສີຫວສໍ ວິຍ ອວິນສ຺ສນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສຸປ຺ປຄຸຓສຸປ຺ປວຕ຺ຕິຠາເວນ ຘາເຣນ຺ຕິ ຫທເຍ ຐເປນ຺ຕິ. ອິຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມວເສນ ພຫຸສ຺ສຸຕຘມ຺ມຘຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຏິເວຘວເສນປິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ມຄ຺ຄຜລຘມ຺ມສ຺ສ, ນວວິຘສ຺ສ ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ. ອນຸຘມ຺ມຠູຕນ຺ຕິ ອຘິຄມາຍານຸຣູປໍ ຘມ຺ມຠູຕໍ. ອນຸຈ຺ຉວິກປຏິປທນ຺ຕິ ຕເມວ ວິປສ຺ສນາຘມ຺ມມາຫ, ຉພ຺ພິຘາ ວິສຸທ຺ຘິໂຍ ວາ. ອນຸຘມ຺ມນ຺ຕິ ນິພ຺ພານຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຘມ຺ໂມ, ຍຖາວຸຕ຺ຕປຏິປທາ, ຕສ຺ສານຸຣູປໍ ອຠິສລ຺ເລຂິຕໍ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິຘມ຺ມໍ. ຈຣຓສີລາຕິ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນສີລາ. ອນຸມຄ຺ຄຜລຘມ຺ໂມ ເອຕິສ຺ສາຕິ ວາ ອນຸຘມ຺ມາ, ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາ, ຕສ຺ສ ຈຣຓສີລາ. ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍວາທນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວາທໍ. ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອາຈາຣສິກ຺ຂາປເນນ ອາຈຣິໂຍ, ຠຄວາ, ຕສ຺ສ ວາໂທ, ຈຕຸສຈ຺ຈເທສນາ.

ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອາທິໂຕ ກເຖສ຺ສນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕນາ ອຸຄ຺ຄຫິຕນິຍາເມນ ປເຣ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທເສສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາເຈສ຺ສນ຺ຕິ, ປາຬິໍ ສມ຺ມາ ປໂພເຘສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຎເປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປຊານາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ສງ຺ກາເສສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏ຺ຐເປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປກາເຣຫິ ຐເປສ຺ສນ຺ຕິ, ປກາເສສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິວຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວິວຏໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ວິຠຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວິຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຸຕ຺ຕານີກຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອນຸຕ຺ຕານໍ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຸຕ຺ຕານໍ ປາກຏໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ສຫຘມ຺ເມນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມ-ສທ຺ໂທ ກາຣຓປຣິຍາໂຍ ‘‘ເຫຕຸມ຺ຫິ ຎາຓໍ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ’’ຕິອາທີສຸ (ວິຠ. ໗໒໐) ວິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ສເຫຕຸເກນ ສກາຣເຓນ ວຈເນນາ’’ຕິ.

ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍນ຺ຕິ ສນິສ຺ສຣຓໍ. ຍຖາ ປຣວາທໍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສກວາໂທ ປຕິຏ຺ຐຫຕິ, ເອວໍ ເຫຕຸທາຫຣເຓຫິ ຍຖາຘິຄຕມຕ຺ຖໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ກເຖສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນິຍ຺ຍານິກໍ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ, ນວວິຘໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມໍ ປໂພເຘສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ປຎ຺ຎເປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິອາທີຫິ ຉຫິ ປເທຫິ ຉ ອຕ຺ຖປທານິ ທສ຺ສິຕານິ, ອາທິໂຕ ປນ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ຉ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສໍວຓ຺ຓນານເຍນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ເນຕ຺ຕິຍໍ (ເນຕ຺ຕິ. ສງ຺ຄຫວາຣ) ‘‘ທ຺ວາທສ ປທານິ ສຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ຈາ’’ຕິ.

ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາທິສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫໍ. ສກລໍ ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ອນວເສສໍ ສຕ຺ຖຸສາສນຠູຕໍ ເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ. ສມິທ຺ຘນ຺ຕິ ສມ຺ມເທວ ວຑ຺ຒິຕໍ. ຌານສ຺ສາທວເສນາຕິ ເຕຫິ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມຘິຄຕຌານສຸຂວເສນ. ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸຬາຣປຓີຕຠາວູປຄມເນນ ສພ຺ພໂສ ປຣິວຸຑ຺ຒິມຸປຄຕໍ. ສພ຺ພປາລິຜຸລ຺ລໍ ວິຍ ອຠິຎ຺ຎາສມ຺ປທາຫິ ສາສນາຠິວຸຑ຺ຒິຍາ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ປຕິຏ຺ຐິຕວເສນາຕິ ປຕິຏ຺ຐານວເສນ, ປຕິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິເວຘວເສນ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ຫິຕໍ ພາຫຸຊຎ຺ຎໍ. ເຕນາຫ ‘‘ມຫາຊນາຠິສມຍວເສນາ’’ຕິ. ປຸຖຸ ປຸຖຸລໍ ຠູຕໍ ຊາຕໍ, ປຸຖຸຕ຺ຕໍ ຠູຕໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ປຸຖຸຠູຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ພາກາເຣນ ປຸຖຸລຠາວປ຺ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ສຸຏ຺ຐຸ ປກາສິຕນ຺ຕິ ສມ຺ມເທວ ອາທິກລ຺ຍາຓາທິຠາເວນ ປເວທິຕໍ.

ສຕິໍ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຍໍ ກາຍາທິວິຠາໂຄ ອຕ຺ຕຠາວສຎ຺ຎິໂຕ ທຸກ຺ຂຠາໂຣ ມຍາ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ວຫິໂຕ, ອິທານິ ປນ ນ ວຫິຕພ຺ໂພ, ເອຕສ຺ສ ອວຫນຕ຺ຖໍ ຈິຣຕຣໍ ກາລໍ ອຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ຠາໂຣ ສມ຺ຠໂຕ, ສ຺ວາຍໍ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ປຏິວິທ຺ໂຘ, ຍໂຕ ອິເມ ກາຍາທໂຍ ອສຸຠາທິໂຕ ສຠາວາທິໂຕ ສມ຺ມເທວ ປຣິຎ຺ຎາຕາຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ສຕິໍ ຍຖາຕຖໍ ວິສເຍ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ. ຎາເຓນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ຍສ຺ມາ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວສຎ຺ຎິຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂຠາຣສ຺ສ ວຫເນ ປໂຍຊນຠູຕໍ ອຕ຺ຕຫິຕໍ ໂພຘິມູເລ ເອວ ປຣິສມາປິຕໍ, ປຣຫິຕໍ ປນ ພຸທ຺ຘເວເນຍ຺ຍວິນຍນໍ ປຣິສມາປິຕໍ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທານິ ມາສຕ຺ຕເຍເນວ ປຣິສມາປນໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ວິສາຂປຸຓ຺ຓມາຍໍ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ, ເອວໍ ພຸທ຺ຘຎາເຓນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈຠາເຄນ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ກຕ຺ວາ. ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ວິສ຺ສຊີຕິ ອາຍຸໂນ ຊີວິຕສ຺ສ ອຠິສງ຺ຂຣຓໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ ນ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ວິສ຺ສຊິ, ຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນເນວ ເຕນ ອຠິສງ຺ຂຣີຍມານໍ ຊີວິຕສງ຺ຂາຣໍ ນ ປວຕ຺ຕຍິສ຺ສາມີຕິ ວິສ຺ສຊິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ.

ຐານມຫນ຺ຕຕາຍປິ ປວຕ຺ຕິອາກາຣມຫນ຺ຕຕາຍປິ ມຫນ຺ໂຕ ປຖວີກມ຺ໂປ. ຕຕ຺ຖ ຐານມຫນ຺ຕຕາຍ ຠູມິຈາລສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕທາ…ເປ… ອກມ຺ປິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາ ປນ ຊາຕິເຂຕ຺ຕຠູຕາ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ເອວ, ນ ຍາ ກາຈິ. ຍາ ມຫາຠິນີຫາຣມຫາຊາຕິອາທີສຸປິ ອກມ຺ປິຕ຺ຖ, ຕທາປິ ຕຕ຺ຕກາຍ ເອວ ກມ຺ປເນ ກິໍ ກາຣຓໍ? ຊາຕິເຂຕ຺ຕຠາເວນ ຕສ຺ເສວ ອາທິໂຕ ປຣິຄ຺ຄຫສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ, ປຣິຄ຺ຄຫຓຎ຺ຈສ຺ສ ຘມ຺ມຕາວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ຫິ ປຸຣິມພຸທ຺ຘານມ຺ປິ ຕຕ຺ຕກເມວ ຊາຕິເຂຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ນິສ຺ສທ຺ທາ ໂຫຕິ ນິຣາກຸລາ…ເປ… ມຫາສມຸທ຺ໂທ ອາຠຸຊຕິ, ທສສຫສ຺ສີ ປກມ຺ປຕີ’’ຕິ ຈ ອາທິ. ອຸທກປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຉປ຺ປກາຣປ຺ປເວຘເນນ. ອວີຕຣາເຄ ຠິໍເສຕີຕິ ຠິໍສໂນ, ໂສ ເອວ ຠິໍສນໂກຕິ ອາຫ ‘‘ຠຍຊນໂກ’’ຕິ. ເທວເຠຣິໂຍຕິ ເທວທຸນ຺ທຸຠິສທ຺ທສ຺ສ ປຣິຍາຍວຈນມຕ຺ຕໍ, ນ ເຈຕ຺ຖ ກາຈິ ເຠຣີ ເທວທຸນ຺ທຸຠີຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ, ອຖ ໂຂ ອຸປ຺ປາຕຠາເວນ ລພ຺ຠມາໂນ ອາກາສໂຕ ນິຄ຺ໂຆສສທ຺ໂທ. ເຕນາຫ ‘‘ເທໂວ’’ຕິອາທິ. ເທໂວຕິ ເມໂຆ. ຕສ຺ສ ຫິ ຕທາ ອຈ຺ຉຠາເວນ ອາກາສສ຺ສ ວສ຺ສາຠາເວນ ສຸກ຺ຂຄຊ຺ຊິຕສຎ຺ຎິເຕ ສທ຺ເທ ນິຈ຺ຉຣນ຺ເຕ ເທວທຸນ຺ທຸຠິສມຎ຺ຎາ. ເຕນາຫ ‘‘ເທໂວ ສຸກ຺ຂຄຊ຺ຊິຕໍ ຄຊ຺ຊີ’’ຕິ.

ປີຕິເວຄວິສ຺ສຏ຺ຐນ຺ຕິ ‘‘ເອວໍ ຈິຣຕຣກາລໍ ວຫິໂຕ ອຍໍ ອຕ຺ຕຠາວສຎ຺ຎິໂຕ ທຸກ຺ຂຠາໂຣ, ທານິ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ນິກ຺ຂິປິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຎ຺ຊາຕໂສມນສ຺ໂສ ຠຄວາ ສຠາເວເນວ ປີຕິເວຄວິສ຺ສຏ຺ຐໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນຕິ, ເອວໍ ອຸທາເນນ຺ເຕນ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ສາຘິໂຕ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຸລີຍຕີຕິ ຕຸລນ຺ຕິ ຕຸລ-ສທ຺ໂທ ກມ຺ມສາຘໂນຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຸລິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປານຸຠາວຕາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ຕຖາ ຫິ ຕໍ ປຏິປກ຺ເຂນ ປຣິໂຕ ຂຓ຺ຑິຕຠາເວນ ປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຏິປກ຺ຂວິກ຺ຂມ຺ຠນໂຕ ທີຆສນ຺ຕານຕາຍ ວິປຸລຜລຕາຍ ຈ ນ ຕຸລໍ ນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ເຍຫິ ກາຣເຓຫິ ປຸພ຺ເພ ອວິເສສໂຕ ‘‘ມຫຄ຺ຄຕໍ ອຕຸລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕານິ ກາຣຓານິ ຣູປາວຈຣໂຕ ອາຣຸປ຺ປສ຺ສ ສາຕິສຍໍ ວິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຣູປາວຈຣໍ ອຕຸລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕຣຎ຺ຈ ຕຸລນ຺ຕິ. ອປ຺ປວິປາກນ຺ຕິ ຕີສຸປິ ກມ຺ເມສຸ ຍໍ ອປ຺ປວິປາກໍ ຫີນໍ, ຕໍ ຕຸລໍ. ພຫຸວິປາກນ຺ຕິ ຍໍ ມຫາວິປາກໍ ປຓີຕໍ, ຕໍ ອຕຸລໍ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ມຊ຺ຌິມໍ, ຕໍ ຫີນໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນ຺ຕິ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ທ຺ວີສຸ ຠາເຄສຸ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ຫີນຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອປ຺ປພຫຸວິປາກຕໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວເສນ ຕຸລາຕຸລຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມ຺ຠວຕິ ເອຕສ຺ມາຕິ ສມ຺ຠໂວຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ຠວ^ ເຫຕຸຠູຕ’’ນ຺ຕິ. ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕຕິ ສສນ຺ຕານຘມ຺ເມສຸ ວິປສ຺ສນາວເສນ ໂຄຈຣາເສວນາຍ ຈ ຣໂຕ. ສວິປາກໍ ສມານໍ ປວຕ຺ຕິວິປາກມຕ຺ຕທາຍິກມ຺ມໍ ສວິປາກຏ຺ເຐນ ສມ຺ຠວໍ, ນ ຈ ຕໍ ກາມາທິ^ ຠວາຠິສງ຺ຂາຣກນ຺ຕິ ຕໂຕ ວິເສສນຕ຺ຖໍ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຠວສງ຺ຂາຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂອສ຺ສຊີຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ອວສ຺ສຊິ. ກວຈໍ ວິຍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ຠູຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕສມ຺ຠວໍ ກິເລສຎ຺ຈ ອຠິນ຺ທີຕິ ກິເລສເຠທສຫຠາວິກມ຺ໂມສ຺ສຊ຺ຊນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕທຸຠຍສ຺ສ ກາຣຓມາຫ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣໂຕ ສມາຫິໂຕ’’ຕິ.

ປຐມວິກປ຺ເປ ອວສຊ຺ຊນເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ອວສຊ຺ຊນາກາໂຣຕິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕີເຣນ຺ໂຕຕິ ‘‘ອຸປ຺ປາໂທ ຠຍໍ, ອນຸປ຺ປາໂທ ເຂມ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວີມໍສນ຺ໂຕ. ຕຸເລນ຺ໂຕ ຕີເຣນ຺ໂຕຕິອາທິນາ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ຠວສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອວສຊ຺ຊນາກາຣໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕິ. ເອວນ຺ຕິອາທິນາ ປນ ອຸທານຄາຖາວຓ຺ຓນາຍໍ ອາທິໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ນິຄມນວເສນ ທສ຺ເສຕິ. ອຠີຕຠາວຎາປນຕ຺ຖຎ຺ຈາຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຈາປາລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ປາສາທກມ຺ປນວຄ຺ໂຄ

໑-໒. ປຸພ຺ພສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໘໒໓-໘໒໔. ປຣໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ປາສາທກມ຺ປນວຄ຺ເຄ ທສມສຸຕ຺ເຕ ອາວິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຉອຠິຎ຺ຎາປາທກາຕິ ຉນ຺ນໍ ອຠິຎ຺ຎານໍ ປາທກຠູຕາ ປຘານຠູຕາ. ຍຖາ ປຐມສຸຕ຺ເຕ, ຕຖາ ທຸຕິຍຕຕິຍສຸຕ຺ເຕສຸປິ ຈ ຉອຠິຎ຺ຎາປາທກາ ອິທ຺ຘິປາທາ ກຖິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓. ຉນ຺ທສມາຘິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໒໕. ໂຍ ສມາຘິສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູໂຕ ຉນ຺ໂທ, ໂສ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຉນ຺ທນ຺ຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ທ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ຈ ອຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ໂຐ ນິສ຺ສຍຏ຺ໂຐ, ນ ວິນາ ຕໍ ຉນ຺ທໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ອາຫ – ‘‘ນິສ຺ສາຍາຕິ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ, ອຘິປຕິໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ປຘານຠູຕາຕິ ເສຏ຺ຐຠູຕາ, ເສຏ຺ຐຠາໂວ ຈ ເອກສ຺ສປິ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ, ຕໂຕ ເອວ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ, ປຘານສງ຺ຂາຣຏ຺ເຐນ ປຘານສງ຺ຂຣຓໂຕ. ‘‘ຉນ຺ທໍ ເຈ ນິສ຺ສາຍ…ເປ… ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຉນ຺ທສມາຘີ’’ຕິ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ຉນ຺ທາຘິປຕິ ສມາຘິ ຉນ຺ທສມາຘີຕິ ອຘິປຕິສທ຺ທໂລປໍ ກຕ຺ວາ ສມາໂສ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ອຘິປຕິສທ຺ທຕ຺ຖທສ຺ສນວເສນ ວາ ຉນ຺ທເຫຕຸໂກ, ຉນ຺ທາຘິໂກ ວາ ສມາຘິ ຉນ຺ທສມາຘິ. ເຕນ ‘‘ຉນ຺ທສມາຘິນາ ເຈວ ປຘານສງ຺ຂາເຣຫິ ປຘານຠູຕສງ຺ຂາເຣຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ຕໍ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຘານຠູຕາຕິ ວີຣິຍຠູຕາ. ເກຈິ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ສງ຺ຂຕສງ຺ຂາຣາທິນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ປຘານຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຕໍ ຕໍ ວິເສສໍ ສງ຺ຂໂຣຕີຕິ ສງ຺ຂາໂຣ, ສພ຺ພມ຺ປິ ວີຣິຍໍ. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘກໂຕ ຕທຎ຺ຎສ຺ສ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ປຘານຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ. ຍຖາ ຉນ຺ໂທ ຉນ຺ທສມາຘິນາ ເຈວ ປຘານສງ຺ຂາເຣຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເອວໍ ຉນ຺ທສມາຘິ ຉນ຺ເທນ ເຈວ ປຘານສງ຺ຂາເຣຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ປຘານສງ຺ຂາຣາປິ ຉນ຺ເທນ ເຈວ ຉນ຺ທສມາຘິນາ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ຕີສຸປິ ປເທສຸ ສມນ຺ນາຄຕສທ຺ໂທ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຕໂຍປິ ຉນ຺ທາທໂຍ ເອກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທປຣິຍາປນ຺ນາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ…ເປ… ອິທ຺ຘິປາໂທ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເອວໍ ຉນ຺ທາທີນໍເຍວ ເຈຕ຺ຖ ອິທ຺ຘິປາທຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິຠງ຺ເຄ ປນ ເຕສໍ ອິທ຺ຘິຠາໂວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ອິທ຺ຘິປາທຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິທ຺ຘິປາທວິຠງ຺ເຄ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອິທານິ ເນສໍ ອິທ຺ຘິປາທຕາປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຎ຺ຫິ ຠາວຍໂຕ ປຘານໍ ກຕ຺ວາ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ຕຖາ ປວຕ຺ຕປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ອິຊ຺ຌມາໂນ ຉນ຺ໂທ ອິທ຺ຘິ ນາມ, ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູຕາ ປຘານສງ຺ຂາຣາ ອິທ຺ຘິປາໂທ ນາມ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຖາ ຠາວຍນ຺ຕສ຺ສ ມຸຂ຺ຍຕາມຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຊ຺ຌນຕ຺ໂຖ ປນ ສພ຺ເພສໍ ສມານນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ…ເປ… ອິຊ຺ຌນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ອາຫ.

ອິທ຺ຘິປາເທ ອສງ຺ກຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທາທໂຍຕິ ຉນ຺ທສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣາ. ເສສິທ຺ຘິປາເທສູຕິ ວີຣິຍິທ຺ຘິປາທາທີສຸ. ຕຕ຺ຖ ວີຣິຍສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວີຣິຍໍ ອາຄຕໍ, ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມໍ ສມາຘິວິເສສໍ, ວີຣິຍາຘິປຕິສມາຘິ ເອວ ວີຣິຍສມາຘີຕິ ທຸຕິຍໍ ສມນ຺ນາຄມງ຺ຄທສ຺ສນໍ. ທ຺ເວເຍວ ຫິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມນ຺ນາຄມງ຺ຄານິ ສມາຘິ ປຘານສງ຺ຂາໂຣ ຈ, ຉນ຺ທາທໂຍ ສມາຘິວິເສສນານິ, ປຘານສງ຺ຂາໂຣ ປນ ປຘານວຈເນເນວ ວິເສສິໂຕ, ນ ຉນ຺ທາທີຫີຕິ ນ ອິຘ ວີຣິຍາຘິປຕິຕາ ປຘານສງ຺ຂາຣສ຺ສ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ວີຣິຍຎ຺ຈ ສມາຘິໍ ວິເສເສຕ຺ວາ ຐິຕເມວ ສມນ຺ນາຄມງ຺ຄວເສນ ປຘານສງ຺ຂາຣວຈເນນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາປິ ທ຺ວີຫິ ວີຣິເຍຫິ ສມນ຺ນາຄໂມ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຉນ຺ທາທີຫິ ວິສິຏ຺ໂຐ ສມາຘິ, ຕຖາປິ ວິສິຏ຺ເຐເນວ ຈ ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ປຘານສງ຺ຂາໂຣ ເສສຘມ຺ມາ ຈ, ຕສ຺ມາ ສມາຘິວິເສສນານໍ ວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ວຸຕ຺ຕາ, ວິເສສນຠາໂວ ຈ ຉນ຺ທາທີນໍ ຕໍຕໍອວສ຺ສຍທສ຺ສນວເສນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຉນ຺ທສມາຘິ…ເປ… ອິທ຺ຘິປາໂທ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍຕ຺ເຖປິ ປາທ-ສທ຺ເທ ອຸປາທາຍຏ຺ເຐນ ຉນ຺ທາທີນໍ ອິທ຺ຘິປາທຕາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ເຕເນວ ອຠິຘມ຺ເມ ອຸຕ຺ຕຣຈູຬຠາຊນິເຍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ຉນ຺ທິທ຺ຘິປາໂທ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໔໕໗) ຉນ຺ທາທີນໍເຍວ ອິທ຺ຘິປາທຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉເກ ຈ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ທສມາຘີ’’ຕິອາທິນາວ (ວິຠ. ໔໓໑) ອຸທ຺ເທສໍ ກຕ຺ວາປິ ປຸນ ຉນ຺ທາທີນໍເຍວ ກຸສລາທິຠາໂວ ວິຠຕ຺ໂຕ. ອຸປາຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນຕ຺ຖເມວ ຫິ ນິສ຺ສຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນໍ ກຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ຈຕຸພ຺ພິຘຕາ ນ ໂຫຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ປາຬິວເສນ ອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປາຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນຕ຺ຖເມວາຕິ ຉນ຺ທາທິເກ ຘຸເຣ ເຊຏ຺ຐເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄເມ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕສມາຘິ ຉນ຺ທາຘິປຕິສມາຘີຕິ ຉນ຺ທາທີນໍ ອິທ຺ຘິຍາ ອຘິຄມູປາຍທສ຺ສນໍ ອຸປາຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນໍ, ຕທຕ຺ຖເມວ ‘‘ຕຖາຠູຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປາຬິຍໍ ນິສ຺ສຍິທ຺ຘິປາທທສ຺ສນໍ ກຕໍ ຉນ຺ທາທິວິສິຏ຺ຐານໍເຍວ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎຖາ ເກວລໍ ອິທ຺ຘິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍເຍວ ຂນ຺ຘານໍ ວເສນ ອິທ຺ຘິປາທຠາເວ ຄຍ຺ຫມາເນ ເຕສໍ ຈຕຸພ຺ພິຘຕາ ນ ໂຫຕິ ວິເສສກາຣຓຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເກຈີຕິ ອຸຕ຺ຕຣວິຫາຣວາສິໂນ. ອນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ນ ສຠາວຘມ຺ໂມ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວາທມທ຺ທນຕ຺ຖາຍ ໂຫຕິ, ອຠິຘມ຺ເມ ຈ ອາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຈູຬວາໂຣຕິ ໂຍຊນາ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາຕິອາທິ ອຸຕ຺ຕຣຈູຬວາຣທສ຺ສນໍ. ອິເມ ປນ ອຸຕ຺ຕຣຈູຬວາເຣ ອາຄຕາ ອິທ຺ຘິປາທາ.

ຣຏ຺ຐປາລຕ຺ເຖໂຣ ຉນ຺ເທ ສຕິ ກຖໍ ນານຸຊານິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສຕ຺ຕາຫານິ ຠຕ຺ຕານິ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ມາຕາປິຕໂຣ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຉນ຺ທເມວ ນິສ຺ສາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີຕິ ອາຫ – ‘‘ຣຏ຺ຐປາລຕ຺ເຖໂຣ ຉນ຺ທໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສີ’’ຕິ. ໂສຓຕ຺ເຖໂຣຕິ ສຸຂຸມາລໂສຓຕ຺ເຖໂຣ. ໂສ ຫິ ອາຍສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຂຸມາລຠາວໍ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕິເວລໍ ຈງ຺ກມເນນ ປາເທສຸ ອຸຏ຺ຐິເຕສຸປິ ອຸສ຺ສາຫໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ວີຣິຍໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ສມ຺ຠຸຕຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ຈິຕ຺ຕວໂຕ ເຈ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ມຍ຺ຫໍ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍາຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ໂມຆຣາຊາ ‘‘ປຎ຺ຎວໂຕ ເຈ ມຄ຺ຄຠາວນາ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ມຍ຺ຫໍ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ປຎ຺ຎາຘຸຣໍ ປຎ຺ຎາເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີຕິ ອາຫ ‘‘ໂມຆຣາຊາ ວີມໍສໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສີ’’ຕິ. ອິທານິ ເນສໍ ອຣິຍານໍ ອຸປຏ຺ຐານຸສ຺ສາຫມນ຺ຕຊາຕິສມ຺ປທໍ ນິສ຺ສາຍ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ລທ຺ຘວິເສເສ ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ເຕ ນິທສ຺ສນຠາເວນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຉນ຺ທຸປ຺ປາທນໍ ໂຕສນໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ຉນ຺ທສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານສທິສຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ຖາມຠາວໂຕ ຈ ວີຣິຍສ຺ສ ສູຣຕ຺ຕສທິສຕາ, ຈິນ຺ຕນປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ມນ຺ຕສໍວິຘານສທິສຕາ, ໂຍນິໂສມນສິກາຣ-ສມ຺ຠູເຕສຸ ກຸສລຘມ຺ເມສຸ ປຎ຺ຎາ ເສຏ຺ຐາຕິ ວີມໍສາຍ ຊາຕິສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສຕາ ວຸຕ຺ຕາ.

໔. ໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໒໖. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈປກຕິກາຕິ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕສຠາວາ, ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນວຏ຺ຐິຕຕາຍ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ວິປ຺ຜນ຺ທມານຈິຕ຺ຕາ. ຕຸຈ຺ຉຕາຍ ນໂຬ ວິຍາຕິ ນໂຬ, ມາໂນ, ອຸຄ຺ຄໂຕ ນໂຬ ເອເຕສນ຺ຕິ ອຸນ຺ນຬາຕິ ອາຫ – ‘‘ອຸນ຺ນຬາຕິ…ເປ… ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຈປລາຕິ ຈາປລ຺ຍຕາ ນາມ ໂລລຠາໂວ. ມຸຣາຕິ ຂຣວຈນາ, ຜຣຸສວຈນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິກິຓ຺ຓວາຈາ ນາມ ສມ຺ຜປ຺ປລາປິໂນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອສໍຍຕວຈນາ’’ຕິອາທິ. ປຏິປຕ຺ຕິຘມ຺ເມ ປມຸຏ຺ຐາ ວິນຏ຺ຐາ ປຏິວິນຏ຺ຐາ ສຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ມຸຏ຺ຐສຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ນຏ຺ຐສ຺ສຕິໂນ’’ຕິ. ອຸພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາຕິ ສມາຘິໂນ ອຠາເວນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈເນວ ອຸປຣູປຣິ ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ. ປາກຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ ອຠາວິຕກາຍຕາຍ ຄາມທາຣກາ ວິຍ ປກຕິຠູຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ເນໂມ ວຸຈ຺ຈຕິ ຠູມິຍາ ພທ຺ຘຠາວນິມິຕ຺ຕປເທໂສ, ຄມ຺ຠີໂຣ ເນໂມ ເອຕສ຺ສາຕິ ຄມ຺ຠີຣເນໂມ. ສຸຏ຺ຐຸ ນິຂາໂຕຕິອາທິ ຕສ຺ສ ປາທສ຺ສ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວທສ຺ສນໍ.

໕. ອຸຓ຺ຓາຠພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໒໗. ປຫານຕ຺ຖນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປາທປຫານຕ຺ຖໍ.

໙. ອິທ຺ຘາທິເທສນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໓໑. ອຠິຎ຺ຎາປາທກໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ ‘‘ອິທ຺ຘິລາຠາຍ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ.

໑໐. ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໓໒. ຉນ຺ທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາຕິ ຠາວນາຉນ຺ທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ລີນາກາໂຣຕິ ຠາວນາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລຍາປຕ຺ຕິ. ໂກສຊ຺ເຊນ ໂວກິຓ຺ຓາປຊ຺ຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອວໍ ປສາທາຠາເວນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິກ຺ເຂປາປຕ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປສາທຸປ຺ປາທເນນ ຍໍ ສມ຺ປຫໍສນໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂສ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຄຸເຓ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ວຕ຺ຖຸກາເມ ອາຣພ຺ຠ ວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອຸປ຺ປຖໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ທຓ຺ຑນຏ຺ເຐນ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນຏ຺ເຐນ ສຸຕ຺ຕານິ ເອວ ທຓ຺ໂຑຕິ ສຸຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ, ເຕນ ສຸຕ຺ຕທຓ຺ເຑນ ຈິຕ຺ຕໍ ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ປຎ຺ຈກາມຄຸເຓ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕວິກ຺ເຂໂປ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸວິສໂຏ’’ຕິ.

ປຸເຣປຈ຺ຉາຠາໂວ ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ມນສິກາຣວເສນ ອຸຄ຺ຄຫວເສນ ວາຕິ ຕທຸຠຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຖ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕິລີນາທີສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສູຕິ ອຕິລີນາຕິປຄ຺ຄຫິຕສໍຂິຕ຺ຕອນຸວິກ຺ຂິຕ຺ຕສຎ຺ຎິເຕສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ. ຕຕ຺ຖ ຠາວນໍ ອນຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາວ ສງ຺ໂກໂຈ ອຕິລີນຕາ, ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ສງ຺ໂກໂຈ ສໍຂິຕ຺ຕຕາ, ອນ຺ໂຕສງ຺ເຂໂປ ອຕິປຄ຺ຄຫິຕຕາ, ອຈ຺ຈາຣທ຺ຘວີຣິຍຕາ ອນຸວິກ຺ຂິຕ຺ຕຕາ. ພຫິທ຺ຘາ ວິສມວິຕກ຺ການຸຠາວນໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣວເສນ ອຏ຺ຐິກສຎ຺ຎາວເສນ ວາ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ສຣີຣວເສນ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາ’’ຕິອາທິ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໗; ມ. ນິ. ໑.໑໑໐).

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສງ຺ກຣໂຕ ອາກິຣີຍນ຺ຕິ ປກາຣໂຕ ຐປີຍນ຺ຕີຕິ ອາກາຣາ, ຠາຄາຕິ ອາຫ – ‘‘ເຍຫິ ອາກາເຣຫີຕິ ເຍຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫີ’’ຕິ. ລິງ຺ຄີຍຕິ ສລ຺ລກ຺ຂີຍຕີຕິ ລິງ຺ຄໍ, ສຓ຺ຐານໍ. ນິມີຍຕິ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທີຍຕີຕິ ນິມິຕ຺ຕໍ, ອຸປຏ຺ຐານໍ. ໂຍ ຠິກ຺ຂູຕິອາທິ ອາໂລກສຎ຺ຎໍ ໂຍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ທສ຺ສນໍ. ອງ຺ຄເຓຕິ ວິວຏງ຺ຄເຓ. ອາໂລກສຎ຺ຎໍ ມນສິກໂຣຕິ ຣຕ຺ຕິຍໍ. ວີຣິຍາທີສຸປີຕິ ຍຖາ ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ’’ຕິ ຉນ຺ເທ ວິຕ຺ຖາຣນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ວີຣິຍາທີສຸປິ ເອໂສ ເອວ ວິຕ຺ຖາຣນໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

ປາສາທກມ຺ປນວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອໂຍຄຸຬວຄ຺ໂຄ

໒. ອໂຍຄຸຬສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໓໔. ອິມິນາ ຈຕຸມຫາຠູຕມເຍນາຕິ ອິມິນາ ສພ຺ພໂລກປຈ຺ຈກ຺ເຂນ ຈຕູຫິ ມຫາຠູເຕຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ຈຕຸມຫາຠູຕມເຍນ. ມໂນມໂຍ ປນ ນິມ຺ມິຕກາໂຍ ຠຄວໂຕ ຣຸຈິວເສນ ປເຣສໍ ປຈ຺ຈກ຺ໂຂ ໂຫຕິ. ໂອມາຕີຕິ ອວມາຕິ. ອວ-ປຸພ຺ໂພ ຫິ ມາ-ສທ຺ໂທ ສຕ຺ຕິອຕ຺ໂຖປິ ໂຫຕີຕິ ‘‘ປໂຫຕິ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ອສມ຺ຠິນ຺ນປທນ຺ຕິ ອສາຘາຣຓປທໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອນາຄຕຕ຺ຕາ. ກາຍສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕ ສໂມທຫນໍ ອາໂຣປນໍ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕຕາກຣຓຎ຺ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈິຕ຺ຕຄຕິຍາ ປວຕ຺ຕນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕຄຕິຍາ ເປເສຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕຄຕິຄມນໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາຍສ຺ສ ປຣິຓາມເນນ ‘‘ອຍໍ ກາໂຍ ອິມໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ກາຍສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕນ ສມານຄຕິກຕາຐປນໍ. ກຖໍ ປນ ກາໂຍ ທນ຺ຘປວຕ຺ຕິໂກ ລຫຸປວຕ຺ຕິນາ ຈິຕ຺ເຕນ ສມານຄຕິໂກ ໂຫຕີຕິ? ນ ສພ຺ພຖາ ສມານຄຕິໂກ. ຍເຖວ ຫິ ກາຍວເສນ ຈິຕ຺ຕປຣິຓາມເນ ຈິຕ຺ຕໍ ສພ຺ພຖາ ກາເຍນ ສມານຄຕິກໍ ນ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ກທາຈິ ຕໍ ສຠາວສິທ຺ເຘນ ອຕ຺ຕໂນ ຂເຓນ ອວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ທນ຺ຘວຸຕ຺ຕິກສ຺ສ ຣູປຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ‘‘ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຍໍ ກາໂຍ ວິຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ປນ ອຘິຏ຺ຐາເນນ ທນ຺ຘຄຕິກສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອນຸວຕ຺ຕນໂຕ ຍາວ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕາວ ກາຍຄຕິອນຸໂລເມເນວ ຫຸຕ຺ວາ ສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ກາຍຄຕິຍາ ປຣິຓາມິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ‘‘ອຍໍ ກາໂຍ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາເນນ ປເຄວ ສຸຂລຫຸສຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ ອຠາວິຕິທ຺ຘິປາທານໍ ວິຍ ທນ຺ຘໍ ອວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຍຖາ ລຫຸກໍ ກຕິປຍຈິຕ຺ຕວາເຣເນວ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປວຕ຺ຕມາໂນ ກາໂຍ ຈິຕ຺ຕຄຕິຍາ ປຣິຓາມິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓເນວ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ພາຫາສມິຎ຺ຊນປສາຣຓູປມາປິ ອຸປຈາເຣນ ວິນາ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ຍຸຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ. ອຎ຺ຎຖາ ຘມ຺ມຕາວິໂລມຕາ ສິຍາ, ນາປິ ຘມ຺ມານໍ ລກ຺ຂຓຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອິທ຺ຘິພເລນ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕເມວ ປນ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ.

໓-໑໐. ຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໘໓໕-໘໔໒. ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜລານ’’ນ຺ຕິ ອາຄຕສຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ທ຺ເວ ຜລານິ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອໂຍຄຸຬວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິທ຺ຘິປາທສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.