໒. ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນວຄ຺ໂຄ

໑. ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໘໑. ‘‘ອິສີນໍ ປຕນຸປ຺ປຕນວເສນ ໂອສີທນອຸປ຺ປຕນຏ຺ຐານວເສນ ເອວໍ ‘ອິສິປຕນ’ນ຺ຕິ ‘ລທ຺ຘນາເມ’ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘ເອຕ຺ຖ ຫີ’’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາມນ຺ເຕສີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ອາມນ຺ຕນາ, ຕສ຺ມາ ສມຸທາຄມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຖຸ ປຸພ຺ພຈຣິຕໍ ສງ຺ເຂເປເນວ ປກາເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ‘‘ທີປງ຺ກຣປາທມູເລ ກຕາຠິນີຫາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ມາຣພລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ມາຣຎ຺ຈ ມາຣພລຎ຺ຈ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ. ອຖ ວາ ມາຣສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ພາຫິຣຎ຺ຈາຕິ ທຸວິຘໍ ພລໍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ. ‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕ-ສທ຺ໂທ ‘‘ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ຎາຓໍ ອປຣນ຺ເຕ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໑໐໖໓) ວິຍ ຠາຄປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວ ອິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏ຺ຐາສາ’’ຕິ. ສຫ ສມຸທາຫາເຣນາຕິ ອຸຈ຺ຈາຣຓສມກາລໍ. ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ. ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ສມາຄຈ຺ຉິໍສຸ ປຣິປກ຺ກກຸສລມູລາ ສຈ຺ຈາຠິສມ຺ໂພຘາຍ ກຕາຘິກາຣາ.

ຄິຫິສຎ຺ໂຎຊນນ຺ຕິ ຄິຫິພນ຺ຘນໍ. ຉິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ຫຣິຕ຺ວາ. ນ ວຬຎ຺ເຊຕພ຺ພາຕິ ນານຸຍຸຎ຺ເຊຕພ຺ພາ. ກິເລສກາມສຸຂສ຺ສາຕິ ກິເລສກາມຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ. ອນຸໂຍໂຄຕິ ອນຸຠໂວ. ຄາມວາສີຫິ ເສວິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຄາມວາສີນໍ ສນ຺ຕໂກ. ອຕ຺ຕໂນຕິ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ. ອາຫິໂຕ ອຫໍມາໂນ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕຠາໂວ. ທຸກ຺ຂກຣຓນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປາທນໍ. ອຕ຺ຕມາຣເຓຫີຕິ ອຕ຺ຕພາຘເນຫິ. ອຸປສມາຍາຕິ ກິເລສວູປສໂມ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕທຕ຺ຖສມ຺ປທານວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກິເລສູປສມຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ.

ສຈ຺ຈຎາຓາທິວເສນ ຕໂຍ ປຣິວຏ຺ຏາ ເອຕສ຺ສາຕິ ຕິປຣິວຏ຺ຏໍ, ຎາຓທສ຺ສນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສຈ຺ຈຎາຓາ’’ຕິອາທິ. ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓນ຺ຕິ ປຏິເວຘຎາຓໍ ອາຫ. ເຕສຸເຍວ ສຈ຺ເຈສຸ. ຎາເຓນ ກຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ຈ ປຣິຎ຺ຎາປຏິເວຘາທິກິຈ຺ຈສ຺ສ ຈ ຊານນຎາຓໍ, ‘‘ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຏິເວຘໂຕ ປເຄວາ’’ຕິ ເກຈິ. ປຈ຺ຉາຕິ ອປເຣ. ຕຖາ ກຕຎາຓໍ. ທ຺ວາທສາກາຣນ຺ຕິ ທ຺ວາທສວິຘອາກາຣເຠທໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ເຎສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ.

ປຏິເວຘຎາຓມ຺ປິ ເທສນາຎາຓມ຺ປິ ຘມ຺ມຈກ຺ກນ຺ຕິ ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ຎາຓກິຈ຺ຈໍ ປຘານນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທິຘມ຺ມສມຸທາໂຍ ປນ ປວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ຈກ຺ກນ຺ຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ. ອຖ ວາ ຈກ຺ກນ຺ຕິ ອາຓາ, ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຕໍ ຈກ຺ກຎ຺ຈ, ຘມ຺ເມນ ຎາເຍນ ຈກ຺ກນ຺ຕິປິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ. ຍຖາຫ ‘‘ຘມ຺ມຎ຺ຈ ປວຕ຺ເຕຕິ ຈກ຺ກຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ, ຈກ຺ກຎ຺ຈ ປວຕ຺ເຕຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ, ຘມ຺ເມນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ, ຘມ຺ມຈຣິຍາຍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິອາທິ (ປຏິ. ມ. ໒.໔໐-໔໑). ອຸຠຍມ຺ປີຕິ ປຏິເວຘຎາຓໍ ເທສນາຎາຓນ຺ຕິ ອຸຠຍມ຺ປິ. ເອຕນ຺ຕິ ຕທຸຠຍໍ. ອິມາຍ ເທສນາຍາຕິ ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ປກາເສນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ຍຖາວຸຕ຺ຕຎາຓທ຺ວຍສງ຺ຂາຕໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ນາມ ປວຕ຺ຕນກິຈ຺ຈສ຺ສ ອນິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ. ປຕິຏ຺ຐິເຕຕິ ອຎ຺ຎາສິ ໂກຓ຺ຑຎ຺ຎຕ຺ເຖເຣນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕ. ປວຕ຺ຕິຕໍ ນາມ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນນ຺ຕຣຘານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາໂທ, ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕປຸພ຺ພສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາ, ອຸປຣິມຄ຺ຄາຘິຄໂມ ປນສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ ເອວາຕິ.

ເອກປ຺ປຫາເຣນາຕິ ເອເກເນວ ປຫາຣສຎ຺ຎິເຕນ ກາເລນ. ທິວສສ຺ສ ຫິ ຕຕິໂຍ ຠາໂຄ ປຫາໂຣ ນາມ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ເຕນ ຂເຓນ ເຕນ ລເຍນ ເຕນ ມຸຫຸຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປຫາຣກ຺ຂຓສລ຺ລກ຺ຂຓເມວ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາໂຓຠາໂສຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓານຸຠາເວນ ປວຕ຺ໂຕ ໂອຠາໂສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐາໂນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນສ຺ສ ອາຣມ຺ເຠ ວິຍ ປຣິສມາປເນ ອຕິວິຍ ອຸຬາຣຕມໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸທປາທິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິມສ຺ສປິ ອຸທານສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໙. ສງ຺ກາສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໘໙. ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓເນ ວຓ຺ຓີຍນ຺ເຕຕິ ວຓ຺ຓາ. ເຕເຍວ ປຣິຍາເຍນ ອກ຺ຂຣຓໂຕ ອກ຺ຂຣານິ. ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ເຊນ຺ຕີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອກາຣາທິເກ ສຣສມຎ຺ຎາ, ກກາຣາທິເກ ພ຺ຍຎ຺ຊນສມຎ຺ຎາ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ວຓ຺ຓສມຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວຓ຺ຓານໍ ວາ ເອກເທສາ ຍທິທໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ ນາມາ’’ຕິ. ເນຕ຺ຕິຍໍ ປນ ວາກ຺ເຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສມຎ຺ຎາ. ພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄຫເຓເນວ ເຈຕ຺ຖ ອາກາຣນິຣຸຕ຺ຕິນິທ຺ເທສາ ຄຫິຕາ ເອວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສງ຺ກາສນາຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຎາປນາ ຠາຄໂສ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຠຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ. ສງ຺ກາສນຄ຺ຄຫເຓເນວ ເຈຕ຺ຖ ປກາສນາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ວິຠຕ຺ຕິໂຍ ຫິ ອຕ຺ຖວຈເນເນວ ວິວຣນ຺ຕິ, ຕາຫິ ກາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕາເຍວາຕິ, ຕາຫິປິ ອຕ຺ຖປທານິ ຄຫິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍໍ ເນຕ຺ຕິອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສພ຺ພາກາເຣນາຕິ ສຠາຄາທິວິຠາວນາກາເຣນ. ວຓ຺ຓາທີນນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ປນ ວິຕ຺ຖາເຣ ປວຕ຺ຕວຓ຺ຓາທີນໍ. ຕສ຺ມາຕິ ວຓ຺ຓາທີນໍ ອນ຺ຕອຠາວໂຕ. ເອວມາຫາຕິ ‘‘ອປຣິມາຓາ ວຓ຺ຓາ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ ສງ຺ກາສນາ’’ຕິ ເອວມາຫ.

໑໐. ຕຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໙໐. ສຠາວາວິຊຫນຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທຸກ຺ຂສຠາວສ຺ສ ກທາຈິປິ ອປຣິຈ຺ຈຊເນນ ຕຖສຠາວໍ. ເຕນາຫ ‘‘ທຸກ຺ຂຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂເມວ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ສຠາວສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂສຠາວສ຺ສ. ອໂມຆຕາຍາຕິ ອວຎ຺ຌຕາຍ. ອວິຕຖນ຺ຕິ ນ ວິຕຖໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫິ ທຸກ຺ຂໍ ອທຸກ຺ຂໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຎ຺ຎຠາວານຸປຄເມນາຕິ ສມຸທຍາທິສຠາວານຸປຄມເນນ ມຸສາ ນ ໂຫຕີຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎຖາ ນ ໂຫຕີຕິ ອນຎ຺ຎຖໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.