໑໒. ສຈ຺ຈສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ສມາຘິວຄ຺ໂຄ

໑. ສມາຘິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໗໑. ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຍາຕິ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ‘‘ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’’ຕິ ປທໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ. ຍຖາຠູຕາທິວເສນາຕິ ຍຖາຄຕາທິວເສນ. ຍຖາຠູຕໍ ນາມ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ‘‘ສມາຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິອາທິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ຕຖາ ຍສ຺ມາ’’ຕິອາທິສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ຍຖາຠູຕວເສນ ກາຣຓຈ຺ເຉໂທ ກໂຕ ‘‘ຕຖາ ຍສ຺ມາ’’ຕິອາທິວຈເນຫິ. ວຓ຺ຓາຕິ ອກ຺ຂຣາ, ‘‘ຄຸຓາ’’ຕິ ເກຈິ. ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານີຕິ ນາມາທິປທານິ ເຈວ ຕໍສມຸທາຍຠູຕພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ຈ.

໓. ປຐມກຸລປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໐໗໓-໗໕. ສາສນາວຈຣາ ອຘິປ຺ເປຕາ ພາຫິຣການໍ ສຈ຺ຈາຠິສມຍສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ຕຖາຕິ ອິມິນາ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈເມສຸ ອຕ຺ຖວິເສສາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ເທສນາຕິ ອາຫ ‘‘ເຕນ ເຕນ ອຠິລາເປນາ’’ຕິອາທິ.

໑໐. ຕິຣຈ຺ຉານກຖາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໘໐. ທຸຄ຺ຄຕິໂຕ ສໍສາຣໂຕ ຈ ນິຍ຺ຍາຕິ ເອເຕນາຕິ ນິຍ຺ຍານໍ, ສຄ຺ຄມຄ຺ໂຄ ໂມກ຺ຂມຄ຺ໂຄ ຈ. ຕສ຺ມິໍ ນິຍ຺ຍາເນ ນິຍຸຕ຺ຕາ, ຕໍ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ນິຍ຺ຍານິກາ. ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລສໂຕ ວາ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ອີ-ກາຣສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ ຍ-ກາຣສ຺ສ ກ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍານິກາ. ເຈຕນາຍ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓິ. ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ອນິຍ຺ຍານິກາ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ອນິຍ຺ຍານິກຕ຺ຕໍ. ຕິຣຈ຺ຉານຠູຕນ຺ຕິ ຕິໂຣກຣຓຠູຕໍ. ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາເວຕິ ອນິຈ຺ຈຕາປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຈຕຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານຠາເວ. ສາຕ຺ຖກນ຺ຕິ ທານສີລາທິນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຫິຕປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ.

ວິສິຂາຕິ ຆຣສນ຺ນິເວໂສ. ວິສິຂາຄຫເຓນ ຈ ຄາມາທິຄຫເຓ ວິຍ ຕນ຺ນິວາສິໂນ ວິເສສໂຕ ຄຫິຕາ ‘‘ອາຄໂຕ ຄາໂມ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ເຕນາຫ ‘‘ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ. ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານາປເທເສນ ກຸມ຺ຠທາສິໂຍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ – ‘‘ກຸມ຺ຠທາສິກຖາ’’ຕິ. ອຍາຖາວໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐິຕິສໍຫາຣາທິວເສນ ໂລໂກ ອກ຺ຂາຍຕິ ເອເຕນາຕິ ໂລກກ຺ຂາຍິກາ. ອິຕິ ອິມິນາ ປກາເຣນ ຠໂວ, ອິມິນາ ອຠໂວຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາຍ ອິຕິຠວາຠວກຖາຍ ສທ຺ຘິໍ.

ສມາຘິວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນວຄ຺ໂຄ

໑. ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໘໑. ‘‘ອິສີນໍ ປຕນຸປ຺ປຕນວເສນ ໂອສີທນອຸປ຺ປຕນຏ຺ຐານວເສນ ເອວໍ ‘ອິສິປຕນ’ນ຺ຕິ ‘ລທ຺ຘນາເມ’ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘ເອຕ຺ຖ ຫີ’’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາມນ຺ເຕສີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ອາມນ຺ຕນາ, ຕສ຺ມາ ສມຸທາຄມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຖຸ ປຸພ຺ພຈຣິຕໍ ສງ຺ເຂເປເນວ ປກາເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ‘‘ທີປງ຺ກຣປາທມູເລ ກຕາຠິນີຫາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ມາຣພລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ມາຣຎ຺ຈ ມາຣພລຎ຺ຈ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ. ອຖ ວາ ມາຣສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ພາຫິຣຎ຺ຈາຕິ ທຸວິຘໍ ພລໍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ. ‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕ-ສທ຺ໂທ ‘‘ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ຎາຓໍ ອປຣນ຺ເຕ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໑໐໖໓) ວິຍ ຠາຄປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວ ອິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏ຺ຐາສາ’’ຕິ. ສຫ ສມຸທາຫາເຣນາຕິ ອຸຈ຺ຈາຣຓສມກາລໍ. ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ. ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ສມາຄຈ຺ຉິໍສຸ ປຣິປກ຺ກກຸສລມູລາ ສຈ຺ຈາຠິສມ຺ໂພຘາຍ ກຕາຘິກາຣາ.

ຄິຫິສຎ຺ໂຎຊນນ຺ຕິ ຄິຫິພນ຺ຘນໍ. ຉິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ຫຣິຕ຺ວາ. ນ ວຬຎ຺ເຊຕພ຺ພາຕິ ນານຸຍຸຎ຺ເຊຕພ຺ພາ. ກິເລສກາມສຸຂສ຺ສາຕິ ກິເລສກາມຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ. ອນຸໂຍໂຄຕິ ອນຸຠໂວ. ຄາມວາສີຫິ ເສວິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຄາມວາສີນໍ ສນ຺ຕໂກ. ອຕ຺ຕໂນຕິ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ. ອາຫິໂຕ ອຫໍມາໂນ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕຠາໂວ. ທຸກ຺ຂກຣຓນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປາທນໍ. ອຕ຺ຕມາຣເຓຫີຕິ ອຕ຺ຕພາຘເນຫິ. ອຸປສມາຍາຕິ ກິເລສວູປສໂມ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕທຕ຺ຖສມ຺ປທານວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກິເລສູປສມຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ.

ສຈ຺ຈຎາຓາທິວເສນ ຕໂຍ ປຣິວຏ຺ຏາ ເອຕສ຺ສາຕິ ຕິປຣິວຏ຺ຏໍ, ຎາຓທສ຺ສນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສຈ຺ຈຎາຓາ’’ຕິອາທິ. ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓນ຺ຕິ ປຏິເວຘຎາຓໍ ອາຫ. ເຕສຸເຍວ ສຈ຺ເຈສຸ. ຎາເຓນ ກຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ຈ ປຣິຎ຺ຎາປຏິເວຘາທິກິຈ຺ຈສ຺ສ ຈ ຊານນຎາຓໍ, ‘‘ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຏິເວຘໂຕ ປເຄວາ’’ຕິ ເກຈິ. ປຈ຺ຉາຕິ ອປເຣ. ຕຖາ ກຕຎາຓໍ. ທ຺ວາທສາກາຣນ຺ຕິ ທ຺ວາທສວິຘອາກາຣເຠທໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ເຎສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ.

ປຏິເວຘຎາຓມ຺ປິ ເທສນາຎາຓມ຺ປິ ຘມ຺ມຈກ຺ກນ຺ຕິ ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ຎາຓກິຈ຺ຈໍ ປຘານນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທິຘມ຺ມສມຸທາໂຍ ປນ ປວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ຈກ຺ກນ຺ຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ. ອຖ ວາ ຈກ຺ກນ຺ຕິ ອາຓາ, ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຕໍ ຈກ຺ກຎ຺ຈ, ຘມ຺ເມນ ຎາເຍນ ຈກ຺ກນ຺ຕິປິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ. ຍຖາຫ ‘‘ຘມ຺ມຎ຺ຈ ປວຕ຺ເຕຕິ ຈກ຺ກຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ, ຈກ຺ກຎ຺ຈ ປວຕ຺ເຕຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ, ຘມ຺ເມນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ, ຘມ຺ມຈຣິຍາຍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິອາທິ (ປຏິ. ມ. ໒.໔໐-໔໑). ອຸຠຍມ຺ປີຕິ ປຏິເວຘຎາຓໍ ເທສນາຎາຓນ຺ຕິ ອຸຠຍມ຺ປິ. ເອຕນ຺ຕິ ຕທຸຠຍໍ. ອິມາຍ ເທສນາຍາຕິ ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ປກາເສນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ຍຖາວຸຕ຺ຕຎາຓທ຺ວຍສງ຺ຂາຕໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ນາມ ປວຕ຺ຕນກິຈ຺ຈສ຺ສ ອນິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ. ປຕິຏ຺ຐິເຕຕິ ອຎ຺ຎາສິ ໂກຓ຺ຑຎ຺ຎຕ຺ເຖເຣນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕ. ປວຕ຺ຕິຕໍ ນາມ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນນ຺ຕຣຘານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາໂທ, ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕປຸພ຺ພສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາ, ອຸປຣິມຄ຺ຄາຘິຄໂມ ປນສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ ເອວາຕິ.

ເອກປ຺ປຫາເຣນາຕິ ເອເກເນວ ປຫາຣສຎ຺ຎິເຕນ ກາເລນ. ທິວສສ຺ສ ຫິ ຕຕິໂຍ ຠາໂຄ ປຫາໂຣ ນາມ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ເຕນ ຂເຓນ ເຕນ ລເຍນ ເຕນ ມຸຫຸຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປຫາຣກ຺ຂຓສລ຺ລກ຺ຂຓເມວ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາໂຓຠາໂສຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓານຸຠາເວນ ປວຕ຺ໂຕ ໂອຠາໂສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐາໂນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນສ຺ສ ອາຣມ຺ເຠ ວິຍ ປຣິສມາປເນ ອຕິວິຍ ອຸຬາຣຕມໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸທປາທິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິມສ຺ສປິ ອຸທານສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໙. ສງ຺ກາສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໘໙. ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓເນ ວຓ຺ຓີຍນ຺ເຕຕິ ວຓ຺ຓາ. ເຕເຍວ ປຣິຍາເຍນ ອກ຺ຂຣຓໂຕ ອກ຺ຂຣານິ. ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ເຊນ຺ຕີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອກາຣາທິເກ ສຣສມຎ຺ຎາ, ກກາຣາທິເກ ພ຺ຍຎ຺ຊນສມຎ຺ຎາ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ວຓ຺ຓສມຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວຓ຺ຓານໍ ວາ ເອກເທສາ ຍທິທໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ ນາມາ’’ຕິ. ເນຕ຺ຕິຍໍ ປນ ວາກ຺ເຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສມຎ຺ຎາ. ພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄຫເຓເນວ ເຈຕ຺ຖ ອາກາຣນິຣຸຕ຺ຕິນິທ຺ເທສາ ຄຫິຕາ ເອວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສງ຺ກາສນາຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຎາປນາ ຠາຄໂສ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຠຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ. ສງ຺ກາສນຄ຺ຄຫເຓເນວ ເຈຕ຺ຖ ປກາສນາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ວິຠຕ຺ຕິໂຍ ຫິ ອຕ຺ຖວຈເນເນວ ວິວຣນ຺ຕິ, ຕາຫິ ກາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕາເຍວາຕິ, ຕາຫິປິ ອຕ຺ຖປທານິ ຄຫິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍໍ ເນຕ຺ຕິອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສພ຺ພາກາເຣນາຕິ ສຠາຄາທິວິຠາວນາກາເຣນ. ວຓ຺ຓາທີນນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ປນ ວິຕ຺ຖາເຣ ປວຕ຺ຕວຓ຺ຓາທີນໍ. ຕສ຺ມາຕິ ວຓ຺ຓາທີນໍ ອນ຺ຕອຠາວໂຕ. ເອວມາຫາຕິ ‘‘ອປຣິມາຓາ ວຓ຺ຓາ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ ສງ຺ກາສນາ’’ຕິ ເອວມາຫ.

໑໐. ຕຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໙໐. ສຠາວາວິຊຫນຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທຸກ຺ຂສຠາວສ຺ສ ກທາຈິປິ ອປຣິຈ຺ຈຊເນນ ຕຖສຠາວໍ. ເຕນາຫ ‘‘ທຸກ຺ຂຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂເມວ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ສຠາວສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂສຠາວສ຺ສ. ອໂມຆຕາຍາຕິ ອວຎ຺ຌຕາຍ. ອວິຕຖນ຺ຕິ ນ ວິຕຖໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫິ ທຸກ຺ຂໍ ອທຸກ຺ຂໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຎ຺ຎຠາວານຸປຄເມນາຕິ ສມຸທຍາທິສຠາວານຸປຄມເນນ ມຸສາ ນ ໂຫຕີຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎຖາ ນ ໂຫຕີຕິ ອນຎ຺ຎຖໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ໂກຏິຄາມວຄ຺ໂຄ

໑. ໂກຏິຄາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໙໑. ອນນຸໂພຘາຕິ ປຏິເວຘສ຺ສ ອນຸຣູປໂພຘາຠາເວນ. ອປ຺ປຏິເວຘາຕິ ສຈ຺ຈານໍ ປຏິມຸຂໍ ເວຘາຠາເວນ.

໒. ທຸຕິຍໂກຏິຄາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໙໒. ຜລສມາຘິຜລປຎ຺ຎານນ຺ຕິ ອຄ຺ຄຜລສມາຘິອຄ຺ຄຜລປຎ຺ຎານໍ.

໗. ຕຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໙໗. ອຣິຍານນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘານໍ ອຣິຍານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ.

໘. ໂລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໙໘. ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ເທສິຕຕ຺ຕາ ຈາຕິ ອິມິນາ ປຏິເວຘຎາເຓນ ເທສນາຎາເຓນ ຈ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອຣິຍສນ຺ຕການິ ໂຫນ຺ຕິ ອຣິຍສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕກຠາວໂຕ.

໑໐. ຄວມ຺ປຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໐໐. ເອກປ຺ປຏິເວໂຘຕິ ເອເກເນວ ຎາເຓນ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ເອກຊ຺ຌໍ ປຏິເວໂຘ.

ໂກຏິຄາມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ສີສປາວນວຄ຺ໂຄ

໓. ທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໐໑. ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຏ຺ຏສ຺ມິໍເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ອທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ.

໕. ສຕ຺ຕິສຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໐໕. ຠເວຍ຺ຍ ເຈຕິ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານິ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ສຫິເຕຫິ ເຕຫິ ສຈ຺ຈາຠິສມໂຍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ປຣິກປ຺ປນາ ນ ກາຕພ຺ພາຕິ.

໙. ອິນ຺ທຂີລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໐໙. ອຊ຺ຌາສຍນ຺ຕິ ສສ຺ສຕາທິເຠທໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ. ໂສ ຫິ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ຄາຫສ຺ສ ມຸຂຠູຕຕ຺ຕາ ມຸຂນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕຎ຺ຈ ອປເຣ ອທິຏ຺ຐສຈ຺ຈາ ໂອໂລເກນ຺ຕິ, ທິຏ຺ຐສຈ຺ຈາ ປນ ເນວ ໂອໂລເກນ຺ຕິ.

໑໐. ວາທຕ຺ຖິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໑໐. ກຸກ຺ກຸໂກ ປມາຓມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຫຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸກ຺ກູຕິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ.

ສີສປາວນວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປປາຕວຄ຺ໂຄ

໑. ໂລກຈິນ຺ຕາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໑໑. ໂລກຈິນ຺ຕນ຺ຕິ ໂລກສນ຺ນິເວສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕວີມໍສາວ. ‘‘ໂລກຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕໍຕໍໂລກປຣິຍາປນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນາຬິເກຣາທໂຍຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອວຸຕ຺ຕານໍ ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕິອາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ເອວຣູປນ຺ຕິ ເອທິສໍ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຕໍຕໍໂລກຈິຕ຺ຕໍ.

ວິຄຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຕຕ຺ຖປຣຕ຺ຖໂຕ ອປຄຕວິຕກ຺ໂກ ອທ຺ທສ ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐຫິໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມ຺ພຣິມາຍນ຺ຕິ ສມ຺ພເຣນ ອສຸຣິນ຺ເທນ ອຸປ຺ປາທິຕໍ ອສຸຣມາຍໍ, ຍໍ ‘‘ອິນ຺ທຊາລ’’ນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ ອິນ຺ທສ຺ສ ໂມຫນຕ຺ຖໍ ອຸປ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ. ສມ຺ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ປຣິຘາເວຕ຺ວາ. ຍຖາ ເນຕິ ເນ ອສຸເຣ ຍຖາ ໂສ ປຸຣິໂສ ປສ຺ສຕິ, ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐຫິໍສຸ. ກສ຺ມາ ປເນເຕ ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐຫິໍສູຕິ? ຕໍ ປຸຣິສໍ ຕຕ຺ຖ ຕຖານິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍຎ຺ຈ ເທໂວ’’ຕິ ອາສງ຺ກນ຺ຕາ ຕຖາ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠິສມຸຬາລຉິທ຺ເທຫິ ປວິສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອສຸຣຠວນໍ ຄຕາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ເທວານໍເຍວ ໂມຫຍມານາ’’ຕິ.

໒-໓. ປປາຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໑໑໒-໓. ມຣິຍາທປາສາໂຓຕິ ຄິຊ຺ຌກູຏປພ຺ພຕສ຺ສ ມຣິຍາທປາກາຣສທິໂສ ມຫນ຺ໂຕ ປາສາໂຓ. ອນິຏ຺ຐຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປ-ສທ຺ໂທ ສຠາວຕ຺ໂຖ ‘‘ປິຍຣູເປ ສາຕຣູເປ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໘-໔໐໙) ວິຍາຕິ ອາຫ – ‘‘ອນິຏ຺ຐສຠາວ’’ນ຺ຕິ.

໕. ວາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໑໕. ອຸປາສນນ຺ຕິ ອາຈຣິຍອຸປາສນໍ, ອາຈຣິຍໍ ອນ຺ເຕວາສິນາ ວາ ທິວເສ ທິວເສ ສິກ຺ຂນວເສນ ອຸປາສິຕພ຺ພໂຕ ອຸປາສນນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ກຓ຺ຑຂິປນສິປ຺ປໍ. ກຓ຺ຑໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ເຕຕິ ສຣໍ ຂິປນ຺ເຕ. ໂປງ຺ຂານຸໂປງ຺ຂນ຺ຕິ ໂປງ຺ຂສທ຺ທຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກໍ ກຓ຺ຑໍ ຂິປິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປຣໍ ອນຸໂປງ຺ຂນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອປຣນ຺ຕິ ຕຕິຍກຓ຺ຑໍ. ອນຸໂປງ຺ຂໍ ນາມ ອິທນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນຸໂປງ຺ຂໍ ນາມ ທຸຕິຍສ຺ສ ໂປງ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ຕຕິເຍນ ສເຣນ ວິຊ຺ຌີຍຕິ. ປຸນ ອປຣໍ ຕສ຺ສ ໂປງ຺ຂນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ອປຣາປຣໍ ອວິຣຊ຺ຌນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸຣຠິສມ຺ຠວຕຣນ຺ຕິ ອຠິຠວິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕຣໍ. ວາລນ຺ຕິ ເກສໍ. ສຕ຺ຕຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິຜາເລຕ຺ວາ. ຕສ຺ສ ເອກໍ ເຠທນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ເກສສ຺ສ ເອກໍ ອໍສຸສງ຺ຂາຕໍ ເຠທໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ວາຕິງ຺ຄຓມຊ຺ເຌ ພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ວາຕິງ຺ຄຓຜລສ຺ສ ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ອປຣໍ ເຠທນ຺ຕິ ອປຣໍ ເກສສ຺ສ ອໍສຸສງ຺ຂາຕໍ ເຠທໍ. ອຄ຺ຄໂກຏິຍໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ຕສ຺ສ ວາລເຠທສ຺ສ ອູກາມຕ຺ຕໍ ລິຂາມຕ຺ຕໍ ວາ ກຓ຺ຑສ຺ສ ອຄ຺ຄໂກຏິໍ ອຘິກໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ອຸສຠມຕ຺ເຕຕິ ວີສຕິຍຏ຺ຐິມຕ຺ເຕ ຐາເນ ຐິໂຕ. ກຓ຺ຑພທ຺ຘາຍ ໂກຏິຍາຕິ ກຓ຺ຑພທ຺ຘາຍ ວາລສ຺ສ ໂກຏິຍາ ວາຕິງ຺ຄຓພນ຺ຘນວາລສ຺ສ ໂກຏິໍ ປຏິວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ.

໘. ທຸຕິຍຉິຄ຺ຄຬຍຸຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໑໘. ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ຍທິຈ຺ຉາວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ. ຉິຄ຺ຄເຬນາຕິ ຉິຄ຺ຄຬປເທເສນ. ຉິຄ຺ຄຬຸປຣີຕິ ເຫຏ຺ຐິມຍຸຄສ຺ສ ຉິຄ຺ຄຬປເທສສ຺ສ ອຸປຣິ. ອາຣຸຬ຺ຫສ຺ສ ຉິຄ຺ຄເຬນາຕິ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຉິທ຺ເທນ. ຄີວປ຺ປເວສນໍ ວິຍາຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຍຸຄານໍ ຉິທ຺ທປເທເສເນວ ອຸປຣູປຣິ ຐິຕານໍ ຉິທ຺ທນ຺ຕເຣນ ກາຓກຈ຺ຉປສ຺ສ ຄີວປ຺ປເວສນໍ ອຘິຈ຺ຈຕຣສມ຺ຠວໍ. ຕໂຕປິ ອຘິຈ຺ຈຕຣສມ຺ຠໂວ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕລາໂຠ, ຕໂຕ ອຘິຈ຺ຈຕມສມ຺ຠໂວ ອຣິຍມຄ຺ຄປຏິລາໂຠຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິເວໂຘ ອຕິວິຍ ອຘິຈ຺ຈຕຣສມ຺ຠໂວ’’ຕິ.

ປປາຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອຠິສມຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໑໑໒໑. ອຠິສມຍສໍຍຸຕ຺ເຕ ວິຕ຺ຖາຣິໂຕວ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໗. ປຐມອາມກຘຎ຺ຎເປຍ຺ຍາລວຄ຺ໂຄ

໓. ປຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໓໓. ໂລກິຍມ຺ປິ ວິສຸທ຺ຘຕ຺ເຖນ ‘‘ອຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠຕີຕິ ‘‘ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕເຣນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔. ສຸຣາເມຣຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໓໔. ປິຏ຺ຐສຸຣາຕິ ປິຏ຺ເຐນ ກາຕພ຺ພສຸຣາ, ຕຖາ ໂອທນສຸຣາ ປູວສຸຣາ, ມຊ຺ຊຣສາທິຠູເຕ ກິຓ຺ເຓ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພາ ສຸຣາ ກິຓ຺ຓປກ຺ຂິຕ຺ຕສຸຣາ. ສມ຺ຠາຣສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ມູລເຠສຊ຺ຊສມ຺ຠາເຣຫິ ສໍຍຸຕ຺ຕາ. ປຸປ຺ຜາສໂວຕິ ນາຬິເກຣປຸປ຺ຜາທິໂຕ ອສ຺ສວນກອາສໂວ. ມຸທ຺ທິກຜລາທິໂຕ ອສ຺ສວນກອາສໂວ ຜລາສໂວ. ອິຕີຕິອາທິອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ມຘ຺ວາສວຄຸຬາສວສມ຺ຠາຣສໍຍຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຸຣາສວວິນິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສຸຣາສວວິນິມຸຕ຺ຕໍ.

໑໐. ປຈາຍິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໔໐. ນີຈວຸຕ຺ຕິໂນຕິ ກຸເລ ເຊຏ຺ຐານໍ ມຫາປິຕຸຈູຬປິຕຸເຊຏ຺ຐຠາຕິກາທີນໍ ອຠິວາທນປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານອຎ຺ຊລິກມ຺ມສາມີຈິກມ຺ມາທິວເສນ ນີຈວຸຕ຺ຕິໂນ.

໘. ທຸຕິຍອາມກຘຎ຺ຎເປຍ຺ຍາລວຄ຺ໂຄ

໘. ພີຊຄາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໔໘. ‘‘ມູລພີຊ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ມູລເມວ ພີຊນ຺ຕິ ມູລພີຊໍ, ມູລພີຊໍ ເອຕສ຺ສາຕິປິ ມູລພີຊໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິເມນ ພີຊຄາໂມ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ພີຊານໍ ສມູໂຫ’’ຕິ ກຕ຺ວາ, ທຸຕິເຍນ ຠູຕຄາໂມ. ທຸວິໂຘເປໂສ ສາມຎ຺ຎນິທ຺ເທເສນ, ‘‘ມູລພີຊຎ຺ຈ ມູລພີຊຎ຺ຈ ມູລພີຊ’’ນ຺ຕິ ເອກເສສນເຍນ ວາ ພີຊຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ຜຬຸພີຊນ຺ຕິ ປພ຺ພພີຊໍ. ພາຫິຣປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣສມວາເຍ ສທິສຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິເສສກາຣຓຠາວໂຕ ວິຣຸຫນສມຕ຺ເຖ ສາຣຜເລ ນິຣຸຬ຺ໂຫ ພີຊ-ສທ຺ໂທ. ຕທຕ຺ຖສິທ຺ຘິຍາ ມູລາທີສຸປິ ເກສຸຈິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຕໂຕ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ເອເກນ ພີຊ-ສທ຺ເທນ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພີຊພີຊ’’ນ຺ຕິ ‘‘ຣູປຣູປໍ, ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໒໗) ຈ ຍຖາ. ນີລຕິຓຣຸກ຺ຂາທິກສ຺ສາຕິ ອລ຺ລຕິຓສ຺ສ ເຈວ ອລ຺ລຣຸກ຺ຂາທິກສ຺ສ ຈ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ໂອສຘິຄຈ຺ຉລຕາທີນໍ ຄຫຓໍ.

໙. ວິກາລໂຠຊນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໔໙. ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມຊ຺ຌນ຺ຫິໂກ, ອຍໍ ພຸທ຺ຘາທິອຣິຍານໍ ອາຈິຓ຺ຓສມາຈິຓ຺ໂຓ ໂຠຊນສ຺ສ ກາໂລ, ຕທຎ຺ໂຎ ວິກາໂລຕິ ອາຫ – ‘‘ວິກາລໂຠຊນາຕິ ກາລາຕິກ຺ກນ຺ຕໂຠຊນາ’’ຕິ.

໑໐. ຄນ຺ຘວິເລປນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໕໐. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜນ຺ຕິ ຄນ຺ຖິມໍ ອຄນ຺ຖິມໍ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜຊາຕໍ, ຕຖາ ປິສິຕາທິເຠທໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຄນ຺ຘຊາຕໍ.

໙. ຕຕິຍອາມກຘຎ຺ຎເປຍ຺ຍາລວຄ຺ໂຄ

໑. ນຈ຺ຈຄີຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໕໑. ສງ຺ເຂປໂຕ ‘‘ສພ຺ພປາປສ຺ສ ອກຣຓ’’ນ຺ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕໍ (ທີ.ນິ. ໒.໙໐; ຘ.ປ. ໑໘໓) ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕຉນ຺ທຣາຄປວຕ຺ຕິໂຕ ນຈ຺ຈາທີນໍ ທສ຺ສນໍ ນ ອນຸໂລເມຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສາສນສ຺ສ ອນນຸໂລມຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອຕ຺ຕນາ ປເຣຫິ ຈ ປໂຍຊິຍມານໍ ປໂຍຊາປິຍມານຎ຺ຈ ເອເຕເນວ ນຈ຺ຈ-ສທ຺ເທນ ຄຫິຕໍ, ຕຖາ ຄີຕວາທິຕສທ຺ເທຫິ ຈາຕິ ອາຫ – ‘‘ນຈ຺ຈນນຈ຺ຈາປນາທິວເສນາ’’ຕິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຄາຍນ-ຄາຍາປນ-ວາທນ-ວາທາປນາທີນິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ທສ຺ສເນນ ເຈຕ຺ຖ ສວນມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕໍ ວິຣູເປກເສສນເຍນ. ຍຖາສກໍ ວິສຍສ຺ສ ອາໂລຈນສຠາວຕາຍ ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ສວນກິຣິຍາຍປິ ທສ຺ສນສງ຺ເຂປສພ຺ຠາວໂຕ ‘‘ທສ຺ສນາ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິສູກຠູຕສ຺ສ ຄີຕສ຺ສ ສວນໍ ກທາຈິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ວິສູກຠູຕາ ທສ຺ສນາ ຈາ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກອຏ຺ຐກຖາຍ (ຂຸ. ປາ. ອຏ຺ຐ. ໒.ປຈ຺ຉິມປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) – ‘‘ຘມ຺ມູປສໍຫິຕໍ ຄີຕໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຄີຕູປສໍຫິໂຕ ຘມ຺ໂມ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ.

໒. ອຸຈ຺ຈາສຍນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໕໒. ອຸຈ຺ຈາຕິ ອຸຈ຺ຈ-ສທ຺ເທນ ສມານຕ຺ຖໍ ເອກໍ ສທ຺ທນ຺ຕຣໍ. ເສຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສຍນໍ, ອຸຈ຺ຈາສຍນໍ ມຫາສຍນຎ຺ຈ ສມຓສາຣຸປ຺ປຣຫິຕໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອກປ຺ປິຍຕ຺ຖຣຓ’’ນ຺ຕິ. ອາສນ຺ທາທິອາສນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສຍເນເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ອາຘາເຣ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ຕທາຘາຣກິຣິຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນາ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ຕທຸປໂຠຄຠູຕນິສຊ຺ຊານິປຊ຺ຊເນຫິ ວິຣຕິ ທສ຺ສິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນຎ຺ຈ ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນຎ຺ຈາຕິ ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນນ຺ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ເອກເສສນເຍນ ອຍໍ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ ຍຖາ – ‘‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນ’’ນ຺ຕິ (ອຸທາ. ໑). ອາສນກິຣິຍາປຸພ຺ພກຕ຺ຕາ ວາ ສຍນກິຣິຍາຍ ສຍນຄ຺ຄຫເຓເນວ ອາສນມ຺ປິ ຄຫິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໓. ຊາຕຣູປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໕໓. ອຎ຺ເຎປິ ອຸຄ຺ຄຫາປເນ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕສາທິຍເນ ຈ ປຏິຄ຺ຄຫຓຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປນ຺ຕິ, ນ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສາທິຍນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖ ວາ ຕິວິຘໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາເຍນ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ອຸຄ຺ຄຫຓໍ, ວາຈາຍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ອຸຄ຺ຄຫາປຓໍ, ມນສາ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ສາທິຍນໍ. ຕິວິຘມ຺ປິ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ສາມຎ຺ຎນິທ຺ເທເສນ, ເອກເສສນເຍນ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ເນວ ນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ອາມກຘຎ຺ຎປຏິຄ຺ຄຫຓາ’’ຕິອາທີສຸປິ.

໔. ອາມກຘຎ຺ຎສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໕໔. ນີວາຣາທິອຸປຘຎ຺ຎສ຺ສ ສາລິອາທິມູລຘຎ຺ຎນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕ຺ຕວິຘສ຺ສາ’’ຕິ.

໕. ອາມກມໍສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໕໕. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ວສານິ ເຠສຊ຺ຊານິ – ອຈ຺ຉວສໍ, ມຈ຺ຉວສໍ, ສຸສຸກາວສໍ, ສູກຣວສໍ, ຄທ຺ຣຠວສ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໒; ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໖໒໓) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິທໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ນາມ. ຕສ຺ສ ປນ ‘‘ກາເລ ປຏິຄ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໒໖໒) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕາ’’ຕິ. ວິນຍວເສນ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໐. ຈຕຸຕ຺ຖອາມກຘຎ຺ຎເປຍ຺ຍາລວຄ຺ໂຄ

໒-໓. ກຍວິກ຺ກຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໑໖໒-໖໓. ກສ຺ສຈິ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ຄຫຓໍ ກໂຍ, ທານໍ ວິກ຺ກໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຄາມນ຺ຕເຣ ສນ຺ຕິເກ ຈ ຄມນໍ ທູຕກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປຫິຓຄມນໍ ຂຸທ຺ທກຄມນໍ.

໔. ຕຸລາກູຏສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໖໔. ຣູປກູຏໍ ສຣູເປນ ສທິເສນ ຉລໂວຫາໂຣ. ອງ຺ຄກູຏໍ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖາທິນາ ອງ຺ຄານໍ ຉລກຣຓໍ. ຄຫຓກູຏໍ ມາເນສຸ ຄຫຓວເສນ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກູຏໍ ອຍຈຸຓ຺ຓາທິນາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນນ ຉລກຣຓໍ. ມຫຕິຍາ ຕຸລາຍ. ປຈ຺ຉາຠາເຄຕິ ຕຸລາຍ ປຈ຺ຉິມຠາເຄ. ຫຕ຺ເຖນາຕິ ຫຕ຺ຖປເທເສນ. ອກ຺ກມຕີຕິ ອຸຏ຺ຐາຕຸໍ ອເທນ຺ໂຕ ຄຓ຺ຫາຕິ. ທທນ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄຕິ ປເຣສໍ ທທນ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຫຕ຺ເຖນ ຕຸລໍ ອກ຺ກມຕິ. ຕນ຺ຕິ ອຍຈຸຓ຺ຓໍ.

ໂລຫປາຕິໂຍຕິ ຕມ຺ພໂລຫປາຕິໂຍ. ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອສນິຂາທສຸວຓ຺ຓກນກລິມ຺ປິຕາ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ກໂຣນ຺ຕິ. ມານຠາຊນສ຺ສ ຫທຍຠູຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣສ຺ສ ຠິນ຺ນໍ ຫທຍເຠໂທ. ນິມິຍມານສ຺ສ ຕິລຕຓ຺ຑຸລາທິກສ຺ສ ສິຂາຍ ອຄ຺ຄໂກຏິຍາ ຠິນ຺ນໍ ສິຂາເຠໂທ. ເຂຕ຺ຕາທີນໍ ມິນນຣຊ຺ຊຸຍາ ອຎ຺ຎຖາກຣຓໍ ຣຊ຺ຊຸເຠໂທ. ຣຊ຺ຊຸຄຫເຓເນວ ເຈຕ຺ຖ ທຓ຺ຑກສ຺ສ ຄຫຓໍ ກຕເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໖-໑໑. ເຉທນສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໑໖໖-໗໑. ວໂຘຕິ ມຸຏ຺ຐິປ຺ປຫາຣກສາຕາຬນາທີຫິ ຫິໍສນໍ, ວິເຫຐນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິເຫຐນຕ຺ໂຖປິ ຫິ ວຘ-ສທ຺ໂທ ທິສ຺ສຕິ ‘‘ອຕ຺ຖານໍ ວຘິຕ຺ວາ ວຘິຕ຺ວາ ໂຣເທຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີສຸ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ມາຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປນ ໂປຖນໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ ມາຣຓສທ຺ທສ຺ສ ວິຫິໍສເນປິ ທິສ຺ສນໂຕ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອາມກຘຎ຺ຎເປຍ຺ຍາລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ມຫາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຄມນກຖາວຓ຺ຓນາ

ສກລຣູປາຣູປສມ຺ມສເນ ສຓ຺ຫສຸຂຸມວິສຍຎາຓຕາຍ ວິປສ຺ສນາຈາຣນິປຸຓພຸທ຺ຘີນໍ ສຸສໍຍຕກາຍວຈີສມາຈາຣຕາຍ ສມຖວິປສ຺ສນາສຸ ສມ຺ມເທວ ຍຕນໂຕ ຈ ຍຕີນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸສຈ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທເຠເທ ປຣມຕ຺ຖຘມ຺ເມ ນານານເຍຫິ ຎາຓວິຠາຄສ຺ສ ສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ພຫຸກາຣສ຺ສ ສໍຍຸຕ຺ຕາຄມວຣສ຺ສ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນໍ ກາຕຸໍ ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສນໂຕ ເອວ ນິປຸຓາ ຍາ ມຍາ ອຏ຺ຐກຖາ ອາຣທ຺ຘາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສວິເສສໍ ປຎ຺ຎາວຫຄຸຓຕ຺ຕາ ເອວ ຫິສ຺ສ ຄນ຺ຖາຣມ຺ເຠ ອາທິໂຕປິ ‘‘ປຎ຺ຎາປເຠທຊນນສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣນ຺ຕິ ສໍຍຸຕ຺ຕມຫາອຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣໍ. ເອກູນສຏ຺ຐິມຕ຺ໂຕຕິ ໂຖກໍ ອູນຠາວໂຕ ມຕ຺ຕ-ສທ຺ທຄ຺ຄຫຓໍ.

ມູລຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕມຫາອຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣເມວ ປຸນ ນິຄມນວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ມູລຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣນ຺ຕິ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖາສຸ ອຕ຺ຖສາຣໍ. ເຕນ ເອຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສໍຍຸຕ຺ຕມຫາອຏ຺ຐກຖາຍ ອຕ຺ຖສາຣໍ ອາທາຍ ອິມໍ ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ເສສມຫານິກາຍານມ຺ປິ ມູລຏ຺ຐກຖາສຸ ອິຘ ວິໂຍຄກ຺ຂມໍ ອຕ຺ຖສາຣໍ ອາທາຍ ອກາສິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ມຫາວິຫາຣາຘິວາສີນ’’ນ຺ຕິ ຈ ອິທໍ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ ‘‘ມຫາວິຫາຣາຘິວາສີນໍ ສມຍໍ ປກາສຍນ຺ຕິໍ ມຫາວິຫາຣາຘິວາສີນໍ ມູລຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣໍ ອາທາຍາ’’ຕິ ຈ. ເຕນ ປຸຎ຺ເຎນ. ໂຫຕຸ ສພ຺ໂພ ສຸຂີ ໂລໂກຕິ ກາມາວຈຣາທິວິຠາໂຄ ສພ຺ໂພ ສຕ຺ຕໂລໂກ ຍຖາຣຫໍ ໂພຘິຕ຺ຕຍາຘິຄມວເສນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ນິພ຺ພານສຸເຂນ ສຸຂິໂຕ ໂຫຕູຕິ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ສຸຂາຘິຄມາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ຎໍ ປຣິຓາເມຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ

ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສໍຍຸຕ຺ຕຏີກາ ສມຕ຺ຕາ.