໑໑. ໂສຕາປຕ຺ຕິສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ເວຬຸທ຺ວາຣວຄ຺ໂຄ

໑. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໙໗. ອນຸຄ຺ຄຫຄຣຫເຓສຸ ນິປາໂຕຕິ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນຄຣຫຕ຺ຖໂຊຕໂກ ນິປາໂຕ. ກິເມຕ຺ຖ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ກິໍ ວາ ຄຣຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕຸນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ. ຄຣຫນ຺ໂຕ ນິນ຺ທນ຺ໂຕ. ອິສ຺ສຣສີໂລ ອິສ຺ສໂຣ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ອິສ຺ສຣິຍໍ, ປຠຸຕາ. ອຘີນໍ ປຕິ ອຘິປຕິ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ອາຘິປຈ຺ຈໍ, ສາມິຠາໂວຕິ ອາຫ – ‘‘ອິສ຺ສຣິຍາຘິປຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອນນ຺ຕການີຕິ ອນ຺ຕຣຫິຕານິ.

ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນາຕິ ວຕ຺ຖຸຕ຺ຕຍສ຺ສ ຄຸເຓ ຍາຖາວໂຕ ອເວຈ຺ຈ ປວິສິຕ຺ວາ ປສາໂທ. ໂສ ປນ ເກນຈິ ຈລນຣຫິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຈລປ຺ປສາເທນາ’’ຕິ. ມຄ຺ເຄນາຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ. ອາຄຕປ຺ປສາໂທ ຕສ຺ສ ອຘິຄເມນ ລທ຺ຘປ຺ປສາໂທ. ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມນ຺ຕິ ເອກຊ຺ຌໍ. ອຣິຍສາວການຎ຺ຫິ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ໂຕວ ຕີສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທໍ ອາວຫນ຺ໂຕ ເອວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ວິສຍຠູຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວຕ຺ຖູນໍ ວເສນ ຕິຘາ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ມາ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ເອໂກ, ຕສ຺ມາວ ນິນ຺ນານາກຣໂຓ ໂຫຕິ ປວຕ຺ຕຏ຺ຐານເຠເທ ສຕິປິ. ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຫີຕິອາທິນາ ນເຍນ ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣຕິ. ປສາໂທ ໂອກປ຺ປນາ. ເປມໍ ຠຕ຺ຕິ. ຄາຣວໍ ຄຣຸກຣຓໍ. ມຫນ຺ຕໍ ອຸຬາຣໍ. ເອຕໍ ວິຠາເຄນ ນຕ຺ຖິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມານຕ຺ຕາ.

ເອວນ຺ຕິ ຠວນ຺ຕເຣປິ ອໂກປນີຍຕາຍ. ສທິສວເສນາຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ອຂຓ຺ຑາທີຫິ ສທິສວເສນ. ເຕນາຫ ‘‘ມຸຂວຏ຺ຏິ ຍຎ຺ຫິ ຉິນ຺ເນ’’ຕິອາທິ. ຂຓ຺ຑາ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ຂຓ຺ຑາ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອາຄຕານຸກ຺ກເມນ ສີລສ຺ສ ອາທິມຊ຺ຌວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ວາຕິ ສີລໂກຏ຺ຐາສານໍ. ເອກນ຺ຕຣໍ ຠິນ຺ນນ຺ຕິ ອຠິນ຺ເນນ ເອກນ຺ຕຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ຠິນ຺ນໍ. ເຕສໍ ຂຓ຺ຑາທີນໍ. ‘‘ຠຸຊິສ຺ເສຫີ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຠຸຊິສ຺ສຠາວກເຣຫີ’’ຕິ. ອິທໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ສີລໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ. ‘‘ອຍໍ ສີລສ຺ສ ວີຕິກ຺ກໂມ’’ຕິ ເອວໍ ປຣາມສິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ເຍຫິ.

໒. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍຄຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໙໘. ເຍສນ຺ຕິ ອນິຍມໂຕ ສທ຺ຘາທີນມາຘາຣຠູຕປຸຄ຺ຄລທສ຺ສນໍ. ພຸທ຺ເຘ ປສາໂທ ຄຫິໂຕ. ໂສ ຫິ ອິຕເຣຫິ ປຐມໍ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ. ອຣິຍກນ຺ຕານິ ສີລານິ ຄຫິຕານິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສີລານໍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ສງ຺ເຆ ປສາໂທ ຄຫິໂຕ ຘມ຺ມປ຺ປສາທສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ. ຘມ຺ເມ ປສາໂທ ຄຫິໂຕ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທຠາວໂຕ. ໂສຕໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ອາທິໂຕ ປຕ຺ຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສາ ອງ຺ຄານິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄານິ. ປຈ຺ເຈນ຺ຕີຕິ ປຊາຍນ຺ຕິ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປາປຸຓນ຺ຕີ’’ຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ກຕຣປສາໂທ ວຕ຺ຕມາໂນຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມຄ຺ຄປ຺ປສາໂທຕິ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ປສາໂທ. ອາຄຕມຄ຺ຄສ຺ສາຕິ ອຘິຄຕມຄ຺ຄສ຺ສ. ມິສ຺ສກປ຺ປສາໂທ ເອໂສຕິ ຕສ຺ມາ ອຸໂຠປິ ເຖຣາ ປຓ຺ຑິຕາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ.

໓. ທີຆາວຸອຸປາສກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໙໙. ຍທຄ຺ເຄນ ຕສ຺ມິໍ ອຸປາສເກ ຍຖາວຸຕ຺ຕານິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄານິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕທຄ຺ເຄນ ໂສ ເຕສຸ ວຕ຺ຕິສ຺ສຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕູສຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ເຄສຸ ສນ຺ທິສ຺ສສີ’’ຕິ. ວິຊ຺ຊໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ວິຊ຺ຊາຠາຄິຍາ, ເຕສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ປຣິຍາປນ຺ນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຊ຺ຊາຠາຄິເຍຕິ ວິຊ຺ຊາໂກຏ຺ຐາສິເກ’’ຕິ.

໔-໕. ປຐມສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໐໐໐-໑໐໐໑. ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ປຐມມຄ຺ໂຄ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ສ ອຘິຄມູປາໂຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄໍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິຍາ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິລາຠງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ໂສຕາປຕ຺ຕິອຕ຺ຖາຍາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ. ອງ຺ຄນ຺ຕິ ກາຣຓໍ. ອິຕເຣ ຣຕນຕ຺ຕຍປ຺ປສາທາທໂຍ. ປຸພ຺ພຠາຄິຍາຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄໍ ກາຣຓນ຺ຕິ.

໖. ຖປຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໐໒. (ວິຕານໍ ກາຍານໍ ກາລນກາຍ, ກາຣຓສ຺ສ ອຸປຄຕານໍ ສາຕປຣິຍາ ສິຊ຺ຌຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຍປຣິປຊ຺ຌາຍມຸເຂນ ຕນ຺ຕິໍ ຐເປສິ ຠຄວາ. ນ ຫິ ປສ຺ສຖ ນມຕ຺ເຖຫິ ກຣເຓ ນິຣຕ຺ຖໂກ ປິຕິ ວຕ຺ຕຕິ. ‘‘ນິຍຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕເມວ ນິຍມໍ ‘‘ມຊ຺ຌິມປເທເສເຍວາ’’ຕິ ອວຘາຣເຓນ ວິຠາເວຕິ. ມຫາມຓ຺ຑລຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕປິ ມຊ຺ຌິມປເທສສ຺ສ ອນ຺ຕນ຺ເຕເນວ ຈຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ວິເນຍ຺ຍຊນສ຺ສ ສໂມສຣຓຕາ ມຕ຺ຕປນວາຈມຫຕ຺ຖສຸປນນ຺ຕິ.) [ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປາໂຐ ອສຸທ຺ໂຘ ທຸສ຺ໂສຘນີໂຍ ຈ, ສຸທ຺ຘປາໂຐ ຄເວສິຕພ຺ໂພ.] ອຣຸຓຸຏ຺ຐາປນມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈນ຺ຕປເທເສ ປນ ທູເຣ ວິເນຍ຺ຍຊນາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຄ຺ຄຜເລສຸ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຈ຺ຈາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມປເທເສ ເອວ ວາສໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ເສຫິ ກຕານໍ ກາຣານໍ ມຫປ຺ຜລຠາວນິຍມນຕ຺ຖນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ອາສນ຺ເນ ໂນ ຠຄວາ’’ຕິ ອິທໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ເກວລ’’ນ຺ຕິ ອາທິມາຫ.

ສກິຎ຺ຈນສປລິໂພຘນຏ຺ເຐນາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈນໍ ປລິໂພໂຘ ອສມາປິຕກິຈ຺ຈຕາ, ຕທຸຠຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາວາເສຕິ ມຫາເຄເຫ.

ທ຺ເວປິ ຊນາຕິ ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາຓາ. ສິຕໍ ນາມ ມນ຺ທຫສິຕໍ. ຫສິຕໍ ນາມ ວິສ຺ສຏ຺ຐຫສິຕໍ. ມຸຕ຺ຕຈາໂຄຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄຏີກາຍໍ (ວິສຸທ຺ຘິ. ມຫາຏີ. ໑.໑໖໐) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສໍວິຠາເຄຕິ ປຣສ຺ສ ທານວເສນ ສໍວິຠຊເນ. ອກຕວິຠາຄນ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມວເສນ ນ ກຕວິຠາຄໍ. ປຸຄ຺ຄລວເສນ ປນ ‘‘ສີລວນ຺ເຕຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກຕວິຠາຄເມວ ມຫປ຺ຜລຕາກຣເຓນ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ພໍ ທາຕພ຺ພເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕ’’ນ຺ຕິ.

(ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປາໂຐ ອສຸທ຺ໂຘ ທຸສ຺ໂສຘນີໂຍ ຈ, ສຸທ຺ຘປາໂຐ ຄເວສິຕພ຺ໂພ.)

໗. ເວຬຸທ຺ວາເຣຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໐໓. ປເວຓິອາຄຕສ຺ສາຕິ ອເນກປຸຣິສຍຸຄວເສນ ປຣມ຺ປຣາຄຕສ຺ສ. ອຕ຺ຕນິ ອຸປເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ເນຕ຺ວາ ປຣສ຺ມິໍ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ປຣສ຺ສເປໂສ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ’’ຕິອາທິ. ອມນ຺ຕຠາເສນາຕິ ສມ຺ຜສ຺ສ ສມ຺ຜປ຺ປລາປສ຺ສ ອມນ຺ຕາຍ ມນ຺ຕາຣຫິຕຠາສເນນ.

໘-໙. ປຐມຄິຎ຺ຊກາວສຖສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໐໐໔-໕. ທ຺ເວ ຄາມາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຎາຕີນໍ ຄາມາຕິ ກຕ຺ວາ. ຎາຕິເກຕິ ເອວໍລທ຺ຘນາເມ ເອກສ຺ມິໍ ຄາມເກ. ຄິຎ຺ຊກາວສເຖຕິ ຄິຎ຺ຊກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິຏ຺ຐກາ, ຄິຎ຺ຊກາຫິ ເອວ ກໂຕ ອາວສໂຖ, ຕສ຺ມິໍ. ໂສ ກິຣ ອາວາໂສ ຍຖາ ສຸຘາຫິ ປຣິກມ຺ເມນ ປໂຍຊນໍ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ອິຏ຺ຐກາຫິ ເອວ ຈິນິຕ຺ວາ ກໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຏ຺ຐກາມເຍ ອາວສເຖ’’ຕິ. ຕຸລາຖມ຺ຠທ຺ວາຣພນ຺ຘກວາຏຜລການິ ປນ ທາຣຸມຍາ ເອວ. ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕຸ, ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຕໍ ໂອຣໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ, ໂອຣມ຺ຠາຄສ຺ສ ວາ ຫິຕານິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ. ເຕນາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐາຠາຄິຍານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕີຫິ ມຄ຺ເຄຫີຕິ ເຫຏ຺ຐິເມຫິ ຕີຫິ ມຄ຺ເຄຫິ. ເຕຫິ ປຫາຕພ຺ພຕາຍ ຫິ ເຕສໍ ສຎ຺ໂຎຊນານໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍຕາ, ໂອຣໍ ຠຎ຺ຊິຍານິ ວາ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ວຸຕ຺ຕານິ ນິຣຸຕ຺ຕິນເຍນ. ອິທານິ ພ຺ຍຕິເຣກມຸເຂນ ເນສໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍຠາວໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານິ ສມຕ຺ຖຕາວິຆາເຕນ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ, ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານິ ສພ຺ພໂສ ອຠາເວນ ອຣິຍານໍ ຣູປາຣູປຠວູປປຕ຺ຕິຍາ ວິພນ຺ຘນາຍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານິ ມຄ຺ເຄນ ວາ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານີ’’ຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນາຕິ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ມຫຄ຺ຄຕຠວຄາມິກມ຺ມາຍູຫນສ຺ສ ວິພນ຺ຘນໂຕ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິອາທີນິ ຕີຓິ ສຎ຺ໂຎຊນານິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທພ຺ຍາປາທາ ວິຍ ມຫຄ຺ຄຕຠວູປປຕ຺ຕິຍາ ວິເສສປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ມຫຄ຺ຄຕຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕມ຺ປິ ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕິເຫຕຸກມ຺ມປຣິກ຺ຂເຍ ກາມຠວູປປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຕາຍ ມຫຄ຺ຄຕຠວໂຕ ອາເນຕ຺ວາ ອິເຘວ ກາມຠເວ ເອວ ນິພ຺ພຕ຺ຕາເປນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ພານິປິ ປຎ຺ຈປິ ສໍໂຍຊນານິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍາເນວ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອນາຄມນສຠາໂວຕິ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ຕສ຺ມາ ໂລກາ ອິຘ ນ ອາຄມນສຠາໂວ. ພຸທ຺ຘທສ຺ສນ-ເຖຣທສ຺ສນ-ຘມ຺ມສ຺ສວນານໍ ປນ ອຕ຺ຖາຍ ອສ຺ສ ອາຄມນໍ ອນິວາຣິຕໍ.

ກທາຈິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິຣຬາກາຣຕາ, ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ອພຫລຕາຕິ ທ຺ເວຘາປິ ຕນຸຠາໂວ. ອຠິຓ຺ຫນ຺ຕິ ພຫຸໂສ. ພຫລພຫລາຕິ ຕິພ຺ພຕິພ຺ພາ. ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍ ສນ຺ຕານໍ ມທ຺ທນ຺ຕາ ຜຣນ຺ຕາ ສາເຘນ຺ຕາ ອນ຺ຘກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ທ຺ວີຫິ ປນ ມຄ຺ເຄຫິ ປຫີນຕ຺ຕາ ຕນຸກຕນຸກາ ມນ຺ທມນ຺ທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ອກາຣຓໍ. ຕຖາ ຫິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄປຣາມສນມຕ຺ເຕນປິ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທນ຺ຕິ ‘‘ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ. ຠວຕນຸກວເສນາຕິ ອປ຺ປກຠວວເສນ. ຕນ຺ຕິ ມຫາສີວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວຈນໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍ ຠວາ ອຣິຍານໍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ປຣິປຸຓ຺ຓລກ຺ຂຓຠວາ ເອວ. ເຍ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ກີທິສໍ ຕໍ ຠວຕນຸກໍ. ຕສ຺ມາ ອຸຠຍຖາປິ ຠວຕນຸກສ຺ສ ອສມ຺ຠໂວ ເອວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐເມ ຠເວ ຠວຕນຸກໍ ນຕ຺ຖິ ອຏ຺ຐມສ຺ເສວ ຠວສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ກາມາວຈຣໂລກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິຕຣສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ວເສນ ຕຖາ ວຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ໂຍ ຫິ ສກທາຄາມີ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກສຸ ໂວມິສ຺ສກວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ໂສປິ ກາມຠວວເສເນວ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ. ຠຄວຕາ ຈ ກາມໂລເກ ຐຕ຺ວາ – ‘‘ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ຈ ອິມິນາ ປຎ຺ຈສຸ ສກທາຄາມີສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເອໂກວ ຄຫິໂຕ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ອິຘ ສກທາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ວາ ອິເຘວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຘ ປຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເທວໂລເກ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເທວໂລເກ ປຕ຺ວາ ອິຘູປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິຘ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ໂຍ ປນ ອິຘ ປຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ຍາວຕາຍຸກໍ ວສິຕ຺ວາ ປຸນ ອິຘູປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍມິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ອິມໍ ໂລກນ຺ຕິ ກາມຠໂວ ອຘິປ຺ເປໂຕ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ສເຈ ຫີ’’ຕິອາທິນາ ອຎ຺ຎໍເຍວ ຈຕຸກ຺ກໍ ທສ຺ສິຕໍ.

ຈຕູສຸ…ເປ… ສຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ ອປາຍຄມນີຍານໍ ປາປຘມ຺ມານໍ ສພ຺ພໂສ ປຫີນຕ຺ຕາ. ຘມ຺ມນິຍາເມນາຕິ ມຄ຺ຄຘມ຺ມນິຍາເມນ ນິຍໂຕ ອຸປຣິມຄ຺ຄາຘິຄມສ຺ສ ອວສ຺ສໍຠາວິຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’ຕິ. ເຕສໍ ເຕສໍ ຎາຓຄຕິນ຺ຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ‘‘ອສຸໂກ ໂສຕາປນ຺ໂນ, ອສຸໂກ ສກທາຄາມີ’’ຕິອາທິນາ ຕໍຕໍຎາຓາຘິຄມນໍ ຎາຓູປປຕ຺ຕິໍ. ຎາຓາຠິສມ຺ປຣາຍນ຺ຕິ ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ – ‘‘ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ຎາຓສຫິຕໍ ອຸປປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຠວໍ. ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ອເປກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ. ເກວລໍ ກາຍກິລມໂຖວ, ນ ເຕນ ກາຈິ ປເຣສໍ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຈິຕ຺ຕວິເຫສາ ຈິຕ຺ຕເຂໂທ, ສາ ກິເລສູປສໍຫິຕຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘານໍ ນຕ຺ຖິ.

ອາທິສ຺ສຕິ ອາໂລກີຍຕິ ອຕ຺ຕາ ເອເຕນາຕິ ອາທາສໍ, ຘມ຺ມຠູຕໍ ອາທາສໍ ຘມ຺ມາທາສໍ, ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຕນ ຫິ ອຣິຍສາວໂກ ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ ວິທ຺ຘສ຺ຕສມ຺ໂມຫຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕານໍ ຍາຖາວໂຕ ຎຕ຺ວາ ຍາຖາວໂຕ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ, ຕປ຺ປກາສນໂຕ ປນ ຘມ຺ມປຣິຍາຍສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມາທາສຕາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ. ເຍນ ຘມ຺ມາທາເສນາຕິ ອິຘ ປນ ມຄ຺ຄຘມ຺ມເມວ ວທຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ.

ເວຬຸທ຺ວາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຣາຊກາຣາມວຄ຺ໂຄ

໑. ສຫສ຺ສຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໐໗. ຘມ຺ມິກຕ຺ຕາ ເທສວາສີຫິ ອນຸກມ຺ປິໂຕ ຣາຊາຕິ ຣາຊໂກ, ຕສ຺ສ ອາຣາໂມ ຣາຊກາຣາໂມ, ຕສ຺ມິໍ. ຠູມິສີສໍ ເສຏ຺ຐປ຺ປເທໂສ, ຍຕ຺ຖ ວສນ຺ໂຕ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ເຕສໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ວາຣາເປຫີຕິ ປຏິເສເຘຫິ. ຍຸຊ຺ຌາເປຕຸນ຺ຕິ ກລຫໍ ກາຣາເປຕຸໍ. ປຸນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາຕິ ອປຣສ຺ມິໍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ. ອຸພ຺ພຏ຺ເຏຕ຺ວາຕິ ມຫຕີ ວີຈິໂຍ ອຸພ຺ພຏ຺ເຏຕ຺ວາ. ຍຖາ ຕສ຺ສ ສກລເມວ ຣຏ຺ຐໍ ເອໂກທກີຠູຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ກຕ຺ວາ ສມຸທ຺ທເມວ ຊາຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມຸທ຺ທເມວ ອກໍສູ’’ຕິ.

ອິສີນມນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາຕິ ອິສີນໍ ກາຣຓໍ ກຕ຺ວາ, ອິສີນໍ ເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອິສີນໍ ວາ ອນ຺ຕຣເຠທໍ ກຕ຺ວາ. ຕຖາ ໂລເກ ໂກລາຫລສ຺ສ ປຕ຺ຖຏຕໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ເມ ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຊານມ຺ປິ. ອຸຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ກຸລຈ຺ເຉເທນ ອຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ. ນ ເກວລໍ ສຍເມວ, ອຖ ໂຂ ສຫ ຣຏ຺ເຐຫິ. ວິຠວນ຺ຕິ ວິນາສໍ ອຸປຄໂຕ.

ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ປເສນທິນາ ໂກສລຣາເຊນ ກາຣິຕໍ ວິຫາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ເອຕໍ ‘‘ຣາຊກາຣາເມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒-໓. ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໐໐໘-໙. ອຸທຍຄາມິນິນ຺ຕິ ອາຣມ຺ຠໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິອາວຫໍ.

໔. ທຸຄ຺ຄຕິຠຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໑໐. ທຸຏ຺ຐາ ຄຕິ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິ, ທຸຄ຺ຄຕຠາໂວ ທາລິທ຺ທິຍໍ, ຕເທວ ຠຍໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ອນວເສສໍ ວາ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ ທລິທ຺ທຠຍໍ. ສມ຺ມເທວ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ.

໖. ປຐມມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໑໒. ໂວຫາຣມິຕ຺ຕາຕິ ຕໍຕໍທານຄ຺ຄຫຓວເສນ ໂວຫາຣກາ ມິຕ຺ຕາ. ອາມນ຺ຕນປຏິມນ຺ຕນອິຣິຍາປຖາທີສຸປີຕິ ອາລາປສລ຺ລາປຄມນນິສຊ຺ຊາທິອຕ຺ຖສໍວິຘານາທີສຸ. ເອກໂຕ ປວຕ຺ຕກິຈ຺ຈາຕິ ສຫ ປວຕ຺ຕກຕ຺ຕພ຺ພາ. ອມາ ສຫ ຠວນ຺ຕີຕິ ອມຈ຺ຈາ. ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອິເມ’’ຕິ ຎາຍນ຺ຕີຕິ ຎາຕີ, ອາວາຫວິວາຫສມ຺ພທ຺ຘາ. ເຕນາຫ ‘‘ສສ຺ສຸສສຸຣປກ຺ຂິກາ’’ຕິ. ໂຍນິສມ຺ພນ຺ຘາ ວາ ສາໂລຫິຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຠາຕິຠຄິນິມາຕຸລາທໂຍ’’ຕິ.

໗. ທຸຕິຍມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໑໓. ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກສ຺ສຈິ ຈ ຕຖາ ຕຖາ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປສາທສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາຠາໂວ ປສາທຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ. ຠູຕສງ຺ຆາຕສ຺ສ ຆນອາທິກສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາຠາໂວ ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ. ນິຣຍາທິຄຕິອນ຺ຕຣອຸປປຕ຺ຕິ ຄຕິອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ. ສຠາວຘມ຺ມານໍ ກກ຺ຂຬຜຸສນາທິລກ຺ຂຓສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາຠາໂວ ລກ຺ຂຓຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ. ‘‘ຐິຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ. ລກ຺ຂຓຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ລກ຺ຂຓໍ ປນ ນ ວິຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ, ເສສໍ ລພ຺ຠຕີຕິ. ປຖວີຘາຕຸຍາຕິ ສສມ຺ຠາຣປຖວີຘາຕຸຍາ. ອາໂປຘາຕຸຍາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸຣິມຠາໂວຕິ ຆນກຐິນຠາໂວ. ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ຣສຎ຺ຎຖຕ຺ຕສຠາໂວ. ຄຕິອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຕູປປຕ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຎ຺ຫິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ປສາທຎ຺ຎຖຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິເຍວ ອຣິຍສາວກສ຺ສ.

ຣາຊກາຣາມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ສຣຓານິວຄ຺ໂຄ

໑-໒. ປຐມມຫານາມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໐໑໗-໑໘. ສມິທ຺ຘນ຺ຕິ ສມ຺ປຸຓ຺ຓໍ. ສຸປຸປ຺ຜິຕນ຺ຕິ ອຸປໂສຠິຕຕາຍ ສຸປຸປ຺ຜິຕສທິສຕ຺ຕາ. ພ຺ຍູຫາ ນາມ ເຍຫິ ເອວ ປວິສນ຺ຕິ, ເຕຫິ ເອວ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ພ຺ຍູຫາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອວິນິພ຺ພິທ຺ຘຣຈ຺ຉາໂຍ’’ຕິ. ອຸທ຺ຘຕຈາຣິນາຕິ ຍຏ຺ຐນ຺ຕຣາ.

໓. ໂຄຘສກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໑໙. ຕີຫີຕິ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ອຸປ຺ປນ຺ເນຫິ ຕີຫິ ປສາທຘມ຺ເມຫິ. ຈຕູຫີຕິ ເຕຫິ ເອວ ສທ຺ຘິໍ ສີເລນ. ໂກຈິເທວາຕິອາທິ ປຣິກປ຺ປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສທ຺ຘາຍ ອຸຬາຣຕມຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຠຄວໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາຍາ’’ຕິອາທິ. ຘມ຺ໂມ ສມຸປ຺ປາໂທຕິ ວິວາທຘມ຺ມອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸ. ຕເທວ ຫິ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈິເທວ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ. ກາຣຓນ຺ຕິ ນານາກາຣຓໍ. ກລ຺ຍາຓກຸສລວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອກລ຺ຍາຓໍ ອກຸສລໍ, ຕທິທໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕອປ຺ປສາທເນນ ອປນີຕອຕ຺ຖທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ອສ຺ສາຕິ ມຫານາມສກ຺ກສ຺ສ. ອນວຊ຺ຊນໂທໂສ ເອໂສຕິ ຈຕູສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເອເກນປິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ຈຕູຫິປິ ສມນ຺ນາຄເຕນ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍາຖາວໂຕ ອນວຊ຺ຊນໂທໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔. ປຐມສຣຓານິສກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໒໐. ປມາເຓນາຕິ ເອເກນ ປມາເຓນ, ນ ສພ຺ພໂສ. ໂອໂລກນໍ ຂມນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສນມຄ຺ເຄນ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ ປຏິວິຊ຺ຌິຕພ຺ພາ. ປຐມມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມາ ເອກເທສໂຕວ ທິຏ຺ຐາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ປຣິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ປນ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ປຏິວິຊ຺ຌນກິຣິຍາຍ ວຕ຺ຕມານຕ຺ຕາ. ອຄນ຺ຕ຺ວາ ອປາເຍສຸ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ, ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາສາຣຣຸກ຺ເຂ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ໂຍ ໂກຈິ ວິຎ຺ຎຸຊາຕິໂກ ມມ ເຈ ໂຄຈຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອກສ຺ສ ອາຄມນໍ ອວຎ຺ຌໍ ອໂມຆ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ.

໕. ທຸຕິຍສຣຓານິສກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໒໑. ທຸກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ນິໂຣຊກໍ, ຕາຍ ເອວ ທຸກ຺ເຂຕ຺ຕຕາຍ ວິສມໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິສມເຂຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ໂລຓູປຫຕນ຺ຕິ ຊາຕສຠາເວນ ໂລເຓນ ອູສເຣນ ອຸປຫຕໍ. ຂຓ຺ຑານີຕິ ຂຓ຺ຑິຕານິ. ເຕເມຕ຺ວາຕິ ເຕມິຕຕ຺ຕາ. ວາຕາຕປຫຕານີຕິ ຈິຣກາລໍ ວາເຕນ ເຈວ ອາຕເປນ ຈ ອຸປຫຕານິ ອາພາຘິຕານິ.

໖. ປຐມອນາຖປິຓ຺ຑິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໒໒. ຐານນ຺ຕິ ຐານໂສ. ເຕນາຫ ‘‘ຂເຓນາ’’ຕິ. ນິຍ຺ຍານິກນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓປຏິຣູປກໍ ປກຕິປຸຣິສນ຺ຕຣຊານນາທິມິຈ຺ຉາຎາຓໍ. ຕໍ ປນ ອນິຍ຺ຍານິກໍ ‘‘ນິຍ຺ຍານິກ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ມິຈ຺ຉາປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນາ’’ຕິ. ຄຸຓວິຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສກຕ຺ຕນິ ອວຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕາ ວິມຸຕ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ.

໗. ທຸຕິຍອນາຖປິຓ຺ຑິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໒໓. ຍຖາກມ຺ມໍ ສມ຺ປເຣຕພ຺ພໂຕ ສມ຺ປຣາໂຍ, ເປຈ຺ຈຠໂວ, ສມ຺ປຣາຍເຫຕຸກໍ ສມ຺ປຣາຍິກໍ, ມຣຓຠຍໍ.

ສຣຓານິວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໒໗. ອວິຈ຺ເຉເທນ ນິຈ຺ຈປ຺ປວຕ຺ຕິຍມານານິ ປຸຎ຺ຎານິ ອຠິສນ຺ທນຏ຺ເຐນ ‘‘ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕນ ປຸຎ຺ຎນທິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ສຸຂສ຺ສ ອາຫຣຓໂຕ ອານຍນໂຕ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ.

໔. ປຐມເທວປທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓໐. ເທວານນ຺ຕິ ວິສຸທ຺ຘິເທວານໍ. ເທວປທານີຕິ ເຕສໍ ປທານິ ເທວປທານິ, ເທໂວຕິ ວາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເທວສ຺ສ ຎາເຓນ ອກ຺ກນ຺ຕປທານີຕິ ປຏິເວຘຎາເຓນ ເຈວ ເທສນາຎາເຓນ ຈ ອກ຺ກນ຺ຕປທານິ. ເທວາ ນາມ ຊາຕິເທວາ. ເຕສມ຺ປິ ເທວຏ຺ເຐນ ເທໂວຕິ ເທວເທໂວ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ.

໘. ວສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓໔. ປາຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ນິພ຺ພານໍ ສໍສາຣມໂຫຆສ຺ສ ປຣຕີຣຠາວໂຕ. ເຕນາຫ – ‘‘ຕິຓ຺ໂຓ ປາຣງ຺ຄໂຕ, ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໓໘; ອິຕິວຸ. ໖໙; ປຸ. ປ. ໑໘໘), ເຍ ຊນາ ປາຣຄາມິໂນ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໘໕) ຈ. ອຖ ວາ ປາຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ປາຣໍ, ນິພ຺ພານໍ. ໂຍ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ປາຕິ ຣກ຺ຂຕິ, ອຈ຺ຈນ຺ຕຫິເຕນ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສຸເຂນ ຈ ຣເມຕິ, ຕສ຺ມາ ປາຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຄຈ຺ຉມານາ ເອວາຕິ ປາຣໍ ນິພ຺ພານໍ ຄຈ຺ຉມານາ ເອວ. ເຕ ຘມ຺ມາ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຫານປຏິເວຘານໍ ສມກາລຕ຺ຕາ.

໑໐. ນນ຺ທິຍສກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓໖. ປວິເວກຕ຺ຖາຍາຕິ ປວິເວກສຸຂຕ຺ຖາຍ. ປຏິສລ຺ລານຕ຺ຖາຍາຕິ ພຫິທ຺ຘາ ນານາຣມ຺ມຓໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ສມ຺ມເທວ ລີນຕ຺ຖາຍ.

ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສຄາຖກປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມອຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓໗. ສງ຺ຂ຺ຍາ ອຕ຺ຖິ ເຫຏ຺ຐາ ມຫາປຖວິຍາ, ອຸປຣິ ອາກາເສນ, ປຣິໂຕ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພເຕນ, ມຊ຺ເຌ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຐິເຕຫິ ທີປປພ຺ພຕປຣິຍນ຺ເຕຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ. ຊານນ຺ເຕນ ໂຍຊນໂຕ ສງ຺ຂາຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມຫາສຣີຣມຈ຺ຉ-ກຸມ຺ຠີລ-ຍກ຺ຂ-ຣກ຺ຂສ-ມຫານາຄທານວາທີນໍ ສວິຎ຺ຎາຓການໍ, ພຬວາມຸຂປາຕາລາທີນໍ ອວິຎ຺ຎາຓການໍ ເຠຣວາຣມ຺ມຓານໍ ວເສນ ພຫຸເຠຣວໍ.

໒. ທຸຕິຍອຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓໘. ສມ຺ເຠເທຕິ ສມ຺ເຠທໍ ສໂມຘານໍ ຄຕຏ຺ຐາເນ. ຍຕ຺ຖິມາ ມຫານທິໂຍ ສໍສນ຺ທນ຺ຕິ ສເມນ຺ຕີຕິ ປຣິກປ຺ປວຈນເມຕໍ. ຕາທິສາສຸ ຫິ ມຫານທີສຸ ກາຈິ ປຸຣຕ຺ຖິມສມຸທ຺ທໍ ປວິຏ຺ຐາ, ກາຈິ ປຈ຺ຉິມໍ.

໓. ຕຕິຍອຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓໙. ‘‘ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕິກໍ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐານໍ. ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມຄ຺ຄກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ອາຫ, ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄກຸສເລຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຠາເວຕິ ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ອຣິຍຜລໍເຍວ ຘມ຺ມສາໂຣ. ກິເລສາ ຂີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ກິເລສກ຺ຂໂຍ, ນິພ຺ພານໍ, ຕສ຺ມິໍ ກິເລສກ຺ຂເຍ ຣໂຕ.

໔. ປຐມມຫທ຺ຘນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໔໐. ອຣິຍານໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຘນນ຺ຕິປິ ອຣິຍຘນໍ, ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ເກຈິ. ອນຍໂຕປິ ວິສຸທ຺ຘຏ຺ເຐນ ອຣິຍຎ຺ຈ ຕໍ ຘນຎ຺ຈ ຘນາຍິຕຏ຺ເຐນາຕິ ອຣິຍຘນໍ, ເຕນ ອຣິຍຘເນນ. ເຕເນວ ໂຠເຄນາຕິ ອຣິຍຘນໂຠເຄນ.

ສຄາຖກປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ສປ຺ປຎ຺ຎວຄ຺ໂຄ

໒. ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໔໘. ສໂມຘາເນຕ຺ວາຕິ ເຍຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທີຫິ ຠາວິຍມາເນຫິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ຕາເນວ. ຘມ຺ມສມານຕາຍ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎາເນວ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ຕໍ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ສາຘການິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ. ຕນ຺ຕິ ປເວຓີ ກຖິຕາຕິ ຍໍ ກຎ຺ຈິ ວິເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ເກວລໍ ຕນ຺ຕິວເສນ ຐິຕິ ກຖິຕາ.

໓. ຘມ຺ມທິນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໔໙. ສຕ຺ຕສຸ ຊເນສູຕິ ສຕ຺ຕສຸ ກິຕ຺ຕິຍມາເນສຸ ອຸປາສກຊເນສຸ. ຄມ຺ຠີຣາຕິອາທີສຸ ຘມ຺ມຄມ຺ຠີຣາຕິ ປາຬິຄຕິຍາ ຄມ຺ຠີຣາ, ຕຖາ ຈ ສລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ປກາສິຕເມວ. ‘‘ເຈຕນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມໍ ວທາມີ’’ຕິອາທິນາ (ອ. ນິ. ໖.໖໓; ກຖາ. ໕໓໙) ອາຄຕໍ ເຈຕນາສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຈຕນາສຫຊາຕໍ ນານາກ຺ຂຓິກ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຏ຺ຐາເນ ອາຄຕນເຍນ, ສຸຕ຺ເຕສຸ (ອ. ນິ. ໓.໑໐໑) ຈ ‘‘ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອາຄຕນເຍນ ຄມ຺ຠີຣຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນິພ຺ພານສ຺ສ ເຈວ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ປກາສນໂຕ ອສງ຺ຂຕສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖທີປກຕາ. ‘‘ອຕີຕໍປາຫໍ ຣູເປນ ຂຊ຺ຊິໍ, ເອຕຣຫິ ຂຊ຺ຊາມີ’’ຕິອາທິນາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ຂາທກຠາວສ຺ສ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຂາທິຕພ຺ພຕາຍ ວິຠາວເນນ ຂຊ຺ຊນີຍປຣິຍາເຍ (ສໍ. ນິ. ໓.໗໙) ວິເສສໂຕ ນິສ຺ສຕ຺ຕນິຊ຺ຊີວຕາ ທີປິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາທີປກາ ຂຊ຺ຊນິກສຸຕ຺ຕນ຺ຕາທໂຍ’’ຕິ. ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມາຕິ ເຍ ເຕສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕປຏິປທໍ ສມ຺ມເທວ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ເຕ ເຕສຸ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕິ ນາມ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ນ ໂຂ ເນຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນ-ກາໂຣ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ມ-ກາໂຣ ວິຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສນ຺ຘິມຕ຺ຕເມວ, ນາສ຺ສ ໂກຈິ ອຕ຺ໂຖ.

໔. ຄິລານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໕໐. ນ ໂຂ ປເນຕນ຺ຕິ ນ ໂຂ ເອຕໍ, ໂນຕິ ຈ ອມ຺ເຫຫີຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ນ ໂຂ ອມ຺ເຫຫີ’’ຕິອາທິ. ອສ຺ສສນ຺ຕີຕິ ອສ຺ສາສນີຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອສ຺ສາສກເຣຫີ’’ຕິ. ມຣິສ຺ສຕີຕິ ມາຣິໂສ, ເອກນ຺ຕຠາວິມຣໂຓ, ໂສ ປນ ມຣຓາຘີນວຸຕ຺ຕິໂກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຣຓປຏິພທ຺ໂຘ’’ຕິ. ອຘິມຸຈ຺ເຈຫີຕິ ອຘິມຸຕ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຫິ. ຕໍ ປນ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຓິຘານໍ ຐປນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຐເປຫີ’’ຕິ. ອາຄມນີຍຄຸເຓສູຕິ ປຸພ຺ພຠາຄຄຸເຓສຸ. ປມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ ອນນ຺ຕາປຣິມາຓຕ຺ຕາ. ນານາກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ນິນ຺ນານຕ຺ຕາ.

໙. ປຎ຺ຎາປຏິລາຠສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໕໕. ປຎ຺ຎາປຏິລາຠາຍາຕິ ມຄ຺ຄຜລປຎ຺ຎາຍ ປຏິລາຠຕ຺ຖໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕ຺ຕ ເສກ຺ຂາ’’ຕິອາທິ.

ສປ຺ປຎ຺ຎວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ມຫາປຎ຺ຎວຄ຺ໂຄ

໑. ມຫາປຎ຺ຎສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໕໘. ມຫນ຺ເຕ ອຕ຺ເຖ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທາທິເກ ມຫາວິຕ຺ຖາເຣ ອຕ຺ເຖ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ອເສເສຕ຺ວາ ມຸຏ຺ຐິຄເຕ ວິຍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ມຫາປຎ຺ຎວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.