໘. ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘. ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄໍ ວິຠຊິຕ຺ວາຕິ ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ’’ຕິອາທິນາ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ’’ຕິອາທິນາ ປຸນ ອປເຣນ ປຣິຍາເຍນ ວິຠຊິຕຸກາໂມ. ອຸຄ຺ຄຫຘາຣຓປຣິຈຍຎາຓານິປິ ສວນຎາເຓ ເອວ ອວໂຣຘໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ‘‘ສວນສມ຺ມສນປຏິເວຘປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິນິເວໂສຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານປຏິປຕ຺ຕິ. ປຸຣິມານິ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຏ຺ຐໍ ກນ຺ຕໍ ມນາປນ຺ຕິ ນິໂຣຘມຄ຺ເຄສຸ ນິນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ອຠິນນ຺ທນໍ, ຕນ຺ນິນ຺ນຠາໂວ ເອວ ຈ ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມກຣຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອເກເນວາກາເຣນ ສຈ຺ຈານໍ ປຏິເວຘນິມິຕ຺ຕຕາ, ໂສ ເອວ ອຠິມຸຂຠາໂວ ເຕສໍ ສມາຄໂມຕິ ເອກາຠິສມໂຍ.

ອສ຺ສາຕິ ຎາຓສ຺ສ, ໂຍຄິໂນ ວາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເກຈິ ‘‘ໂລກິຍຎາຓມ຺ປິ ປຏິເວໂຘ ສພ຺ພສ຺ສ ຍາຖາວໂພຘຠາວໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ນນຸ ອຸຄ຺ຄຫາທິປຏິເວໂຘ ຈ ປຏິເວໂຘວ, ນ ຈ ໂສ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣຕິ? ຕໍ ນ, ເກວເລນ ປຏິເວຘ-ສທ຺ເທນ ອຸຄ຺ຄຫາທິປຏິເວຘານໍ ອວຈນີຍຕ຺ຕາ, ປຏິເວຘນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວາ ອຸຄ຺ຄຫາທິວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຎາຓໍ ‘‘ປຏິເວໂຘ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ປຏິເວຘຕ຺ຕາ, ປຏິເວຘຠູຕເມວ ປນ ຎາຓໍ ອຸຊຸກໍ ປຏິເວໂຘຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ. ກິຈ຺ຈໂຕຕິ ປຣິຎ຺ຎາທິກິຈ຺ຈໂຕ. ອາຣມ຺ມຓປຏິເວໂຘຕິ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຏິເວຘມາຫ. ກິຈ຺ຈໂຕຕິ ອສມ຺ໂມຫປຏິເວຘໍ. ອຸຄ຺ຄຫາທີຫິ ສຈ຺ຈສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ປຣິຄ຺ຄໂຫ.

ທຸທ຺ທສຕ຺ຕາຕິ ອນຘິຄຕຎາເຓນ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໂຕ ທຏ຺ຐຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປາກຏານິປິ. ເຕນາຫ ‘‘ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອຸຠຍນ຺ຕິ ປຸຣິມໍ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ. ປໂຍໂຄຕິ ກິຣິຍາ, ວາຍາໂມ ວາ. ຕສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕຣສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພຕໍ ທຸກ຺ກຣຕຣຕຎ຺ຈ ອຸປມາຫິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຠວຄ຺ຄຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິອາທິນາ. ຍຖາ ປຸຣິມໍ ສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ວິຍ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ອປາກຏຕາຍ ປຣມຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ ອຸຄ຺ຄຫາທິວເສນ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປວຕ຺ຕິເຠທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ທຸກ຺ເຂ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກເມວ ຕໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ ເອກາຠິສມຍວເສເນວ ປວຕ຺ຕນໂຕ.

ກາມປຈ຺ຈນີກຏ຺ເຐນາຕິ ກາມານໍ ອຸຊຸປຈ຺ຈນີກຠາເວນ. ກາມໂຕ ນິສ຺ສຏຠາເວນາຕິ ກາເມຫິ ວິສໍຍຸຕ຺ຕຠາເວນ. ກາມໍ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ທຸວິຘມ຺ປິ ກາມໍ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ. ປຊ຺ຊຕິ ປວຕ຺ຕຕິ ເອເຕນາຕິ ປທໍ, ກາມສ຺ສ ປທນ຺ຕິ ກາມປທໍ, ກາມສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓສ຺ສ ຆາໂຕ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ, ຕໍ ກາມປທຆາຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກາມວູປສມ’’ນ຺ຕິ. ກາເມຫິ ວິວິຕ຺ຕໍ ກາມວິວິຕ຺ຕໍ. ໂສ ເອວ ຈ ເນສໍ ອນ຺ໂຕ ສມຸຈ຺ເຉທວິເວເກຕິ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ສາເຘຕພ຺ເພ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາມວິວິຕ຺ຕນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ກາມໂຕ ນິກ຺ຂມຕີຕິ ນິກ຺ຂໂມ, ໂສ ເອວ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ໂປ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສທ຺ທຕ຺ຖວິຠາເວນ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ກາມປຈ຺ຈນີກຏ຺ຐາທິໂກ ອຕ຺ຖນິທ຺ຘາຣຓວິເສໂສ ອນ຺ໂຕຄໂຘ.

ເອເສວ ນໂຍຕິ ອິມິນາ ພ຺ຍາປາທປຈ຺ຈນີກຏ຺ເຐນ ວິຫິໍສາຍ ປຈ຺ຈນີກຏ຺ເຐນາຕິອາທິກໍ ອພ຺ຍາປາທາວິຫິໍສາສງ຺ກປ຺ປານໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣຓວິຘິໍ ອຕິທິສຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ປາທໂຍຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອພ຺ຍາປາທອວິຫິໍສາສງ຺ກປ຺ເປ ເອວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ກາມ…ເປ… ສຎ຺ຎານນ຺ຕິ ກາມວິຕກ຺ກາທິວິຣຕິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ເນກ຺ຂມ຺ມາທິສຎ຺ຎານໍ. ນານຕ຺ຕາຕິ ນານາຂຓິກຕ຺ຕາ. ຕີສຸ ຐາເນສູຕິ ຕິປ຺ປກາເຣສຸ ກາຣເຓສຸ. ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສາຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫສ຺ສ. ຠູມິລທ຺ຘອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ເອສ ນໂຍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ. ປທຈ຺ເຉທໂຕຕິ ກາຣຓຸປຈ຺ເຉທໂຕ. ປທນ຺ຕິ ຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິສາຘນວເສນາຕິ ຍຖາ ສງ຺ກປ຺ໂປ ອາຍຕິໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິສາຘນວເສນ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ວິຍ ເອໂກວ ກຸສລສງ຺ກປ຺ໂປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ຈຕູສຸ ຐາເນສູຕິ ວິສໍວາທນາທີສຸ ຈຕູສຸ ວີຕິກ຺ກມຏ຺ຐາເນສຸ. ປພ຺ພຊິຕານໍ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ນາມ ອາຫາຣນິມິຕ຺ຕໂກຕິ ອາຫ ‘‘ຂາທນີຍໂຠຊນີຍາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ສພ຺ພໂສ ອເນສນາຍ ປຫານໍ ສມ຺ມາອາຊີໂວຕິ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘປ຺ປສຕ຺ເຖນ ອາຊີເວນາ’’ຕິ. ກມ຺ມປຖປຕ຺ຕານໍ ວເສນ ‘‘ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອກມ຺ມປຖປຕ຺ຕາຍ ຫິ ອເນສນາຍ ໂສ ປທຆາຕໍ ກໂຣຕິເຍວ.

ຕຖາຣູເປ ວາ ອາຣມ຺ມເຓຕິ ຍສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອິມສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ກິເລສາ ນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕສ຺ມິໍ ເອວ. ອນຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປາທສ຺ສປິ ປຕ຺ຖນາວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ. ວີຣິຍຈ຺ຉນ຺ທນ຺ຕິ ວີຣິຍສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸກາມຕາຉນ຺ທໍ. ‘‘ຉນ຺ທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວີຣິຍຎ຺ຈາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ວີຣິຍເມວ ປນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາກຸສລານຸປ຺ປາທເນ ລພ຺ຠມານຉນ຺ທຕາຍ ຘຸຣສມ຺ປຄ຺ຄຫຕາຍ ຉນ຺ທປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ວີຣິຍໍ – ‘‘ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຉນ຺ທຕາ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣຕາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໒໖) ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ໂກສຊ຺ຊປກ຺ເຂ ປຕິຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຫິຕໍ ກໂຣຕິ. ປຘານນ຺ຕິ ປຘານຠູຕວີຣິຍໍ.

ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປພນ຺ຘວເສນາຕິ ນິຣນ຺ຕຣຸປ຺ປາທນວເສນ. ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ກິຈ຺ຈສາຘນວເສນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ປຘານກິຈ຺ຈສ຺ສ ນິປ຺ຜາທນວເສນ ອນຸປ຺ປາທນາທິວເສນ. ກິຈ຺ຈສາຘນວເສນາຕິ ກາຍເວທນາຈິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕຄາຫວິຘມນວເສນ ອສຸຠທຸກ຺ຂານິຈ຺ຈານຕ຺ຕສາຘນວເສນ.

ອຍນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ສທິສາສທິສຕາວິເສໂສ. ອສ຺ສາຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ. ເອຕ຺ຖ ກຖນ຺ຕິ ຍທິ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສພ຺ພຠວຄ຺ຄາ ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ສທິສຕາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ‘‘ອາຣຸປ຺ເປ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຖໍ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖາປີ’’ຕິອາທິ. ຕໍຌານິກາວາຕິ ປຐມຊ຺ຌານາທີສຸ ຍໍ ຌານໍ ມຄ຺ຄປຏິລາຠສ຺ສ ປາທກຠູຕໍ, ຕໍຌານິກາວ ອສ຺ສ ອຣິຍສ຺ສ ອຸປຣິປິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ. ເອວນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາກາເຣນ. ປາທກຊ຺ຌານເມວ ນິຍເມຕິ ອາຣຸປ຺ເປ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ. ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ຂນ຺ຘາຕິ ສມ຺ມສິຕຂນ຺ເຘ ວທນ຺ຕິ. ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມຕິ ປາທກສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານານໍ ເຠເທ. ຍສ຺ມາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓເມວ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາທິວິເສສໍ ນິຍເມຕິ, ຕໂຕ ທຸຕິຍາທິປາທກຊ຺ຌານໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓສ຺ສ ປາທກຊ຺ຌານາຕິກ຺ກນ຺ຕານໍ ອງ຺ຄານໍ ອສມາປຊ຺ຊິຕຸກາມຕາວິຣາຄຠາວໂຕ ອິຕຣສ຺ສ ຈ ອຕພ຺ຠາວໂຕ ຕີສຸປິ ວາເທສຸ ວິປສ຺ສນາວ ນິຍເມຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ວິປສ຺ສນານິຍເມເນວ ຫິ ປຐມວາເທປິ ອປາທກຊ຺ຌານາທິປາທກາປິ ມຄ຺ຄາ ປຐມຊ຺ຌານິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕເຣຫິ ຈ ປາທກຊ຺ຌາເນຫິ ວິປສ຺ສນານິຍເມຫິ ຕໍຕໍຌານິກາວ. ເອວໍ ເສສວາເທສຸ ວິປສ຺ສນານິຍໂມ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ທຸຕິຍວາເທ ຕໍຕໍຌານິກຕາ ສມ຺ມສິຕສງ຺ຂາຣວິປສ຺ສນານິຍເມຫິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ວິປສ຺ສນາ ຕໍຕໍວິຣາຄຠາວນາ ຠາເວຕພ຺ພາ, ນ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຌານງ຺ຄາທິນິຍມໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ກໂຣຕີຕິ ເອວໍ ວິປສ຺ສນານິຍໂມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ວາເທ ປາທກສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານຸປນິສ຺ສຍສພ຺ຠາເວ ອຊ຺ຌາສໂຍ ເອກນ຺ເຕນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ ນິຍເມຕີຕິ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄສ຺ສ ເອຕິສ຺ສາ ອຏ຺ຐກຖາຍ ເອກສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ເຕສໍ ວາທວິນິຈ຺ຉໂຍ…ເປ… ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ພຠາເຄຕິ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ.

ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.