໔. ປຐມທາຣຸກ຺ຂນ຺ໂຘປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໑. ວິລາສມາໂນ ວິຍ ສາຄຣໍ ປຕ຺ວາ. ອນ຺ໂຕສາໂຂຕິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ໂອນຕສາໂຂ. ເຕເມຕີຕິ ຕິນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕິຣິຍໍ ປຕິໂຕ ທຓ຺ຑເສຕຸ ວິຍ ຐິຕຕ຺ຕາ ມຫາຊນສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຊາໂຕ, ຕຖາ ມຫນ຺ຕຠາເວນ ຄງ຺ຄາໂສຕໍ ໂອຕຣຓາທິ ນຕ຺ຖິ.

ອຍໍ ຫີຕິ ອນນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕປຸຄ຺ຄໂລ. ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ໂອຣຸຍ຺ຫາຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຣິຍມຄ຺ຄວີຖິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ. ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ນາເມຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຄິຫິພນ຺ຘນໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຕ຺ຕໂນ ຠຊມານເກຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຠຊນ຺ເຕ. ຊີວິກຕ຺ຖາຍ ປຍຸຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ປໂຍໂຄ, ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖາທິ. ຕໂຕ ປໂຍຄໂຕ ອຸຏ຺ຐິຕໍ ອາຍໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ກາຍສາມຄ຺ຄິໍ ເທຕິ ຠິກ຺ຂຕ຺ຖາຍ.

ມຸຓ຺ຑຆຏນ຺ຕິ ຠິນ຺ໂນຏ຺ຐໍ ຆຏໍ. ຂນ຺ເຘຕິ ອໍເສ. ສງ຺ຆໂຠຄນ຺ຕິ ສງ຺ຆສນ຺ຕກໍ ໂຠຄຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ອຕ຺ຖໂຕ ເອວໍ ວທນ຺ຕີຕິ ຕຖາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ ເອວໍ ວທນ຺ຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ. ຍາຄຸມຕ຺ຕເກ ຍາຄຸນ຺ຕິ ຍາຄຸໍ ປິວິຕ຺ວາ ຕາຍ ອປຣິປກ຺ກາຍ ເອວ ອຎ຺ຎໍ ຍາຄຸໍ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ກິເລສານຸຣຎ຺ຊິໂຕວາຕິ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ ອຠາເວນ ກິເລສານຸຄຕຈິຕ຺ໂຕ ເອວ. ອກ຺ຂີນິ ນີຫຣິຕ຺ວາຕິ ໂກຘວເສນ ອກ຺ຂິເກ ກໂຣນ຺ໂຕ ອກ຺ຂີນິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວິຈຣິສ຺ສຕິ. ອຸທ຺ຘໂຕ ໂຫຕິ ອວູປສນ຺ໂຕ.

ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກຕິ ສາສນິໂກ ເອວໍ ອໂຍນິໂສ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສາສນໍ ອຸທ຺ຘມ຺ມໍ ອຸພ຺ພິນຍໍ ກຕ຺ວາ ທີເປນ຺ໂຕ ອຣິຏ຺ຐສທິໂສ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອຣູປຠເວ ຣູປໍ ອຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎຖາ ຕໂຕ ຈຸຕສ຺ສ ກຸໂຕ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ. ອສຎ຺ຎີຠເວ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພຫຸຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ‘‘ໂຍ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ຠາເວຍ຺ຍ ສຕ຺ຕວສ຺ສານີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ທີ. ນິ. ໒.໔໐໔; ມ. ນິ. ໑.໑໓໗). ອນຸສໂຍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ອຎ຺ຎຖາ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊຘມ຺ມານໍ ເອກຊ຺ຌໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ສິຍາ. ເຕ ຈ ສຕ຺ຕາ ສນ຺ຘາວນ຺ຕິ ສໍສຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ກມ຺ມຜລານໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ນ ສິຍາຕິ. ອິຕິ ວທນ຺ໂຕ ເອວໍ ມິຈ຺ຉາວາທໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ວທນ຺ໂຕ.

ເຕມນຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ…ເປ… ທຸລ຺ລຠຘມ຺ມສ຺ສວໂນ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາສິເນເຫນ ອເຕມນໂຕ. ກຕວິນໂຍ ສິກ຺ຂິຕວິນໂຍ ຍຖາ ‘‘ກຕວິຊ຺ໂຊ’’ຕິ. ຘມ຺ມກຖິການໍ ວິຈາເຣຖາຕິ ອິທໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ຘມ຺ມກຖິການໍ ອຍ຺ຍານໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕວເສນ ວິຈາເຣຖາຕິ ນິຍ຺ຍາຕນວເສນ ວຕ຺ວາ. ທິວາກຖິໂກ ສຣຠາຓໂກ ສາຍນ຺ເຫ ກເຖຕິ, ປຸຣິມຍາມໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕິກຖິໂກ ຠາຓກປຸຄ຺ຄໂລ.

ນນ຺ທນວນາຠິຣາເມຕິ ນນ຺ທນວນໍ ວິຍ ມໂນຣເມ. ອສ຺ສ ຠາຣຫາຣຠິກ຺ຂູຕິ ອສ຺ສ ກິຈ຺ຈວາຫກຠິກ຺ຂູ ອຸປຊ຺ຌາຍາທໂຍ. ສຸຂນິສິນ຺ນກຖນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຖາຣກຖາປຸພ຺ພກໍ ອຸປນິສິນ຺ນກຖໍ ສຸຕ຺ວາ.

ຐິຕສຓ຺ຐາເນເນວ ຐິຕາກາເຣເນວ ຐິຕໍ, ນປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິຕ຺ຕກມ຺ມມູລາທີນິ ຐິຕສຓ຺ຐາເນເນວ ຐິຕາຕິ ໂຍຊນາ. ມຸທຸຕາຍາຕິ ມຸທຸຫທຍຕາຍ ສາເປກ຺ຂຕາຍ.

ປຏິປທນ຺ຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາປຏິປຕ຺ຕິໍ. ທີເປຕ຺ວາ ປກາເສຕ຺ວາ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາໂທຕິ ຕຕ຺ຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກອາຍຸປ຺ປາໂທ. ເຂຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ເຕລ…ເປ… ຫຕ຺ຖາຕິ ເຕລຆຏ-ມຘຸຆຏຜາຓິຕຆຏາທິຫຕ຺ຖາ. ອປກ຺ກມິໍສຸ ທຸພ຺ພິຈາຣິຕຕ຺ຕາ. ປູເຣສີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຕີຕານິ ກາລວຈນານິ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖາຍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ກິຣ ວຸຕ຺ຕານິ.

ອຸປຄມນານຸປຄມນາທີນິ ໂອຣິມສ຺ສ ປາຣິມສ຺ສ ຈ ອຸປຄມນານຸປຄມນານິ ເຈວ ມຊ຺ເຌ ສໍສີທນານິ ຈ. ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸນ຺ຕິ ຊານິຕຸໍ. ເອຕນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຈກ຺ຂຸສຠາວໍ. ໂທມນສ຺ສນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ມນ຺ທຠາວປຈ຺ຈຍໍ ໂທມນສ຺ສໍ. ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕປິ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ນາມ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕສໍກິເລສສ຺ສ ອຸປ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ. ຕິຓ຺ຓໍ ລກ຺ຂຓານນ຺ຕິ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວໂຕ ອາທິອນ຺ຕວນ຺ຕໂຕ ຕາວກາລິກໂຕ ນິຈ຺ຈປຏິກ຺ເຂປໂຕຕິອາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ລກ຺ຂຓານໍ ສລ຺ລກ຺ຂຓວເສນ.

ວາມໂຕຕິ ມິຈ຺ຉາ. ທກ຺ຂິຓໂຕຕິ ສມ຺ມາ. ຍຖາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ໂອຣຠາວຕ຺ຕາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ, ເອວໍ ເນສໍ ປຣຠາວຕ຺ຕາ ພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ ປາຣິມໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ອປາຍມຊ຺ເຌ ສໍສຣຓເຫຕຸຕາຍ ນນ຺ທີຣາໂຄວ ‘‘ມຊ຺ເຌ ສໍສາໂທ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອຸນ຺ນໂຕຕິ ‘‘ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕິອາທິນາ ອຸນ຺ນຕິໍ ອຸປຄໂຕ. ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສເນ ປໍສຸກູລິກຠາເວນ ອຕ຺ຕານໍ ທຫນໂຕ ອຎ຺ຎາກາຣຕາຄເຫຕພ຺ໂພ. ປາສາໂຓ ນຸ ໂຂ ເອສ ຂາຓຸໂກຕິ ຄເຫຕພ຺ພທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘສທິໂສ ວຸຕ຺ໂຕ.

ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ ອາວຏ຺ຏເວຄສ຺ສ ພລວຠາວໂຕ. ຈຕູສຸ ອປາເຍສູຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາວຏ຺ເຏ ປຕິຕປຸຄ຺ຄໂລ ມນຸສ຺ສໂລເກປິ ຄຸຓສຣີຣເຠທເນນ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ຓໍ ອາປຊ຺ຊຕິເຍວ, ຕສ຺ສ ຕຖາ ອາປນ຺ນຕ຺ຕາ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ ອປາເຍສຸ ຕາທິເສສຸ ຊາຍຕິ.

ສີລສ຺ສ ທຸຏ຺ຐໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຠາວຕ຺ໂຖ ອິຘ ທຸ-ສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ນິສ຺ສີໂລ’’ຕິ. ‘‘ປາປໍ ປາເປນ ສຸກຣ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ອຸທາ. ໔໘) ວິຍ ປາປ-ສທ຺ໂທ ນິຫີນປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ລາມກຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ນ ສຸຈີຕິ ກາຍວາຈາຈິຕ຺ເຕຫິ ນ ສຸຈິ. ສງ຺ກາຍ ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ສງ຺ກາຍ ປເຣສໍ ສມາຈາຣກິຣິຍໍ ສຣຕິ ອາສງ຺ກຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕານິ ກມ຺ມານິ ປວິສຕີຕິ ຕານິ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕານໍ ອນ຺ຕເຣ ປວິສຕິ. ຄຸຓານໍ ປູຕິຠາເວນາຕິ ຄຸຓຠາເວນ ຄຫິຕານໍ ສີລຘມ຺ມານໍ ສໍກິລິຏ຺ຐຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ກຈວຣຊາໂຕຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ສຎ຺ຊາຕກຈວໂຣ, ກຈວຣຠູໂຕ ວາ.

ອຓຓາ ປພ຺ພຊ຺ຊາຕິ ອຓຓສ຺ເສວ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ໂອຣິມຕີຣາທີນໍ ອຸປຄມນານຸປຄມນາທີນໍ ໂຊຕິຕຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ.

ປຐມທາຣຸກ຺ຂນ຺ໂຘປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.