໖. ອຸປຍວຄ຺ໂຄ

໑. ອຸປຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໓. ອຸເປຕີຕິ ອຸປໂຍ. ກຖມຸເປຕິ? ຕຓ຺ຫາມານາທິວເສນາຕິ ອາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິວເສນາ’’ຕິ. ກຖມິທໍ ລພ຺ຠຕີຕິ? ‘‘ອວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຈນໂຕ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ຫິ ພທ຺ໂຘ, ກິໍ ອຸເປຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ’’ຕິ ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕຖາ ອຸເປຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ໂກ ປນຸເປຕີຕິ? ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄໂລ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ອຸປຄມສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອກຸສລກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓເມວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຊວາເປຕ຺ວາຕິ ຄຫິຕຊວໍ ກຕ຺ວາ. ຍຖາ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາກຑ຺ຒິຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ, ເອວໍ ກຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຏິສນ຺ຘີ’’ຕິອາທິ. ອຄ຺ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕເມວ ‘‘ໂອກໍ ປຫາຍ ອນິເກຕສາຣີ’’ຕິ ຄາຖາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ. ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາທິວເສນ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ປຏິສນ຺ຘິຊນກສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ. ປຕິຏ຺ຐາ ນ ໂຫຕິ ສຣາຄກາເລ ວິຍ ອນຸປຏ຺ຐານໂຕ. ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ. ອນຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາຕິ ອນຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍຆາເຕນ.

ອຸປຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ພີຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໔. ພີຊຊາຕານີຕິ ຊາຕ-ສທ຺ໂທ ປທປູຣຓມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ພີຊານີ’’ຕິ. ວຈນ຺ຕິ ເສຕວຈໍ. ອຊ຺ຊຸກນ຺ຕິ ຕຈ຺ຉກໍ. ຜຓິຊ຺ຊກໍ ຕຸລສິ. ອຠິນ຺ນານີຕິ ເອກເທເສນປິ ອຂຓ຺ຑິຕານິ. ພີຊຕ຺ຖາຍາຕິ ພີຊກິຈ຺ຈາຍ. ນ ອຸປກປ຺ປຕີຕິ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ປາປິຕານີຕິ ປູຕິຕໍ ນ ອຸປຄຕານິ. ຕຓ຺ຑຸລສາຣສ຺ສ ອາທານໂຕ ສາຣາທານິ. ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓວເສນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ. ອາຣມ຺ມຓວເສນາຕິ ອາຣມ຺ມຓຠາວວເສນ. ສິເນຫນຏ຺ເຐນາຕິ ຕຓ຺ຫາຍນວເສນ ສິນິທ຺ຘຕາປາທເນນ, ຍໂຕ ‘‘ນນ຺ທູປເສຈນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ວິໂຣປິຕໍ ຕໍ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓໍ ປຏິສນ຺ຘິອງ຺ກຸຣຸປ຺ປາທນສມຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ. ສປ຺ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊາອໂຍນິໂສນມນສິກາຣາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ສປ຺ປຈ຺ຈຍໍ. ວິຣຸຫຕິ ວິປາກສນ຺ຕານຸປ຺ປາທນສມຕ຺ໂຖ ຫຸຕ຺ວາ.

ພີຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອຸທານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໕. ອຸທານໍ ອຸທາຫຣີຕິ ອຕ຺ຕມນວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣສິ. ເອສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາໂຣ ອຸທາຫາໂຣ. ຠຸໂສ ນິສ຺ສໂຍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ທານເມວ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ທານູປນິສ຺ສໂຍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ຕຕ຺ຖ ທານູປນິສ຺ສໂຍ ອນ຺ນາທິວຕ຺ຖູສຸ ພລວາຕິ ພລວຠາເວນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປນິສ຺ສຍພຫຸໂລ ກາມຣາຄປ຺ປຫາເນເນວ ກຕປຣິຈຍຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນມນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ອນາຄາມິຜລໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕຖາ ສຸວິສຸທ຺ຘສີລູປນິສ຺ສໂຍ ກາມໂທສຊິຄຸຈ຺ຉເນນ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ອິເມ ທ຺ເວ ອຸປນິສ຺ສຍາ ທຸພ຺ພລາຕິ ວຸຕ຺ຕາ? ວິຊ຺ຊູປມຎ຺ຎາຓສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ໂສປິ ຠາວນູປນິສ຺ສຍສຫາຍລາເຠເນວ, ນ ເກວລໍ. ຠາວນາ ປນ ປຏິເວຘສ຺ສ ວິເສສເຫຕຸຠາວໂຕ ພລວາ ອຸປນິສ຺ສໂຍ. ຕຖາ ຫິ ສາ ວຊິຣູປມຎາຓສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຠາວນູປນິສ຺ສໂຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາເປຕີ’’ຕິ.

ໂສຕິ ມິລກຕ຺ເຖໂຣ. ວິຫາຣນ຺ຕິ ວສນຏ຺ຐານໍ. ວິຫາຣປຈ຺ຈນ຺ເຕ ຫິ ປຓ຺ຓສາລາຍ ເຖໂຣ ວິຫຣຕິ. ອຸປຏ຺ຐາຕິ ເອກລກ຺ຂເຓນ. ກູຏໂຄໂຓ ວິຍ ຄມນວີຖິໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອລ຺ລກຏ຺ຐຣາສິມ຺ຫິ. ອຸທກມຓິການນ຺ຕິ ອຸທກເຖວານໍ.

ອຕ຺ຕນິເຍວ ອຸປເນສິ ອຸທານກຖາຍ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ປຣິປຸຓ຺ຓານໍ ອຕ຺ຕນິ ສໍວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຏ຺ຐານວຕາ’’ຕິອາທິ. ອຍຎ຺ຫິ ມິລກຕ຺ເຖໂຣ ສິກ຺ຂາຍ ຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ວິສຸທ຺ຘສີໂລ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທຸພ຺ພລູປນິສ຺ສເຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ‘‘ໂນ ຈສ຺ສໍ…ເປ… ສຎ຺ໂຎຊນານີ’’ຕິ.

ສເຈ ອຫໍ ນ ຠເວຍ຺ຍນ຺ຕິ ຍທິ ອຫໍ ນາມ ໂກຈິ ນ ຠເວຍ຺ຍໍ ຕາທິສສ຺ສ ອຫໍສທ຺ທວຈນີຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ຕໂຕ ເອວ ມມ ປຣິກ຺ຂາໂຣປິ ນ ຠເວຍ຺ຍຕສ຺ສ ຈ ປຠງ຺ຄຸຠາເວນ ອນວຏ຺ຐິຕຠາວໂຕ. ເອວໍ ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກຠາເວນ ປທທ຺ວຍສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ກມ຺ມຜລວເສນ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ສເຈ ວາ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ສຸຎ຺ຎຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານາຄຕວເສນ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິທານິ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕຕິ ເອທິສໍ ອຘິມຸຕ຺ຕິໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ. ວິຠວິສ຺ສຕີຕິ ວິນສ຺ສິສ຺ສຕິ. ວິຠໂວ ຫິ ວິນາໂສ. ເຕນາຫ ‘‘ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ວິຠວທສ຺ສນໍ ວິຠໂວຕິ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິຠວທສ຺ສເນນາ’’ຕິ. ວິຠວທສ຺ສນໍ ນາມ ອຈ຺ຈນ຺ຕາຍ ວິນາສສ຺ສ ທສ຺ສນໍ. ຕນ຺ຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ. ສາມຎ຺ຎໂຊຕນາ ເຫສາ ວິເສສນິຏ຺ຐາ ໂຫຕີຕິ ຕຕິຍມຄ຺ຄວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຸປຣິ ມຄ຺ຄຜລນ຺ຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຜລໍ. ນຕ຺ຖິ ເອຕິສ຺ສາ ຊາຕິຍາ ອນ຺ຕຣນ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣາ, ອນນ຺ຕຣາ ວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ຄສ຺ສ. ໂຄຕ຺ຣຠູ ປນ ອນຸໂລມວີຖິປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນາຄຕິກໍ ວາ ສິຍາ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄຄຕິກໍ ວາຕິ ນ ເຕນ ມຄ຺ໂຄ ອນ຺ຕຣິໂກ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາສນ຺ນານນ຺ຕຣໍ ນາມາ’’ຕິ. ຜລໍ ປນ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ກິເລສານໍ ປຊຫນວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣຠາວໂຕ ຈ ກມ຺ມມຄ຺ຄຄຕິກເມວ, ກຸສລວິປາກຠາເວນ ປນ ເນສໍ ອຕ຺ໂຖ ປເຠໂທຕິ ວິປສ຺ສນາຍ ຜລສ຺ສ ສິຍາ ອນນ຺ຕຣຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຜລສ຺ສ ທູຣານນ຺ຕຣໍ ນາມາ’’ຕິ. ‘‘ອາສວານໍ ຂໂຍ’’ຕິ ປນ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄ ວຸຈ຺ຈມາເນ ວິປສ຺ສນານໍ ອາສນ຺ນຕາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ອຕສິຕາເຍຕິ ນ ຕສິຕພ຺ເພ ຕາສໍ ອນາປຊ຺ຊິຕພ຺ເພ. ຕາໂສຕິ ຕາສເຫຕຸ ‘‘ຕສຕິ ເອຕສ຺ມາ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ໂສຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ຕິລກ຺ຂຓາຫຕນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈຕາທິລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍລກ຺ຂິຕໍ. ມນມ຺ຫິ ນຏ຺ໂຐຕິ ອີສກໍ ນຏ຺ໂຐມ຺ຫິ, ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ຐຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ອປູຣິຕຕ຺ຕາ ເອວ ມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ນ ຕາໂສ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຕາສຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກລ຺ຍາຓປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຫິ ຠຍຕຸປຏ຺ຐານຎາເຓນ ‘‘ສຠຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ວິປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ອຸຕ຺ຕສຕິ.

ອຸທານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ອຸປາທານປຣິປວຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໖. ຈຕຸນ຺ນໍ ປຣິວຏ຺ຏນວເສນາຕິ ປຈ຺ເຈກກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ປຣິວຏ຺ຏນວເສນ. ຣູປໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິນ຺ຕິ ສກລຠູຕຸປາທາຣູປໍ ກຸຈ຺ຉິຕຠາວໂຕ ຕຕ຺ຖ ຈ ຕຸຈ຺ຉວິປລ຺ລາສຕາຍ ‘‘ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ອຠິວິສິຏ຺ເຐນ ຎາເຓນ ອຎ຺ຎາສິໍ ປຏິວິຊ຺ຌິໍ. ອາຫາຣວເສນ ຣູປກາຍສ຺ສ ຫານິວຸທ຺ຘາທີນໍ ປາກຏຠາວໂຕ ວິເສສປຈ຺ຈຍໂຕ ຈ ຕສ຺ສ ‘‘ອາຫາຣສມຸທຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸກ຺ຂສມຸທຍກຖາ ນາມ ວຏ຺ຏກຖາຕິ ‘‘ສຈ຺ຉນ຺ທຣາໂຄ’’ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຉນ຺ທຣາຄຄ຺ຄຫເຓນ ຈ ອຸປາທານກມ຺ມາວິຊ຺ຊາປິ ຄຫິຕາ ເອວ. ປຏິປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຕ຺ຕມານກາລປ຺ປໂຍໂຄ ເຫສ ຍຖາ ‘‘ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠນ຺ຕິ. ເກວລິໂນຕິ ອິຘ ວິມຸຕ຺ຕິຄຸເຓນ ປາຣິປູຣີຕິ ອາຫ ‘‘ສກລິໂນ ກຕສພ຺ພກິຈ຺ຈາ’’ຕິ. ເຍນ ເຕຕິ ເຍນ ອວສິຏ຺ເຐນ ເຕ ອເສກ຺ເຂ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕາ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍຸໍ, ຕໍ ເນສໍ ວຏ຺ຏໍ ເສກ຺ຂານໍ ວິຍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍ. ວຏ຺ຏນ຺ຕິ ກາຣຓໍ ວຏ຺ຏນຏ຺ເຐນ ຜລສ຺ສ ປວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ. ອເສກ຺ຂຠູມິວາໂຣຕິ ອເສກ຺ຂຠູມິປ຺ປວຕ຺ຕິ.

ອຸປາທານປຣິປວຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສຕ຺ຕຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໗. ສຕ຺ຕສຸ ໂອກາເສສູຕິ ຣູປປຊານນາທີສຸ ສຕ຺ຕສຸ ໂອກາເສສຸ. ວຸສິຕວາໂສຕິ ວຸສິຕອຣິຍວາໂສ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຸທ຺ເທເສ. ເສສໍ ນາມ ອິຘ ວຸຕ຺ຕາວເສສໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸສ຺ສທນນ຺ທິຍນ຺ຕິ ອຸສ຺ສນ຺ນຄຸຓວໂຕ ໂຕສນໍ ສມ຺ໂມທາປນໍ. ຄຸຓກິຕ຺ຕເນນ ປໂລຠນີຍໍ ເສກ຺ຂກລ຺ຍາຓປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ປສາທຸປ຺ປາທເນນ. ອິທານິ ວຸຕ຺ຕເມວ ອຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ວເສນ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ໂກສລ຺ລທີປເນນ ເອຕ຺ຕເກນ ເທສນາກ຺ກເມນ. ຕນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ. ຘາຕຸອາທິມຕ຺ຕເມວາຕິ ຘາຕາຍຕນປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທມຕ຺ຕເມວ. ອິເມສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ອິເມສຸ ຊາຕາທີສຸ. ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ສມ຺ມສນກມ຺ມໍ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວເມຕ຺ຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ວເສນ ສຕ຺ຕຏ຺ຐານໂກສລ຺ລປວຕ຺ຕິຍາ ປເຠເທນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ‘‘ຕິວິຘູປປຣິກ຺ຂີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ.

ສຕ຺ຕຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໘. ອຘິກໍ ສວິເສສໍ ປຍສຕິ ປຍຸຎ຺ຊຕິ ເອເຕນາຕິ ອຘິປ຺ປຍາໂສ, ວິສິຏ຺ຐປໂຍໂຄ. ເຕນາຫ ‘‘ອຘິກປໂຍໂຄ’’ຕິ. ອິມຎ຺ຫິ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ອຣິຍມຄ຺ຄມາຫ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ. ອວຕ຺ຕມານຏ຺ເຐນາຕິ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໂຕ ປຸພ຺ເພ ນ ວຕ຺ຕມານຠາເວນ. ມຄ຺ຄໍ ຊານາຕີຕິ ສມຸທາຄມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສປຸພ຺ພຠາຄໍ ສສມ຺ຠາຣວິສຍໍ ສຜລໍ ສອຸທ຺ຣຍໍ ອຣິຍໍ ມຄ຺ຄໍ ຊານາຕິ ອວພຸຊ຺ຌຕີຕິ ມຄ຺ຄຎ຺ຎູ. ວິທິຕນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຎາຕໍ ປຏິລທ຺ຘໍ ຫຕ຺ຖຕເລ ອາມລກໍ ວິຍ ປາກຏໍ ອກາສິ, ຕຖາ ກຕ຺ວາ ເທເສສິ. ອມຄ຺ເຄ ປຣິວຊ຺ຊເນນ ມຄ຺ເຄ ປຏິປຕ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄກຸສລຕາ ວິຍ ອມຄ຺ຄກຸສລຕາປິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ມຄ຺ເຄ ຈ ອມຄ຺ເຄ ຈ ໂກວິໂທ’’ຕິ. ອຫໍ ປຐມໍ ຄໂຕຕິ ອຫໍ ປຐມມຄ຺ເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕ.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໙. ປຸຣາຓຸປຏ຺ຐາເກຕິ ປຸພ຺ເພ ປຘານປທຫນກາເລ ອຸປຏ຺ຐາກຠູເຕ. ‘‘ອວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອສ຺ສາມິກຏ຺ເຐນ ສຸຎ຺ຎຕຏ຺ເຐນ ອຕ຺ຕປຏິກ຺ເຂປຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕຫິ. ເອຕ຺ຕເກນ ຐາເນນາຕິ ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ ອາຣຠິຕ຺ວາ ຍາວ ‘‘ເອວໍ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ມາ ອໂຫສີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ສຸຕ຺ຕປເທເສນ. ອກຖິຕສ຺ເສວ ກຖນໍ ອຸຕ຺ຕຣໍ, ນ ກຖິຕສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ’’ຕິ. ສໂມຘາເນຕ຺ວາຕິ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕ຺ວາ. ວິຕ຺ຖາຣກຖາຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຏ຺ຐກຖາ. ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວາຕິ ຕພ຺ພຫຸລຕາຍ ຕປ຺ປຘານຕາຍ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນິຈ຺ຈຕາທີນມ຺ປິ ຫິ ຕຕ຺ຖ ຕໍທີປນຕ຺ຖເມວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕເທວ ເຊຏ຺ຐໍ ປຘານໍ ຕຖາ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍໂຕ.

ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ມຫາລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໐. ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂນ຺ຕິອາທີນິ ປທານິ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍຖາ ສຣາໂຄ ເຫຕຸ ປຈ຺ຈໂຍ ສໍກິເລສາຍ, ເອວໍ ສວິປສ຺ສໂນ ມຄ຺ໂຄ ເຫຕຸ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ ວິສຸທ຺ຘິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ມຫາລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ອາທິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໑. ເອກາທສຫີຕິ ຣາຄາທີຫິ ອຸປາຍາສປຣິໂຍສາເນຫິ ເອກາທສຫິ ສນ຺ຕາປນຏ຺ເຐນ ອຄ຺ຄີຫິ. ທ຺ວີສູຕິ ອຏ຺ຐມນວເມສຸ. ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓເມວາຕິ ຕພ຺ພຫຸລຕາຍ ຕປ຺ປຘານຕາຍ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອາທິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ນິຣຸຕ຺ຕິປຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໒. ນິຣຸຕ຺ຕິໂຍວ ນິຣຸຕ຺ຕິປຖາຕິ ປຖ-ສທ຺ເທນ ປທວຑ຺ຒນມາຫ ຍຖາ ‘‘ພີຊານິເຍວ ພີຊຊາຕານີ’’ຕິ. ນິຣຸຕ຺ຕິວເສນາຕິ ນິພ຺ພຈນວເສນ. ປຖາ ຈ ອຕ຺ຖານຸຣູປຠາວໂຕ. ຕີຓິປີຕິ ນິຣຸຕ຺ຕິອຘິວຈນປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຖປທານິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ຜຸສຕີຕິ ຜສ຺ໂສ’’ຕິອາທິນາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວຈນໍ ນິຣຸຕ຺ຕິ, ‘‘ສິຣີວຑ຺ຒໂກ ຘນວຑ຺ຒໂກ’’ຕິອາທິນາ ວຈນມຕ຺ຕເມວ ອຘິກາຣໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕໍ ອຘິວຈນໍ, ‘‘ຕກ຺ໂກ ວິຕກ຺ໂກ’’ຕິອາທິນາ ຕໍຕໍປກາເຣນ ຎາປນໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຕໍຕໍອຕ຺ຖປ຺ປກາສເນນ ນິຈ຺ຉິຕໍ, ນິຍຕໍ ວາ ວຈນໍ ນິຣຸຕ຺ຕິ. ອຘິ-ສທ຺ໂທ ອຸປຣິຠາເຄ, ອຸປຣິ ວຈນໍ ອຘິວຈນໍ. ກສ຺ສ ອຸປຣິ? ປກາເສຕພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ປາກໂຏຍມຕ຺ໂຖ. ອຘີນໍ ວຈນໍ ອຘິວຈນໍ. ເກນ ອຘີນໍ? ອຕ຺ເຖນ. ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນຕ຺ເຖນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອວໍ ນິຣຸຕ຺ຕິອາທິປທານໍ ສພ຺ພວຈເນສຸ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ຜຸສຕີຕິ ຜສ຺ໂສ’’ຕິອາທິປ຺ປກາເຣນ ນິທ຺ຘາຣຓວຈນານໍເຍວ ນິຣຸຕ຺ຕິຕາ, ສິຣິວຑ຺ຒກຘນວຑ຺ຒກປກາຣານເມວ ອຠິລາປນໍ ອຘິວຈນຕາ. ‘‘ຕກ຺ໂກ ວິຕກ຺ໂກ’’ຕິ ເອວໍປກາຣານເມວ ເອກເມວ ອຕ຺ຖໍ ເຕນ ເຕນ ປກາເຣນ ຎາເປນ຺ຕານໍ ວຈນານໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຕາ ຈ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອສໍກິຓ຺ຓາຕິ ນ ສໍກິຓ຺ຓາ. ເຕນາຫ ‘‘ອວິຊຫິຕາ…ເປ… ອຉຑ຺ຑິຕາ’’ຕິ. ນ ສໍກີຍນ຺ຕີຕິ ນ ສໍກິຣີຍນ຺ຕິ, ນ ສໍກີຍິສ຺ສນ຺ຕິ ນ ສໍກິຣີຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐາຕິ ນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ຠງ຺ຄໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທາທິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠງ຺ຄເມວາ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ເທສນ຺ຕຣໍ ສງ຺ກນ຺ໂຕປິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ຕທາຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເທສນ຺ຕຣໍ ອສງ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຫິ ສງ຺ຂາຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວິປຣິຓມນ຺ຕິ ວິນາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປຣິຓຕນ຺ຕິ…ເປ… ນຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ. ອປາກຏີຠູຕໍ ອຊາຕຕ຺ຕາ ເອວ.

ວສຠຓໂຄຕ຺ຕຕາຍ ວສ຺ສຠຎ຺ຎາ. ມູລທິຏ຺ຐິຄຕິກາຕິ ມູລຠູຕາ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ, ອິມສ຺ມິໍ ກປ຺ເປ ສພ຺ພປຐມໍ ຕາທິສທິຏ຺ຐິສມຸປ຺ປາທກາ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອເຫຕຸວາທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຄນ຺ຖໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຍາປຸຓິຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖໍ ວີມໍສນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເຫຕຸ, ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍາ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ລທ຺ຘິຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ມິຈ຺ຉາສຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ‘‘ນຕ຺ຖິ ເຫຕູ’’ຕິອາທິວເສນ ອນຸສ຺ສວູປລທ຺ເຘ ອຕ຺ເຖ ຕທາກາຣປຣິວິຕກ຺ກເນຫິ ສວິຄ຺ຄເຫ ວິຍ ສຣູປໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິເຕ ຈິຣກາລປຣິຈເຍນ ‘‘ເອວເມຕ’’ນ຺ຕິ ນິຊ຺ຌານກ຺ຂມຠາວູປຄມເນນ ນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ຕຖາຄຫິເຕ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕເຖວ ອາເສວນ຺ຕສ຺ສ ພຫຸລີກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ເກນ ສມາທິຍມານາ ມິຈ຺ຉາວາຍາມູປຕ຺ຖມ຺ຠິຕາ ອຕໍສຠາວໍ ‘‘ຕໍສຠາວ’’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ ມິຈ຺ຉາສຕີຕິ ລທ຺ຘນາມາ ຕໍລທ຺ຘິສຫຄຕາ ຕຓ຺ຫາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍຖາສກໍ ວິຕກ຺ກາທິປຈ຺ຈຍລາເຠນ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອຘິຏ຺ຐິຕຕາຍ ອເນກຄ຺ຄຕໍ ປຫາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄຕໍ ອປ຺ປິຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາສມາຘິນາ. ໂສປິ ຫິ ປຈ຺ຈຍວິເສເສຫິ ລທ຺ຘຠາວນາພໂລ ອີທິເສ ຐາເນ ສມາຘານປຕິຣູປກິຈ຺ຈກໂຣ ໂຫຕິເຍວ ວາລວິຊ຺ຌນາທີສຸ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຖາ ຫິ ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເຕນາກາເຣນ ປຸພ຺ພຠາຄິເຍສຸ ຊວນວາເຣສຸ ປວຕ຺ເຕສຸ ສພ຺ພປຈ຺ຉິເມ ຊວນວາເຣ ສຕ຺ຕ ຊວນານິ ຊວນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ສເຕກິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍາທີສຸ. ສຕ຺ຕເມ ປນ ຊວເນ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ອເຕກິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ອິເມສຸປີຕິ ທ຺ວີສຸປິ ຐາເນສຸ.

ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ‘‘ຍເທຕໍ ອນາຄຕໍ ນາມ, ນຍິທໍ ອນາຄຕ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຕປີຕິ ເຕ ວສ຺ສຠຎ຺ຎາປິ ນ ມຎ຺ຎິໍສຸ ໂລກສມຎ຺ຎາຍ ອນຕິກ຺ກມນີຍໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕີຕໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຂນ຺ຘານໍ ອຸປຣິ ນິຣຸຬ຺ຫາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ.

ນິຣຸຕ຺ຕິປຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸປຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.